Tür Karşılaştırma Ekranı
Kuşların fiziksel özelliklerini, seslerini, habitatlarını ve tanımlarını yan yana karşılaştırmak için iki tür seçin.
Anadolu Sıvacısı
Sitta krueperi
Ses Kayıtları
Ses kayıtları aranıyor...
Bilimsel Tanım & Morfoloji
Hızlı Tanı
Anadolu Sıvacısı (Sitta krueperi; İngilizce Krüper’s Nuthatch), kısa kuyruklu, sivri gagalı küçük bir orman kuşudur. Geniş beyaz kaş, beyaz yanak-boğaz ve göğüs ortasındaki pas yaması birlikte tanınır. Erkeğin alın bölümü keskin sınırlı siyah, üst tarafı mavi-gridir. Göğüs yanları açık mavi-gri, karın daha soluktur; pas rengi bütün alt tarafa yayılmaz.
Genel Görünüm ve Duruş
Antalya’nın Bük kızılçam ve Elmalı sedir ormanlarındaki Şubat 1999–Aralık 2000 gözlemlerinde, gövdeyi gagalama sırasında dik durduğu; ağaç üzerinde baş aşağı veya yana dönük de tutunabildiği kaydedilmiştir. Dinlenirken ana dallara, bacaklarını bükerek oturur. Tüy bakımında gövde tüylerini kabartır, kanatlarını açar ve gagasıyla tüylerini temizler.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Dişide koyu alın sınırı ve göz çizgisi daha belirsiz, göğüs yaması daha soluk ve turuncuya çalan pas renginde olabilir. Genç daha gridir; erişkinin mavi tonu belirgin değildir ve göğüs lekesi soluk pembe-tarçına yaklaşabilir. Yalnız lekenin canlılığıyla kesin yaş veya eşey seçilmez.
Tüylerin yıpranması da yüz görünüşünü değiştirebilir. Steve Garvie’nin Midilli’de Temmuz 2005’te çektiği, genç ve erişkini yan yana gösteren fotoğrafın uzman açıklaması, erişkinin yüz tüylerindeki aşınmayı özellikle belirtir. Aynı açıklamada genç kuşun gagası daha kısa ve daha az kalın görünür. Bu, belirli iki kuşun tarihli karşılaştırmasıdır; fotoğraftaki farklar bütün gençler için ölçülmüş değişmez bir gaga oranı değildir. Saha kaydında tek renge değil, bir arada seçilebilen özelliklere dayanmak gerekir.
Uçuşta Görünüm
Antalya’nın 1999–2000 gözlemlerinde havadaki böceğe hızla ve dik yükselip, yakaladıktan sonra kısa süre süzüldüğü kaydedilmiştir. Bu hareket av yakalama sırasındaki uçuştur. Konduğunda alın, kaş ve göğüs deseni yeniden görülebilir.
Ses ve Davranış
Hızlı, burunsu “dui-dui” çağrıları, kuru tek notalar ve birkaç saniye süren hızlı ötüş dizileri duyulabilir. Bunlar sesin yaklaşık yazılı anlatımlarıdır.
Antalya’da Ocak 2000–Kasım 2003 araştırmasının yapay yuvalıklarındaki 16 kuluçkada 4–7 yumurta ve 12–15 günlük kuluçka kaydedilmiştir. Kovuk veya yuvalık içindeki yuva ince kabuk parçalarıyla döşenir. Değerlendirilen 14 yuvada yavrunun yuvada kaldığı dönem 15–19 gündür. Yumurtanın kuluçkada gelişmesiyle çıkmış yavrunun büyümesi ayrı dönemlerdir. Bu yerel araştırmanın aralıkları, başka derlemelerdeki farklı sürelerle ortalanmaz. Aktif yuvanın girişi açılmadan, ebeveynlerin dönüşü engellenmeden uzaktan gözlem yapılır.
Ayrı 1999–2000 Antalya davranış çalışmasında kuluçkadaki dişiye erkeğin besin getirdiği, yavrulara ise iki eşin de besin taşıdığı gözlenmiştir. Yavruları beslemekle yuva temizliği ayrı davranışlardır; kimin yalnız bir kez girişte görüldüğü bütün bakım paylaşımını açıklamaz.
Karıştırılabilecek Türler
Sıvacı (Sitta europaea; İngilizce Eurasian Nuthatch), toplu gövdesi, mavi-gri sırtı ve koyu göz çizgisiyle aynı ağaçlarda akla gelebilir. RSPB’nin Britanya tanı hesabında alt taraf açık, yanlar ve kuyruk altı kestane tonundadır; uzun sivri gaga ile kısa bacaklar belirgindir. Anadolu Sıvacısının ayrı pas yaması göğüs ortasındadır. Bu nedenle iki kuş karşılaştırılırken rengin yalnız adına değil, göğüste mi yoksa yan gövdede mi bulunduğuna bakılır. Sıvacı da başı önde ağaç gövdesinden aşağı ilerleyebilir; baş aşağı duruş iki türü ayıran tek özellik değildir.
Kaya Sıvacısı (Sitta neumayer; İngilizce Western Rock Nuthatch) gri üst tarafı, koyu göz çizgisi ve açık alt tarafıyla benzetilebilir. Bazı topluluklarında yanlar ve kuyruk altında pembe-tarçın tonları vardır; Anadolu Sıvacısının göğüs ortasındaki ayrı pas yamasıyla aynı desen değildir. Kaya Sıvacısı kayadan kayaya sıçrar, uçurum boyunca ilerleyip bir kaya çıkıntısının arkasına saklanabilir. Oiseaux.net hesabı güneşli kayalık yamaçları, boğazları ve çıplak kaya yüzeylerini yaşam alanları arasında sayar. Üreme dönemi dışında vadilerdeki ağaçlıklara da uğrayabilir; ağaç üzerinde görülmesi bu nedenle şaşırtıcı değildir. Yalnız bulunduğu desteğe bakılarak adlandırılmaz.
Orman Tırmaşıkkuşu (Certhia familiaris; İngilizce Eurasian Treecreeper), ağaç gövdelerinde hareket ettiği için karıştırılabilir. Üst tarafı mavi-gri değil kahverengi benekli, alt tarafı çoğunlukla beyazdır. Gagası uzun, ince ve aşağı kıvrıktır. RSPB hesabı gövdenin çevresinde yukarı doğru dolanarak besin aramasını, sonra başka ağacın alt bölümüne uçmasını anlatır. Anadolu Sıvacısı ise aynı gövdede baş aşağı da tutunabilir. Yan yana karşılaştırmada gaganın eğriliği, üst tarafın benekli veya düz oluşu ve baş-göğüs deseni, yalnız ağaca tırmanma davranışından daha çok bilgi verir.
Habitat & Dağılım
Üreme Alanı
Kozalaklı ormanlarla ilişkilidir. Batı ve Orta Toroslar’daki 2005–2006 üreme döneminde 433 noktada yapılan, 2011’de yayımlanan çalışma, yalnız ağaç türünü değil ormanın yapısını ve topoğrafyasını da incelemiştir. Ağaç yüksekliğiyle bulunma olasılığı arasında olumlu ilişki saptanmıştır. Bu gözlemsel model, tek başına bir ağaç dikmenin kuşu kesin getireceğini gösteren deney değildir; sonuç araştırılan güney Anadolu çevresi içinde okunur.
Yuva Yeri
Antalya’nın 2000–2003 araştırmasındaki 18 doğal kovuğun 17’si kozalaklı ağaçlardadır. Bu ayrı örneklem, yapay yuvalıkların tek seçenek olmadığını gösterir. Ağacın çevresinde dolaşan bir kuş, kovukta yumurta veya yavru bulunduğunun tek başına kanıtı değildir.
Günlük Alan Kullanımı
Antalya Bük ve Elmalı’daki 1999–2000 gözlemlerinde iki eş, ağaçların üst üçte birlik bölümündeki kozalak ve gövdelerde birlikte besin aramıştır. Yerde yuva malzemesi topladığı da görülmüştür; gözlemde yalnız alt dallara bakmak yeterli olmaz.
Dünya Yayılışı
Dünya yayılışının merkezi Anadolu’dur; Midilli Adası ile Kafkasya’nın bazı kesimlerinde de bulunur. OSME’nin Ocak 2025 bölge listesi kuzeybatı Kafkasya kapsamında Gürcistan’ı ve komşu Rusya’yı belirtir. Dolayısıyla Anadolu adı taşıması, yeryüzünde yalnız Türkiye’de yaşadığı anlamına gelmez. Midilli varlığı Yunanistan’ın uzun dönemli ekolojik gözlem ağı tarafından da bildirilir. Bu sınırlı yayılış, Avrupa’nın veya Asya’nın bütün kozalaklı ormanlarına yayılan çok geniş bir dağılım olarak çizilmemelidir.
Türkiye’deki Durumu
Türkiye’de uygun kozalaklı ormanlarda yerleşik olarak bulunur. BirdLife’ın 2021 Avrupa Kırmızı Liste ek tablosundaki 100.000–400.000 çift, 2002–2012 dönemine ait ve sınırlı veriye dayanan uzman tahminidir. Tablo ülke için 2008–2019 kısa dönem ve 1980–2013 uzun dönem eğilimini veri yetersizliği nedeniyle bilinmiyor olarak verir. Bu aralık yeni bir 2026 sayımı değildir. Çift sayısıyla birey sayısı da aynı birim değildir; yalnız tabloyu kullanarak günümüzdeki birey sayısını kesin hesaplamak uygun olmaz.
Göç Yolculuğu
Düzenli kıtalararası göçmen değildir. 2011 habitat araştırmasının İngilizce girişinde çoğunlukla yerleşik olduğu, üreme sonrasında dağılma ve mevsimsel yükselti hareketleri görülebildiği anlatılır. Böylece kuşlar aynı orman çevresinde kalırken farklı yükseltilerdeki alanlardan yararlanabilir. Yerleşiklik, yıl boyunca tek bir ağacın çevresinden ayrılmamak anlamına gelmez.
Beslenme & Diyet
Ne Yer?
Antalya’nın 2000–2003 üreme çalışmasında yavrulara taşınan 87 besin kaydının yüzde 33’ü kınkanatlı böcekler, yüzde 14’ü kelebek ve güve grubuydu. Kınkanatlılar, sertleşmiş ön kanatlarının altında uçuş kanatları bulunan böcek grubudur; kelebek ve güveler ise farklı bir gruptur. Buradaki örnekler yetişkinlerin yıl boyu menüsünü değil, Antalya’daki yavru besleme dönemini anlatır.
Nasıl Avlanır?
Üreme döneminde böcek, sonbahar ve kışın kozalaklı tohumlarını yer. Gagasıyla kozalaktan çıkardığı tohumu kabuktaki yarığa taşıyıp vurarak açabilir. Böylece sert kabuğu açarken tohumu sabit bir yerde tutar. Besin saklaması da bildirilmiştir; hemen açıp yediği tohumla daha sonra kullanmak üzere bıraktığı besin ayrı davranışlardır.
Antalya’daki 1999–2000 gözlemleri, bazen besin bulan kuşun eşini çağırdığını, eşinin de sesle karşılık verip yanına geldiğini kaydetmiştir. Birlikte arama sırasında yalnız böcek veya tohumun kendisi değil, iki kuşun birbirine verdiği bu sesli karşılık da izlenebilir.
İlginç Bilgiler
## Genetik Çeşitlilik ve Geçmiş Bağlantılar Anadolu Sıvacısının küçük yayılış alanı içindeki toplulukları da bütünüyle aynı değildir. 2012 cilt tarihli, 2011’de çevrim içi yayımlanan Albayrak ve arkadaşları araştırması, Türkiye’de beş alandan alınan 68 kuşun bir mitokondri DNA bölgesini ve sekiz başka genetik belirteci incelemiştir. On DNA dizi tipi üç coğrafi grupta toplanmıştır; gruplar arasında sonradan gen alışverişine işaret eden sonuçlar da vardır. Yazarlar örüntüyü, geçmişte farklı buzul sığınaklarında ayrılma ve sonra yeniden temasla uyumlu bulmuştur. Bu tarihsel açıklama doğrudan izlenmiş bir geçmiş göç değildir. Genetik ayrım da kuşları yalnız renklerine bakarak farklı tür ilan etme gerekçesi olmaz. ## Bölgesel Farklar Örtüşebilir Albayrak, Besnard ve Erdoğan’ın 2011 morfoloji araştırmasında, Türkiye’nin altı alanında Mart–Haziran 2005–2008 dönemlerinde yakalanan 82 kuşun beden özellikleri ölçülmüştür. Yeterli ölçümleri bulunan dört topluluktan 60 birey ayrıntılı karşılaştırılmıştır. Aladağlar kuşları bazı özelliklerde ayrılsa da başka topluluklarla örtüşmüştür. Boyutların topluluklar arasında farklılaşması, her kuşun doğduğu yerin bir fotoğraftan kesin belirlenebileceği anlamına gelmez. İstatistiksel bir grubun ayırt edilmesiyle tek bireyin güvenilir tanısı farklı sorulardır; aynı şekilde bu ölçüler bütün tür için yeni bir alt tür veya erkek-dişi anahtarı oluşturmaz. ## Nokta Sayımları ve Koruma Alanları 2018 tarihli Türkiye–Yunanistan araştırması, üreme döneminde kozalaklı ormanlarda 1.400’den fazla nokta sayımını değerlendirmiştir. Beydağları ve Aladağlar ile kuzeyde Ilgaz ve Kartalkaya çevresinin koruma önceliği taşıyan alanlar olarak ele alınması önerilmiştir. Nokta sayısı kuş sayısı değildir; her sayım noktasında türün görüldüğü de söylenemez. Öneri yalnız çok kuş bulunan yeri seçmekle sınırlı değildir: yayının koruma yorumu genetik çeşitliliğin de önemini vurgular. Bu, adı sayılmayan ormanların değersiz olduğu anlamına gelmez. Koruma haritası, araştırmanın yöntemi ve yayım tarihiyle birlikte okunmalıdır.
Sıvacı
Sitta europaea
Ses Kayıtları
Ses kayıtları aranıyor...
Bilimsel Tanım & Morfoloji
Hızlı Tanı
Sıvacı, Sitta europaea, iri başlı, dolgun gövdeli ve çok kısa kuyruklu bir ağaç kuşudur. Mavi-gri üst tarafı, açık yanakları ve gözün içinden geçen siyah çizgisi dikkat çeker. Göğüs ve karındaki sıcak pas tonları her kuşta aynı ölçüde belirgin değildir. Ağaç gövdesinde baş aşağı ilerleyebilmesi, ormanda onu izleyenlerin kolay hatırladığı bir davranıştır.
Genel Görünüm ve Duruş
Göğsün açıklığı, karındaki sıcak ton ve yanların daha koyu rengi her kuşta aynı güçte değildir. Britanya’daki RSPB hesabı mavi-gri üst tarafı, beyaz alt alanları ve kestane rengi yanlarla kuyruk altını vurgular. Bu yan ve kuyruk altı alanları, yalnız göğsün ön yüzüne bakıldığında görünmeyebilir.
Gövde ve kalın dallar üzerinde hem yukarı hem aşağı ilerlerken kuyruğunu dayanak olarak kullanmaz. Güçlü tutunma hareketleriyle kabuk yüzeyini farklı yönlerden tarar. Kısa kuyruk gövdenin uzantısı gibi kalır; kabuğa bastırılmış uzun bir destek kuyruğu görünümü oluşturmaz. Baş aşağı ilerlerken bütün gövde kabuk boyunca yer değiştirir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi aynı temel yüz ve gövde desenini taşır. Britanya’daki BTO hesabı, erkeğin yanlarındaki koyu pas rengini vurgular. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin halkalama rehberinde erkeklerin yan ve kuyruk altı alanları daha canlı kestane rengi, dişilerinki alt tarafın kalanına daha yumuşak geçiş yapan açık pas-devetüyü tonlarında anlatılır. Bazı erkeklerde koyu kestane tüyler azdır; bu nedenle fark, her bireyde kolay görülen kesin bir renk anahtarı değildir.
Genç kuş erişkine benzer, fakat mavi ve kestane tonları daha zayıf, yanaktaki siyah çizgi daha donuk olabilir. İlk gençlik sonrası tüy değişimi kısmidir; gövde ve kanadın bazı küçük örtü tüyleri yenilenirken eski gençlik tüyleri de kalabilir. Erişkinin üreme sonrası tüy değişimi ise tamdır. Yakından yeni ve eski tüyleri karşılaştırmak, yalnız uzaktan görülen genel solukluğa bakmaktan farklı bir yaş değerlendirmesidir.
Alt tarafın rengi coğrafyaya göre şeftali-devetüyünden neredeyse bembeyaza veya daha turuncu tonlara kadar değişir. Aynı türün bütün bireylerini tek bir karın rengiyle resmetmek bu çeşitliliği gizler. Türkiye’deki kuşu değerlendirirken siyah yüz çizgisinin biçimi, baş ve gaga oranları, kısa kuyruk ve gövdenin bütünü birlikte görülür.
Uçuşta Görünüm
Bir ağaçtan ötekine veya dallar arasında geçiş yaparken hızlı ve doğrudan uçar. Geniş, yuvarlak kanatlarla çok kısa kuyruk birlikte toplu bir silüet oluşturur. Gövde üzerinde yürürken ise kanatlarını sürekli açıp destek almaz; çoğunlukla gövdesine kapalı tutar.
Kuyruk deseni de benzer türleri ayırırken işe yarar. Sıvacı’nın kuyruk tüylerinde siyah ve beyaz alanlar bulunurken Kaya Sıvacısı’nın kuyruğu daha tekdüzedir ve beyaz işaretler taşımaz. Kapalı duran kısa kuyrukta küçük renk alanları kolayca saklanabilir; kuş doğal hareketiyle kuyruğunu açtığında ayrıntı daha iyi görülür.
Ses ve Davranış
Sesi güçlüdür; kuş görülmeden önce orman içinde duyulabilir. Çağrıda art arda gelen “tuit, tuit” benzeri kısa sesler, ötüşte ise yükselen aynı ıslığın düzenli tekrarı vardır. Bazı diziler giderek hızlanır ve sesler birbirine yaklaşır.
Çoğu zaman tek kuş veya bir çift görülür. Ormanda başka küçük kuşlarla birlikte besin araması da mümkündür. Madrid yakınındaki kış araştırmasının çalışma alanında sıvacılar, baştankara ve ağaçkakanlarla gevşek beslenme gruplarında bulunuyordu.
Yuva ağaç kovuğuna veya uygun yuva kutusuna kurulur; içte gevşek kabuk parçaları bulunur. BTO’nun uzman tür derlemesinde tipik yumurta sayısı 6–8’dir. Kuluçkayı dişi yürütür ve tipik süre 16–17 gündür. Bunlar belirli bir Britanya saha örnekleminin sonuçları değil, kuş rehberlerinden derlenen tipik değerlerdir.
Karıştırılabilecek Türler
1. Anadolu Sıvacısı, Sitta krueperi: Erişkinin alnındaki koyu alan ve bunun yanındaki geniş beyaz kaş, Sıvacı’nın yüz çizgisinden farklı bir baş deseni oluşturur. Göğüste belirgin bir pas rengi yama vardır; bunun altında gövde daha açık ve gri görünebilir. Dişide bu işaretler daha soluk, gençte ise daha belirsizdir. İğne yapraklı ormanlarla ilişkisi yardımcıdır; sonbahar ve kışın karışık veya yaprak döken ormanlara da geçebilir.
2. Kaya Sıvacısı, Sitta neumayer: Göğsü çoğu zaman beyaz, alt karnı daha sıcak tonludur; kuyruk altındaki görünüm daha sadedir. Gaga ve bacaklar gövdeye göre daha uzun görünebilir; kayada dururken daha dik bir duruş gösterebilir. Kayalıklar temel yaşam alanıdır, fakat ağaca da konabilir. Duruşu ve sade alt tarafı, orman kuşuyla karşılaştırmada ağaca mı kayaya mı konduğundan daha açıklayıcıdır.
3. Büyük Kaya Sıvacısı, Sitta tephronota: Uzun ve kalın gagası, kuvvetli görünümü ve gözün gerisinde genişleyen siyah yüz çizgisi önemlidir. Kaya Sıvacısı’yla doğrudan karşılaştırıldığında daha iri ve ağır yapılıdır; güçlü bacaklarıyla taş yüzeyleri üzerinde dolaşır. Kayalık yamaç, büyük taş ve kaya çıkıntılarını kullanır. Gür ıslıkları Kaya Sıvacısı’nınkinden ortalamada daha kalın ve güçlüdür.
4. Orman Tırmaşıkkuşu, Certhia familiaris: Üst tarafı mavi-gri bir alan halinde değildir; kabuğa benzeyen kahverengi, koyu ve açık desenlerle kaplıdır. İnce, kavisli gagası ve gövde üzerinde destek olan daha uzun kuyruğu, Sıvacı’nın güçlü gagası ile kısa kuyruğundan ayrılır. Ağaç gövdesinde çoğunlukla aşağıdan yukarı ilerler.
Habitat & Dağılım
Üreme Alanı
Yaşlı yaprak döken ormanlar ve olgun ağaçlıklar önemli yaşam alanlarıdır. Büyük parklar ve olgun ağaçları olan bahçeler de kullanılabilir. Britanya’daki BTO hesabı özellikle eski yaprak döken ormanları vurgular. Ağaçların yalnız sayısı değil, kuşun besin arayabileceği kabuklu gövdeler ve üreme için kullanabileceği boşluklar da önem taşır. Genç ağaçlardan oluşan bir alanla doğal kovuklar barındıran eski bir koru bu bakımdan aynı değildir.
Yuva Yeri
Polonya’nın Białowieża Milli Parkı’nda 1975–2001 arasındaki 27 üreme dönemini kapsayan araştırma, sağlam duvarlı doğal kovukların kullanıldığını gösterdi. Yumurtalar geniş iç bölümde girişten uzaktaki bir çukura bırakılabiliyordu; dişi ayrıldığında yumurta ve küçük yavrular kabuk parçalarıyla örtülebiliyordu. Girişin çamurla daraltılması ile içerideki korunaklı konum, aynı yuva düzeninin farklı parçalarıdır. Bu yapıyı görmek için sıva kırılmamalı veya kovuğa müdahale edilmemelidir.
Günlük Alan Kullanımı
Besin ararken ağacın tek bir yüksekliğiyle sınırlı kalmaz. Gövdeleri ve iri dalları taradıktan sonra taç bölümüne çıkabilir; düşmüş tohumları almak için yere de iner. Cornell’in tür hesabında bahçeler ve yemlikler de kullanılan yerler arasındadır. Bu dikey hareketlilik, aynı kuşun kısa aralıklarla hem gövde üzerinde hem üst dallarda hem de yerde görülebilmesini açıklar.
Dünya Yayılışı
Sitta europaea, Avrupa’dan Asya’nın geniş bir bölümüne yayılan bir türdür. Kuzeybatı Afrika’daki uygun ormanlarda da bulunur. Güncel AviList bu yayılış içindeki birçok coğrafi biçimi aynı türün alt türleri olarak kabul eder; kuzeydoğudaki Sitta arctica ayrı türdür. Batıdaki Atlantik kıyılarından Japonya ve doğu Çin’e kadar uzanan geniş alan, bütün arazilerin eşit kullanıldığı kesintisiz bir örtü değildir. Kuşun yaşayabileceği olgun ağaçlıkların bulunması dağılım açısından önemlidir.
Türkiye’deki Durumu
Türkiye’de uygun ormanlarda üreyen ve yıl boyunca kalan bir türdür. OSME bölge hesabı özellikle batı, kuzeydoğu ve güneyin ağaçlık alanlarını belirtir. Alt tür sınırlarında kaynakların anlatımı aynı değildir: güncel AviList levantina’yı Türkiye’nin batısı ve güneyiyle, caucasica’yı kuzey ve kuzeydoğusuyla ilişkilendirir; persica’yı ise İran’ın güneybatısındaki Zagros Dağları’nda verir. OSME’nin persica için verdiği alan daha geniştir. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde Türkiye için kullanılan nüfus dönemi 2002–2012’dir; kısa ve uzun dönem eğilimleri yetersiz veriyle bilinmiyor olarak gösterilir.
Göç Yolculuğu
Genel olarak yerleşiktir; buna rağmen özellikle genç kuşlar doğdukları yerden dağılabilir. EURING’in Avrupa halkalama hesabında yer değiştirmeler çoğunlukla yerel veya kısa mesafelidir. Sibirya nüfuslarında bazı yıllar daha geniş hareketler ve kuzey Avrupa’ya toplu gelişler görülebilir. Atlasın kayıtlarının büyük bölümü orta, batı ve kuzey Avrupa’dan gelir; güneydoğu Avrupa verisi çok sınırlıdır. Bu yüzden Avrupa’daki genel örüntü bilinirken, her Türkiye bireyi için aynı yön veya mesafe belirlenemez.
Beslenme & Diyet
Ne Yer?
Böcekler, örümcekler, tohumlar ve sert kabuklu yemişler besinleri arasındadır. Wildlife Trusts hesabı fındık ve kayın tohumunu örnek verir. Yavrulara getirilen hayvansal besin, tek bir böcek grubundan oluşmaz. Polonya’nın Białowieża Milli Parkı’nda 1998–2004 arasında, 235 yavru grubuna yapılan 4.281 besin getirme ziyareti incelendi. Tırtılların yanında kanatlı böcekler, kınkanatlılar ve örümcekler düzenli kaydedildi. Bu sayılar 4.281 farklı kuş veya 4.281 tek av demek değildir; aynı ziyarette birden fazla besin türü taşınabilir.
Nasıl Avlanır?
Ağaç kabuğunun yarıklarını yoklayarak küçük avları çıkarır. Güçlü gagası, hastalıklı veya ölü odun bölümlerindeki avlara ulaşmasına ve sert kabuklu tohumları vurarak açmasına yarar. Besin seçimi mevsimle değişir: sıcak dönemde böcek ve başka küçük eklembacaklılar, kışın ağaç ve çalı tohumları daha çok önem kazanır. Kışın bulduğu kozaları ve böceklerin hareketsiz başkalaşım evresindeki hallerini de yiyebilir. Yakındaki bir tarladan ayçiçeği tohumu alabilir; çoğu zaman tohumu bulunduğu yerde değil, daha sakin bir ağaç veya dal üzerinde işler.
İlginç Bilgiler
## Yuva Savunmasında Kanıtın Sınırı Çin’in kuzeydoğusundaki Zuojia Doğa Koruma Alanı’nda, 10 Mayıs–1 Haziran 2019’da 17 Sıvacı yuvasının sahiplerine küçük çizgili sincap ve daha büyük sincap modelleri gösterildi. Bunlar gerçek saldıran hayvanlar değil, doldurulmuş modellerdi; sunuş sırası rastgele değiştirildi. Sıvacılar küçük modele daha güçlü tepki verdi. Araştırmacılar bunu, daraltılmış yuva girişine rağmen küçük hayvanın daha büyük tehlike oluşturabilmesiyle ilişkilendirdi. Fakat deneyde çamur kaldırılmadı, giriş genişletilmedi ve gerçek yuva kaybı karşılaştırılmadı. Sonuç, “çamur sıvanın koruyucu etkisi deneyle kesin kanıtlandı” biçiminde anlatılamaz; kuşların model karşısındaki savunma davranışı ölçülmüştür. ## Yakındaki Yuva Malzemesi İspanya’nın merkezindeki Valsaín meşe ormanında 2011, 2012 ve 2013 ilkbaharlarında yuva kutuları incelendi. Sıvacılar bu yıllarda sırasıyla 13, 21 ve 17 kutuda üredi. Çam ağacına yakın yuvalarda çam kabuğu, daha uzaktakilerde ise başka bir çalının kabuğu daha çok kullanıldı. Dereye yakın yuvalarda çamur sıva da daha fazlaydı. Yazarlar, malzemenin taşınma zahmetinin yuva yeri ve malzeme seçimini etkileyebileceğini öne sürdü. Ancak başka etkileri dışlayan bir deney yapılmadı. ## Tohumu Yemek veya Saklamak İspanya’nın Madrid yakınındaki Sierra de Guadarrama bölgesinde, Ekim 1991–Ocak 1992’de renkli halkalarla tanınan 10 Sıvacı beslenme noktalarında izlendi. Araştırmada açık ayçiçeği ve kafes içindeki yer fıstığı yemlikleri vardı; doğal ormandaki kuşlar, sunulan bu yiyecekler karşısında gözlendi. Yanında başka kuşlar olduğunda yer fıstığı parçaları daha az saklandı; kuşlar yemlikte beslenmeye daha çok zaman ayırdı. Tohum taşırken başka kuş tarafından izlenen bireylerin saklama yerine uçuşu daha uzun sürdü; fakat ağaçta saklama yeri bulma, tohumu yerleştirme ve üstünü örtme için geçen sürede anlamlı fark bulunmadı. Uçuş ve saklama yerindeki işlem süresi ayrı ölçülmüştür. Araştırmacılar, kuşların yiyeceği hemen yemekle daha sonra kullanmak üzere saklamak arasındaki seçimini, çevredeki diğer kuşların varlığıyla ilişkilendirdi.
