kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Yeşil Sırtlı İncirkuşu (Anthus hodgsoni)
VS
Seçildi Kır İncirkuşu (Anthus campestris)

Yeşil Sırtlı İncirkuşu

Anthus hodgsoni

Takım Passeriformes
Familya Kuyruksallayangiller (Motacillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Ağaç İncirkuşundan daha zeytin ve sakin sırtı, göz arkasındaki açık-koyu leke çifti ve farklı çağrısıyla ayrılır; tek işaretle kesin teşhis yapılmaz.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Yeşil Sırtlı İncirkuşu (Anthus hodgsoni, Olive-backed Pipit), belirgin açık kaşı, koyu çizgili göğsü ve zeytin tonlu sırtıyla dikkat çeken küçük bir incirkuşudur. Yanak arkasındaki açık leke ile onun altındaki koyu leke yararlı tanı ipuçlarıdır; bazen silik görünürler.

Genel Görünüm ve Duruş

Kaşın göz önündeki bölümü sıcak krem, göz arkasındaki bölümü daha beyazdır. İnce koyu göz çizgisi yüz desenini belirginleştirir. Göğüsteki iri çizgiler krem renkli yanlara uzanır; yan çizgileri bazı kuşlarda dar, bazılarında daha dağınık olabilir.

Kuyruk uzunca, gaga ince ve sivridir. Kanattaki iki açık çizgi, koyu tüylerin açık uçlarından oluşur. Dış kuyruk teleklerindeki beyaz, kuyruk açıldığında görülebilir; bu beyazlık başka incirkuşlarında da bulunur; türü belirlemez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ile dişi benzer görünür; sırt rengine göre kesin eşey ayrımı yapılmaz. Genç kuş daha kahverengi üst taraf ve daha uzun, daha az keskin sınırlı alt taraf çizgileri taşıyabilir. Tüy aşınması da görünüşü etkiler.

Uçuşta Görünüm

Uçarken hızlı kanat vuruşları arasına, kanatlarını gövdesine yaklaştırdığı kısa süzülüşler girer. Böylece uçuş dalgalı görünür. Erkek, üreme alanında bir ağaçtan yükselip şarkı söyleyerek süzüle süzüle alçalabilir.

Ses ve Davranış

Tipik çağrı ince, vızıltılı ve sonu pesleşen bir “bzzzp” sesini andırır; hem uçarken hem tünemişken duyulabilir. Hong Kong tür hesabı, tünemiş kuşun kısa ve tiz “tsip” alarmını da ayırır. Çağrının bu iki biçimi aynı ses gibi öğrenilmemelidir.

Karıştırılabilecek Türler

Ağaç İncirkuşu (Anthus trivialis, Tree Pipit) çoğunlukla daha belirgin çizgili bir sırt ve daha zayıf bir yüz deseni taşır. Ancak onda da açık bir yanak lekesi bulunabilir; çok aşınmış Yeşil Sırtlı İncirkuşunun sırtı ise zeytin tonunu kaybedebilir. Kaşın iki renkli yapısı, sırt çizgileri ve çağrı birlikte karşılaştırılır.

Kızıl Gerdanlı İncirkuşunun (Anthus cervinus, Red-throated Pipit) sırt çizgileri genellikle daha güçlü, gaga dibi daha sarımsıdır. Üreme giysisindeki kızıl boğaz yardımcıdır; bu renk her yaşta ve mevsimde bulunmaz. Yalnız “boğazı kızıl değil” diye bu tür dışlanmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme alanlarında tayga kenarları, eğrelti ve otlarla kaplı yamaçlar, açık huş, meşe, kızılağaç veya iğne yapraklı ormanlar kullanılır. Ağaçların arasındaki açıklıklar da önemlidir. Himalayalar’da ağaç sınırının üstündeki bodur ardıç ve çalılıklarda da üreyebilir; yalnız sık ve karanlık ormanlara bağlı değildir.

Yuva Yeri

Yuva yerde, ot kümesi veya kayanın koruduğu bir çukurlukta kurulur. Yosun ve kuru ottan yapılan çanağın içi ince ot ve kılla döşenir. Nicole Bouglouan’ın uzman derlemesi 4–5 yumurta ve 12–13 günlük kuluçka bildirir; kuluçkayı muhtemelen yalnız dişinin yaptığı belirtilir. Yavruları iki eş besler. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş yuva sonuçları değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Kışın koruluk, bahçe ve ağaçlı tarlalarda bulunabilir. Hong Kong’daki kayıtlar parkları, mezarlıkları, ıslak ve kuru tarım alanlarını kapsar. Yakınında ağaç bulunan açık alanlar da kullanılır.

Dünya Yayılışı

İki alt türü vardır. Anthus hodgsoni hodgsoni Himalayalar’dan Çin ve Japonya’ya uzanan kuşakta ürer. Anthus hodgsoni yunnanensis kuzeydoğu Avrasya’da ürer; Hindistan, Myanmar, Filipinler ve Borneo’ya kadar güneye iner. Kışın iki alt türün yayılışları kısmen örtüşür.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’de rastlantısal ziyaretçidir. OSME’nin 2025 tarihli bölgesel listesi 2006’daki ikinci kaydı, Hatay’daki sonraki kayıtları ve Kasım 2021’de Subaşı’ndaki onuncu kaydı ayrı ayrı anar. Bu tarihli derleme günümüzdeki toplam kayıt sayısı değildir; seyrek kayıtlar düzenli Türkiye göçü ya da yerel üreme kanıtı oluşturmaz.

Göç Yolculuğu

Kuzeydeki topluluklar kışı geçirmek için Güney ve Güneydoğu Asya’ya yönelir. Hong Kong’da çoğunlukla ekim ortasından nisan ortasına kadar görülen bir kış ziyaretçisi ve geçiş kuşudur. Bu Hong Kong takvimi Türkiye’ye taşınamaz; Türkiye’deki bireylerin başlangıç noktaları ve izledikleri yollar bu kayıtlardan bilinmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca böcekler ve larvalarıyla beslenir. Kelebek ve güve larvaları, sinekler, kınkanatlılar ve başka küçük böcekler besinler arasındadır. Üreme dönemi dışında ot ve başka bitkilerin tohumlarını da alır; her mevsim yalnız böcek yediği söylenemez.

Nasıl Avlanır?

Yerde, otların ve örtünün yakınında yürüyerek küçük besinleri toplar. Çalıya veya ağaca çıkınca dallar üzerinde de ilerleyip böcek arayabilir. Dalda görülmüş bir kuşun yalnız dinlendiği ya da yalnız ötmek için oraya çıktığı varsayılmaz.

İlginç Bilgiler

## Ormanda Yer Seçimi Rusya’da Yenisey’in orta tayga kuşağındaki bir araştırma, üreyen çiftlerin yerlerini 15 yıl boyunca aynı sabit alanlarda haritaladı. Habitat özellikleri 53 ayrı dört hektarlık alanda ayrıntılı ölçüldü. Yosun örtüsünün gelişimi ve erişilebilirliği, kuşun bolluğuyla ilişkili özellikler arasındaydı. Ağaç İncirkuşunun bulunmaması da modele giren değişkenlerden biriydi. Bu sonuç, her yerde aynı türün mutlaka ötekini kovduğunu gösteren bir deney değildir; araştırmacı yer seçimi ve olası rekabeti istatistiksel ilişkiler üzerinden tartışmıştır. ## Bir Rastlantısal Ziyaretçinin İncelenmesi ABD’de Kaliforniya’nın ilk belgelenmiş bireyi, 26 Eylül 1998’de Southeast Farallon Adası’nda halkalandı ve 29 Eylül’e kadar görüldü. Araştırmacılar tüyleri, kafatasının gelişimi ve etkin tüy değişimi bulunmamasını birlikte değerlendirerek genç bir kuş olduğunu belirledi. Sırt çizgileri ve kanat tüylerinin oranları yunnanensis alt türünü düşündürdü. Bu, tek bir kuşun ayrıntılı incelemesidir; bir Türkiye fotoğrafından aynı kesinlikte yaş veya alt tür çıkarılabileceği anlamına gelmez. ## Gece Çağrılarını Ayırmanın Sınırları Yeşil Sırtlı İncirkuşu ile Ağaç İncirkuşunda gece duyulan benzer çağrılar dikkat gerektirir. The Sound Approach’un 2020 tarihli incelemesi, o tarihte kesin tanınmış Yeşil Sırtlı İncirkuşu gece çağrısı örneğinin az olduğunu vurgular. Gündüz, kuşun daha heyecanlı olduğu koşullarda kaydedilen sesler gece göçündekinden daha tiz olabilir. Bu nedenle gündüz çağrılarına ait ayrım ölçütleri gece kayıtlarına doğrudan uygulanmaz; geç tarihte duyulan her Ağaç İncirkuşu benzeri ses Yeşil Sırtlı İncirkuşu sayılmaz.

Kır İncirkuşu

Anthus campestris

Takım Passeriformes
Familya Kuyruksallayangiller (Motacillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Uzun açık kaş; koyu göz önü; az çizgili kum rengi gövde; uzun bacak; kısa arka tırnak; beyaz dış kuyruk telekleri

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kır İncirkuşu (Anthus campestris; Tawny Pipit), ince yapılı, uzun bacaklı ve kuyruklu bir açık alan kuşudur. Kum rengi görünüşü, geniş açık kaşı, gözle gaga arasındaki koyu çizgisi ve erişkinde büyük ölçüde sade alt tarafı birlikte tanınmasına yardım eder. Naturalis rehberi göğüste kimi kuşlarda ince çizgiler bulunabildiğini de belirtir; erişkin göğsünün her zaman tamamen desensiz olması gerekmez.

Genel Görünüm ve Duruş

Göz siyaha yakın kahverengidir. Gaga koyu kahverengi, alt yarısı daha açık; uzun bacaklar sarımsıdır. Baş tepesi ince çizgili olabilir, boğaz ve çene beyazımsı ya da sarımsı görünür. Göğüs çoğunlukla tekdüze devetüyü, karın daha açıktır. Oiseaux’nun uzman hesabı bu açık alt tarafı koyu göz çizgisiyle birlikte anlatır.

Katlı kanatta bazı küçük tüylerin koyu ortaları ve açık kenarları seçilir; kuyruğun dış tüyleri daha açık renklidir. Uzun ve koyu kuyruğun iki kenarındaki açıklık, kuş havalandığında da fark edilebilir. Naturalis, alarma geçtiğinde dik durabildiğini, başka zamanlarda ise bitkilerin arasında daha alçak bir duruşla ilerlediğini belirtir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin tüy görünüşü aynıdır. İspanya’ya yönelik uzman derlemede dişinin tek başına kuluçka yaptığı ve yavru bakımının büyük bölümünü yürüttüğü, erkeğinse üreme alanını savunduğu anlatılır. Davranıştaki bu rol farkı iki ayrı renk desenine karşılık gelmez.

Genç kuşun göğsü erişkinden daha çizgili, sırtı ise koyu tüylerin açık kenarları nedeniyle pullu görünümlüdür. SEO/BirdLife, buna karşılık yüzdeki temel çizgilerin erişkininkine benzediğini belirtir. Bu nedenle belirgin göğüs çizgileri olan bir gencin başka bir incirkuşu olduğu hemen düşünülmez. Açık kaş ve gözün önündeki koyu çizgi, yaşlar arasındaki bu görünüş farkı içinde de karşılaştırılır.

Uçuşta Görünüm

Gösteri uçuşuna yerden, bir taş üzerinden veya alçak çalıdan başlayabilir. Yükseldikten sonra öterek alçalır; bazen daire çizer, bazen süzülerek konar. Nicole Bouglouan’ın hesabında bu gösteri sırasında dalgalı uçuş anlatılır. Kuş rahatsız edilmezse başladığı yere geri dönebilir. Buradaki yükselip alçalma, erkeğin üreme davranışıdır; bütün yolculuk uçuşlarının aynı gösteri biçiminde olduğu söylenmez.

Uçarken uzun kuyruk ve açık dış kuyruk tüyleri seçilir. SEO/BirdLife, uzun kuyruğu yuvarlak kanatlarla birlikte tanımlar. Yerde yürüyen kuşun gövde oranları havada da bu şekilde izlenebilir. Kuyruk kenarlarının açık görünmesi, tek başına başka bir beyaz kuyruklu kuş tanısı koydurmaz; uzun bacaklı, ince gövdeli görünüşle birlikte ele alınır.

Ses ve Davranış

Ötüşü, sonu daha vurgulu ve uzayan kısa hece gruplarının yinelenmesinden oluşur. Uçarken de bir konma yerinden de duyulabilir. İspanya uzman derlemesi bu diziyi iki, üç veya daha çok hecenin art arda yinelenmesiyle anlatır. Kısa, keskin çağrılarsa uzun ötüş dizisinden farklıdır. Aynı kuşun alarm çağrısıyla gösteri uçuşundaki şarkısı, tek bir ses kalıbı olarak düşünülmez.

Yerde yürür ve kısa koşularla hızlanabilir. Tedirgin olduğunda kuyruğunu yukarı aşağı oynatır; açıkta bir taş veya alçak bitki üzerinde de durabilir. Üreme dışında çoğunlukla tek başına görülse de sonbaharda küçük gruplar oluşabilir.

Yuva yerdeki sığ bir çukura, çoğunlukla bir bitki veya alçak çalının korumasında yerleştirilir. Dişi kuru otlardan yuvarlak bir çanak yapar; içini ince otlar ve kıllarla döşer. Yuva zemine karıştığından kuşun konduğu açık taş, yuvanın da mutlaka açıkta olduğu anlamına gelmez. Gözlem sırasında otların içine yürümek yerine yetişkinin sakin davranışlarını uzaktan izlemek gerekir.

İspanya’nın Layna ve Valeria alanlarındaki araştırmada incelenen 235 yuvada en sık dört yumurta bulundu. Yalnız yedi yuvada ayrıntılı izlenen kuluçka 13–15 gün, ortalama 14 gündü. Bu sayılar Layna’nın 1991–1995 ve 2007, Valeria’nın 2008–2010 üreme dönemlerine aittir. Yumurta sayısındaki geniş örneklemle kuluçka süresinin daha küçük örneklemi birbirinden ayrılır.

Karıştırılabilecek Türler

Mahmuzlu İncirkuşu (Anthus richardi; Richard’s Pipit), daha güçlü gagası ve sağlam, dik duruşuyla benzeridir. Göğüsteki çizgiler, sıcak sarımsı-turuncu yanlar ve genellikle açık göz önü karşılaştırılır. Sert, pürüzlü uçuş çağrısı da yararlıdır. Bununla birlikte baştan bakıldığında açık göz önü koyu görünebilir; Kır İncirkuşunun koyu göz önüyle karşılaştırma uygun açıdan yapılır.

Moğol İncirkuşu (Anthus godlewskii; Blyth’s Pipit), özellikle çizgili genç Kır İncirkuşuna benzeyebilir. Gözünün önü daha açık, alt tarafı daha tekdüze sıcak sarımsıdır; tepe çizgileri de belirgin olabilir. Uzun çağrısına kısa “çep” notaları eşlik edebilir. Kanat örtü tüylerindeki koyu alanların biçimine dayanan ince ayrıntılar her yaş ve tüy durumunda aynı güveni vermez; yüz deseni ve ses birlikte değerlendirilir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Kuru ve açık alanlarda, kısa ya da seyrek bitki örtüsünden yararlanır. İspanya’ya yönelik SEO/BirdLife hesabında bozkır otlakları, alçak ve seyrek çalılıklar, tahıl alanları, bağlar ve açık ağaçlıklar sayılır. Geniş çıplak zemin parçalarıyla alçak bitkilerin yan yana bulunması, yürüyerek besin arayan kuş için önemlidir. Bu görünüm yalnız kumulda oluşmaz; uygun taşlı otlak ve tarım alanlarında da bulunabilir.

Yuva Yeri

İspanya’nın 2019 derlemesi, Layna’da incelenen 102 yuvanın çoğunun küçük bir çalının altında tamamen örtüldüğünü aktarır. Açık arazinin içindeki bu küçük korunak, yuvanın kendisini çevreleyen geniş çıplak zeminden farklıdır. Bir kuşun açıkta beslenmesi, yumurta ve yavrularının da örtüsüz zeminde bulunduğunu göstermez.

Yuvadan ayrılan gençler taş ve küçük yükseltilerin arasına dağılabilir. Nicole Bouglouan’ın hesabında, henüz uçamayan gençlerin bir haftadan uzun süre daha yetişkinlerce beslendiği anlatılır. Yuvanın boş görünmesi bakımın bittiği anlamına gelmez; aile uzaktan izlenir.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme döneminde çiftler ve aileler halinde görülebilir. Göçte tek başına veya küçük gruplar halinde başka incirkuşlarıyla ve kuyruksallayanlarla aynı açık alanı kullanabilir. Naturalis rehberi bu mevsimsel birliktelikleri anlatır. Farklı ötücülerin aynı zeminde beslenmesi, hepsinin aynı tür olduğunu göstermez; her kuşun yüzü, göğüs deseni ve gövde yapısı ayrı izlenir.

Dünya Yayılışı

Üreme yayılışı Kuzeybatı Afrika ile orta ve güney Avrupa’dan Orta Asya’ya, Moğolistan ve Çin’in kuzeybatısına uzanır; Orta Doğu’da da yerel üreme alanları vardır. AviList v2025b bu geniş yayılış içindeki Kır İncirkuşunu ayrı alt türlere bölmeden ele alır. Kış alanları başlıca Sahel kuşağı olmak üzere Sahra’nın güneyindeki Afrika, Arabistan ve Güneybatı Asya’dır. Eski kaynaklardaki üç alt tür anlatımı bu güncel taksonomiyle aynı değildir.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye üreme yayılışının içindedir. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde Türkiye için 2002–2012 dönemine ait 200.000–400.000 çiftlik tahmin yer alır. Bu sayı birey değil üreyen çift birimindedir ve derlemede verisi yetersiz olarak işaretlenmiştir. 2008–2019 kısa dönem ile 1980–2013 uzun dönem nüfus eğilimleri de bilinmemektedir. Bu geçmiş kayıt, bugünkü ülke sayımı veya her bölgede aynı artış ve azalışın göstergesi olarak kullanılmaz.

Göç Yolculuğu

Çekya’nın kuzey Bohemya bölgesinde 2013’te ışık kaydedici takılan kuşların cihazları 2014’te geri alındı. Altı sonbahar ve beş ilkbahar göçünden veri elde edilen 2016 araştırmasında bütün kuşların kış alanı Batı Sahel’deydi. Altı kuşun beşi kış içinde iki ana alan kullandı; ikinci alan ilkinin batısındaydı. Konumlar gün doğumu ve batımının ışık kayıtlarından hesaplanmıştır. Bunlar kesin GPS izleri veya Türkiye kuşlarının ortak göç yolu değildir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca böcekleri ve larvalarını, ayrıca örümcek gibi küçük omurgasızları yer. Tohum kullanımı konusunda uzman hesapları tam aynı anlatımı vermez: Nicole Bouglouan küçük tohumları da listelerken, İspanya’nın 2019 derlemesi tohum yemiyor göründüğünü belirtir. Bu farklılık, türü düzenli ve yoğun bir tohum yiyicisi olarak sunmaya yeterli değildir. Güvenle söylenebilen temel özellik, beslenmesinin böcek ağırlıklı olmasıdır.

Nasıl Avlanır?

Yerde yürüyüp kısa koşular yaparak avını gagasıyla toplar. Uçan bir böceğe sıçrayabilir; buna karşılık havada uzun süre peşinden gitmesi daha seyrektir. Büyükçe bir avı yutmadan önce sert bir yüzeye vurarak parçalayabilir. Nicole Bouglouan’ın hesabında bu hareketler birlikte anlatılır. Böylece yerde hızlı ilerleyişi yalnız kaçış davranışı değildir; beslenirken avları kısa mesafede izleme ve yakalama biçimidir.

İlginç Bilgiler

## Görünüşten Anlaşılmayan Farklar İspanya’nın Valeria bölgesinde 2008–2010’da 105 erişkin ile 95 yuva yavrusunun kan örnekleri kuş sıtmasıyla ilişkili parazitler için incelendi. Bu 95 yavru 28 farklı yuvadan geliyordu. 2016 tarihli çalışmada parazit DNA’sı aranmış, eşeyler de genetik yöntemle doğrulanmıştı. İki yaş grubundaki enfeksiyon oranı birbirine yakındı; iki grupta da erkeklerde enfeksiyon daha sıktı. Enfekte erkek yavrular, enfekte olmayan erkeklerden daha yavaş ağırlık kazanıyordu; erişkinlerde enfeksiyonla daha zayıf vücut durumu ilişkisi dişilerde görüldü. Kanat uzunluğu artışında ise enfeksiyonla ilişkili anlamlı bir fark bulunmadı. Yavruların büyümesi 1–3 günlük ve 7–11 günlük ölçümler karşılaştırılarak değerlendirildi. Bu inceleme, görünüşten hastalık tanısı koymak yerine belirli bir İspanya topluluğundaki yaş, eşey ve enfeksiyon ilişkilerini araştırıyordu. ## Yumurta Sayısı ve Yavru Başarısı İspanya’nın Layna ve Valeria alanlarındaki uzun süreli yuva araştırmasında, başarısız girişimlerin önemli nedeni yumurta ve yavruların başka hayvanlarca alınmasıydı. Araştırmacılar üreme mevsiminin başında daha büyük yumurta kümeleri bulsa da yuvadan ayrılan yavru sayısının en yüksek olduğu dönem mevsimin ortasıydı. Daha çok yumurta bırakmak böylece her zaman daha çok yavrunun yuvadan ayrılmasıyla sonuçlanmıyordu. İki alandaki üreme takvimi de bütünüyle aynı değildi: Valeria’da yumurtlama Layna’dan daha erken başlamıştı. Bulgular, 1991–1995 ve 2007’de Layna, 2008–2010’da Valeria yuvalarının izlenmesine dayanır. Aynı türe ait iki yakın bölgenin bile üreme başlangıcı ve yavru üretimi bakımından ayrı değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...