kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Turaç (Francolinus francolinus)
VS
Seçildi Sülün (Phasianus colchicus)

Turaç

Francolinus francolinus

Takım Galliformes
Familya Sülüngiller (Phasianidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Erkeğin siyah gövdesi, beyaz yanak adası, kestane ensesi ve ritmik metalik çağrısı; dişinin yoğun desenli kamuflajı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Turaç (Francolinus francolinus), dolgun gövdeli, kısa kuyruklu bir yer kuşudur. Erkeğin beyaz yanak lekesi, kestane boyun halkası ve siyah göğsü çarpıcıdır. Sırtındaki açık kenarlı tüyler pullu bir görünüş oluşturur.

Genel Görünüm ve Duruş

Gagası koyu, bacakları kızılımsı kahverengidir. Erkekte bacağın arkasında kısa bir mahmuz bulunur. Hindistan kuşlarını ele alan Bump ve Bump’ın 1964 derlemesi, dişilerde bunun genellikle olmadığını veya çok küçük kaldığını, ancak belirgin mahmuzlu bir dişi de görüldüğünü kaydeder. Görünmeyen mahmuz tek başına dişi tanısı sağlamaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkeğin yüzü, çenesi ve boğazı siyahtır; gözün alt ve arka tarafında büyük beyaz bir yanak lekesi bulunur. Başın tepesi bütünüyle siyah değildir: açık kahverengi zemin üzerinde koyu çizgiler taşır. Kestane boyun halkasının altında göğüs siyah, yanlar beyaz beneklidir. Sırt kahverengi, koyu ve açık işaretlerle desenlidir.

Dişinin yüzü ve alt tarafı açık kum renginde, boğazı beyazımsıdır. Göğüs ve yanlar koyu enine ve yay biçimli işaretler taşır. Kahverengi üst taraf sık desenlidir. Ense arkasındaki kestane leke, erkeğinki gibi bütün boynu çevreleyen belirgin bir halka oluşturmaz.

Genç kuş dişiye benzer; alt tarafı daha mat, koyu işaretleri daha siliktir. Henüz erişkin erkeğin siyah, beyaz ve kestane renklerini kazanmamıştır.

Hindistan’ın asiae alt türünü betimleyen Bump ve Bump, genç erkeklerde yaklaşık üç aylıkken göğüs ve yanlarda siyah lekeler belirmeye başladığını yazar. Aynı hesapta genç kuşların beyaz işaretlerinin yaşlılardan daha yaygın olabildiği belirtilir. Bu gelişim bilgisi Hindistan örneklerine aittir; tek bir lekenin görünüşünden Türkiye’deki bir kuşa kesin gün hesabıyla yaş verilmez.

Uçuşta Görünüm

Havalandığında hızlı kanat vuruşlarını kısa süzülmeler izler. Uçuş genellikle kısa sürer; kuş yakındaki bitki örtüsüne iner ve yeniden saklanır.

Ses ve Davranış

Erkeğin çağrısı yüksek, çınlayan ve ritmiktir; “çik-çik-çirakik” gibi aktarılabilir. Erkek kayaya veya alçak dala çıkarak ötebilir; çevredeki başka erkekler farklı yönlerden yanıt verebilir.

Turaçların çağrı ritmi yayılış boyunca bütünüyle aynı değildir. Peter Boesman’ın 2019 araştırması, Türkiye ve Kıbrıs’tan batı İran’a uzanan batı grubu ile güneydoğu İran’dan Hint altkıtasına uzanan doğu grubunu karşılaştırdı. Batıdaki çağrı, aralarındaki duraklamalarla “bir, bir, üç, iki” seslik kümeler oluştururken doğudaki sıralama “bir, bir, iki, üç” biçimindeydi. Batının sesleri daha genizden ve pürüzlü, doğununki daha çatlak ve kazıyıcı duyuluyordu. Rastgele seçilmiş onar çağrı dizisinde ortalama süre batıda 2,096, doğuda 1,85 saniyeydi; bunlar her kuşun değişmez süresi değildir. Çalışma mevcut ses arşivlerine dayanıyordu ve Türkiye’den de 12 kayıt içeriyordu. Yazar, İran’daki olası karşılaşma bölgesinden kayıt bulamadığını belirtti. Bu nedenle çağrı farkının eşleşmeyi ne ölçüde engellediği henüz gösterilmiş değildi.

Le-Dantec’in betimlemesinde ötüş yapan erkek başını yukarı kaldırır, kanatlarını aşağı salar ve kuyruğunu yayar. Bu sırada açık bir yerde, yerdeki bir yükseltide, çit direğinde veya alçak bir ağaçta durabilir. Yürüyerek bir yolu geçerken de kuyruğunu hafifçe yukarıda tutması tarif edilir.

BirdLife Cyprus, adadaki Turaçları yerde ve bitki örtüsünde gizlenerek yaşayan, çoğu zaman görülmesinden önce sesi duyulan kuşlar olarak anlatır. Erkeklerin üreme mevsiminde günün farklı saatlerinde ötmesi, sesle bulunmasını kolaylaştırır; açıkta hiç kuş görünmese de örtüden çağrı gelebilir.

Dişi, yerdeki sığ bir çukuru ot, ince dal ve yapraklarla döşer. Nicole Bouglouan’ın uzman derlemesi 7–12 yumurta ile dişinin tek başına yürüttüğü 18–21 günlük kuluçka bildirir.

BirdLife tür hesabı, Türkiye’nin güneyinde üremeyi mart–mayıs dönemine yerleştirir. Bouglouan, açık sarımsı hav tüyleri, kızıl tepesi ve sırt ortasında koyu bir şeridi olan yavruları tarif eder. Her iki ebeveyn yavrularla ilgilenir; aile birkaç ay bir arada kalabilir.

Karıştırılabilecek Türler

1. Kınalı Kekliğin (Alectoris chukar) açık boğazı ve yanakları kalın siyah bir çizgiyle çevrilidir; bu çizgi göz üzerinden alın bölgesine uzanır. Yanları beyaz, siyah ve kestane dik bantlıdır. Dişi ve erkek benzer giysilidir. Özellikle kısa görülen kahverengi bir yer kuşunda, yüzün çerçevesi ile yan deseninin yönü kontrol edilmelidir.

2. Bıldırcın (Coturnix coturnix) çok daha küçüktür. Başında kahverengi ve krem renkli belirgin çizgiler, sırtında uzunlamasına açık şeritler bulunur; kuyruğu çok kısadır. Katlı kanadındaki uzun uç telekleri arkaya doğru uzanır; diğer tavuksuların kanadı daha yuvarlaktır. Yalnız kahverengi renge bakarak dişi Turaçla eşleştirilmemelidir.

3. Dişi Sülün (Phasianus colchicus) de kahverengi ve koyu desenlidir; ancak uzun, kademeli kuyruğu farklı bir gövde oranı verir. Otların ardında kuyruk gizlenmişse yalnız başın rengi yeterli olmaz. Kuş yürürken kuyruğun bütünü ve gövdeye oranı görülebilirse ayrım kolaylaşır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

BirdLife International’ın Avrupa yayılışını değerlendiren tür hesabında, alçak kıyı düzlükleriyle geniş, sığ vadiler öne çıkar. Akarsu yanındaki sık çalılık ve saz örtüsüyle tarım alanları kullanılır. Bu hesap Kıbrıs’ta kıyıdan 20 km, Türkiye’nin güneyinde ise 60 km kadar içerideki alanları da kapsar. Dolayısıyla Turaç yalnız denizin hemen kıyısında aranacak bir kuş değildir; bitki örtüsü olan iç vadiler de yaşam alanının parçasıdır.

Yuva Yeri

Yuvası yüksek otların veya ekili alanların içindeki bitki örtüsünde gizlenir. Çevresindeki örtü, yerdeki sığ çukuru saklar.

Günlük Alan Kullanımı

Dinlenme ve geceleme yeri ile ötüş noktası farklı olabilir. Bump ve Bump’ın 1964’te yayımlanan saha derlemesinde, Türkiye’de çalı kümelerinde; Irak’ta ılgınlıklarda; Hindistan ve Pakistan’da otlu, çalılıklı örtü içinde yerde geceleme anlatılır. Erkeklerin çağrı için dala çıkması, bütün geceyi ağaçta geçirdikleri anlamına gelmez.

Dünya Yayılışı

Türün doğal yayılışı Doğu Akdeniz’den Batı ve Güney Asya’ya uzanır. AviList v2025b, Black Francolin adını Francolinus francolinus ile eşleştirir ve altı alt tür kabul eder. Türkiye ve Kıbrıs kuşlarını Francolinus francolinus francolinus altında gösterir; bu alt tür Güney Kafkasya ve İran’a, güneyde Suriye üzerinden kuzey İsrail’e kadar uzanır. Diğer alt türler Irak ve İran’ın güneyinden Afganistan, Pakistan, Hindistan, Nepal, Bhutan ve Bangladeş’e dağılır. Eski Akdeniz kayıtlarında doğal topluluklarla insan eliyle taşınmış kuşların tarihi ayrıca değerlendirilmelidir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de yerleşik bir türdür. Pöllath ve Peters’in 2024 Ibis çalışması, modern ornitoloji kaynaklarını değerlendirerek ülkedeki dağılışı Akdeniz boyunca bir yaşam alanı şeridi ile Güneydoğu Anadolu’nun en güney kesimlerinde özetler. Bu, her kıyı yerleşiminde bulunduğu veya bütün güney illerinde kesintisiz dağıldığı anlamına gelmez.

Göç Yolculuğu

Turaç düzenli uzun mesafeli göç yapan bir kuş değildir. 2024 tarihli Yukarı Mezopotamya değerlendirmesi, elverişsiz koşullarda kısa yer değiştirmeler yapabildiğini belirtir. Bu yerel hareketler, her yıl kıtalar arasında yinelenen bir göç yolculuğuyla aynı değildir. Örtü içinde saklanan kuşun görülmemesi de tek başına bölgeden ayrıldığını göstermez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Tohumlarla birlikte küçük omurgasızları da yer. Kıbrıs’ın Argakas ve Idalio bölgelerinde 2004–2005 yıllarının kasım–aralık döneminde avlanmış 53 kuşun mide içerikleri incelendi. Paralikidis ve arkadaşları buğday, arpa ve yabani ot tohumlarıyla karıncalar ve kınkanatlı böcekler buldu. Örneklerde 25 bitki ailesi ile on böcek takımından kalıntılar tanındı. Araştırma, bu iki bölgenin sonbahar–kış beslenmesini gösterir; yazın yavruların besinini veya Türkiye’nin yıllık besin oranlarını ölçmez.

Nasıl Avlanır?

Yerde yürüyerek tohum ve küçük hayvanları toplar; bazen alçak çalı ve dallardan da besin alır. Tohumların yanında sürgünler, yapraklar, küçük meyveler, böcekler ve larvaları yenebilir. Bu yüzden yalnız tahıl yiyen bir kuş olarak düşünülmemelidir; yediği besinlerin çeşitliliği tarla kenarındaki doğal bitkilerle de ilişkilidir.

İlginç Bilgiler

## Müzedeki Kuşların Anlattığı Tarih Müze örnekleri, Turaçların eski yayılışının nasıl oluştuğunu aydınlatabilir. Forcina ve arkadaşlarının 2024 araştırması, Yunanistan’dan bir, Cezayir’den iki ve Güney Avrupa’da yeri tam bilinmeyen bir örneğin DNA’sını 396 önceki diziyle karşılaştırdı. Dört eski kuşun anne yoluyla aktarılan DNA’sı, Yakın Doğu veya Hint altkıtası kökenli gruplara bağlandı. Bulgular, bu Akdeniz topluluklarının insan eliyle taşınmış kuşlardan oluştuğu yorumunu destekledi. Belirli gemi seferlerinin ve taşıma güzergâhlarının açıklanması ise genetik sonucun yanında tarihsel yorum da gerektirir. ## Kemiklerden Üreme Kanıtı Eski kemikler, geçmişte nerede ürediğini de gösterebilir. Pöllath ve Peters’in 2024 incelemesi Türkiye’nin güneydoğusu, Suriye’nin kuzeyi ve Irak’ın kuzeyindeki 14 Erken Holosen yerleşimini karşılaştırdı. Suriye’deki üç yerleşimde genç Turaç kemikleriyle yumurtlayan dişilere özgü kemik içi kalsiyum birikimleri, yakın çevrede üremeyi destekliyordu. Araştırmacılar, kemiğin bulunmadığı her yerin kuşun hiç yaşamadığı alan sayılamayacağını da vurguladı: av tercihleri ve kemiklerin korunması sonucu etkileyebilir. ## Bulunma Sıklığı ile Besin Payı Bir besinin kaç kuşta bulunduğu, yenilen toplam kütledeki payıyla aynı değildir. Kıbrıs’ta 2004–2005’in kasım–aralık aylarında avlanmış 53 Turaçtan alınan örneklerin yaklaşık yüzde 89’unda böcek kalıntısı vardı. Buna karşılık böcekler ölçülen kuru mide içeriğinin yaklaşık yüzde 12’sini oluşturuyordu; bu tartıma küçük taşlar da dahildi. Paralikidis ve arkadaşlarının çalışması, tohum, böcek ve taşların farklı ölçütlerle değerlendirildiğini gösterir. Yüzde 89, kuşun yediğinin yüzde 89’unun böcek olduğu anlamına gelmez.

Sülün

Phasianus colchicus

Takım Galliformes
Familya Sülüngiller (Phasianidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
İri gövde, kısa-yuvarlak kanat, çok uzun bantlı kuyruk; güçlü eşeysel renk farkı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Sülün, iri ve dolgun gövdeli, küçük başlı bir yer kuşudur. Arkasında uzanan çok uzun, sivri kuyruk ilk ipucudur. Erkek renkli, dişi kahverengi desenlidir; dişinin de kuyruğu belirgin biçimde uzundur.

Genel Görünüm ve Duruş

Beyaz boyun halkası her erkekte bulunmaz. Türün farklı alt türlerinde halkalı ve halkasız görünümler vardır. Bu nedenle yalnız halkanın yokluğuna bakarak Sülün tanısı elenmez.

Beslenirken kuyruğunu çoğunlukla yatay taşır; koşarken yukarı kaldırabilir. Güçlü bir koşucudur. Geceyi hem yerde hem ağaçta geçirebilir; her bireyin her gece mutlaka dala çıktığı söylenemez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkeğin başı ışığa göre parlak mavi veya yeşil görünür. Altın renkli gözünün çevresi çıplak, kırmızı deridir; başının arkasında küçük koyu yeşil tüy tutamları bulunur. Güçlü gagası boynuz renginde, ucu hafif kıvrıktır. Gövdesi bakır-kızıl ve kestane tonlarında, koyu kenarlı desenlidir.

Dişi, erkeğe göre küçüktür. Gövdesi açık kahverengi ve tarçın tonlarında; üst tarafı koyu, pullu desenlidir. Yanlarda siyah benekler görülür. Kuyruğundaki ince koyu enine bantlar, kahverengi zeminden seçilir. Bu kuyruk erkektekinden kısa olsa da dişiyi kısa kuyruklu kekliklerden ayırmada önemlidir.

Genç kuşlar dişiye benzer; daha küçük gövdeleri ve henüz kısa olan kuyruklarıyla ayrılır. Kuyruğu tam gelişmemiş bir genci yalnız kuyruk uzunluğuyla tanımak güçtür.

Uçuşta Görünüm

Kalkışı ani ve gürültülüdür; kısa, yuvarlak kanatlarını hızla vurur. Güçlü fakat çoğunlukla kısa süren bu uçuşta, iri gövdenin gerisindeki uzun sivri kuyruk belirgin kalır.

Ses ve Davranış

Erkeğin alan çağrısı sert, pürüzlü ve iki parçalıdır; başını kaldırıp seslenirken kanatlarını da sesli biçimde çırpar. Alarmda art arda takırtılı heceler duyulur. Hem erkek hem dişi, havalanırken boğuk çağrı çıkarabilir.

Erkek gösteri sırasında dişinin önünde yavaşça döner, başını alçaltır ve dişiye yakın kanadını sarkıtır. Kırmızı yüz derisi kabarır. Bir erkek birden fazla dişiyle eşleşebilir; aynı alandaki erkek-dişi grubu mutlaka tek bir yuvanın ailesi değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Kınalı Keklik (Alectoris chukar) daha kısa kuyrukludur. Kırmızı gaga ve bacaklar, yüzü dolaşan koyu çizgi ve böğürdeki siyah şeritler onu ayırır. İki eşeyin görünüşü birbirine benzer. Özellikle kahverengi bir dişi Sülünle karşılaştırırken yalnız gövde rengine değil, yüz desenine ve kuyruğa bakılır.

Bıldırcın (Coturnix coturnix) çok daha küçük, armut biçimli bir yer kuşudur. Kahverengi çizgili tüyleri ve açık kaşıyla dişi ya da genç Sülünü andırabilir; ancak erişkin Sülünün uzun kuyruk silüeti bulunmaz. Erkek Bıldırcındaki siyah boğaz çizgisi yardımcıdır. Çok küçük Sülün yavrularında yalnız büyüklük karşılaştırması yeterli olmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme döneminde açık beslenme alanlarıyla saklanacak örtünün yan yana bulunduğu tarım mozaiğini kullanabilir. Kuzeybatı İtalya’nın Po Ovasında Mayıs–Haziran başı 2015’te yapılan çalışmada 372 noktada sayım yapıldı. Erkeklerin bulunması, çayır ve kavaklıkların varlığıyla olumlu ilişkiliydi. Bu, her ekili tarlanın aynı derecede elverişli olduğunu göstermez; sonuç belirli bir tarım peyzajında, erkekler üzerinden kurulmuş bir yaşam alanı modelidir.

Yuva Yeri

Dişi, bitki örtüsü içinde yerde sığ bir çukur hazırlar; içini çevredeki bitki parçalarıyla döşer. Animal Diversity Web’in uzman derlemesinde 7–15 yumurta ve 23–28 günlük kuluçka süresi verilir. Kuluçka ve yavru bakımı dişidedir. Havla kaplı, gözleri açık çıkan yavrular yürüyerek anneyi izler ve besinlerini kendileri toplar. Erken kısa uçuşlar yapabilmeleri, anneden bağımsız oldukları anlamına gelmez. Örtünün altında yuva olabileceğinden, kuşu görmek için ot ve çalılar aralanmamalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

Kuzey İtalya’nın Mezzano Vadisinde Mart–Eylül 1994’te radyo vericisiyle izlenen ve analize alınan 58 kuş, günün saatlerine göre farklı yerler kullandı. Sıcak saatlerde örtülü alanlarda, şafak ve alacakaranlıkta daha çok açık alanlarda bulundular. Gece kullanılan alanlar arasında ekili tarlalar öne çıktı. Bu sonuç, Sülünün mutlaka ağaçta gecelediği biçimindeki kesin anlatımı desteklemez; bu vadinin arazi düzenine ve incelenen üreme mevsimine aittir.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı, Kafkasya ve Hazar çevresinden Orta Asya üzerinden Çin, Kore ve Rusya’nın Uzak Doğu bölgesine uzanır; bu geniş alanda farklı alt türler bulunur. İnsanlar Sülünü doğal alanının dışına da taşımıştır. Avrupa’nın birçok kesiminde, Yeni Zelanda’da, Hawaii’de ve Amerika kıtasının bazı bölgelerinde yerleştirilmiş topluluklar vardır. AviList, Phasianus colchicus için Common Pheasant adını kullanır; Kuzey Amerika’da yaygın Ring-necked Pheasant adı da aynı türü anlatır. Japonya’nın Phasianus versicolor türü güncel listede ayrı ele alınır.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’deki köken konusunda yabancı kaynakların sınıflandırması aynı değildir. 2022’de yayımlanan bir bilimsel makalenin giriş bölümü, Türkiye’de küçük doğal topluluklardan söz ederken Birds Canada’nın Avibase ülke listesi Sülünü yerleştirilmiş tür olarak işaretler. Bu farklılık, arazide görülen her bireyin kökenini kendiliğinden açıklamaz. Halkasız bir kuş yalnız bu özelliği nedeniyle kesin doğal veya saf alt tür olarak adlandırılamaz; yerel topluluğun geçmişi ve salım kayıtları da gerekir.

Göç Yolculuğu

Sülün genel olarak yerleşiktir; düzenli bir uzun mesafe göçmeni gibi ele alınmaz. Bir yerdeki kuşların kökeni ve nüfus yapısı ise insan eliyle taşıma ve salımlardan etkilenebilir. Başka bir bölgeye bırakılan kuş ile kendi başına göç eden kuş aynı olayı temsil etmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Hem bitkisel hem hayvansal besin alır. Tahıl, tohum, sürgün ve meyvelerin yanında çekirge, tırtıl, cırcır böceği ve salyangoz da yer. Kaynakta mısır, buğday ve arpa gibi tarım ürünleri de sayılır; fakat bir yerde bulunan ürünün bütün toplulukların değişmez ana besini olduğu söylenemez.

Nasıl Avlanır?

Çoğunlukla sabah erken ve akşam geç saatlerde beslenir. Güçlü ayakları ve tırnaklarıyla yumuşak toprağı eşeleyip omurgasızlara ulaşır. Büyüyen yavrular başlangıçta daha çok omurgasız yer; Oiseaux.net uzman hesabı, yaklaşık beş-altı haftalıkken besinin daha bitkisel hale geldiğini belirtir. Bu, yavrunun o gün bütün hayvansal besini bıraktığı anlamına gelmez.

İlginç Bilgiler

## Aynı Alanı İki Ölçekte İncelemek Mezzano Vadisindeki 1994 radyo-izleme çalışmasında, kuşların kullandıkları alanın çevredeki mevcut alanlarla karşılaştırılması ile kendi alanları içindeki konumlarının karşılaştırılması aynı sonucu vermedi. Analize alınan 58 kuşta eşey farkı yalnız ilk karşılaştırmada anlamlıydı; iki analizde de yaş grupları arasında anlamlı fark bulunmadı. Bu nedenle çalışmayı “yaş, eşey ve saat her durumda yaşam alanı seçimini değiştirir” diye özetlemek doğru olmaz. ## Görünüş ve Genetik Köken Sırbistan ve Macaristan’da 2014–2015’te toplanan 74 Sülün dokusuyla yapılan, 2021’de yayımlanan genetik çalışma, görünüşün neden tek başına köken belgesi olamayacağını gösterir. İncelemelerden biri 74 kuşun kalıtsal işaretlerini, diğeri 69 kuşta anneden aktarılan DNA bölümünü değerlendirdi. Anne soylarında iki ana grup bulundu; daha yaygın olan colchicus grubuydu. Coğrafi bilgi kullanan çözümlemelerde Sırbistan ve Macaristan örnekleri ayrışırken, bu bilgiyi kullanmayan çözümleme açık bir ülke ayrımı vermedi. Sonuçlar Türkiye kuşlarının genetik kökenini ölçmez; tek bir boyun halkasıyla aynı analiz yapılmış sayılmaz. ## Besin İçeriğini Sınayan Deney Almanya’nın Ruthe araştırma çiftliğinde yapılan ve 2022’de yayımlanan kontrollü deneyde 490 Sülün yavrusu beş gruba ayrıldı. Protein miktarı düşük, enerjisi yeterli yem alan grupta bazı haftalarda büyüme ve bağışıklık yanıtı ölçüsü kontrol grubundan düşüktü. Ancak büyüme farkı bütün haftalarda sürmedi; başka bir bağışıklık testinde de grupların haftalık artışları arasında anlamlı fark bulunmadı. Bu ayrıntı önemlidir: besinin içeriği gelişimi etkileyebilir, fakat tek deney bütün bağışıklık sisteminin sürekli zayıfladığını veya Türkiye’deki yabani yavru kayıplarının nedenini kanıtlamaz.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...