kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Kurşuni Çiğdeci (Acridotheres fuscus)
VS
Seçildi Sığırcık (Sturnus vulgaris)

Kurşuni Çiğdeci

Acridotheres fuscus

Takım Passeriformes
Familya Sığırcıkgiller (Sturnidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Bayağı Çiğdeciden alın püskülü ve göz çevresinin yapısıyla ayrılır; Cava Çiğdecisiyle ayrımda gövde tonu, alt kuyruk, göz ve coğrafya birlikte kullanılır.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kurşuni Çiğdeci, Acridotheres fuscus, gri gövdeli, başı ve kanatları daha koyu bir sığırcık akrabasıdır. Gaganın üstünde kısa bir alın püskülü, kanatta ve kuyruk altında beyaz alanlar vardır. Sarı-turuncu gaganın dip bölümü kısmen koyudur.

Genel Görünüm ve Duruş

Göz rengi coğrafyaya göre değişir: Kuzey Hindistan kuşlarında sarı, Güney Hindistan’dakilerde mavimsi beyaz olabilir. Bu farkı yalnız yaşla açıklamak doğru değildir. Alt tür değerlendirmesi için kuşun bulunduğu yer ve diğer işaretleri de bilinmelidir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi dış görünüşte benzerdir. Gençler daha kahverengidir; erişkine göre daha mat görünmeleri başka bir tür olduklarını göstermez. Püskülün duruşundan tek başına eşey veya kesin yaş çıkarılmaz.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta kanattaki beyaz yama koyu tüyler arasında belirginleşir. Beyaz kuyruk altı da görülebilir. Yalnız beyaz kanat yamasıyla tanı konmaz; benzer çiğdecilerde de bulunur.

Ses ve Davranış

Sesleri sert, çatırdar gibi başlayan, yer yer melodili notalardan oluşur. Görülen kuşla sesin aynı bireyden geldiği doğrulanmalıdır; uzaktaki karışık topluluğun bütün sesleri bu türe bağlanmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Çiğdeci, Acridotheres tristis, çikolata kahverengisi sırt ve karın, siyah baş ve göğüs taşır. Göz çevresindeki geniş, çıplak sarı deri gagaya kadar uzanır. Kurşuni Çiğdeci’de bu geniş sarı yüz alanı yoktur; alın püskülüyle birlikte yüzün bu yapısı incelenmelidir.

İngilizce adı Javan Myna olan Acridotheres javanicus da gerçek bir benzeridir. Gagası bütünüyle sarı-turuncu, püskülü daha uzun, genel tüy rengi daha koyudur. Kurşuni Çiğdeci’nin daha açık gövdesi ve gaganın koyu dip bölümü birlikte aranır. İki türün de beyaz kuyruk altı taşıması, bu özelliğin tek başına ayırıcı olmadığını gösterir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Yalnız sık orman içinde aranmaz; açık tarla, tarım alanı, park, orman kenarı ve açıklıklar kullanılabilir. Beslenebileceği açık yüzeylerle ağaç ve uygun yuva boşluklarının bir arada bulunması önemlidir; her şehir merkezine aynı derecede uyum sağladığı varsayılmaz.

Yuva Yeri

Ağaç kovuklarında ve yapılardaki uygun boşluklarda dal, ot, kök ve tüylerle yuva kurar. Queensland’in uzman derlemesinde genel yumurta sayısı 3–6’dır. Bangladeş’te Chittagong’da 2011’de ayrıntılı izlenen beş yuvada 3–4 turkuaz mavisi yumurta bulundu; iki eş kuluçkaya katıldı. Yuva girişine yaklaşılmamalı ve boşluk açılmamalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

Günlük beslenme alanıyla geceleme yeri aynı olmayabilir. Hindistan’daki uzman ve araştırma hesaplarında, başka çiğdecilerle birlikte sazlıkta toplu geceleyebildiği bildirilir. Bu, görülen her sürünün yalnız Kurşuni Çiğdeci’den oluştuğunu göstermez.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı Güney ve Güneydoğu Asya’dadır. Güncel AviList dört alt türü; Batı Hindistan, Himalayalar ve çevresi, kuzeydoğu Assam ile Myanmar’dan Tay-Malay Yarımadası’na uzanan bölgelerde ayırır. Fiji ve Samoa gibi Pasifik adalarındaki yerleşimler ise insan eliyle taşınma geçmişiyle değerlendirilir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye, burada doğrulanan doğal Asya yayılışının dışında kalır. Bu taramada Türkiye’de düzenli doğal göçünü veya yerli üreyen bir topluluğunu doğrulayan bilimsel kanıt bulunamadı. Olası bir kayıtta doğru tür tanısı, kafesten kaçma ve insan eliyle taşınma olasılıkları ayrı incelenmelidir; tek gözlem kalıcı nüfus kanıtı değildir.

Göç Yolculuğu

Hindistan’daki bilimsel tür değerlendirmelerinde yerleşik bir kuş olarak ele alınır. Bunun bütün bireylerin yaşamları boyunca aynı yerde kaldığı anlamına geldiği düşünülmemelidir. Doğal yayılış içindeki hareketlerle, insanların kuşları başka ülkelere götürmesi ayrı süreçlerdir; Türkiye’ye uzanan doğrulanmış bir göç rotası bu araştırmada saptanmadı.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Hepçildir: böcekler, meyveler, tohumlar ve çiçek nektarı alır. Çekirgeler, kınkanatlı böcekler, karıncalar ve böcek larvaları besin listesinde yer alır. Bu liste, her bölgede aynı besin oranlarını tükettiği anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

Bangladeş’in Chittagong bölgesindeki 2011 yuva araştırmasında iki ebeveyn de yavrulara besin taşıdı. Yakın tarlalardan küçük çekirgeler, solucanlar, tırtıllar ve başka larvalar toplandı. Bunlar beş yuvada izlenen yavru besinleridir; erişkinlerin bütün yılki menüsü olarak yorumlanmaz.

İlginç Bilgiler

## Kuluçka Süresini Okurken Bangladeş’teki Chittagong araştırmasında, 2011’de seçilen beş yuva için ilk yumurtanın bırakılmasından son yavrunun çıkışına kadar 18–22 gün bildirildi. Bu, tek yumurtanın kuluçka süresiyle aynı ölçüm değildir. Makalenin sonuç bölümündeki ortalama 20 günken tartışmada 24 yazılması iç tutarsızlık yaratır; 24 gün kesin tür değeri olarak kullanılamaz. Aynı çalışmada yavrular 23–26 günde uçtu. Bu küçük yerel örneklem Türkiye için sabit süre vermez. ## İki Yakın Türün Kent Yaşamı Hindistan’ın Kolkata kentinde Mayıs 2019–Mart 2020 arasında beş yaşam ortamına dağıtılmış 20 noktada tekrarlı sayımlar yapıldı. Kurşuni Çiğdeci açık alanlar ve su çevresinde görüldü; incelenen yol kenarı, konut ve pazar noktalarında kaydedilmedi. Sayısı ağaç örtüsüyle olumlu ilişkiliydi. Bu gözlemsel araştırma, her yerleşimde aynı sonucu verecek bir deney değildir. Çiğdeci’nin burada bütün bu ortamları kullanabilmesi, iki yakın türün alan kullanımının farklı olduğunu gösterir. ## Gagada Taşınan Küçük Avlar Hindistan’ın Kerala bölgesinde 18 Temmuz 2018’de, bir erişkin Kurşuni Çiğdeci gagasında küçük bir geko ve büyük bir örümcekle görüldü. Yakındaki kovuktan yavru sesleri geliyordu; kuş tekne yakınken yaklaşık yirmi dakika yuvaya girmekten kaçındı. Yazar, avların yavrulara taşındığını düşündü. Bu tek olay, küçük omurgalıları da alabileceğine kanıttır; diyetinin çoğunlukla sürüngenlerden oluştuğunu veya yuvada beslemenin bizzat görüldüğünü göstermez. ## Adalardaki Etkinin Sınırları Doğal yayılışı dışında yerli kuşlarla rekabet oluşturabilir. 2021’de değerlendirilen Fiji örneğinde bir yerli sığırcığın daha ormanlık alanlara çekilmesiyle ilişki kurulmuş, ancak nüfusunun azaldığını gösteren kanıt bulunmadığı belirtilmiştir. Değerlendirmenin güven düzeyi düşüktür. Bu nedenle olası zarar, her adada kanıtlanmış nüfus çöküşü diye anlatılmaz.

Sığırcık

Sturnus vulgaris

Takım Passeriformes
Familya Sığırcıkgiller (Sturnidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Kısa kuyruk, sivri üçgen kanat, metalik benekli tüy ve yerde yürüyerek açık-gaga yoklaması.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Sığırcığın erişkin giysisi ilk bakışta siyah görünse de iyi ışıkta yeşil ve mor parıltılar seçilir. Kışın gövdesini küçük açık benekler kaplar. Genç kuşlar ise bu parlak erişkinlerden farklı, mat gri-kahverengidir. Sürü içinde hem benekli hem kahverengi kuşlar görmek, mutlaka iki ayrı tür bulunduğunu göstermez.

Bilimsel adı Sturnus vulgaris’tir. Güncel taksonomi listesindeki Common Starling adı ile sitedeki European Starling adı aynı türü belirtir. Türkiye’deki kayıt adı Sığırcıktır; Alasığırcık ayrı bir taksondur.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş ve gövde toplu, boyun kısa görünür. Gaga uzun, dar ve sivridir. Kuyruk kısadır; uçuşta sivri kanatlarla birlikte kuşa tanınabilir bir silüet verir. Çim üzerinde ilerleyen kuş çoğunlukla yürür; başını öne eğerek zemini araştırır. Tohum yiyen küçük kuşların kalın, koni biçimli gagasıyla karşılaştırıldığında Sığırcığın daha uzun gagası dikkat çeker.

Erişkinde sonbaharın yeni tüyleri koyu zemin üzerinde belirgin açık uçlar taşır. Gövde bu yüzden yoğun benekli görünür. Kış boyunca bu uçlar aşınır; ilkbaharda tüylerin koyu ve parlak bölümleri daha çok açığa çıkar. Bu geçişin tamamı yeni bir ilkbahar tüy değişimiyle oluşmaz. Üreme döneminde gaga sarı, kışın ise koyudur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel koyu ve parlak giysiyi taşır. Üreme döneminde gaganın tabanı erkekte mavimsi, dişide pembemsidir. Erkekte boğazın gösteri tüyleri daha gelişmiştir; dişi genellikle daha fazla açık tüy ucu korur. Bacaklarda kahverengimsi veya kırmızımsı tonlar görülebilir. Bu ayrıntılar kuşa yakın ve uygun ışıkta bakmayı gerektirir; genel parlaklık eşey farklarının tamamını açıklamaz.

Genç kuşun genel rengi mat gri-kahverengidir; kanat tüylerinin kenarları daha açık, gaga koyu ve ağız köşeleri sarımsıdır. Gençlik sonrası ilk tüy değişimi de erişkinlerin üreme sonrası tüy değişimi de tamdır. Bütün tüyler aynı anda yenilenmediğinden, kahverengi başla benekli koyu gövdenin birlikte bulunduğu ara görünümler oluşabilir.

İngiltere’de Monks Wood çevresi ve Godmanchester’da 1983–1986 döneminde incelenen, yaşı bilinen ya da tüy değişimi sırasında yaş sınıfı belirlenen kuşlar, yaş tayininin sınırlarını gösterir. Boğazdaki en uzun tüyün toplam uzunluğu, 83 erkeğin yüzde 95’ini doğru yaş sınıfına ayırmıştır. Dişilerde en iyi ölçüt, boğaz tüyünün parlak bölümünün uzunluğudur; 48 kuşun yalnız yüzde 56’sını doğru sınıflandırmıştır. Bu sonuç, uzaktan boğaz tüyünün uzunluğuna bakıp her kuşa kesin yaş vermeyi desteklemez. Eşey ayrımı ile yaş ayrımı da aynı işlem değildir.

Uçuşta Görünüm

Hızlı uçuşunda kanatlar seri biçimde vurulur; iniş yaklaşımında kısa süzülmeler görülür. Kanat geniş tabandan sivri uca daralır. Uçan tek kuşta kısa kuyruk bu üçgen kanat biçimini belirginleştirir. Sığırcık sürüsü bir arada yön değiştirirken tek tek kuşların kanat vuruşlarını seçmek güçleşebilir.

Ses ve Davranış

Ötüşü düzgün bir ezgiden çok farklı seslerin birleşimine benzer: ıslık, tıkırtı, cızırtı ve gıcırtılı heceler art arda gelebilir. Başka kuşların çağrılarını da taklit eder; BTO hesabı mekanik seslerin taklitlerini de belirtir. Taklit edilen çağrının sahibi yakınlarda bulunmasa da onun sesine benzeyen bir parça duyulabilir.

Erkek yuva boşluğu yakınında ötüp gösteri yapabilir; kanatlarını kaldırarak dairesel hareketlerle titreştirir. Gergin karşılaşmalarda kuş dik durup baş ve gövde tüylerini kabartabilir; daha çekingen kuş ise çömelip uzaklaşabilir.

Yuva ağaç kovuğu veya çatı boşluğu gibi bir yerde, ot, yaprak ve ince dallarla kurulan düzensiz bir çanaktır. BTO’nun uzman tür derlemesindeki tipik yumurta sayısı 4–5, kuluçka süresi 12–15 gündür; erkek ve dişi kuluçkaya katılır. Aynı derlemede yavruların yuvadan ayrılması için tipik olarak 19–21,5 gün verilir. Bu, kuluçkadan sonra yuvada geçen gelişme dönemidir; yavrunun hemen bağımsız beslendiğini göstermez. İki ebeveyn yavruların bakımına katılır.

Karıştırılabilecek Türler

1. Karatavuk (Turdus merula) erkeğinin siyah gövdesi ve sarı-turuncu gagası uzaktan benzer görünebilir. Ancak Karatavuğun kuyruğu uzun, kanadı daha kısadır. Sığırcığın kısa kuyruğu ve sivri kanadı bu karşılaştırmada önemlidir. Dişi Karatavuk kahverengi, genç kuşu ise kızılımsı ve benekli olabilir; alt taraftaki benekler genç Sığırcığın daha düz kahverengi görünüşünden farklıdır.

2. Alasığırcık (Pastor roseus) erişkininde açık pembe gövde ile koyu baş, kanat ve kuyruk geniş karşıt alanlar oluşturur. Sığırcığın erişkin gövdesi böyle iki büyük renk bloğuna ayrılmaz. Alasığırcığın genç kuşu kahverengidir; Cornell’in tür tanıtımı gençte turuncu gagayı vurgular. Genç Sığırcığın koyu gagası bu durumda yararlıdır. Bu ayrıntı bütün gövde deseniyle birlikte incelenir.

3. Çiğdeci (Acridotheres tristis) siyah başlı, çikolata kahverengisi gövdeli bir sığırcıkgildir. Gaga ve bacakları sarıdır; göz çevresinde tüysüz sarı bir alan bulunur. Uçarken kanattaki geniş beyaz alanlar dikkat çeker. Bu görünüm Sığırcığın koyu, açık uçlarla beneklenen gövdesinden farklıdır. Çiğdecinin genç kuşunda baş ve boğaz daha kahverengi olabilir; sarı göz çevresi, gaga ve geniş kanat beyazı birlikte incelenir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme alanında yuva boşlukları ile açık beslenme alanlarının birlikte bulunması önemlidir. Alçak, dağlık olmayan yerlerdeki tarım alanları ve insanın değiştirdiği çevreler sık kullanılır. Üreme dışında daha geniş bir ortam çeşitliliğinden, açık fundalıklardan tuzlu bataklıklara kadar değişen alanlardan yararlanabilir. Yuva için boşluk bulması ile besin toplayacağı bitkili yüzeye ulaşması farklı gereksinimlerdir.

Yuva Yeri

Oiseaux’nun uzman hesabı, ağaçkakanların açtığı oyukları, yıpranmış duvar ve çatı aralıklarını, yuvalıkları ve bazı modern sokak lambalarındaki boşlukları yuva yerleri arasında sayar. Ormanlık çevrelerde uygun oyukları çoğunlukla orman kenarlarında arar; iç kesimleri daha seyrek kullanır. Kovuk içini görmek için yuva açılmamalı, yetişkinlerin giriş hattı engellenmemelidir.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme dışındaki toplu gecelemelerde sazlıklar, ağaçlıklar ve kentteki bazı yapılar kullanılabilir. Birleşik Krallık’taki RSPB hesabı büyük geceleme alanları arasında sazlıkları, kıyı bataklıklarını ve iskeleleri sayar. Kuşların akşam bu alanlara yaklaşırken bir arada dönüşler yapması, beslenme alanıyla geceleme yeri arasındaki günlük hareketin parçasıdır. Gündüz beslenmek üzere dağılan kuşlar gece için yeniden toplanır.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı Avrupa’dan Asya’nın iç kesimlerine uzanır. Azorlar ve kuzey Atlantik adaları da bu geniş yayılışın parçalarıdır. Tür insan eliyle Kuzey Amerika, Avustralya, Yeni Zelanda ve Afrika’nın güneyi gibi başka bölgelere götürülmüştür. Avustralya Müzesi, ülkedeki yerleştirmeleri 1850’lerin sonu ile 1870 arasına tarihler ve doğu ile güneydoğuda yerleşmiş nüfusları belirtir. Türkiye ise bu türün doğal yayılışı içindedir.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’de üreyen yerleşik kuşlar ile göç sırasında veya kışın gelen kuşlar bulunur. OSME’nin bölge listesi Anadolu’yla ilişkili Sturnus vulgaris tauricus, doğu ve güney Türkiye’yle ilişkili Sturnus vulgaris purpurascens, güneydoğu ve güneydeki Sturnus vulgaris oppenheimi alt türlerini belirtir. Bunlar ayrı Sığırcık türleri değildir ve bölge adları keskin sınırlar çizmez. BirdLife’ın 2021 derlemesinde Türkiye için kullanılan üreme tahmini 2002–2012 dönemine aittir; verinin yetersizliği özellikle işaretlenmiştir. Aynı derlemede ülkenin kısa ve uzun dönem nüfus eğilimleri bilinmiyor olarak verilir.

Göç Yolculuğu

Avrupa halkalama verilerini bir araya getiren EURING/CMS atlası, batı Avrupa’da yerleşiklik ile kuzeydoğudaki göç davranışının farklılaştığını gösterir. İskandinavya, Finlandiya ve kuzeydoğu Avrupa kuşlarının kış bağlantıları çoğunlukla Britanya Adaları ile Hollanda ve Belçika çevresi yönündedir; Rusya’dan Orta Doğu’ya ulaşan bağlantılar da vardır. Orta Avrupa’da işaretlenen kuşlar İspanya, Akdeniz ve Kuzey Afrika ile ilişkilidir. Yerleşik ve göçmen kuşlar bazı kışlama alanlarında bir araya gelebilir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Sığırcık hem hayvansal hem bitkisel besinlerden yararlanır. Animal Diversity Web’in yabancı dildeki tür hesabı çıyan, örümcek, güve ve toprak solucanı gibi avların yanında tohumları ve meyveleri de sıralar. Elma, armut, erik ve kiraz bunlara örnektir. Avrupa hareket atlası ise üreme döneminde toprakta yaşayan omurgasızların, kışın meyvelerin de önemini belirtir. Besin seçimi yıl boyunca tek bir yiyeceğe bağlı kalmaz.

Nasıl Avlanır?

Kısa otların arasında ararken gagasını kapalı halde zemine sokup sonra açabilir. Böylece küçük bir aralık oluşturur ve gizli avı görerek alır. Bu hareket, gagayı yalnız cımbız gibi kapatmaktan farklıdır. Kuş bu aramayı çimlikler ve tarlalar gibi açık alanlarda sürdürür. Açıkta bulduğu avı da alır. Güçlü çene kaslarının yardımıyla yapılan bu arama yöntemi, gagasının beslenmedeki işlevini gösterir.

İlginç Bilgiler

## Sürüdeki Yakın Komşular İtalya’nın Roma kentinde, Termini istasyonu yakınındaki geceleme alanında Aralık 2005–Şubat 2006 arasında çekilen görüntüler, kuşların üç boyutlu konumlarını hesaplamak için kullanıldı. Araştırma birbirinden bağımsız 10 sürü olayı üzerine kuruluydu. Kuşların çevrelerindeki düzen, metreyle belirlenmiş bir yarıçaptaki bütün kuşlarla değil, ortalama yaklaşık 6–7 yakın komşuyla etkileşimi destekledi. Bu, her Sığırcığın her koşulda tam yedi kuş saydığının doğrudan gözlenmesi değildir; sürü içindeki konum düzeninden çıkarılan bir sonuçtur. Araştırmacılar bu düzenin sürü bütünlüğünü koruyabilmesini ayrıca bilgisayar modelleriyle sınadı. ## Akşam Uçuşları ve Yırtıcılar 2014–2015 ve 2015–2016 sonbahar-kış dönemlerini inceleyen bir başka araştırmada, çoğu Birleşik Krallık’tan gelen gönüllü gözlem kayıtları kullanıldı. Yırtıcıların yakınlarda uçtuğu veya sürüyle etkileştiği durumlarda, daha büyük ve daha uzun süren toplu uçuşlar arasında ilişki bulundu. Yırtıcılarla ilgili çözümleme ikinci dönemin Birleşik Krallık kayıtlarıyla sınırlandırılmıştı. Sonuç gözlemseldir: yırtıcılar gösteriyi etkileyebildiği gibi, büyük sürüler de yırtıcıları kendine çekebilir. ## Yuvadaki Yeşil Bitkiler Almanya’nın güneyinde Andechs yakınında 1995–1997 yıllarında yapılan bir deney, yuvaya taşınan yeşil bitkilerin işlevini araştırdı. Yumurtlama tamamlandıktan sonra 148 yuva yapay yuvalarla değiştirildi; 73’üne seçilmiş yapraklı bitkiler, 75 kontrol yuvasına ise taze ot eklendi. Bitki eklenen yuvalarda yaklaşık 18 günlük yavrular daha ağır ve kanlarındaki alyuvar hacmi oranı daha yüksek bulundu. Buna karşılık akar, bit ve pire yükleri azalmadı; yuvadan ayrılan yavru sayısında da fark bulunmadı. Bu çalışma, “Sığırcık yuvaya bitki getirerek bütün parazitleri temizler” açıklamasını desteklemez. ## Tüydeki Parıltının Yapısı 2021’de yayımlanan bir tüy araştırmasında, Hollanda’da Groningen yakınında bulunan ölü Sığırcıkların tüyleri incelendi. Mikroskop görüntüleri, ışık yansıtma ölçümleri ve modeller, yeşil-mor parıltıda tüyün çok küçük dallarındaki ince yüzey tabakasının kalınlığının önemli olduğunu gösterdi. Sığırcıkta bu tabakanın altında koyu renk maddesini taşıyan dolu, çubuk biçimli yapılar vardı. Bu küçük yapılar içi boş değildi. Böylece koyu renk maddesinin varlığı ile ışığın tüy yapısından renkli yansıması birlikte açıklanır; “siyah renk maddesi yoktur” denemez.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...