kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Yeşil Sırtlı İncirkuşu (Anthus hodgsoni)
VS
Seçildi Ağaç İncirkuşu (Anthus trivialis)

Yeşil Sırtlı İncirkuşu

Anthus hodgsoni

Takım Passeriformes
Familya Kuyruksallayangiller (Motacillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Ağaç İncirkuşundan daha zeytin ve sakin sırtı, göz arkasındaki açık-koyu leke çifti ve farklı çağrısıyla ayrılır; tek işaretle kesin teşhis yapılmaz.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Yeşil Sırtlı İncirkuşu (Anthus hodgsoni, Olive-backed Pipit), belirgin açık kaşı, koyu çizgili göğsü ve zeytin tonlu sırtıyla dikkat çeken küçük bir incirkuşudur. Yanak arkasındaki açık leke ile onun altındaki koyu leke yararlı tanı ipuçlarıdır; bazen silik görünürler.

Genel Görünüm ve Duruş

Kaşın göz önündeki bölümü sıcak krem, göz arkasındaki bölümü daha beyazdır. İnce koyu göz çizgisi yüz desenini belirginleştirir. Göğüsteki iri çizgiler krem renkli yanlara uzanır; yan çizgileri bazı kuşlarda dar, bazılarında daha dağınık olabilir.

Kuyruk uzunca, gaga ince ve sivridir. Kanattaki iki açık çizgi, koyu tüylerin açık uçlarından oluşur. Dış kuyruk teleklerindeki beyaz, kuyruk açıldığında görülebilir; bu beyazlık başka incirkuşlarında da bulunur; türü belirlemez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ile dişi benzer görünür; sırt rengine göre kesin eşey ayrımı yapılmaz. Genç kuş daha kahverengi üst taraf ve daha uzun, daha az keskin sınırlı alt taraf çizgileri taşıyabilir. Tüy aşınması da görünüşü etkiler.

Uçuşta Görünüm

Uçarken hızlı kanat vuruşları arasına, kanatlarını gövdesine yaklaştırdığı kısa süzülüşler girer. Böylece uçuş dalgalı görünür. Erkek, üreme alanında bir ağaçtan yükselip şarkı söyleyerek süzüle süzüle alçalabilir.

Ses ve Davranış

Tipik çağrı ince, vızıltılı ve sonu pesleşen bir “bzzzp” sesini andırır; hem uçarken hem tünemişken duyulabilir. Hong Kong tür hesabı, tünemiş kuşun kısa ve tiz “tsip” alarmını da ayırır. Çağrının bu iki biçimi aynı ses gibi öğrenilmemelidir.

Karıştırılabilecek Türler

Ağaç İncirkuşu (Anthus trivialis, Tree Pipit) çoğunlukla daha belirgin çizgili bir sırt ve daha zayıf bir yüz deseni taşır. Ancak onda da açık bir yanak lekesi bulunabilir; çok aşınmış Yeşil Sırtlı İncirkuşunun sırtı ise zeytin tonunu kaybedebilir. Kaşın iki renkli yapısı, sırt çizgileri ve çağrı birlikte karşılaştırılır.

Kızıl Gerdanlı İncirkuşunun (Anthus cervinus, Red-throated Pipit) sırt çizgileri genellikle daha güçlü, gaga dibi daha sarımsıdır. Üreme giysisindeki kızıl boğaz yardımcıdır; bu renk her yaşta ve mevsimde bulunmaz. Yalnız “boğazı kızıl değil” diye bu tür dışlanmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme alanlarında tayga kenarları, eğrelti ve otlarla kaplı yamaçlar, açık huş, meşe, kızılağaç veya iğne yapraklı ormanlar kullanılır. Ağaçların arasındaki açıklıklar da önemlidir. Himalayalar’da ağaç sınırının üstündeki bodur ardıç ve çalılıklarda da üreyebilir; yalnız sık ve karanlık ormanlara bağlı değildir.

Yuva Yeri

Yuva yerde, ot kümesi veya kayanın koruduğu bir çukurlukta kurulur. Yosun ve kuru ottan yapılan çanağın içi ince ot ve kılla döşenir. Nicole Bouglouan’ın uzman derlemesi 4–5 yumurta ve 12–13 günlük kuluçka bildirir; kuluçkayı muhtemelen yalnız dişinin yaptığı belirtilir. Yavruları iki eş besler. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş yuva sonuçları değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Kışın koruluk, bahçe ve ağaçlı tarlalarda bulunabilir. Hong Kong’daki kayıtlar parkları, mezarlıkları, ıslak ve kuru tarım alanlarını kapsar. Yakınında ağaç bulunan açık alanlar da kullanılır.

Dünya Yayılışı

İki alt türü vardır. Anthus hodgsoni hodgsoni Himalayalar’dan Çin ve Japonya’ya uzanan kuşakta ürer. Anthus hodgsoni yunnanensis kuzeydoğu Avrasya’da ürer; Hindistan, Myanmar, Filipinler ve Borneo’ya kadar güneye iner. Kışın iki alt türün yayılışları kısmen örtüşür.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’de rastlantısal ziyaretçidir. OSME’nin 2025 tarihli bölgesel listesi 2006’daki ikinci kaydı, Hatay’daki sonraki kayıtları ve Kasım 2021’de Subaşı’ndaki onuncu kaydı ayrı ayrı anar. Bu tarihli derleme günümüzdeki toplam kayıt sayısı değildir; seyrek kayıtlar düzenli Türkiye göçü ya da yerel üreme kanıtı oluşturmaz.

Göç Yolculuğu

Kuzeydeki topluluklar kışı geçirmek için Güney ve Güneydoğu Asya’ya yönelir. Hong Kong’da çoğunlukla ekim ortasından nisan ortasına kadar görülen bir kış ziyaretçisi ve geçiş kuşudur. Bu Hong Kong takvimi Türkiye’ye taşınamaz; Türkiye’deki bireylerin başlangıç noktaları ve izledikleri yollar bu kayıtlardan bilinmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca böcekler ve larvalarıyla beslenir. Kelebek ve güve larvaları, sinekler, kınkanatlılar ve başka küçük böcekler besinler arasındadır. Üreme dönemi dışında ot ve başka bitkilerin tohumlarını da alır; her mevsim yalnız böcek yediği söylenemez.

Nasıl Avlanır?

Yerde, otların ve örtünün yakınında yürüyerek küçük besinleri toplar. Çalıya veya ağaca çıkınca dallar üzerinde de ilerleyip böcek arayabilir. Dalda görülmüş bir kuşun yalnız dinlendiği ya da yalnız ötmek için oraya çıktığı varsayılmaz.

İlginç Bilgiler

## Ormanda Yer Seçimi Rusya’da Yenisey’in orta tayga kuşağındaki bir araştırma, üreyen çiftlerin yerlerini 15 yıl boyunca aynı sabit alanlarda haritaladı. Habitat özellikleri 53 ayrı dört hektarlık alanda ayrıntılı ölçüldü. Yosun örtüsünün gelişimi ve erişilebilirliği, kuşun bolluğuyla ilişkili özellikler arasındaydı. Ağaç İncirkuşunun bulunmaması da modele giren değişkenlerden biriydi. Bu sonuç, her yerde aynı türün mutlaka ötekini kovduğunu gösteren bir deney değildir; araştırmacı yer seçimi ve olası rekabeti istatistiksel ilişkiler üzerinden tartışmıştır. ## Bir Rastlantısal Ziyaretçinin İncelenmesi ABD’de Kaliforniya’nın ilk belgelenmiş bireyi, 26 Eylül 1998’de Southeast Farallon Adası’nda halkalandı ve 29 Eylül’e kadar görüldü. Araştırmacılar tüyleri, kafatasının gelişimi ve etkin tüy değişimi bulunmamasını birlikte değerlendirerek genç bir kuş olduğunu belirledi. Sırt çizgileri ve kanat tüylerinin oranları yunnanensis alt türünü düşündürdü. Bu, tek bir kuşun ayrıntılı incelemesidir; bir Türkiye fotoğrafından aynı kesinlikte yaş veya alt tür çıkarılabileceği anlamına gelmez. ## Gece Çağrılarını Ayırmanın Sınırları Yeşil Sırtlı İncirkuşu ile Ağaç İncirkuşunda gece duyulan benzer çağrılar dikkat gerektirir. The Sound Approach’un 2020 tarihli incelemesi, o tarihte kesin tanınmış Yeşil Sırtlı İncirkuşu gece çağrısı örneğinin az olduğunu vurgular. Gündüz, kuşun daha heyecanlı olduğu koşullarda kaydedilen sesler gece göçündekinden daha tiz olabilir. Bu nedenle gündüz çağrılarına ait ayrım ölçütleri gece kayıtlarına doğrudan uygulanmaz; geç tarihte duyulan her Ağaç İncirkuşu benzeri ses Yeşil Sırtlı İncirkuşu sayılmaz.

Ağaç İncirkuşu

Anthus trivialis

Takım Passeriformes
Familya Kuyruksallayangiller (Motacillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Göğüste güçlü, böğürde ince çizgiler; kısa arka tırnak; ağaçtan başlayıp alçalan ötüş uçuşu

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Ağaç İncirkuşunu tanırken göğüste kalın, böğürde belirgin biçimde daha ince çizgileri; güçlüce gagayı ve kısa arka tırnağı birlikte arayın. Benzer Çayır İncirkuşundan çağrısı da farklıdır.

Genel Görünüm ve Duruş

Küçük bir ötücüdür; üst tarafı kahverengi ve koyu çizgili, alt tarafı açık kremdir. Göğsün güçlü çizgileri böğürde incelir. Başta açık kaş ve göz çevresi, yanakta açık-koyu desen görülür; bacaklar pembemsidir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme döneminde erkek yüksek bir tünekten havalanır; yükseldikten sonra kanatlarını açıp yavaşça alçalırken ötmeyi sürdürür. Bu gösteri uçuşunu sıradan yer değiştirmeden ayırmak gerekir.

Dişi, genel tüy görünümü bakımından erkeğe çok benzer. Sessiz duran bir bireye yalnız bu nedenle dişi denemez.

Genç, erişkine benzer; fakat üst tarafı ve başı daha belirgin desenli, genel tonu daha kızılımsı olabilir. Tüy aşınması görünüşü değiştirir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta beyaz dış kuyruk tüyleri ile koyu kuyruk ortası görülebilir. Kanatta iki dar açık şerit bulunur; tünemiş kuşta da seçilebilir. Kuyruk beyazlığı başka incirkuşlarında da bulunduğundan tek başına teşhis sağlamaz.

Ses ve Davranış

Uçuş çağrısı metalik, hafif titreşimli “tzii” veya uzayan “tzz” sesine benzetilir. Gösteri uçuşunun alçalışında ötüşün son sesleri yavaşlar ve uzar. Yazıyla verilen heceler sesin bütün ayrıntılarını aktaramaz.

Karıştırılabilecek Türler

Çayır İncirkuşunun (Anthus pratensis) gagası daha ince, arka tırnağı genellikle daha uzundur. Ağaç İncirkuşunda göğüs çizgileri böğürde belirgin biçimde incelirken Çayır İncirkuşunda bu fark daha azdır. Çağrıları farklıdır; ağaçta ya da yerde durmak tek başına ayırmaz.

Yeşil Sırtlı İncirkuşu (Anthus hodgsoni), Ağaç İncirkuşuna çok benzeyen gerçek bir karşılaştırma türüdür. Daha belirgin kaş ve baş deseni, sırtın yeşilimsi tonu ve gözün arkasındaki açık-koyu lekeler birlikte incelenir. Ancak Ağaç İncirkuşunda da başın arka yan bölümünde açık leke bulunabilir. Aşınmış Yeşil Sırtlı İncirkuşunun sırtı daha kahverengi veya gri görünebilir; Ağaç İncirkuşunda da yeşilimsi ton oluşabilir. Kısa arka tırnak bu iki türü tek başına ayırmaz. Bu nedenle tek bir yeşil yansıma ya da tek yüz lekesiyle karar verilmez.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Yarı açık yaşam alanlarını kullanır. Orman kenarları, genç iğne yapraklı ağaçlandırmalar ve ağaçlarla çalıların bulunduğu otlaklar uygun ortamlar sağlayabilir; açık zemin beslenme, ağaçlar ise ötüş ve sığınma yeridir.

Yuva Yeri

Adına rağmen yerde yuvalanır. Otların gizlediği çukurda kuru ot, yosun ve ince malzemelerden çanak kurar. Birleşik Krallık uzman özetlerinde BTO tipik yumurta sayısını 4–5 ve kuluçkayı 13 gün; Woodland Trust 4–6 yumurta ve 12–14 gün verir. Kuluçkayı dişi yürütür. Kaynak farkı ortalanmaz; bunlar Türkiye’de ölçülmüş kesin süreler değildir.

Yuva için gizlenme sağlayan ot kümeleri ile kuşun yürüyerek beslenebileceği açıklıklar birlikte bulunmalıdır. Her yerin bütünüyle biçilmesi veya aşırı otlanması bu çeşitliliği azaltabilir. İsviçre habitat kılavuzu seyrek bitki yapısının, korunmuş yuva köşelerinin ve tek ağaçların önemini vurgular; oradaki yönetim tarihlerini Türkiye için otomatik takvim olarak kullanmamak gerekir.

Günlük Alan Kullanımı

Göçte yarı açık alanlarda kısa süre konaklayabilir; beslenirken geçici olarak ağaçsız açıklıkları da kullanır. Yalnız ağaç tepelerine değil, yerde beslenen kuşlara da bakılmalıdır.

Yuvayı Görmeden Gözlem

Otların arasına yiyecek taşıyan yetişkinden uzak durun. Gizli yuvayı bulmak için bitkileri ayırmayın veya aynı noktadan tekrar tekrar geçmeyin.

Dünya Yayılışı

Avrupa ve Asya’nın geniş bölümünde ürer. Kışı Afrika’nın tropikal bölgeleri ve Hint altkıtasında geçiren toplulukları vardır; dünya kışlama alanı yalnız Afrika değildir. Bütün bireylerin aynı göç yolunu izlediği düşünülmemelidir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de kuzeyin uygun orman kenarı ve açıklıklarında üreyen yaz konuğudur; göç sırasında daha geniş bir coğrafyada görülebilir. OSME bölgesel listesi kuzey Türkiye üremesini belirtir. Göçteki bir bahçe gözlemi o bahçede üreme kanıtı değildir.

Göç Yolculuğu

Ağaç İncirkuşu hem gündüz hem gece göç edebilir. Bavyera Çevre Dairesinin tür hesabı bu ayrımı açıkça belirtir; gündüz gözlemleri bütün gece hareketini göstermez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Besinin ağırlığını küçük omurgasızlar oluşturur; böcekler önemlidir. Naturalis tür hesabı beslenmenin çoğunlukla yerde gerçekleştiğini belirtir. Ağaçta ötmesi, yalnız ağaçta beslendiği anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

Zeminde yürüyerek bitkiler arasında ve küçük açıklıklarda besin arar. İsviçre kılavuzu otsu bitkiler arasında ağır ağır yürüdüğünü, bu sırada sıkça kuyruğunu oynattığını anlatır. Görülmeyen avın türü tahmin edilmemelidir.

Bitkisel Besinler

Uzman tür hesabı tohumlar ile küçük meyvelerin de yenildiğini, fakat bitkisel besin payının miktar ve zaman bakımından sınırlı olduğunu belirtir. Bu, bütün yıl yalnız tohumla beslendiği anlamına gelmez.

İlginç Bilgiler

## Yuvanın Yönü ve Küçük İklimi İngiltere’nin doğusundaki Thetford Ormanı çevresinde 1998–2004’te bulunan 161 yuvanın yönünü inceleyen, 2006’da yayımlanan araştırmada doğu yönü baskındı. Bu yönün batı-güneybatı rüzgârından korunma ve sabah güneşiyle ısınma sağladığı yorumlandı. Yumurtaların açıldığı dönemde izlenen 36 yuvada, tercih edilen yönlerde açılma başarısı daha yüksekti. Yavru döneminde izlenen 127 yuvada ise yırtıcıların yol açtığı kayıplar dışlandığında, yavru kayıplarıyla yön arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Isınmanın başarı farkını açıklaması olası neden olarak sunulur; Türkiye’de bütün yuvaların doğuya bakması gerektiği sonucu çıkarılmaz. ## Tek Bir Toplulukta Farklı Yolculuklar Çekya’nın Orta Bohemya bölgesinde 2019–2024 arasındaki beş sezonda erkeklere 54 ışık kaydedici takıldı; yedi kuştan aygıt geri alındı. Bu yedi Ağaç İncirkuşu Akdeniz’in farklı kesimlerinden geçip Afrika’da farklı kışlama alanlarına ulaştı; bazılarının ilkbahar ve sonbahar yolları da farklıydı. Sonuç tek bir Çekya üreme topluluğuna aittir, Türkiye rotası değildir. Işık değişimlerinden tahmin edilen konumlar GPS iziyle aynı ayrıntıyı taşımaz; bir kuşun sonbahar konumları, ışık kaydındaki gölgelenme nedeniyle ayrıntılı hesaplanamamıştır. ## Tercih Edilen Yer Her Zaman Aynı Sonucu Vermez İngiltere’nin doğusundaki Thetford Ormanı’nda incelenen ağaçlandırma alanları, yalnız kaç kuş bulunduğuna bakmanın yeterli olmadığını göstermiştir. 2009 tarihli araştırmada Ağaç İncirkuşları 2–5 yaşındaki ağaçlık parselleri daha çok seçmiş, fakat yuva başarısı yumurtlama, kuluçka ve yavru dönemlerinde aynı biçimde değişmemiştir. Araştırmada kuşların seçtiği bazı yuva çevresi özellikleri de daha yüksek yuva başarısı sağlamamıştır. Bir kuşun bir alanı tercih etmesi, o alanın her koşulda en güvenli üreme yeri olduğunu kanıtlamaz. ## Bölgesel ve Küresel Koruma Durumu RSPB ve BTO'nun Birleşik Krallık için verdiği kırmızı liste durumu, türün dünya çapında aynı risk sınıfında olduğu anlamına gelmez. BTO küresel IUCN kategorisini Asgari Kaygı (LC) olarak gösterir. Bölgesel azalmalar yine de önemlidir; geniş dünya yayılışı bir ülkedeki habitat kaybını önemsiz kılmaz.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...