kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Bahri (Podiceps cristatus)
VS
Seçildi Kızıl Boyunlu Batağan (Podiceps grisegena)

Bahri

Podiceps cristatus

Takım Podicipediformes
Familya Batağangiller (Podicipedidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Boyun, gaga ve başı birlikte değerlendir; kış giysisinde diğer batağan ve dalgıçlarla karşılaştır.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Bahri (Podiceps cristatus; Great Crested Grebe), uzun ince boyunlu, sivri pembe-gri gagalı iri bir batağandır. Üreme giysisinde siyah tepe tüyleriyle kızıl tabanlı, siyah uçlu yanak süsleri belirgindir. Gözün renkli bölümü kızıl kahverengi ile koyu kırmızı arasındadır.

Genel Görünüm ve Duruş

Sırtı koyu kahverengi, boynunun önü ve alt tarafı beyazdır. Kuyruğu çok kısadır. Baş süsleri üreme döneminde gelişir; kış görünümü daha sadedir. Başın biçimiyle uzun boynu birlikte incelenir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi benzer görünür; baş süsünün gösterişi tek başına eşeyi belirlemez. Gençlerin yanakları koyu çizgilidir. Küçük yavrular ebeveynlerin sırtında taşınabilir; bu çizgiler erişkinin renkli yanak süsleri değildir.

Uçuşta Görünüm

Havalanmak için su üzerinde koşarak hız kazanır. Hızlı ve doğrusal uçarken boynunu ileri uzatır; ayakları geride görünür. Kanadın ön bölümünde ve içteki uçuş tüylerinde açık alanlar seçilir.

Ses ve Davranış

Özellikle üreme döneminde sert, boğuk ve güçlü sesler çıkarır; bu dönem dışında daha sessizdir. Eşler birbirine karşılıklı çağrılar verebilir.

Karıştırılabilecek Türler

Kızıl Boyunlu Batağan (Podiceps grisegena; Red-necked Grebe), üreme giysisinde gri yanakları, kızıl boynu ve sarı dipli koyu gagasıyla ayrılır. Kışın daha kısa boynu ve gaga dibindeki sarılık yararlıdır; Bahri’nin gagası pembemsidir.

Kulaklı Batağan (Podiceps auritus; Horned Grebe) daha küçük ve kısa gagalıdır. Kışın koyu tepeyle beyaz yanak arasındaki sınır keskindir; gaga ucu açıktır. Boyun oranı ve baş deseni, dalgada yanıltabilen gövde büyüklüğünden daha yararlıdır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üremek için göl, baraj gölü ve yavaş akışlı sularda açık suyla yuva kurmaya elverişli bitki örtüsünü birlikte kullanır. Tatlı su yanında acı sularda da bulunabilir.

Yuva Yeri

İki ebeveyn su bitkilerinden, çevredeki bitkilere tutunabilen yüzen bir yuva platformu yapar. BTO’nun Britanya derlemesi tipik 3–4 yumurta, ortaklaşa kuluçka için 27–29 gün, yavrunun uçabilir duruma gelmesi için 71–79 gün verir. Bu son süre yavrunun suya ilk geçişi değildir; Türkiye’de ölçülmüş tek bir takvim olarak da kullanılmaz.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme dışında donmayan göl ve baraj gölleriyle deniz kıyılarını dinlenme ve beslenme için kullanabilir. Kış kullanımının aynı yerde yuvalama anlamına gelmesi gerekmez.

Dünya Yayılışı

Avrupa ve Asya’nın geniş kesimlerinde, Afrika’nın bazı bölgelerinde, Avustralya ve Yeni Zelanda’da ayrı toplulukları vardır. AviList v2025b, Avrasya, Afrika ve Avustralya–Yeni Zelanda topluluklarını üç alt tür altında sıralar.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’de Eğirdir Gölü çevresindeki Boyalı ve Gelendost sulak alanlarında Nisan–Ekim 2014 araştırmasında Bahri yuvaları da incelenmiştir. Üreyen kuşların yanı sıra kış toplulukları da bulunur: EURING/CMS atlası, Türkiye’nin Karadeniz kıyısını büyük sonbahar-kış topluluklarının bulunduğu alanlar arasında belirtir.

Göç Yolculuğu

EURING/CMS atlasına göre kuzey ve doğu Avrupa kuşları daha çok Karadeniz yönüne göç eder; batı ve güney Avrupa’da yerleşik veya kısa mesafeli hareketler de vardır. Halkalama verileri az sayıda yerde, özellikle 1980–1990’larda yoğunlaşır. Bu genel bağlantılar Türkiye’de görülen tek bir kuşun çıkış yerini kanıtlamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca balık yer; su böcekleri ve larvaları, kabuklular, yumuşakçalar ve başka su omurgasızları da besinine katılır. Avın türü ve büyüklüğü kullanılan su alanına göre değişebilir.

Japonya’nın Aomori kentindeki bir sulama göletinde 2006–2007’de izlenen üç üreme girişiminde, küçük yavruların yutabileceği balığın yalnız uzunluğu değil, gövdesinin yüksekliği de önemliydi. İnce gövdeli küçük balıklar erken dönemde, daha büyük balıklar yavru büyüdükçe öne çıktı. Sonuç o göletin gözlemlerine aittir; Türkiye için sabit av boyu sınırı vermez.

Nasıl Avlanır?

Suyun altına dalıp yüzerek av arar. Erkek ve dişi yavrulara besin sağlar; yavrunun suya geçebilmesi kendi başına bütün besinini toplayabildiği anlamına gelmez.

İlginç Bilgiler

## Karşılıklı Kur Gösterisi Kur gösterisinde eşler karşı karşıya gelip boyunlarını dik tutarak başlarını bir yandan ötekine hareket ettirir. Süs tüylerini açabilir, kanatlarını kaldırabilir veya birbirlerine su bitkileri sunabilirler. Gösteri çiftin davranışıdır; tek başına başarılı yavrulama kanıtı değildir. ## Sürüler Halinde Avlanma Kaydı İsveç’in güneyindeki bir gölde yazın yapılan ve 2008’de yayımlanan gözlemler, Bahrilerin sıkı gruplar halinde ilerleyip büyük ölçüde aynı anda dalarak avlanabildiğini gösterir. Bildiri bu davranışın Türkiye’deki sıklığını veya av başarısını ne kadar artırdığını ölçmez. ## Yuva İçindeki Başka Canlılar Eğirdir Gölü çevresindeki Boyalı ve Gelendost’ta Nisan–Ekim 2014 araştırmasında Bahri yuvalarında sülük de bulundu. İncelenen 51 su kuşu yuvasının yalnız 7’si Bahri’ye aitti. Çalışma doğal yuvalarla laboratuvar deneylerini ayrı ele alır; bulgu bütün Bahri yuvalarında hastalık bulunduğunu göstermez. ## Süs Tüylerinin Tarihsel Bedeli BTO’nun tarihsel anlatımına göre süs tüyleri için avlanma, 19. yüzyılda İngiltere’deki Bahri topluluğunu yalnız 32 bilinen çifte düşürmüştü. Daha sonra toparlanma görüldü. Bu sayı İngiltere’nin tarihsel kaydıdır; dünya toplamı veya güncel sayım değildir.

Kızıl Boyunlu Batağan

Podiceps grisegena

Takım Podicipediformes
Familya Batağangiller (Podicipedidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Siyah tepe; gri-beyaz yanak; pas kızılı boyun; sarı tabanlı kalın koyu gaga; koyu göz

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kızıl Boyunlu Batağan (Podiceps grisegena; Red-necked Grebe), Kulaklı ve Kara Boyunlu Batağandan daha iri ve uzun gagalıdır. Üreme görünüşünde kızıl boyun, açık yanak ve siyah tepe belirgindir. Kışın bu renkler sönükleşir; kuşu tanımak için boynundaki kızıllığın görünmesini beklemek doğru değildir.

Genel Görünüm ve Duruş

Üreme giysisinde tepe siyah, yanaklar ve boğaz açık gridir; boyun kestane kızılıdır. Açık baş yanları siyah tepeyle güçlü karşıtlık oluşturur. Göz koyu, gaga siyah ve tabanı limon sarısıdır. Gösteri sırasında bazı tepe ve yanak tüyleri kabarıp yüzü daha geniş gösterebilir. Bu nedenle başın her duruşta dümdüz bir çizgi vermesi beklenmez.

Nicole Bouglouan’ın Avrupa–Asya alt türüne ilişkin hesabında koyu üst tarafın altında karın daha açık, çoğunlukla beyaz; gövde yanları gri-kahverengi olarak anlatılır. Boynun önü ile üst göğüs sıcak kestane rengindeyken, ensenin ortası daha koyudur.

Kış giysisinde kızıl boynun yerini kirli kahverengi ve gri-kahverengi tonlar alır; boğaz beyazımsıdır. BTO’nun kış teşhis açıklamasında kısa ve kalın boyun özellikle vurgulanır. Beyaz yanaklı bir batağanı yalnız başındaki açıklıkla adlandırmak yerine, boynun kalınlığıyla uzunluğu ve gaganın biçimi de incelenir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel tüy görünümünü taşır. Üreme rengindeki siyah tepe, açık gri yanak ve kızıl boyun her iki eşeyde de bulunur; birine daha farklı bir renk düzeni verilmez. Sahada tek başına görülen bir bireyin yalnız tüy rengine bakarak güvenilir eşey tayini yapılamaz.

Genç kuşun yüzünde koyu ve açık çizgiler bulunur. Cornell’in eBird hesabındaki bu işaret, erişkinin daha sade açık yanağından farklıdır.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta boyun öne, ayaklar gövdenin gerisine uzanır; hızlı kanat çırpar. Bahriye göre gövdesi daha toplu, boynu daha kısadır ve kanatta daha az beyazlık gösterir. Bu karşılaştırma aynı açıdan görülen kuşlarda yapılır; su üstünde kıvrılmış bir boynun kısa görünüşüyle uçuş silueti aynı duruş değildir.

Kanatta beyazlık yine de vardır. Nicole Bouglouan’ın uzman hesabı, içteki uzun uçuş tüylerinde daha büyük, kanadın ön kenarı tabanındaki örtü tüylerinde daha küçük açık alan tarif eder. Kanat açıldığında bu iki bölge koyu üst tarafın üzerinde görünür.

Ses ve Davranış

Üreme döneminde sert ve derinden gelen sesler çıkarır. Fransız uzman hesabı çağrıyı alçak, pürüzlü bir gaklama; ötüşü Su Kılavuzunu andıran kaba ve derin sesler olarak tarif eder.

Bir başka uzman hesabında eşlerin karşı karşıya yükselip göğüslerini yaklaştırması, dipten aldıkları su bitkilerini birbirine sunması ve dik duruşla yan yana su üstünde ilerlemesi anlatılır. Baş tüyleri bu gösterilerde kabarabilir.

Yuva iki eşin su bitkileriyle yaptığı iri bir yığındır. Sığ yerde bitkilere tutturulabilir veya tabandan yükseltilir; büyük bölümü su altında, yumurtaları taşıyan çukuru su üstündedir.

BTO’nun uzman derlemesinde tipik yumurta sayısı 4–5, iki eşin paylaştığı kuluçka 20–23 gündür. Bu, Britanya ve İrlanda kuşları için hazırlanmış bir tür derlemesidir; Türkiye’de izlenmiş bir yuva grubunun ölçümü değildir.

Oiseaux’nun uzman hesabı kuluçkayı 22–25 gün olarak verir. İki kaynak aynı süre aralığını bildirmediği için, bunlardan yeni bir ortalama üretilmez.

Cornell’in Kuzey Amerika hesabında yeni çıkan hav tüylü yavruların hemen ebeveyn sırtına çıktığı, ilk 10–17 günün çoğunu burada geçirdiği anlatılır. Sırtta taşınmak, yavrunun uçabildiği veya kendi besinini bütünüyle topladığı anlamına gelmez. Yavru bakımı, yumurtadaki gelişim bittikten sonra da sürer.

Karıştırılabilecek Türler

Bahri (Podiceps cristatus; Great Crested Grebe), Büyük Tepeli Batağan adıyla da bilinir. Daha uzun ve ince boynu, uzun pembemsi sivri gagasıyla ayrılır. Üreme giysisindeki uzun tepe tüyleri ile başın yanlarındaki yelpaze biçimli kestane-siyah tüyler belirgindir. Kızıl Boyunlu Batağanın açık gri yanağı ve daha kalın sarı tabanlı gagasıyla birlikte karşılaştırılır.

Kulaklı Batağan (Podiceps auritus; Horned Grebe) daha küçüktür. Üreme giysisinde kızıl boyun, kırmızı göz ve gözün gerisindeki altın sarısı tüy demetleri dikkat çeker. Kışın yüz siyah-beyazdır; düz gagasının açık renkli ucu ve göz hizasındaki daha keskin koyu-açık sınır önem kazanır. Gençte gözün kırmızılığı ve yüz karşıtlığı erişkindeki kadar belirgin olmayabilir.

Kara Boyunlu Batağan (Podiceps nigricollis; Black-necked Grebe, Kuzey Amerika’da Eared Grebe), ince ve hafif yukarı kalkık görünen gagasıyla ayrılır. Üreme kuşunda baş ve boyun siyah, göz kırmızı; gözün gerisindeki uzun tüyler altın sarısıdır. Kışın baş tepesi daha bombeli görünür ve başın siyahı gözün altına iner. Gençte renklerin daha sönük olabileceği hesaba katılır; başın biçimiyle gaga birlikte incelenir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Su bitkilerince zengin göl ve göletler üreme ortamlarıdır. Açık suyla kıyı bitkilerinin yan yana bulunması önemlidir; tür yalnız büyük ve derin göllerle sınırlı değildir. Nicole Bouglouan’ın uzman hesabı küçük iç tatlı sulardan, sığ ve bataklık alanlardan ve çok yavaş akan sulardan da söz eder. Kıyının bitkili bölümüyle besin aranan su yüzeyi aynı alanın farklı parçalarını oluşturur.

Arin Gölü’nde 2013–2015’te yürütülen çalışmada tür sazlık habitatla ilişkilendirilmiştir. Alanın kıyısında hasırotu ve kamış toplulukları bulunur. Çalışma, bu sazlıklarda izinsiz yakmaların yaygın olduğunu da bildirir.

Yuva Yeri

Cornell’in Kuzey Amerika hesabında yuvalar, korunaklı göl kıyısının hemen yanında veya üzerinde; sudan yükselen ya da yüzen bitkilerin arasında yer alır.

Günlük Alan Kullanımı

Cornell’in eBird hesabı kışın başlıca denizde bulunduğunu, bazen kalabalık topluluklar oluşturduğunu belirtir. Bu yüzden kış kuşlarını yalnız yazın yuva yapılabilecek küçük, bitkili göletlerde aramak eksik kalır. Mevsimlik kullanılan kıyı suları ile yuva çevresi aynı ortam olmak zorunda değildir.

Dünya Yayılışı

AviList v2025b iki alt tür tanır. Avrupa–Asya alt türü grisegena, İskandinavya’dan Rusya’nın kuzeydoğusu ve Kamçatka’ya, güneyde Güneydoğu Avrupa, Türkiye, Kazakistan ve Çin’in kuzeydoğusuna kadar yerel olarak ürer. Holbollii ise Alaska, Kanada’nın batı ve orta kesimleriyle ABD’nin kuzeyindeki üreme alanlarında bulunur. Kışın birçok topluluk kıyılara geçer. Avrasya kuşları Avrupa kıyılarından Japonya ve Kore çevresine; Kuzey Amerika kuşları ise kendi kıtalarının deniz kıyılarına yayılır.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’de yalnız kış ziyaretçisi olarak tanımlanması eksiktir. Van Gölü havzasındaki Arin, diğer adıyla Sodalı Göl’de Mart 2013–Ekim 2015 arasında yapılan İngilizce bilimsel çalışma, türü üreyen çiftler arasında rapor eder. BirdLife’ın 2021 Avrupa derlemesi de Türkiye için hem üreme hem kışlama verisi içerir. Bu tarihli kaynaklar bugünkü her gölün durumunu gösteren bir ülke sayımı değildir; belirli bir yerde görülmesiyle orada güncel üreme kanıtı bulunması ayrı değerlendirilir.

Göç Yolculuğu

Cornell’in Kuzey Amerika hesabı karada gece, büyük göller ve kıyılar üzerinde bazen gündüz göç edildiğini anlatır. Böylece gündüz uçan bir batağanı görmek, onun göçte olamayacağı anlamına gelmez. İç kesimlerdeki üreme sularıyla kışın kullanılan deniz kıyıları arasında mevsimlik yer değiştirme bulunur; Türkiye’den bir bireyin hangi gün hangi kıyıya gittiğini gösteren izleme yolu bu bölgesel anlatımdan çıkarılamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Polonya’nın doğusundaki 2001–2012 araştırmasında yumurtlama öncesi beslenen yetişkinler, balık konmuş havuzlarda başlıca sazan, balıksız havuzlarda daha çok kurbağa ve başka iki yaşamlıları alıyordu. Sindirim kalıntıları ise küçük omurgasızların da önemini gösterdi. Beslenmeyi yalnız balık yemekle sınırlamak bu yerel örneği bile tam anlatmaz.

Polonya’nın güneydoğusundaki sazan havuzlarında 1993–2002’de yürütülen araştırmada, en az bir yavru uçuran 32 çiftin besin taşımaları incelendi; erken dönem karşılaştırmasına yavrularını tamamen kaybeden altı aile de eklendi. Yavrular büyüdükçe taşınan balığın payı arttı. Sayıca bol küçük omurgasızların besinin ağırlığındaki payı daha farklıydı. Sonuçlar bu havuzlardaki yavru beslemesine aittir.

Nasıl Avlanır?

Çoğu avı dalıp su altında yüzerek yakalar, fakat beslenmesi bununla sınırlı değildir. Polonya’nın doğusunda 2001–2012’deki araştırmada özellikle balıksız havuzlarda su yüzeyinden böcek toplama, alçakta uçan böceği havadan alma ve su üstüne çıkan bitkilerden küçük hayvanları koparma da gözlenmiştir. Bu hareketler, yalnız dalış sayısını izlemenin bütün beslenme girişimlerini göstermeyeceğini açıklar.

İlginç Bilgiler

## Yutulan Tüylerin Görevi Kendi küçük tüylerini yutar, yavrularına da tüy verebilir. Cornell hesabında midede iki ayrı tüy birikimi oluştuğu, bunların işlevinin kesin bilinmediği belirtilir. Sert besin parçalarının alt sindirim yoluna zarar vermesini azaltabilecekleri bir açıklama önerisidir; türde gösterilmiş tek ve kesin görev olarak sunulmaz. ## Yavrunun Yutabileceği Av Polonya’nın güneydoğusunda 1993–2002’deki yavru besleme araştırmasında, 27 ailede sunulup geri çevrilen avlar da incelendi. Reddedilenlerin yaklaşık yüzde 82’si balıktı; çoğu, yavrunun yutabileceğinden iri görünüyordu. Araştırmacılar toklukla büyüklük engelini her olayda kesin ayıramadıklarını da belirtti. Bu oran bütün besinin yüzde 82’si demek değildir; yalnız reddedilen avların içindeki balık payıdır. ## Beslenmeyi Araştırmanın Farklı Yolları Polonya’nın doğusunda 2001–2012’de yürütülen çalışmada, beslenme gözlemleri ile ölü bulunan 11 kuşun sindirim kalıntıları ve 16 havuzdan elde edilen yumurta sarılarının kimyasal izleri karşılaştırıldı. Bunlar aynı örneklem değildi. Karbon ve azotun farklı biçimlerinin oranları, yumurtaya besin sağlayan kaynakları anlamaya yardım etti. Görülen avlar daha çok büyük balık ve kurbağaları öne çıkarırken, kalıntılar küçük omurgasızların önemini gösterdi. Yumurta modellerinin belirsizlik aralıkları genişti; tek yöntem eksiksiz bir menü vermiyordu. ## Çift Sayısı ile Birey Sayısı Türkiye için hazırlanan 2021 Avrupa derlemesinde üreme ve kış nüfusu farklı yıllara, farklı sayım birimlerine dayanır: üreme çiftle, kışlama bireyle verilir. Türkiye satırlarında uzun ve kısa dönem değişim yönü bilinmiyor olarak işaretlidir. Bu nedenle o tablodaki tarihli büyüklük aralıklarından bugüne kesin bir artış veya azalış yüzdesi çıkarılmaz.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...