kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Arıkuşu (Merops apiaster)
VS
Seçildi Yeşil Arıkuşu (Merops persicus)

Arıkuşu

Merops apiaster

Takım Coraciiformes
Familya Arıkuşugiller (Meropidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Renk bloklarını gaga ve kuyruk yapısıyla birleştir; eşeyler benzerdir, tek tonla karar verme.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Arıkuşu (Merops apiaster; European Bee-eater), uzun ve aşağı kıvrık siyah gagası, sarı boğazı ve mavi-yeşil alt tarafıyla tanınır. Siyah şerit gözden geçer. Erişkinde başın üstü, sırt ve kanat örtüleri kestane; omuz alanları sarıdır. Kuyruğun ortasındaki iki tüy diğerlerinden ileri uzanır.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövdesi uzunca, gagası başın önüne belirgin biçimde taşar. Dal veya tel gibi açık bir tünekte bekleyip uçan böceğin ardından havalanabilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi birbirine çok benzer. Kanat örtülerindeki kestane ve yeşil renklerin dağılımı yardımcı olabilir; ancak bazı bireylerde renkler örtüşür ve eşey ayrılamaz. Üreme sonrasındaki tüy değişiminde iki eşey de daha yeşilimsi görünür. Parlaklıktan veya kuyruk uzantısından tek başına kesin eşey tanısı verilmez. Erişkinin gözü kızılımsıdır.

Yeni uçmuş gençte üst taraf donuk ve yeşilimsi, göz kahverengi veya kızıl-kahverengidir. Ortadaki kuyruk tüyleri uzamaz. Doğumundan sonraki yıl görülen kuş, uzamış orta kuyruk tüyleriyle erişkine daha çok benzeyebilir; kalan gençlik kanat tüyleri uzman incelemesinde yaş ayrımına yardım eder.

Uçuşta Görünüm

Kanat vuruşlarını süzülmeyle birleştirir. Erişkinde üstten kanadın gövdeye yakın iç bölümündeki kestane renk, mavi kanat uçları ve açık sarı omuz alanları seçilir. Alttan siyahla sınırlı sarı boğaz ile mavi gövde görülür; iki yüzün renkleri aynı değildir.

Ses ve Davranış

Yuvarlanan “trrup” çağrısı, yüksekteki kuşlar renkleri seçilmeden duyulabilir. Tünekte ve uçuşta seslenir. Genellikle toplu görülür, kolonilerde üreyebilir; böcekleri ise bireyler yakalar.

Karıştırılabilecek Türler

Yeşil Arıkuşu (Merops persicus; Blue-cheeked Bee-eater), daha bütünlüklü yeşil üst tarafı, mavi yanağı, sarı çenesi ve kızıl boğazıyla ayrılır. Arıkuşunda boğaz sarı, sırt kestane-sarıdır.

Gökkuzgun (Coracias garrulus; European Roller) daha iri ve güçlü gagalıdır. Erişkinde baş, göğüs ve geniş kanat alanları mavi, sırt kahverengidir. Arıkuşunun sarı boğazı ve uzun ince gagası ayırıcıdır.

Kır Kırlangıcı (Hirundo rustica; Barn Swallow), koyu mavi sırtı, kızıl boğazı ve açık alt tarafıyla ayrılır. Erişkinin kuyruğu derin çatallı, iki yandaki tüyleri uzundur; Arıkuşunda ortadaki iki tüy uzar. Genç kırlangıcın kuyruk uzantıları daha kısadır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Uçan böcek bulabildiği açık ve yarı açık alanları kullanır. Seyrek ağaçlı kırsal alanlar, tarlalar, otlaklar ve akarsu çevresi uygun olabilir. Yuva tüneli açılabilecek toprağa da gereksinim duyar.

Yuva Yeri

Dik kumlu kıyı ve yamaçlara tünel açabilir; bütün yuvalar yüksek yarın içinde değildir. İspanya’nın Doñana Milli Parkı’nda Mayıs–Temmuz 2012 araştırmasında yatık kumlu zemin ve yol hendekleri de kullanılmıştır. Yuva girişine bakmak için yaklaşılmaz veya içine bir şey sokulmaz.

Yuva, toprağa açılan tünelin sonundaki odacıktadır. BTO’nun Avrupa kaynaklarına dayanan uzman derlemesinde tipik yumurta sayısı 6–7, kuluçka süresi 20 gündür; iki eşey de kuluçkaya katılır. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş ortalamalar değildir. Yavrular yuvada yaklaşık bir ay büyür.

Günlük Alan Kullanımı

İspanya’nın Doñana Milli Parkı’ndaki 2012’de yedi koloniyi karşılaştıran çalışmada, az araç geçen yolların yakınında alarm sesleri ve toplu kalkışlar kaydedilmiştir. Buna rağmen yavru besleme azalmamış, araçlara daha açık kolonilerde daha yüksek bulunmuştur. Bu karşılaştırma, trafiğin kuşlar için yararlı veya zararsız olduğunu kanıtlamaz.

Dünya Yayılışı

Üreme yayılışı batı Avrupa ve kuzeybatı Afrika’dan Asya’nın iç kesimlerine uzanır. Güney Afrika’da da ayrı bir üreyen topluluk vardır. Kuzeyde üreyen kuşların çoğu kışı Sahra’nın güneyindeki Afrika’da geçirir.

Türkiye’deki Durumu

BirdLife’ın 2021 Avrupa derlemesinde Türkiye için, 2002–2012 dönemine ait 50.000–100.000 üreyen çift tahmini bulunur. Yöntem, sınırlı veriden yapılan çıkarımlara dayalı kısmi değerlendirmedir. Kısa ve uzun dönem nüfus eğilimleri veri yetersizliğinden bilinmemektedir. Bu eski tahmin güncel tam sayım veya artış kanıtı değildir.

Göç Yolculuğu

Uzun mesafeli göçmendir. 2024 araştırmasında, 2014–2017’de İspanya–Portekiz sınırı, Almanya ve Bulgaristan’dan izlenen toplam 70 kuşun verileri karşılaştırılmıştır. İber topluluğu daha çok batı, Alman topluluğu orta, Bulgar topluluğu güney Afrika’yla bağlantı göstermiştir. Bu örneklem Türkiye’de görülen bir kuşun varış noktasını belirlemez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Arılar, yaban arıları, kınkanatlılar ve başka uçan böceklerle beslenir. Portekiz’de Nisan–Temmuz 2016’da beş koloniyi inceleyen araştırmada arılar ile kınkanatlılar önemli besinlerdir; oranları yaşam ortamına göre değişmiştir. Bu yerel sonuç bütün Türkiye kuşları için değişmez bir besin yüzdesi değildir.

Nasıl Avlanır?

Yusufçukları da yakalar. Avını havada tutup tüneğine dönebilir. Sokabilen böcekleri yutmadan önce sert yüzeye vurarak işleyebilir; bu davranış her sokmaya bağışıklık anlamına gelmez. Kur sırasında eşe, yavru bakımında ise yavruya taşınan böcek, kuşun kendi öğünü olmayabilir.

İlginç Bilgiler

## Yardımcı Kuşlar Yavruların bakımı bazen yalnız üreme çiftine kalmaz. Radovan Václav’ın Slovakya’da Selešťany yakınında, 1996 ve 1997 üreme dönemlerinde izlediği iki çiftin yanında birer erkek yardımcı bulunmuştur. Yardımcılar kuluçkaya, yavruları sıcak tutmaya ve besin taşımaya farklı ölçülerde katılmıştır. Bu iki örnek bütün kolonilerin aynı sosyal düzende olduğunu göstermez. Slovakya’daki aynı 1996–1997 çalışmasında bir yuvada dişinin kaybolmasının ardından yardımcı besin taşımayı sürdürmüş, diğer yardımcı komşu yuvaya geçmiştir. Yazar, kısa bir gözlemden bütün bakım dönemindeki katkının çıkarılamayacağını vurgular. Üç kuşun bir girişe gelmesi, üç biyolojik ebeveyn bulunduğunun kanıtı değildir. ## Göç ile İklimin Birlikte İncelenmesi 2024’te yayımlanan araştırma, İspanya–Portekiz sınırı, Almanya ve Bulgaristan topluluklarının üreme alanlarıyla Afrika’daki kışlama bağlantılarını birlikte modellemiştir. Bazı alanların iklim bakımından daha uygun, bazılarının daha elverişsiz olabileceğini öngörür. Bunlar 2081–2100 dönemi için senaryo sonuçlarıdır; gerçekleşmiş nüfus artışı veya kesin gelecek sayımı değildir. Türkiye’deki kolonilere doğrudan genellenmez. ## Yavruya Taşınan Av Portekiz’deki 2016 araştırmasında, yavruya taşınan avın büyüklüğü üç kolonide doğrudan gözlenmiştir. Yavru büyüdükçe götürülen büyük böceklerin payı artmıştır. Av, kuşun gagasına göre küçük, orta ve büyük olarak sınıflanmıştır. Bu gözlem, beş kolonideki besin artıklarının incelenmesinden ayrı bir yöntemdir.

Yeşil Arıkuşu

Merops persicus

Takım Coraciiformes
Familya Arıkuşugiller (Meropidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Mavi yanak, tekdüze yeşil gövde, küçük kestane boğaz ve bakır kanat altı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Yeşil Arıkuşu (Merops persicus, Blue-cheeked Bee-eater), yeşil gövdeli, sarı çeneli ve kestane boğazlıdır. Uzun siyah gagası hafifçe aşağı kıvrılır; erişkinin ortadaki iki kuyruk tüyü uzundur.

Genel Görünüm ve Duruş

Tünediğinde ince ve uzun bir görünüşü vardır. Uçarken hızlı kanat vuruşlarını süzülme ve ani dönüşler izler.

Erişkinin gagaya yakın alnı beyaz, gerisi açık mavidir. Siyah göz maskesinin çevresinde mavi yanaklar bulunur. Yeşil üst taraf, tüylerin aşınmasıyla daha zeytuni veya mavimsi görünebilir. Göz kırmızımsıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi benzer renktedir. Dişinin orta kuyruk uzantıları daha kısadır; fakat güvenilir bir karşılaştırma olmadan yalnız kuyruk görünüşünden kesin eşey söylenmemelidir.

Genç kuş daha donuk, mavi-yeşil ve pullu görünümlüdür. Alın ve göz üstü, erişkinin mavisi yerine yeşildir; boğaz daha soluk, göz koyu kahverengidir. Orta kuyruk uzantıları kısadır. Yaş ayrımında bu işaretler birlikte değerlendirilir.

Uçuşta Görünüm

Uçarken alt gövde yeşildir. Kanat altında koltuk ve iç kısımlar pas-bakır rengindedir; uçuş tüylerinin uçlara yakın yarıları aynı renk değildir. Bu yüzden bütün kanat altını tek renk saymak yerine sıcak iç alanla daha koyu dış bölümü ayırmak gerekir.

Ses ve Davranış

Çağrısı hızlı, yuvarlanan bir “driip” dizisi gibidir. Arıkuşuna göre daha pürüzlüdür. Yazıyla verilen tek hece tanı için yeterli değildir.

Topluluk halinde beslenip geceleyebilir. Ortak geceleme yerlerinde ağaçlar, palmiyeler ve sazlıklar kullanılabilir; üreyen çiftler gevşek koloniler de oluşturur.

Karıştırılabilecek Türler

Arıkuşunun (Merops apiaster, European Bee-eater) erişkininde tepe ve sırt kestane rengindedir; omuzlarda açık sarı, alt tarafta mavi belirgindir. Sarı boğazın altını siyah bir şerit sınırlar. Yeşil Arıkuşunun daha yekpare yeşil görünüşü ve kestane boğazı, iki türü ayırmada temel farktır. Genç Arıkuşu daha donuk olduğundan yalnız parlaklık karşılaştırması yeterli olmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Sıcak, açık ve seyrek bitkili alanlarda; kumlu düzlükler, tarım alanları ve sulak alan çevrelerinde ürer. Nehir, sulama kanalı, göl veya bataklık yakınlığı önemlidir. Kumlu kıyı ve şevlerde tek çift halinde ya da gevşek kolonilerde tünel açabilir.

Yuva Yeri

Irak’ın Bağdat ve Babil illerindeki 2017–2018 çalışmasında, Bağdat’ta 6 ve Babil’de 9 yuva inceleme için seçilmişti. En sık altı yumurta bildirilmiş, kuluçka süresi 21 gün olarak verilmiştir. Beyaz yumurtalar toprağın içindeki odadadır. Gündüz iki eşeyin, gece dişinin kuluçkaya katıldığı anlatılır. Bunlar bu araştırmanın sonuçlarıdır; bütün Türkiye için değişmez süre ve sayı değildir. Yuva tünellerine yaklaşılmaz veya içlerine kamera sokulmaz.

Günlük Alan Kullanımı

Koloni dışında av gözetleme ve geceleme alanları da kullanır. Afrika’daki üreme dışı dönemde daha yeşil ve nemli savanlara, nehir vadilerine ve göl çevrelerine yayılabilir. Ürediği yarı çöl ile kışın kullandığı alan aynı görünmek zorunda değildir.

Dünya Yayılışı

AviList v2025b iki alt tür ayırır. Merops persicus persicus, Mısır’dan Orta Doğu ve Orta Asya üzerinden Balkaş Gölü ile Hindukuş çevresine uzanan kuşakta ürer; güney Afrika’da kışlar. Merops persicus chrysocercus ise Atlas Dağları’nın güneyindeki kuzeybatı Afrika ile Senegambiya–Çad Gölü kuşağında bulunur. Bu adlar farklı türler için değil, aynı türün coğrafi toplulukları için kullanılır.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de yalnız rastlantısal görülen ve üremesi bilinmeyen bir kuş değildir. British Birds’teki 2011 gözlem yazısı, doğu ve güneydoğu Türkiye’nin düzenli üreyen türleri arasında sayar. Yazar Haziran 2010’da Fırat çevresinde ve Şanlıurfa’da iki üreme kolonisini izlemiştir. Şanlıurfa’daki kolonide yaklaşık 20 Yeşil Arıkuşu çiftiyle yaklaşık 7 Arıkuşu çifti birlikte ürüyordu. Bunlar o döneme ait yerel gözlemlerdir; güncel Türkiye nüfus sayımı değildir.

Göç Yolculuğu

Uzun mesafeli göç yapan arıkuşlarındandır. Üreme alanlarıyla Afrika’daki kışlama alanları arasında hareket eder. Ancak Kuzey Afrika ve Asya’daki toplulukların dağılışı aynı değildir. Geniş yayılış bilgisi, Türkiye’de görülen tek bir kuşun izlediği yolu göstermez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca uçan böcekleri yer. 2019 tarihli bilimsel derleme, farklı üreme ve kışlama alanlarında arıların, yaban arılarının, yusufçukların, kelebeklerin veya sivrisineklerin öne çıkabildiğini gösterir. Türün her yerde yalnız arı ya da yalnız yusufçukla beslendiği söylenemez.

Nasıl Avlanır?

Tünekten kalkıp avını havada kovalar, ardından bir tüneğe dönerek işler. Arı ve yaban arısı gibi iğneli avların arka ucunu tüneğe sürter; böylece iğne ve zehirle temas riskini azaltır.

İlginç Bilgiler

## Yusufçuk Uzmanı mı? Bir beslenme araştırmasının sonucu bütün türü anlatmayabilir. Gunnarsson ve Ekblom’un 2019 derlemesi, yedi yayındaki 12 farklı yerin verilerini karşılaştırdı. Yusufçukların baskın çıktığı eski örneklerin çoğu büyük tatlı su alanlarının yakınındaydı. Yazarlar, bu örneklemden hareketle bütün Yeşil Arıkuşlarını yusufçuk uzmanı saymanın yanıltıcı olduğunu belirtti. Kanat uzunluğu ile vücut kütlesini karşılaştırmaları da, uzun kanatların özellikle yusufçuk avına uyum sağladığı iddiasını desteklemedi. Göçle bağlantı önerisi ise bu karşılaştırmadan çıkarılan bir açıklamadır; doğrudan yapılmış bir av deneyi değildir. ## Böcek Dışında Bir Av Uçan böcekler başlıca besini olsa da istisnai avlar bulunabilir. Türkiye’de, Şanlıurfa’da 25 Haziran 2010 günü bir birey, Solifugae grubundan yerde yaşayan bir örümceğimsiyle yuva deliğine girerken kaydedildi. Gözlemci bunu yavruya götürülen av olarak yorumladı; yavrunun yutuşunu gördüğünü söylemedi. Bu tek olay, örümceğimsilerin beslenmedeki oranını vermez. Aynı yazıda, Haziran 2010’da izlenen iki Türkiye kolonisinde kelebeklerin sık taşındığı, yusufçuk ve ağustos böceklerinin de getirildiği anlatılır. ## Her Delik Dolu Bir Yuva Değildir Hindistan’ın Tamil Nadu kıyısındaki 2022–2023 araştırması, türün güneyde de üreyebildiğini belgeledi. Andivillai’de 2023’te sayılan 28 tünelin 16’sı etkin, 12’si kullanılmayan veya boş tüneldi. Sayılan her deliğin bir üreyen çift anlamına gelmediği bu örnekte açıkça görülür. Ebeveynlerin yavruları beslemesi ve yuvadan çıkan gençler üremeyi doğrulayan bulgular arasındaydı. Bu yerel sonuç, Hindistan’daki bütün kuşların yerleşik olduğunu göstermez. ## Yağmur ve Yuva Tünelleri Aynı Hindistan araştırmasında yağışın yuvalara verebildiği zarar da kaydedildi. Tamil Nadu’daki Puthalam’da 30 Haziran 2022 yağmuru tünelleri bozdu. Andivillai’de ise Ekim 2023’te şiddetli yağış sonrasında zarar görüldü. Bu gözlemler bütün kolonilerde aynı kayıp oranı olduğunu söylemez; üreme yerinin yalnız besin açısından değerlendirilmemesi gerektiğini gösterir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...