kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Uzun Kuyruklu Örümcekkuşu (Lanius schach)
VS
Seçildi Kızıl Başlı Örümcekkuşu (Lanius senator)
Takım Passeriformes
Familya Örümcekkuşugiller (Laniidae)
IUCN Durumu LC

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Uzun Kuyruklu Örümcekkuşu (Lanius schach), gözden geçen koyu maskesi, güçlü ve ucu kancalı gagası, gövdesine göre uzun kuyruğuyla tanınır. Koyu kanatta küçük bir beyaz alan bulunur; bu, bütün omzu kaplayan geniş bir bant değildir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gri başlı erişkinlerde baş ve üst sırtın grisi, alt sırt ve kuyruk üzerindeki kızıl-kahverengiyle karşıtlık oluşturur. Boğaz ve göğüs beyazımsı, yanlar daha sıcak kızıldır. Kanatlar koyu, kuyruk büyük ölçüde siyahtır. Bu renklerin gövdedeki yerleri, yalnız “gri ve kızıl kuş” demekten daha yararlı tanı işaretleridir.

Baş rengi bütün coğrafi topluluklarda aynı değildir. Himalaya çevresindeki tricolor alt türünün başı siyahtır; Hindistan’ın güneyi ve Sri Lanka’daki caniceps daha soluk ve üst tarafta daha az kızıldır. Bu farklı görünümleri otomatik olarak erkek ve dişi diye ayırmak yanlış olur. Aynı türün alt türleri, farklı bölgelerde farklı renk düzenleri taşıyabilir.

Kuyruk basamaklıdır: ortadaki tüyler uzun, dıştakiler daha kısadır. Açıldığında bu uzunluk farkı daha iyi görülür. Dış tüylerde ve uçlarda sıcak sarımsı-kızıl kenarlar bulunabilir; kuyruğun her tüyünü aynı genişlikte beyaz kenarlı düşünmek doğru değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi çok benzerdir; bazı bireyleri yalnız tüylerinden ayırmak mümkün olmayabilir. Dişinin maskesi daha kahverengimsi ve silik, alındaki koyu çizgisi daha ince olabilir. Bunlar eğilimdir; soluk görünen her birey dişi sayılmaz. Yaş ve coğrafi görünüm de değerlendirilmelidir.

Genç kuşun maskesi daha az yaygındır. Kahverengimsi-gri üst tarafta belirgin koyu enine desenler, açık alt tarafta ise ince dalgalı çizgiler görülür. Bu desenli genç görünümünü, tekdüze gri sırtlı erişkinden ayırmak gerekir; maskenin silikliği tek başına eşeyi göstermez.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu dalgalı olabilir; ava yöneldiği atılış daha doğrudandır. Kanat açılınca koyu uçuş tüylerinin tabanındaki küçük beyaz leke daha görünür hale gelir. Uzun kuyruk bu sırada silüeti belirginleştirir.

Ses ve Davranış

Şarkısı farklı seslerin karışımıdır ve başka kuşların seslerini taklit edebilir. Sert, pürüzlü “rrrrre” veya tekrarlanan “tchick” benzeri çağrıları da vardır. Bu yazılı benzetmeler yaklaşık işaretlerdir; taklit duyulduğunda, sesi çıkaran kuş görülmeden yalnız taklit edilen türe karar verilmemelidir.

Yuva, dikenli bir çalı veya ağaçta kurulan hacimli bir çanaktır. Norbert Lefranc’ın uzman derlemesi, Çin için dört–altı yumurta bildirir; yumurta sayısının coğrafyaya göre değişebildiğini de belirtir. Aynı tür hesabında kuluçka 13–16 gün, yavrunun yuvadan ayrılma süresi 14–19 gün olarak verilir. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş süreler değildir. Yuvayı görmek için dallar açılmaz, giriş yapan kuş yakından izlenmez.

Malezya’nın Ipoh kentinde 2010’da izlenen üç yavru 8 Ağustos’ta yuvadan uçtu. Khoo, kuluçkanın 2 Temmuz’da başladığını ve yavruların 16 Temmuz’da çıkmaya başladığını tahmin etmişti; yavru beslenmesini 19 Temmuz’da doğruladı. Yaklaşık 14 günlük kuluçka ve 23 günlük yuva dönemi, bu başlangıç tahminlerine dayanır. Ayrılış doğrudan görülmüş olsa da başlangıcı belirsiz olan bu süreler, uzman derlemesindeki aralıkla ortalama alınarak birleştirilmez.

Yavruların bakımı yalnız yem taşımaktan ibaret değildir. Malezya’nın Ipoh kentinde 2010’da izlenen tek çiftte dişinin kanatlarını kullanarak yavruların üzerini örttüğü veya onları havalandırdığı görüldü. İki ebeveyn de yuvadaki dışkıları uzaklaştırıyor, bazılarını yutuyordu. Bu gözlemler, Khoo Siew Yoong’un hazirandan ekime kadar izlediği aileye aittir.

Bir avlanma alanının büyüklüğü, her üreme aşamasında büyümek zorunda değildir. Tayvan’da Hualien Irmağı boyunca, Ocak–Mayıs 2002’de yapılan araştırmada halkalı kuşların tünekleri izlendi. Kuşların kullandığı alanların büyüklüğü, üreme öncesi, yavruların yuvada olduğu ve yuvadan ayrıldığı dönemler arasında anlamlı biçimde değişmedi. Buna karşılık av aramaya ayrılan süre kısaldı. İngilizce tez özetinde bu sonuç, alanı genişletmek yerine avlara daha sık atılmayla artan gereksinimin karşılanmış olabileceği şeklinde yorumlandı.

Karıştırılabilecek Türler

1. Kara Alınlı Örümcekkuşu (Lanius minor, Lesser Grey Shrike) erişkininde geniş siyah alın ve pembe tonlu açık alt taraf görülür. Üst taraf ağırlıkla gridir; Uzun Kuyruklu Örümcekkuşu’nun kızıl alt sırt ve yanlarıyla aynı renk düzenini taşımaz. Genç Kara Alınlı’da siyah alın bulunmadığından, erişkin alın işareti her yaşa uygulanmaz.

2. Kızıl Sırtlı Örümcekkuşu (Lanius collurio, Red-backed Shrike) erkeğinin sırtı kestane-kızıl, alt sırtı ve kuyruk üstü ise başı gibi gridir. Kuyruğunda belirgin siyah-beyaz desen bulunur. Bu, gri üst sırt ile kızıl kuyruk üstü taşıyan Uzun Kuyruklu’dan farklıdır. Dişi ve genç Kızıl Sırtlı daha kahverengi ve desenlidir; erkeğin renk dağılımı onlarda aynen aranmaz.

3. Türkistan Örümcekkuşu (Lanius phoenicuroides, Red-tailed Shrike) erişkininde kuyruk genel olarak kızıldır; ortada ve uçlarda kahverengi tonlar bulunabilir. Başın üstü daha kızılımsı, sırtı kahverengi-bejdir; çoğu erkekte maskenin üstünde açık kaş seçilir. Uzun Kuyruklu’nun büyük ölçüde siyah kuyruğuyla bu dağılım karşılaştırılır. Ara görünümlü bireylerde tek kuyruk tonu yeterli değildir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Avı görebileceği açık alanlarla gözetleme tüneklerinin bir arada bulunduğu çevreleri kullanır. Singapur tür hesabı parkları, otlukları ve başka açık alanları; direk ve çitleri de bakış tünekleri olarak belirtir. Çalı veya seyrek ağaçla açık zeminin bir arada bulunması, yalnız otla kaplı bir alanın varlığından daha açıklayıcıdır.

Yuva Yeri

Tayland’ın orta kesimindeki Sukhothai araştırmasının yayımlanan özeti, yuva ağacının yapraklı üst bölümünün genişliği arttıkça gugukgillerden Eudynamys scolopaceus’un o yuvaya yumurta bırakma olasılığının azaldığını bildirir. Araştırmacılar bu genişliği yaprak örtüsünün sağladığı gizlenmeyle ilişkilendirmiştir. Bu gözlenen ilişki, her geniş taçlı ağacın yuvayı kesin koruyacağı anlamına gelmez.

Günlük Alan Kullanımı

Çevreyi açıkta kalan bir dal, tel veya direk üzerinden gözetler. Avlanma için açık zemin, yuva için de uygun örtü bulunması önemlidir. Hong Kong’da, tünek bulunmayan bozulmuş otluklardan ve ağaç tepelerinin kapalı örtü oluşturduğu kesimlerin içinden kaçındığı belirtilir.

Dünya Yayılışı

AviList’in v2025b sürümü, Uzun Kuyruklu Örümcekkuşu için dokuz alt tür tanır. Yayılışı Asya’nın iç kesimlerinden Hint alt kıtasına, Çin’in doğu ve güneyine, Güneydoğu Asya’ya ve doğu Yeni Gine’ye uzanır. Batıdaki erythronotus kuzeydoğu İran, Pakistan ve Hindistan’ın kuzeyinde; bentet Malay Yarımadası, Sumatra, Cava, Borneo ve Küçük Sunda Adaları’nda yer alır. Filipinler ve Sulu takımadalarında başka alt türler bulunur. Bu geniş yayılış, tek bir yerin renk düzeninin bütün türe uygulanamayacağını açıklar.

Türkiye'deki Durumu

OSME’nin Ocak 2025 bölge listesi Türkiye’yi rastlantısal kayıt bulunan ülkeler arasında sayar. Aynı liste, türün güney Orta Asya’da özellikle Kırgızistan’ın batısı, Fergana ve Kazakistan’ın güneydoğusundaki üreme yayılışını ayrıca ele alır. Yakın bölgedeki bu üreme alanları Türkiye’de ürediğinin kanıtı değildir. Öte yandan İran’da Temmuz 2015 için üreme bildirimi kaydedilir; ülkeler arasındaki durum tek bir “göçmen kuş” etiketiyle birleştirilemez. Türkiye için düzenli bir aylık geliş-gidiş takvimi bu kaynakta verilmez.

Göç Yolculuğu

Hareket düzeni bölgeye göre değişir. Norbert Lefranc’ın uzman hesabı çoğu topluluğu yerleşik olarak anlatır; yerel ve yükseltiye bağlı hareketleri de belirtir. Orta Asya’daki batı üreme alanlarının erythronotus tarafından ağustos–kasım arasında büyük ölçüde boşaltıldığı, kuşların şubat sonunda geri döndüğü yazılıdır. Bunlar bu geniş bölge için derlenmiş tarihlerdir. Yerleşik tropikal topluluklarla aynı takvime konamaz ve Türkiye’de görülen rastlantısal bir bireyin izlediği yolu belirlemez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Böceklerin yanı sıra küçük memelileri, kuşları, kertenkeleleri ve başka küçük hayvanları avlayabilir. Kuş yumurtaları ve zaman zaman meyveler de besinler arasındadır. Bu çeşitli beslenme, tür adındaki “örümcek” sözcüğünün yalnız örümcek yediği anlamına gelmediğini gösterir.

Malezya’nın Ipoh kentinde 2010’da izlenen çiftin avları arasında çekirgeler, cırcır böcekleri, termitler, tırtıllar, çıyanlar ve toprak solucanları da vardı. Yakalanan küçük kuşların bir kısmı hemen yenmeyip bambuya veya çatallı dallara asılıyordu. Bu, yalnız sivri dikenlerin kullanılabildiği bir saklama yöntemi değildir.

Nasıl Avlanır?

Tüneğinden gördüğü ava yönelir; yerdeki avları yakalayabildiği gibi uçan böcekleri de alabilir. Bazı avları diken gibi sivri yerlere geçirir ve kancalı gagasıyla parçalara ayırır. Diken üzerindeki bir av bu davranışın ürünü olabilir; her öğünde mutlaka bir “kiler” oluşturması gerekmez.

İlginç Bilgiler

## Uçan Gençler Hâlâ Beslenebilir Malezya’nın Ipoh kentinde 2010’da izlenen üç yavru, küçük böcekleri kendileri avlamaya başladıktan sonra da ebeveynlerden besin alıyordu. Khoo, 22 Ekim’de üçünü birlikte, 29 Ekim’de bir genci hâlâ erişkinlerin yanında gördü. Kendi avını yakalayabilmek, bu ailede ebeveyn desteğinin hemen sona erdiği anlamına gelmiyordu. ## Bir Atlasın Gösterdiği Değişim Hong Kong’da yayılış değişimini izleyen atlaslar, her bir kilometrekarelik alanda türün görülüp görülmediğini karşılaştırır. 1993–1996 ile 2016–2019 üreme taramaları arasında, Uzun Kuyruklu Örümcekkuşu görülen karelerin payı azalmıştır. Tür hesabı bunu açık yaşam alanlarının azalması, ağaç ve çalı örtüsünün kapanması ve kentleşmeyle olası biçimde ilişkilendirir. Bu, her karedeki kuşları tek tek sayan bir nüfus hesabı değildir; görüldüğü alanların daralmasını anlatır. ## Başka Kuşun Yumurtaları 2025’te yayımlanan bir araştırmanın özeti, Tayland’ın orta kesimindeki Sukhothai’de izlenen 35 etkin yuvayı bildirir. Yuvaların yüzde 68,6’sı, yumurtasını başka kuşların yuvalarına bırakan gugukgillerden Eudynamys scolopaceus tarafından kullanılıyordu. Araştırmada bu yuvalarla diğer yuvaların başarısı arasında anlamlı fark bulunmamış, fakat örneklemin küçük olduğu belirtilmiştir. Bu sonuç “başka kuşun yumurtası hiçbir zarar vermez” demek değildir; küçük bir bölgesel örneklemin bulgusudur. ## Tüneklerin Yerleşimi Tayvan’da Hualien Irmağı kıyısındaki tarım arazilerinde Ocak–Mayıs 2002’de yapılan araştırmanın İngilizce tez özeti, tünekleri sık, alt bitki örtüsü daha seyrek alanların daha çok kullanıldığını bildirir. Halkalı kuşların tünek ve davranışları beş yaşam alanı tipinde izlendi. Bu sonuç, açık alanın yalnız genişliğinin değil, avı görebilecek bir bakış noktasının bulunmasının da önemli olduğunu gösterir.

Takım Passeriformes
Familya Örümcekkuşugiller (Laniidae)
IUCN Durumu NT
Arazide Teşhis İpucu
Kestane tepe-ense; siyah maske-sırt; beyaz alt taraf, omuz, birincil lekesi ve sağrı; kancalı gaga

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kızıl Başlı Örümcekkuşu (Lanius senator; Woodchat Shrike), iri başlı ve dolgun gövdeli bir ötücüdür. Erişkinde kızıl tepe ve ense, koyu göz maskesi ile geniş beyaz omuz alanları dikkat çeker. Bu keskin desen, açıkta bir dalın ucunda duran kuşu uzaktan seçmeyi kolaylaştırır. Genç kuş gri-kahverengi ve pullu göründüğünden, erişkinin renkli başı her bireyde aranmaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Erkeğin alın ve göz çevresi siyahtır; kızıl-turuncu tepe alanı enseden sırtın üst bölümüne uzanır. Koyu sırtı iki yandan beyaz omuz tüyleri sınırlar. Alt taraf beyaz, yeni tüyde hafif krem tonludur. Gaga siyah ve ucu kancalı, göz siyaha yakın koyu kahverengidir. Omuz lekesi yalnız kanat açıldığında beliren bir işaret değildir; kanat kapalıyken de görülebilir.

Kuyruk siyah-beyazdır. Nicole Bouglouan’ın uzman hesabında ortadaki kuyruk tüylerinin uçları beyaz, en dıştakiler beyaz ağırlıklı olarak anlatılır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi genel olarak daha az siyah ve daha düşük karşıtlıklı görünür. Blasco-Zumeta ile Heinze’nin anahtarında sırt koyu gri, alın ve gözün arkasındaki koyu alan ise siyah, kahverengi ve açık tüylerin karışımı olarak anlatılır. Bu tüyler yüzü erkeğe göre daha açık gösterebilir. Ancak tek bir soluk tüyden eşey seçilmez; birkaç işaretin birlikte iyi görülmesi gerekir.

Genç kuş erişkinden oldukça farklıdır. Tepe, üst taraf ve alt taraftaki koyu çizgiler küçük pullara benzer; genel görünüş gri-kahverengidir. Açık omuz alanı korunur. Böyle bir kuşta erişkin erkeğin kızıl tepesinin henüz görülmemesi normaldir. Aynı teşhis anahtarı, gençlerin erkek veya dişi oluşunun tüy deseniyle güvenilir biçimde seçilemeyeceğini belirtir.

Bazı ikinci yıl kuşlarında kanattaki yeni koyu tüylerin yanında daha kahverengi gençlik tüyleri kalır. Özellikle uzun dış uçuş tüylerini dipten örten küçük tüylerin eskiliği, yakından yaş değerlendirmesinde yararlıdır. Erişkinde kanat tüyleri daha tekdüze siyahımsıdır.

Uçuşta Görünüm

Tünekler arasında çoğunlukla alçak ve doğrudan uçar, kanatlarını hızlı çırpar. Koyu üst taraf üzerinde açık omuzlar ve uzun dış kanat tüylerinin dibindeki beyaz leke seçilir. Uçuşta yalnız kızıl başı izlemek yerine, koyu zemin üzerindeki bu açık alanların yerleri de karşılaştırılır.

Beyaz kanat lekesinin genişliği bütün alt türlerde aynı değildir. 2022’de yayımlanan karşılaştırmalı çalışma, Balear Adaları, Korsika ve Sardinya’da üreyen badius alt türünde bu lekenin çok küçük olabildiğini veya bulunmayabildiğini açıklar. Türkiye’nin doğusuyla ilişkilendirilen niloticus ise genellikle daha geniş beyaz kanat lekesi ve kuyruk tabanında daha çok beyaz taşır. Bu yüzden lekenin büyüklüğünü bütün yayılış için tek değişmez anahtar saymak yanıltır.

Ses ve Davranış

Ötüş, ince sesler ve ıslıklardan pürüzlü notalara geçen, uzun ve karışık bir dizidir. Başka kuşların seslerini taklit edebilir. Kısa çağrıları ise sert ve kurudur, art arda duyulabilir. Taklitli ötüşte farklı seslerin duyulması, her sesin ayrı bir kuştan geldiğini göstermez; açıkta duran kuşu görerek sesle görünüşü eşleştirmek yararlıdır.

Nicole Bouglouan’ın hesabı, dişinin de ötebildiğini ve eşlerin birlikte ötüşünün duyulduğunu belirtir. Dolayısıyla öten her birey erkek sayılmaz. Aynı uzman derlemesinde üreme alanındaki çiftler bölgeci olarak tanımlanır.

Yuva küçük bir ağacın yan dalında kurulan sıkı bir çanaktır. Çiftin ördüğü sap ve kökleri örümcek ipeği bir arada tutabilir; iç döşemede kıl ve tüy bulunur. Jean François’nın uzman hesabında ortalama beş yumurta ve dişinin yürüttüğü yaklaşık 15 günlük kuluçka verilir. Erkek bu sırada dişiye besin taşır; yavruları iki yetişkin besler.

Cezayir’in kuzeydoğusundaki El-Kala Milli Parkında 1998–1999’da izlenen, yumurta sayısı belirlenebilen 35 yuvada 3–6 yumurta vardı. Aynı araştırmada kuluçka, son yumurtanın bırakılmasından başlayarak 15–17 gün sürdü. Bu süre ilk yumurtanın bırakıldığı günden sayılmadığı için, üremenin hangi aşamasının ölçüldüğü önemlidir.

Karıştırılabilecek Türler

Kızıl Sırtlı Örümcekkuşunun (Lanius collurio; Red-backed Shrike) erişkin erkeğinde tepe gri, sırt kestane kahverengidir. Yüzde siyah maske bulunur; alt tarafı özellikle yanlarda pembe-somon tonludur. Kızıl Başlı Örümcekkuşunun kızıl tepe–koyu sırt birleşimi bu türde yoktur. Dişisi ve genci kahverengi, alt tarafı pullu görünür; bu nedenle renkli erişkin erkeğin işaretleriyle gençler birbirinden ayrılamaz.

Kara Alınlı Örümcekkuşunun (Lanius minor; Lesser Grey Shrike, bazı kaynaklarda Lesser Gray Shrike) erişkininde tepe ve sırt gri, alın geniş bir siyah alanla kaplıdır. Alt tarafında pembemsi tonlar bulunabilir. Kızıl tepe taşımaz. Gençte alın henüz siyah değildir; koyu alanların yerini kahverengimsi tonlar, sırt ve yanlarda gri-kahverengi dalgalar alır. Bu yüzden siyah alnı olmayan genç bir kuş, sırf bu eksiklikle tür dışı bırakılmaz.

Maskeli Örümcekkuşu (Lanius nubicus; Masked Shrike), daha ince gövdeli, uzun kuyruklu ve küçük başlı görünür. Erişkin erkekte tepe ve sırt siyah, yüzün geniş bölümleri beyaz, yan gövde turuncudur. Dişinin üstü daha gri ve yanlarındaki turunculuk daha sönüktür. Gençleri Kızıl Başlı Örümcekkuşuna benzese de daha küçük gaga, ince yapı, güçlü pullanma ve beyazımsı alın birlikte karşılaştırılır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme döneminde ağaç ve çalıların arasının açık olduğu sıcak alanları kullanır. Cornell hesabında eski meyve bahçeleri özellikle belirtilir. Ağaçların yalnız sayısı değil, çevrelerindeki açık yüzeyler de önemlidir: kuş açık bir tünekten çevresini tarar. Kışın aynı bitki türlerini aramak gerekmez; Afrika’daki akasya savanı, seyrek ağaçlarla açıklıkların yan yana bulunduğu farklı bir ortam sağlar.

Yuva Yeri

Cezayir’in El-Kala Milli Parkındaki 1998–1999 çalışmasında, ağaç türü belirlenen 1998 yuvalarının 16’sı mantar meşesindeydi; toplam 22 ağaç kaydı incelenmişti. Dişbudak, alıç, yabani zeytin ve armut da kullanılmıştı. Bu yerel çeşitlilik, her yuvanın tek bir ağaç türünde aranmasının uygun olmadığını gösterir. Yuvayı görmek için dallar açılmaz ve yetişkinin besin taşıma yolu kesilmez.

Günlük Alan Kullanımı

Yunanistan’ın Antikythira Adası’nda 2015 ilkbaharında yapılan araştırmada, alan kullanımı incelenebilen dokuz kuş, alçak bitki örtüsüyle çevrili yüksek maki parçalarını seçiyordu. Tünek sağlayan yüksek çalılarla aşağıdaki açık avlanma yüzeyi bir arada kullanılıyordu. Bu alanın üreme için değil, göçte dinlenip beslenmek için kullanıldığı çalışmada açıkça belirtilmiştir.

Dünya Yayılışı

AviList v2025b üç alt tür tanır. Senator, İspanya’dan batı Türkiye’ye uzanan Avrupa kesiminde ve Kuzey Afrika’da ürer. Badius’un üreme alanları Batı Akdeniz adalarıdır. Niloticus, doğu Türkiye ve Doğu Akdeniz çevresinden İran’a uzanır. Bu alt türlerin kışlama alanları Afrika’nın orta kesimlerindedir. Böylece yazın Akdeniz çevresinde görülen kuşların yıllık yaşamı yalnız aynı bahçe ve çalılıkla sınırlı kalmaz; Sahra’nın güneyindeki alanlara da bağlıdır.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’nin 2021 tarihli İngilizce omurgalı derlemesinde yazın üreyen ziyaretçi ve göç sırasında geçen tür olarak listelenmiştir. Bu iki durum farklı kuşları içerebilir: bir alan üreme mevsiminde kullanılan bir yer olabileceği gibi, yolculuk sırasında durulan bir nokta da olabilir. Ülke listesindeki sınıflama her ilde aynı yoğunluğu, kesin varış gününü veya belirli bir kuşun yuvaladığını bildiren bir kayıt değildir.

Göç Yolculuğu

Fransa’nın güneyindeki Hérault’da 2020–2022’de cihaz takılan kuşlardan beş erkeğin kullanılabilir göç kaydı elde edildi. Dördü İspanya’da, biri kuzey Fas’ta mola verdikten sonra batı Afrika’ya, ardından doğu Mali, batı Nijer ve kuzey Nijerya çevresine yöneldi. İlkbahar bilgisi bulunan dört kuş daha doğrudan döndü. Yayımlanan ortalama yolculuk süresi beş sonbahar kaydında 52 gün, dört ilkbahar kaydında 15 gündü. Bu, küçük bir Fransız örnekleminin sonucudur; Türkiye kuşlarına aynı yol ve gün sayısı verilmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Çoğunlukla böcek yer. Kınkanatlılar, çekirge grubu, arı grubu ve kelebekler başlıca örneklerdir; örümcekler gibi başka küçük omurgasızları da alır. Avını yalnız toplayarak değil, hareketini görüp üzerine yönelerek yakalayan bir kuştur.

Romanya’nın Chituc kıyısında 24–30 Nisan 1997’de izlenen 1–4 kuşun tünek altlarından toplanan kusmuklar incelendi. Kalıntılardan tanınan 103 av hayvanının 77’si Cicindella lunulata adlı kaplan böceğiydi; danaburnu da önemli avlardandı. Buradaki sayılar tanınabilen avların adedidir, ağırlık oranı değildir. Bu, kısa bir ilkbahar geçiş döneminin besin örneğidir.

Nasıl Avlanır?

Bir tünekte durup zemini gözler, avı gördüğünde aşağıya yönelir; havadaki böcekleri de yakalayabilir. Nicole Bouglouan’ın hesabı iri böceklerin parçalandığını, küçüklerin ezildiğini; artan avı dikene veya dikenli tele geçirme davranışının ise görece seyrek olduğunu anlatır. Kertenkele ve küçük memeliler gibi omurgalılar da alınabilir, fakat temel besin böceklerdir.

İlginç Bilgiler

## Yumurta ve Yavru Sayısının Farkı Cezayir’in El-Kala Milli Parkında 1998–1999’da izlenen 39 üreme girişimindeki 178 yumurtadan 75 yavru yuvadan ayrılma aşamasına ulaştı. Yuva kayıpları yüksekti; terk edilen her yuvanın nedeni kesin gösterilemedi. Daha yüksek konumdaki yuvalar daha başarılı görünüyordu. Bu, gözlemsel bir ilişkidir; yuvayı yükseltmenin başarıyı tek başına artırdığını sınayan deney değildir. Ağacın toplam yüksekliğiyle yuvanın yerden yüksekliği de araştırmada ayrı değişkenlerdi. ## Görülen Av ile Tüm Menü Romanya’nın Chituc kıyısında 1997 ilkbaharında toplam 228 dakika izlenen kuşların, dürbünle tanınabilen 22 avının hepsi kaplan böceğiydi. Buna karşılık kusmuklarda başka avlar da bulundu. Güneşte parlayan böcekler uzaktan kolay tanındığından, yalnız görülebilen avları saymak menüyü eksik gösterebilir. Aynı kısa gözlemde avı dikene geçirme görülmedi; bir haftada kaydedilmemesi, türün bu davranışı hiç yapmadığını göstermez. ## Küresel Koruma Kategorisi IUCN’nin 2022 değişiklik tablosunda tür, “Asgari Kaygı”dan “Yakın Tehdit Altında” kategorisine geçirilmiştir. AviList’in 11 Haziran 2026 sürümü de bu küresel kategoriyi taşır. Bu değerlendirme türün bütün yayılışındaki riskle ilgilidir; Türkiye’nin her bölgesinde aynı azalma yüzdesinin ölçüldüğünü söylemez. ## Görünüş ve Genetik Aynı Şey Değildir İspanya, İtalya, Ermenistan, İran ve İsrail gibi farklı yerlerden örnekleri karşılaştıran 2022 genetik araştırması, dış görünüşle verilen alt tür adlarının kalıtsal gruplarla her zaman örtüşmediğini gösterdi. İran ve Ermenistan kuşları, incelenen mitokondri DNA’sında ayrı bir gruptaydı; İsrail’de görünüşçe niloticus denilen kuşlar ise batıdaki gruba katıldı. Aynı ayrım çekirdek DNA’sındaki iki işarette açıkça görülmedi. Araştırma yeni bir tür adının otomatik kabul edildiği anlamına gelmez.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...