kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Uzun Gagalı Suçulluğu (Limnodromus scolopaceus)
VS
Seçildi Bataklık Düdükçünü (Tringa stagnatilis)

Uzun Gagalı Suçulluğu

Limnodromus scolopaceus

Takım Charadriiformes
Familya Çullukgiller (Scolopacidae)
IUCN Durumu NT
Arazide Teşhis İpucu
Kısa kuyruklu tıknaz yapı, dikiş makinesi gibi beslenme ve keskin tek notalı çağrı tanıyı destekler.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Uzun Gagalı Suçulluğu (Limnodromus scolopaceus), kısa kuyruklu ve dolgun gövdeli bir kıyı kuşudur. Düz gaga başının yaklaşık iki katı uzunluktadır; açık kaşı belirgindir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövdesi tıknaz, boynu kısadır. Kış görünümünde gri tonlar baskındır; ilkbaharda alt taraf kızıl-kestane rengine döner.

Üreme giysisinde üst taraftaki siyah, altın, kızıl ve beyaz desenler koyu bir zemin üzerinde birleşir. Boyun ve alt taraf kızıl, göğüs yanları koyu çizgilidir. Genç kuşun göğsü daha gri-kahverengidir; koyu üst tüylerinin pas rengi ve sarımsı açık kenarları henüz tazedir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin tüy renkleri benzerdir. Dişinin gagası genellikle daha uzundur. Ancak tek bir kuşun fotoğrafında, yalnız bu göreli farka dayanarak kesin eşey söylemek güvenilir değildir.

Genç kuşta kapalı kanadın iç yanında uzanan uzun tüyler önemlidir. Uzun Gagalı Suçulluğu’nda bunlar genellikle koyu gri, dar açık kenarlı ve iç desenleri siliktir; bazen iç desen hiç görülmez. Kısa Gagalı Suçulluğu’nun gençlerinde ise aynı tüylerin içindeki kızıl çizgiler çoğunlukla daha belirgindir. Bu ayrıntı erişkinlere aynen uygulanmaz; tüyün yaşını ve aşınmasını da bilmek gerekir.

Tüy değişimi sırasında bir kuşun başı gri, gövdesi ise hâlâ kızıl olabilir. Ben Winger’in 2003’te yayımladığı Ohio incelemesinde, müzedeki 13 erişkin Uzun Gagalı Suçulluğu örneği ele alınmıştır. Ağustosun ilk yarısından gelen on örneğin ikisi aşınmış üreme giysisinde, diğerleri gövde ve kanat tüylerini farklı aşamalarda yeniler durumdaydı. Yenilenme baş tepesi ve yüzden başlayıp ense, boğaz ve sırta yayılıyordu; göğüs ve karındaki kızıllık bir süre korunuyordu. İki ağustos örneğinde uzun uçuş tüyleri eksik veya büyümekteydi. Bu yüzden aynı yerdeki gri ve kızıl kuşlar mutlaka farklı türler değildir.

Uçuşta Görünüm

Havalandığında sırtındaki belirgin beyaz alan ve kanadın açık renkli arka kenarı seçilir. Aynı işaretler Kısa Gagalı Suçulluğu’nda da vardır. Dolayısıyla beyaz sırtı görmek, bu iki yakın türden hangisiyle karşılaşıldığını tek başına açıklamaz.

Ses ve Davranış

Çağrısı ince, keskin bir “kiik” sesini andırır. Bu ses, birbirine çok benzeyen iki suçulluğu ayırmada özellikle değerlidir.

Üreme alanında erkek, kanatlarını yukarı kaldırıp titreterek havada asılı kaldığı gösteri uçuşları yapabilir. Cornell’in Kuzey Amerika hesabında, bir dişi göründüğünde şarkı söyleyen birden fazla erkeğin onu havada izleyebildiği anlatılır.

Yuva, Arktik tundrada su kenarındaki ot veya yosun kümesinin içine yerleştirilmiş derin bir çanaktır; otlar ve küçük yapraklarla döşenir. Cornell’in Kuzey Amerika hesabı 3–4 yumurta ve 21–22 günlük kuluçka bildirir. Yumurtalar açık zeytin yeşili veya mavimsi, özellikle geniş uçta sıklaşan kahverengi beneklidir. Kimin yuva yerini seçtiği ve yuvayı hangi eşin yaptığı ise aynı hesapta bilinmiyor olarak belirtilir.

Yavruların bakımında erkek belirgin rol üstlenir. Audubon’un Kuzey Amerika hesabına göre başlangıçta iki eş kuluçkaya katılır; son bölümlerde görev çoğunlukla veya tümüyle erkeğe geçer. Dişinin yavrular çıkarken ayrılabildiği bildirilir. Yavrular besinlerini kendileri toplar; bu, yetişkinin korumasına ihtiyaç duymadıkları anlamına gelmez. İlk uçuş yaşı aynı kaynakta iyi bilinmiyor olarak verilir.

Yavruları yönlendirmek de her zaman yerde yürüyerek yapılmaz. Stanford’da yayımlanan Kuzey Amerika rehberi, yetişkinin yavruların üzerinde havada asılı kalarak onları bir araya getirebildiğini belirtir. Bu bakım hareketi, erkeğin eş çekmek için yaptığı şarkılı gösteri uçuşundan ayrı bir bağlamdır.

Sürülerde iki suçulluğu bir arada görmek mümkündür. BirdWeb’in Kuzey Amerika hesabı, Kısa Gagalı Suçulluğu sürülerinde az sayıda Uzun Gagalı Suçulluğu da bulunabildiğini belirtir.

Karıştırılabilecek Türler

1. Kısa Gagalı Suçulluğu (Limnodromus griseus) en yakın benzeridir. Adı yanıltabilir: bu türün uzun gagalı bir dişisi, Uzun Gagalı Suçulluğu’nun erkeğiyle aynı gaga uzunluğunda olabilir. Üreme giysisinde göğüs yanları çoğunlukla beneklidir; Uzun Gagalı’da çizgiler daha belirgindir. Kışın sessiz kuşlar çok zor ayrılır. Ses, yaş ve tüy deseni birlikte değerlendirilir; her bireyin fotoğraftan kesin adlandırılabileceği düşünülmemelidir.

Kış görünümünde göğüsteki gri alan genellikle daha kesintisizdir ve beyaz karınla sınırı daha keskindir. Kısa Gagalı Suçulluğu’nda göğüs griliği daha çok küçük benek ve çizgilerden oluşur. Ara giysiler ve aşınmış tüyler bu ayrımı zorlaştırır.

2. Çamurçulluğu (Limosa limosa) ile uzun gagası ve kızıl üreme giysisi yüzünden karışabilir. Çamurçulluğu’nun gagasının tabanı pembe-sarımsı, ucu koyudur. Uçuşta kuyruk tabanının beyazı ile geniş siyah uç bölümü keskin biçimde ayrılır.

3. Suçulluğu’nun (Gallinago gallinago) başı ve sırtı uzunlamasına belirgin açık-koyu şeritlidir. Tepesinde açık bir orta çizgi, iki yanında koyu şeritler bulunur. Kuyruğu kızıl, kahverengi bantlıdır. Uzun gaga her iki kuşta da bulunduğundan, yalnız gaga uzunluğundan çok bu baş ve sırt desenine bakılır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme yaşam alanı, Kuzey Kutbu çevresindeki ıslak ve yer yer tümsekli tundradır. Kuzey Amerika’da alçak düzlükler ve dağ eteklerindeki suya doymuş çayırlar, aralarındaki küçük tatlı su göletleriyle birlikte kullanılır. Bu göletler, çevredeki ot ve saz kümeleri arasında beslenme yerleri sağlar.

Yuva Yeri

Yuvanın çevresindeki bitki örtüsü, sığ su ile küçük zemin yükseltilerini bir araya getirir. Audubon’un Kuzey Amerika hesabı, yuva tabanının sıkça ıslak kaldığını anlatır. Yuvanın örtüsü açılmadan, uzaktan izlenir.

Günlük Alan Kullanımı

Göçte ve kışın tatlı su bataklıkları, çekilen göllerin çamurlu kıyıları ve sığlıklar önemlidir. BirdWeb’in Kuzey Amerika hesabında, kıyıdaki kuşların tuzcul bitkiler arasındaki küçük havuzları da kullandığı belirtilir. Kaliforniya’nın resmî tür hesabı ise gelgitin ulaştığı alanlarda dinlenmek için yüksek su sınırının üzerinde, rahatsız edilmeyen yerlerin gerekli olduğunu vurgular. Beslenme çamurluğu ile güvenli dinlenme alanı, aynı sulak alanın farklı parçalarıdır.

Dünya Yayılışı

AviList’in v2025b sınıflandırmasında Uzun Gagalı Suçulluğu alt türlere ayrılmaz. Üreme alanı Sibirya’da Lena Nehri çevresinden kuzeydoğuya, batı Alaska’ya ve Kanada’nın kuzeybatısına uzanan ıslak çayırlardır. Kışın Amerika Birleşik Devletleri’nin güneyinden Meksika’ya uzanan iç sulak alanları kullanır. Pasifik kıyısındaki kış yayılışı Kuzeybatı Amerika’dan Kosta Rika’nın kuzeybatısına; Atlantik ve Meksika Körfezi kıyılarındaki alanları ise Yucatán’a kadar ulaşır.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’deki varlığı için doğrulanmış bir ülke toplamı veya düzenli geçiş takvimi verilemiyor. OSME’nin Ocak 2025 bölge listesi bu kuşu genel olarak olağan yayılışından sapan bir konuk olarak ele alır; Azerbaycan, İran, İsrail, Kazakistan ve Arap Yarımadası’ndan kayıtları özetler. Ancak bu kayıtlar Türkiye’de ürediğini, her yıl göç ettiğini veya düzenli kışladığını göstermez. Listede Umman için nadir geçiş ve kış kayıtları belirtilirken, bölgenin birçok başka ülkesinde yalnız birkaç ayrı kayıt sayılır.

Göç Yolculuğu

Alaska’nın Utqiaġvik çevresinde Haziran–Temmuz 2019’da verici takılan kuşların 2019–2023 izlemesi, Amerika’daki yolculukların tek bir çizgiyi izlemediğini gösterdi. Tekrarlanan güneye göç verisi bulunan 19 bireyin 16’sı çoğunlukla Kuzey Amerika’nın orta kesimlerinden geçen göç koridorunu, ikisi Pasifik koridorunu kullandı; bir dişi yıllar arasında koridor değiştirdi. Aynı bireyden tekrarlanan izler, yıllar arasındaki benzerliği ölçmeye yaradı; Türkiye’ye ulaşan bir konuğun yolu bu Alaska kayıtlarından çıkarılamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Üreme alanlarında böcekler ve larvalarıyla beslenir. Göç ve kış döneminde küçük kabuklular, yumuşakçalar ve deniz solucanları da alır; bazen tohum tüketimi önem kazanabilir. Audubon’un Kuzey Amerika hesabı, bu bitkisel besinler arasında buğdaygillerin, hasırotlarının ve sucul gölet otlarının tohumlarını sayar.

Kaliforniya’nın resmî tür hesabı, kışın tatlı su alanlarında küçük sineklerin larvalarını ve dipte yuva açan küçük kabukluları sayar. Üreme besini derlemesinde ise uzun bacaklı sineklerin larvaları, küçük salyangozlar, bazı tohumlar ve bitki lifleri de bulunur. Av listesi, yalnız iri canlılardan oluşmaz; çamur içindeki küçük canlılar da önemlidir.

Nasıl Avlanır?

Sığ suda ağır ağır ilerlerken gagasını çamura tekrar tekrar sokar. Başının aşağı-yukarı hareketi dikiş makinesini andırır. Gagadaki duyarlı sinir uçları, çamurun içinde gözle seçemediği avı hissetmesine yardım eder. Gagasının tamamını daldırırken başı da suyun altında kalabilir; besin ararken yalnız yüzeyde gördüğü canlıları toplamaz.

İlginç Bilgiler

## Fotoğraf Açısı ve Tür Ayrımı İki suçulluğun ayrımı, tek bir tüy işaretini ezberlemekten daha fazlasını gerektirir. Lee ve Birch’in 2006 incelemesi, Amerika Birleşik Devletleri’nde Kaliforniya, Massachusetts ve Teksas’taki yaklaşık on yıllık gözlemleri, yüzden fazla fotoğrafı ve müze örneklerini birleştirdi. Yazarlar, gaga ile göz arasındaki açıyı dinlenen kuşların tam yan görünüşlerinden karşılaştırdı; çapraz açıdan, tüy düzelten veya çamuru yoklayan kuşların görüntülerinden kaçındı. İki türün değerleri yine de örtüşebiliyordu. Sonuç, kuşun duruşunu ve fotoğraf açısını hesaba katmanın önemini gösterir; bu açı tek başına kesin bir kimlik anahtarı değildir. ## Azerbaycan’daki İlk Kayıt Azerbaycan’daki ilk yayımlanmış kayıt, Hazar kıyısında Liman’ın kuzeyinde 31 Ocak 2017’de görülen iki kuşa dayanır. Kuşlar uzaklaştıktan birkaç saat sonra biri yeniden bulunmuş ve yaklaşık bir saat incelenmiştir. Fotoğrafların yanı sıra tek heceli keskin çağrısı da duyulmuş; kanat, kuyruk ve kapalı kanattaki uzun tüylerin özellikleri birlikte değerlendirilmiştir. Van Oostveen ve Wassink’in 2018 yazısı bu bireyi ikinci takvim yılında yaşlandırır. İki kuş birlikte görülmüş, ancak ayrıntılı yeniden inceleme yalnız bir birey üzerinde yapılmıştır. ## Kış Alanı ve Olası Yuva Yeri Alaska’nın Utqiaġvik çevresinde 2019’da başlatılan bir uydu izlemesinde 22 dişi ve 26 erkek işaretlendi. 2025’te yayımlanan çalışma, kuşların kışladıkları alanlara bağlılığının, üreme döneminde kullandıkları alanlara bağlılıklarından daha güçlü olduğunu buldu. Bununla birlikte araştırmacılar her yazlama noktasında yuva görmedi: en uzun kalınan alanı olası yuva yeri olarak kabul etti. Kış alanına yeniden dönmek ile aynı yuvayı yeniden kullanmak bu nedenle aynı ölçüm değildir.

Bataklık Düdükçünü

Tringa stagnatilis

Takım Charadriiformes
Familya Çullukgiller (Scolopacidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
İğne gaga, narin yapı, uzun bacaklar; üstten beyaz sırt kaması ve uçuşta kuyruk gerisine uzanan ayaklar.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Bataklık Düdükçünü (Tringa stagnatilis; Marsh Sandpiper), çok uzun bacaklı, narin bir kıyı kuşudur. Koyu gagası ince, düz ve iğne gibidir; bacakları gri-yeşilden sarımsıya değişebilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Genellikle dik durur. Açık alın ve kaşı, dar beyaz göz halkası ve koyu kahverengi gözü vardır. Üreme giysisinde gri-kahverengi üst tarafta koyu çizgi ve lekeler, göğüste koyu benekler belirir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi tüy görünümüyle benzerdir; yalnız renk veya gaga uzunluğuyla kesin eşey verilmez.

Üreme dışı erişkinin üst tarafı daha sade gri, alt tarafı beyazdır. Gencin sırt tüyleri daha krem tonlu görünür. Renklerin aşınma ve tüy değişimiyle değişmesi, tek soluk fotoğraftan kesin yaş vermeyi güçleştirir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta kuyruk üstünden sırta uzanan belirgin beyaz kama görülür; ayaklar kuyruk gerisine taşar. Kanat altı örtüleri büyük ölçüde beyazdır. Uçuşu hızlı ve çeviktir.

Ses ve Davranış

Kur şarkısı yinelenen “tu-ii-u” heceleriyle anlatılır. Üreme alanında tiz bir “chip” alarmı verir; uçuş çağrısı birkaç kez yinelenen ince bir sestir. Yazılı heceler gerçek sesin bütün ayrıntısı değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Yeşilbacak (Tringa nebularia; Common Greenshank) daha iri yapılıdır; gagası daha kalın ve hafif yukarı kıvrıktır. Bataklık Düdükçününün küçük başı ve iğne gagasıyla karşılaştırılır.

Orman Düdükçünü (Tringa glareola; Wood Sandpiper) biraz daha küçük, üst tarafı koyu kahverengi, gagası ve bacakları daha kısadır. Uçuşta beyaz sokumu köşeli, sırtı koyudur; Bataklık Düdükçününün uzun beyaz kaması bulunmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Ürerken iç kesimlerdeki açık sulak alanları, göl ve akarsu çevresini, su basmış çayırları kullanır. Alçak otlu, bataklık zeminler önemlidir; yalnız sık sazlık içinde aranmaz.

Yuva Yeri

Yuva, yerde alçak otlar arasındaki bitki parçalarıyla döşeli sığ çukurdur; SEO/BirdLife tipik 4 yumurta bildirir. Kelso’nun 1977 İngilizce özeti, Orta Sibirya’da 80 yuva bulunan araştırmada iki eşeyin kuluçkaya katıldığını, sürenin 21–22 gün olduğunu aktarır. Saha yılları ve sürenin ölçüldüğü yuva sayısı özette verilmez; Türkiye ölçümü değildir. Yuva örtüsü açılmamalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme dışında sığ ve açık tatlı, acı veya tuzlu suları kullanabilir. Avustralya’nın Victoria eyaletine ait 2021 değerlendirmesi, yerel kayıtları özellikle tuzlu göller, tuzlalar ve arıtma alanlarıyla ilişkilendirir. Bütün sulak alanlar eşit uygunlukta değildir.

Dünya Yayılışı

AviList’e göre üreme alanı doğu Avrupa’dan Rusya ve kuzey Kazakistan üzerinden Amur bölgesi ile kuzeydoğu Çin’e uzanır. Kışı Afrika, güney Asya ve Avustralya’ya kadar uzanan sulak alanlarda geçirir. Bu geniş yayılış Türkiye’deki bir kuşun kesin kökenini göstermez.

Türkiye’deki Durumu

OSME’nin 2025 bölgesel derlemesinde Türkiye kayıtları çoğunlukla ilkbaharla ilişkilendirilir. Bölgeden geçen birçok kuşun az duraklaması nedeniyle kayıtların sınırlı olduğu belirtilir. Bu, Türkiye’nin her ili için güncel aylık sayım veya üreme kanıtı değildir.

Göç Yolculuğu

Göçmendir; ancak bütün bireyler her yıl üreme alanlarına dönmez. SEO/BirdLife hesabı İspanya’da yazı üremeden geçiren kuşlar da bildirir. İspanya’nın geçiş tarihleri Türkiye’nin bütün kuşlarına uygulanamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Küçük omurgasızları, özellikle böcekleri, larvaları, solucanları ve çift kabuklu yumuşakçaları yer. Bu besin listesi Türkiye için ölçülmüş sabit yüzdeler değildir.

Nasıl Avlanır?

Sığ suda yürüyerek su yüzeyinden av toplar; gagasıyla çamuru yoklayabilir. Tek başına, kendi türünden gruplarda veya başka kıyı kuşlarıyla beslenebilir.

İlginç Bilgiler

## Bir Tuzlu Göldeki Yoğunlaşma Nankinov’un 2001 Bulgaristan makalesi, yaklaşık otuz yılın gözlem, sayım ve yayımlanmış kayıtlarını birleştirir. Toplanan 9.523 kuş kaydının çoğu Atanasovsko Gölü’ndendir; çalışmalar burada 1978’den sonra yoğunlaşmış, 1981–1991’de 150’den fazla kuş halkalanmıştır. Farklı tarihlerdeki bu kayıtlar tek seferde sayılan 9.523 ayrı birey değildir. Eşit olmayan gözlem çabasıyla Türkiye nüfusu veya kesin rota çıkarılamaz. ## Sığ Suyun Yerel Örneği Avustralya’nın Victoria eyaletine ait 2021 değerlendirmesi, Western Treatment Plant’ta kuşların 2–7,2 cm suda beslenirken gözlendiğini aktarır. Dayanağı 2014 tarihli bir rapordur; saha tarihi değerlendirmede verilmez. Bu aralık türün zorunlu su derinliği değildir. Değerlendirmedeki örnek sayısının ayrı bireylere mi, tekrarlı gözlemlere mi dayandığı açıklanmaz. ## İlk Yıldaki Farklı Hareketler ABSA’nın Yeni Zelanda rehberi, bazı ilk yıl kuşlarının kuzeye döndüğünü, bazılarının tüy değişimine geç başlayıp üreme dışı alanlarda kaldığını anlatır. Bu Güney Yarımküre döngüsü Türkiye takvimi değildir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...