kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Kara Leş Kargası (Corvus corone)
VS
Seçildi Ekin Kargası (Corvus frugilegus)

Kara Leş Kargası

Corvus corone

Takım Passeriformes
Familya Kargagiller (Corvidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Bütünüyle siyah tüy, güçlü gaga, kare kuyruk ve tok çağrı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kara Leş Kargası, güçlü siyah gagalı, bütünüyle siyah tüylü bir kargadır. Gözleri ve bacakları da koyudur; gaga tabanı tüylerle örtülüdür.

Genel Görünüm ve Duruş

Yeni tüyler güneşte mavi veya yeşil parıltı gösterebilir; aşınmış tüyler matlaşarak kahverengiye çalar. Gövdenin bütünü koyu kalır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi benzer görünür. Gençler daha mat siyah tüylü ve daha gri gözlüdür; besin isterken açılan ağızlarının içi kırmızı görünür.

Uçuşta Görünüm

Geniş kanatları ve görece kısa, yuvarlağa yakın kuyruğu vardır. Düz ve alçak uçarken ağır kanat vuruşları görülebilir; kuyruğu Kuzgundaki gibi belirgin kama biçiminde değildir.

Ses ve Davranış

Yüksek ve kaba çağrısı yinelenen “kaa” dizisi gibidir. Yalnız veya çift halinde de, topluluk içinde de görülebilir; grup büyüklüğü tek başına Ekin Kargasından ayırmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Leş Kargası adıyla ayrı ele alınan gri grup (eski tür adı Corvus cornix), siyah baş, kanat ve kuyruğa karşılık gri sırt ve alt taraf gösterir.

Ekin Kargasında (Corvus frugilegus) erişkinin gaga dibindeki açık gri çıplak alan önemlidir. Gençlerde bu alan gelişmediğinden ayrım zorlaşır; daha sivri gaga ve ses birlikte incelenir.

Kuzgun (Corvus corax) daha iri ve ağırdır; güçlü gagası, kabarık boğaz tüyleri, kama biçimli kuyruğu ve derin sesiyle ayrılır. Uzaklık boyu yanıltabileceğinden kuyruk ve gaga da görülmelidir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Batı Avrupa’daki siyah kuşlar tarım alanları, meralar, kıyılar ve parkları kullanır. Açık beslenme zeminiyle yuva ağacının bir arada olması elverişlidir; sık ormanda daha çok kenarlarda ve açıklıklarda bulunurlar.

Yuva Yeri

Britanya’daki RSPB rehberine göre dal parçalarından yapılan yuva ağaçta, binada, direkte veya kayalıkta bulunabilir. Yuvaları Ekin Kargalarınınkinden daha gizli olabilir.

BTO’nun Avrupa üreme verisi özetinde tipik 3–4 yumurta, dişinin yaptığı 18–20 günlük kuluçka ve yaklaşık 29 günlük yuva dönemi verilir. Bunlar Türkiye’de ayrıca ölçülmüş süreler değildir.

Günlük Alan Kullanımı

BTO’nun Britanya değerlendirmesi, tarla ve otlaklardaki geçici besin kaynaklarıyla kentlerdeki çeşitli yiyeceklerden yararlanmanın, çiftlerin bölgelerini yıl boyunca kullanabilmesine katkı sağladığını anlatır. Bu uzman yorumu Türkiye’de ölçülmüş bir bölge büyüklüğü veya nüfus artışı değildir.

Dünya Yayılışı

AviList v2025b, Carrion Crow adını Corvus corone ile eşleştirir; gri cornix grubunu da bu türün içinde tutar. Böylece türün kapsamı yalnız siyah kuşlardan oluşmaz. Bu sayfadaki tanım, Batı Avrupa’daki siyah corone biçimine aittir; Türkiye’deki gri kuşlara aktarılmamalıdır.

Aynı listede siyah corone alt türü Batı Avrupa’da, orientalis İran’dan kuzey Çin, Kore ve Japonya’ya uzanan bölgede gösterilir. Türkiye’de bulunan gri gruptan sharpii Balkanlar ve kuzey İran’a; pallescens ise Türkiye’nin güney kıyılarından Doğu Akdeniz ve Mısır’a uzanır.

Türkiye’deki Durumu

OSME’nin Ocak 2025 tarihli bölgesel listesi, batılı siyah Corvus corone corone biçimini Türkiye’ye Batı Avrupa’dan ulaşabilen rastlantısal bir ziyaretçi olarak verir. Bu değerlendirme, gri grubu da içeren geniş AviList türüne ait bir nadirlik kararı değildir. Türkiye’de siyah bir karga görülmesi, bu batılı biçim için tek başına yeterli kanıt olmaz.

Göç Yolculuğu

BTO’nun Britanya kayıtları bu siyah biçimin yıl boyunca görüldüğünü gösterir. Türkiye’ye ulaşan bir bireyin kökenini veya burada ürediğini belirlemek için ayrıca kanıt gerekir; Britanya’daki yıl boyu görülme Türkiye’ye aktarılmaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Leş, yumurta ve yavru kuşların yanı sıra küçük omurgasızlar ve tahıl da tüketir. Leş yiyen bir kuş görülmesi, beslenmesinin yalnız ölü hayvanlara dayandığı anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

Batılı siyah kuşların beslenmesinde solucanlar ve böcekler önemlidir. Sindiremediği kalıntıları ağızdan küçük topaklar halinde çıkarabilir. Kiraz gibi meyveleri ve yağlı tohumları da yer. Ceviz gibi yiyecekleri saklar; gagasında besin taşıması her zaman yuvaya gittiğini göstermez.

Britanya’daki RSPB rehberinde ağaç veya çit direğine konup sonraki yiyeceğini aradığı, yerdeki artıklardan da yararlandığı anlatılır. Beslenme fırsatlarını değerlendirmesi, tek bir avlanma yöntemine bağlı kalmadığını gösterir.

İlginç Bilgiler

## İşaretle İstenen Sayıda Çağrı Almanya’daki Tübingen Üniversitesi’nin 2024’te yayımlanan laboratuvar deneyinde üç Kara Leş Kargası, görsel veya işitsel bir işaretin ardından bir ile dört arasında istenen sayıda çağrı üretmek üzere eğitildi. Kuşlar diziyi bitirdiklerini ekrandaki bir alanı gagalayarak bildiriyordu; doğru yanıt ödüllendiriliyordu. Başarı rastlantı düzeyinin üzerindeydi, fakat hatalar da yapılıyordu. Bu sonuç, doğadaki her çağrı dizisinin sayısal bir mesaj olduğunu göstermez. ## Besin ve Aile Yanında Kalma Kuzey İspanya’da León yakınında 2003–2004’te yapılan deneyde, 21 bölgedeki 51 genç kuş radyo vericileriyle işaretlendi. Rastgele seçilen 10 bölgeye ek besin verildi, 11 bölge karşılaştırma için bırakıldı. Besin verilen yerlerde gençler doğdukları bölgede daha çok zaman geçirdi. Ertesi üreme döneminde, etkin yuvaların bulunduğu bölgelerdeki 18 genç ayrıca değerlendirildi; bu örneklem vericisiz kontrol kuşlarını da kapsıyordu. Yavru besleme katkısı besin verilen grupta daha yüksekti. ## Ayrı Sorular, Ayrı Sonuçlar León’daki aynı 2003–2004 araştırmasında, 51 vericili genç için ek besinin sağkalımı artırdığı gösterilemedi. Dolayısıyla aile yanında daha uzun kalma ile daha çok hayatta kalma ayrı sonuçlardır. Bu deney, yiyecek koşullarının o topluluktaki aile bağlarını etkileyebildiğini gösterir; Türkiye’deki kargaların aile düzenini tek başına açıklamaz.

Ekin Kargası

Corvus frugilegus

Takım Passeriformes
Familya Kargagiller (Corvidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Çıplak gaga tabanı, sivri gaga, pantolon tüyleri ve koloni

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Ekin Kargasının (Corvus frugilegus; İngilizce Rook) erişkininde gaga tabanını çevreleyen açık gri çıplak deri, uzun sivri gaga ve tepesi sivri baş dikkat çeker. Siyah tüyler güneşte morumsu parlar. Bacakların üstündeki sarkık tüyler bol pantolona benzer. Gençte açık yüz henüz bulunmadığından bu işaret her yaşta kullanılamaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Gözleri koyu kahverengidir. Yeni Zelanda’nın uzman tür hesabı, oraya Avrupa’dan getirilen batı alt türünde uzun, sivri ve siyah gagayı tarif eder. Gri görünen bölüm, özellikle gaga tabanındaki çıplak yüz derisidir. Zeminde yürürken üst bacaklardaki uzun tüyler sarkık görünür. Uçuşta düzenli kanat vuruşları ve gövdeye gömülü gibi duran kısa boyun, kendine özgü bir siluet oluşturur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi belirgin bir tüy rengiyle ayrılmaz. Yeni Zelanda rehberi, iki eşeyin kanat ve gaga ölçülerinin örtüştüğünü belirtir; bunlar her bireyde kesin ayrım sağlamaz.

Gencin gaga tabanı, yanakları ve çenesi siyah tüylerle kaplıdır; erişkinin açık çıplak yüzü henüz oluşmamıştır. Bu yüzden genç kuş, leş kargasıyla erişkinden daha kolay karışabilir. Yeni Zelanda rehberi ayrıca bazı gençlerde aşınmış siyahımsı kahverengi kanat tüylerini, erişkinde parlak siyah kanatları belirtir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta uzun, geniş ve uçları parmak gibi ayrılan kanatlar görülür. Yeni Zelanda saha rehberi uçuşunu güçlü ve doğrudan, aynı zamanda ağır tempolu olarak tarif eder. Geniş, ucu yuvarlağa yakın kuyruk da bu siluetin parçasıdır.

Koloni veya geceleme alanının üzerinde topluca uçarken yön değiştirebilir, birbirini izleyen dönüşler yapabilir. Beslenme alanı ile yuva kolonisi arasındaki yolculukta ise uçuşu daha doğrudan ve hızlıdır. Oiseaux.net’in uzman anlatımı bu iki durumu ayırır: uzun kanatlar ve kuyruk yalnız düz bir uçuş çizgisi için değil, grup uçuşundaki çevik hareketler için de kullanılır.

Ses ve Davranış

Çağrısı sert, pürüzlü ve burundan geliyormuş gibi duyulur. Oiseaux.net bu temas sesini “raaarrh”, daha yumuşak biçimini “hiiiin” heceleriyle tarif eder. Leş kargasının sesinden ayrılabilir, ancak deneyimsiz kulak için fark belirgin olmayabilir. Yuvadaki gençler daha tiz ve gıcırtılı besin isteme sesleri çıkarır.

Beslenirken, gece tünerken ve yuva yaparken topluluk hâlinde görülebilir. Kışın Küçük Kargalarla ortak gecelemeler oluşturması olağandır. Gruplar gün doğumu ve gün batımı çevresinde birlikte uçarak yüksek sesle çağrışabilir. Bununla birlikte hem Ekin Kargası hem leş kargaları tek başına veya sürüde bulunabilir.

Kur sırasında erkek, dişinin önünde gösterişli adımlarla yürüyebilir, eğilebilir ve ses verebilir. The Wildlife Trusts’ın uzman tür hesabı, bu davranışları çift oluşumunun parçası olarak anlatır. Böyle bir gösteride duruş ve hareket önem taşır; erkek için farklı bir tüy rengi gerekmez.

Yuva, dallardan yapılmış kaba bir çanağı andırır. Yeni Zelanda’daki uzman anlatımında iç döşemede iğne yaprakları, ot parçaları, kökler ve bazen yün bulunduğu belirtilir. Aynı bölgenin anlatımında kuluçkadaki dişiye ve yavrulara erkeğin besin taşıdığı da belirtilir.

BTO’nun Avrupa kuşlarına dayanan uzman özetinde tipik yumurta sayısı 3–4, dişinin kuluçka süresi 15–16 gün ve yavrunun yuvadan uçma süresi 32–34 gün olarak verilir. Yavrular yuvaya bağımlı ve ince hav tüyleriyle çıkar. Bu süreler Türkiye’de ölçülmüş bir yavru grubunun sonucu değildir.

Türün problem çözme becerisi, İngiltere’de Cambridge Üniversitesi’nin Madingley biriminde kontrollü koşullarda yapılan ve 2009’da yayımlanan deneylerde de incelenmiştir. Araştırılan dört kuş, elle büyütülmüş beş yaşındaki iki erkek ve iki dişiydi; önceden başka bir düzenekte çubuk çekme deneyimleri vardı. Yeni deneylerde uygun taş ve çubukları kullanmış, bazı görevlerde çubuğun yan dallarını kırarak onu boruya girebilir hâle getirmişlerdir. Bu, o kuşların esnek biçimde araç kullanabildiğini gösterir; bütün yabani Ekin Kargalarının günlük beslenmede alet kullandığını göstermez.

Karıştırılabilecek Türler

Kara Leş Kargasının (Corvus corone) tamamen siyah görünümünde gaga daha kalın ve küt, gaga tabanı tüylüdür. Genç Ekin Kargasında da yüz tüylü olduğundan uzun sivri gaga ve sivrice baş önem kazanır. Leş kargaları da sürü kurabilir; yalnız grup büyüklüğünden ayrılmaz.

Kuzgun (Corvus corax), Ekin Kargasından daha iri ve kalın yapılıdır. Güçlü küt gagası, boğazındaki uzun kabarık tüyler ve uçuşta belirgin kama biçimli kuyruğu yardımcı olur. İki tür de siyah ve parlak görünebilir; asıl fark yalnız tüyün parlaklığı değildir. Kuzgunun iri baş-gaga oranı ve uzun kanatları, Ekin Kargasının daha ince ve sivri gagalı görünüşünden ayrılır.

Küçük Karga (Coloeus monedula; İngilizce Eurasian Jackdaw), Ekin Kargasına göre daha küçük, kısa ve küt gagalıdır. Erişkinin baş arkasındaki gri alan ve açık mavi-gri gözleri ayırmaya yardım eder. Genç Küçük Karganın gözü daha koyu olabilir; bu yüzden yalnız göz rengiyle karar verilmez. Aynı kış sürüsünde bulunabilmeleri iki ayrı türün birlikte görülmesidir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Açık tarla ve çayırlarda beslenebileceği, yakınında yuva ağaçları bulunan alanları kullanır. Köylerde ve mezarlıklarda koloniler kurulabilir; ağaç tepelerindeki iri dal yuvaları topluluğun yerini belli eder. The Wildlife Trusts’ın uzman hesabı tarım alanları, çayırlar, ağaçlıklar ile kasaba ve bahçeleri türün yaşam alanları arasında sayar.

Yuva Yeri

Yuvalar olgun ağaçların üst dallarında yan yana görülebilir; aynı ağaç birden çok çiftin yuvasını taşıyabilir. Oiseaux.net’in Fransa anlatımında erişkinlerin kent parkındaki yuvaları ile kentin çevresindeki açık beslenme alanları arasında gidip geldiği belirtilir. Yuvayı görmek için ağaca tırmanılmaz.

Günlük Alan Kullanımı

Doğu Polonya’da Siedlce yakınındaki 2000–2002 araştırması, yedi kolonide üremeyi ve altı koloninin çevresindeki tarım alanlarını incelemiştir. İlkbaharda ekilmiş tahıllar, çayır ve meraların payı ile üreme başarısı arasında olumlu ilişki bulunmuştur. Buna karşılık koloni büyüklüğü aynı başarı ilişkisini göstermemiştir. Başarılı bir yuvadan çıkan yavru sayısı ile bütün üreyen çiftler başına düşen yavru sayısı da farklı ölçülerdir; araştırma bu ayrımı yaparak koloniler arasındaki kayıpları değerlendirmiştir.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı Avrasya’nın geniş bir bölümündedir. AviList v2025b, batıdaki Corvus frugilegus frugilegus alt türünü batı Avrasya’dan en az Sincan ve Kırgızistan’a kadar; doğudaki pastinator alt türünü orta Sibirya ve kuzey Moğolistan’dan doğuya uzanan alanlarda kabul eder. Batı alt türünün kışlama alanları Kuzey Afrika ve kuzeybatı Hindistan’a; doğudakinin alanları Kore, Japonya ve güneydoğu Çin’e kadar uzanır.

Türkiye'deki Durumu

OSME’nin 2025 bölge listesi Türkiye’de batı alt türünü yerleşik olarak belirtir. EURING’in 2022 uzman göç hesabı ise kuzey Avrupa ve Rusya topluluklarının kışın Türkiye’ye kadar uzanabildiğini anlatır. Böylece ülkede kalan üreyen kuşlar ile kışın dışarıdan gelen kuşlar birlikte bulunabilir. Bir kış topluluğunun büyüklüğü, yakın çevredeki üreyen çiftlerin sayısından farklı bir durumu yansıtır.

Göç Yolculuğu

Avrupa göç atlasında Britanya Adaları kuşlarının çoğunlukla yerel hareketleri, kuzey ve doğu topluluklarının daha geniş göçleri ayrılır. Orta ve doğu Avrupa’dan güneybatıya hareketler erken sonbahardan itibaren görülür; ilkbaharda mart ve nisan, kuzeydoğuya dönüşün önemli aylarıdır. Atlas, İsrail’de az sayıda uyduyla izlenen kuşun çoğunun üreme dönemini Türkiye’de, birinin ise Rusya’nın Astrahan bölgesinde geçirdiğini de bildirir. Bu sınırlı izleme grubunun sonucu bütün Türkiye kuşlarının aynı kışlama alanına bağlı olduğunu göstermez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Hepçildir; böcekler, solucanlar, tohumlar ve bitki kökleri besinleri arasındadır. Yeni Zelanda’nın uzman hesabı, oradaki topluluklarda sinek larvalarını, erişkin kınkanatlıları ve onların larvalarını önemli besinler arasında sayar. Sonbahar ve kışın ceviz ile meşe palamudu da yenir; bunlar azaldığında anızdaki tahıllar kullanılabilir. Gençlere taşınan besinde de çeşitli böcek larvaları bulunur.

Nasıl Avlanır?

Zeminde yürüyerek besin arar; sivri gagasını toprağa sokup solucan ve böcek larvalarını çıkarabilir. Yavrulara besin götürürken topladığı parçaları boğaz kesesinde biriktirir. Besinle dolan kese belirgin kabarabilir; böylece bir besleme yolculuğunda birden çok küçük parça taşınır.

Batı Polonya’nın Sama Nehri havzasında 2010’da bir koloninin altında 451 salyangoz kabuğu toplanmıştır. Bunların 253’ü Helix pomatia türündendir. Bu gruptaki kabuklar, 2010–2011’de çevreden alınan aynı türden 63 canlı salyangozun kabuklarıyla karşılaştırıldığında daha küçük ve yuvarlaktı. Araştırmacılar, kuşların avlarını koloninin hemen yanından farklı yakın alanlardan getirmiş olabileceğini yorumlar. Kabuk kalıntıları salyangoz yendiğini gösterir; fakat menüdeki bütün besinlerin oranını vermez.

İlginç Bilgiler

## Bir Koloni Alanının Uzun Geçmişi BTO’nun Birleşik Krallık hesabında, bazı Ekin Kargası koloni alanlarının yüz yılı aşkın kullanıldığı belirtilir. Burada uzun ömürlü olan tek kuş veya aynı dal yuvası değil, tekrar kullanılan koloni yeridir. Yuvalar ağaç tepelerinde birbirine birkaç metre kadar yakın kurulabilir. Aynı hesabın yaklaşık 2000’den beri bildirdiği nüfus azalmasının nedenleri ise tamamen belirlenmiş değildir. ## Koloni Altındaki Bitkiler Doğu Polonya’da 2009’da dört koloni alanının altındaki toprak ve bitkiler, yuva bulunmayan kontrol alanlarıyla karşılaştırılmıştır. Araştırmada 40’ı yuva altından, 40’ı kontrol alanından olmak üzere 80 toprak örneği kullanılmıştır. Yuva altlarında azot, fosfor ve organik karbon daha yüksek bulunmuştur. Birlikte değerlendirilen bitki türlerinin toplam listesi verimli parklarda genişlerken, yoksul çam ormanı alanlarında daralmıştır. Bu farklar, incelenen yaşam ortamına göre değişmiştir. ## Besin Kalıntısından Tohum Yayılmasına Doğu Polonya’da 2009 ilkbaharında yedi koloninin altında toplanan 739 kusmuk topağı incelenmiştir. Bunlar dışkı değil, sindirilemeyen kalıntıların ağızdan çıkarılmış hâlidir. Topaklarda 78 tahıl tanesi ile bunların dışında 571 tohum bulunmuştur. Mart 2010’da başlatılan sera denemesinde 15 bitki türünün tohumları çimlenmiştir. Bazı türlerden yalnız bir veya birkaç tohum bulunması, denemenin bilgi değerini sınırlar; yine de bazı tohumların kuştan canlı çıkabildiğini gösterir. Kuşun tohumu taşıması ile o tohumun doğada yeni bir bitki oluşturması aynı aşama değildir. ## Saklanan Besin Yeni Zelanda saha rehberi, oradaki Ekin Kargalarının cevizleri ot diplerine veya sürülmüş toprağın aralıklarına gömerek sakladığını anlatır. Kuşlar daha sonra bu noktaları araştırıp sakladıkları besini yeniden bulabilir. Besinin yakalandığı anda yenmesi zorunlu değildir; bir kısmı ilerisi için ayrılır.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...