kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Kara Leş Kargası (Corvus corone)
VS
Seçildi Kısa Kuyruklu Kuzgun (Corvus rhipidurus)

Kara Leş Kargası

Corvus corone

Takım Passeriformes
Familya Kargagiller (Corvidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Bütünüyle siyah tüy, güçlü gaga, kare kuyruk ve tok çağrı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kara Leş Kargası, güçlü siyah gagalı, bütünüyle siyah tüylü bir kargadır. Gözleri ve bacakları da koyudur; gaga tabanı tüylerle örtülüdür.

Genel Görünüm ve Duruş

Yeni tüyler güneşte mavi veya yeşil parıltı gösterebilir; aşınmış tüyler matlaşarak kahverengiye çalar. Gövdenin bütünü koyu kalır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi benzer görünür. Gençler daha mat siyah tüylü ve daha gri gözlüdür; besin isterken açılan ağızlarının içi kırmızı görünür.

Uçuşta Görünüm

Geniş kanatları ve görece kısa, yuvarlağa yakın kuyruğu vardır. Düz ve alçak uçarken ağır kanat vuruşları görülebilir; kuyruğu Kuzgundaki gibi belirgin kama biçiminde değildir.

Ses ve Davranış

Yüksek ve kaba çağrısı yinelenen “kaa” dizisi gibidir. Yalnız veya çift halinde de, topluluk içinde de görülebilir; grup büyüklüğü tek başına Ekin Kargasından ayırmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Leş Kargası adıyla ayrı ele alınan gri grup (eski tür adı Corvus cornix), siyah baş, kanat ve kuyruğa karşılık gri sırt ve alt taraf gösterir.

Ekin Kargasında (Corvus frugilegus) erişkinin gaga dibindeki açık gri çıplak alan önemlidir. Gençlerde bu alan gelişmediğinden ayrım zorlaşır; daha sivri gaga ve ses birlikte incelenir.

Kuzgun (Corvus corax) daha iri ve ağırdır; güçlü gagası, kabarık boğaz tüyleri, kama biçimli kuyruğu ve derin sesiyle ayrılır. Uzaklık boyu yanıltabileceğinden kuyruk ve gaga da görülmelidir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Batı Avrupa’daki siyah kuşlar tarım alanları, meralar, kıyılar ve parkları kullanır. Açık beslenme zeminiyle yuva ağacının bir arada olması elverişlidir; sık ormanda daha çok kenarlarda ve açıklıklarda bulunurlar.

Yuva Yeri

Britanya’daki RSPB rehberine göre dal parçalarından yapılan yuva ağaçta, binada, direkte veya kayalıkta bulunabilir. Yuvaları Ekin Kargalarınınkinden daha gizli olabilir.

BTO’nun Avrupa üreme verisi özetinde tipik 3–4 yumurta, dişinin yaptığı 18–20 günlük kuluçka ve yaklaşık 29 günlük yuva dönemi verilir. Bunlar Türkiye’de ayrıca ölçülmüş süreler değildir.

Günlük Alan Kullanımı

BTO’nun Britanya değerlendirmesi, tarla ve otlaklardaki geçici besin kaynaklarıyla kentlerdeki çeşitli yiyeceklerden yararlanmanın, çiftlerin bölgelerini yıl boyunca kullanabilmesine katkı sağladığını anlatır. Bu uzman yorumu Türkiye’de ölçülmüş bir bölge büyüklüğü veya nüfus artışı değildir.

Dünya Yayılışı

AviList v2025b, Carrion Crow adını Corvus corone ile eşleştirir; gri cornix grubunu da bu türün içinde tutar. Böylece türün kapsamı yalnız siyah kuşlardan oluşmaz. Bu sayfadaki tanım, Batı Avrupa’daki siyah corone biçimine aittir; Türkiye’deki gri kuşlara aktarılmamalıdır.

Aynı listede siyah corone alt türü Batı Avrupa’da, orientalis İran’dan kuzey Çin, Kore ve Japonya’ya uzanan bölgede gösterilir. Türkiye’de bulunan gri gruptan sharpii Balkanlar ve kuzey İran’a; pallescens ise Türkiye’nin güney kıyılarından Doğu Akdeniz ve Mısır’a uzanır.

Türkiye’deki Durumu

OSME’nin Ocak 2025 tarihli bölgesel listesi, batılı siyah Corvus corone corone biçimini Türkiye’ye Batı Avrupa’dan ulaşabilen rastlantısal bir ziyaretçi olarak verir. Bu değerlendirme, gri grubu da içeren geniş AviList türüne ait bir nadirlik kararı değildir. Türkiye’de siyah bir karga görülmesi, bu batılı biçim için tek başına yeterli kanıt olmaz.

Göç Yolculuğu

BTO’nun Britanya kayıtları bu siyah biçimin yıl boyunca görüldüğünü gösterir. Türkiye’ye ulaşan bir bireyin kökenini veya burada ürediğini belirlemek için ayrıca kanıt gerekir; Britanya’daki yıl boyu görülme Türkiye’ye aktarılmaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Leş, yumurta ve yavru kuşların yanı sıra küçük omurgasızlar ve tahıl da tüketir. Leş yiyen bir kuş görülmesi, beslenmesinin yalnız ölü hayvanlara dayandığı anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

Batılı siyah kuşların beslenmesinde solucanlar ve böcekler önemlidir. Sindiremediği kalıntıları ağızdan küçük topaklar halinde çıkarabilir. Kiraz gibi meyveleri ve yağlı tohumları da yer. Ceviz gibi yiyecekleri saklar; gagasında besin taşıması her zaman yuvaya gittiğini göstermez.

Britanya’daki RSPB rehberinde ağaç veya çit direğine konup sonraki yiyeceğini aradığı, yerdeki artıklardan da yararlandığı anlatılır. Beslenme fırsatlarını değerlendirmesi, tek bir avlanma yöntemine bağlı kalmadığını gösterir.

İlginç Bilgiler

## İşaretle İstenen Sayıda Çağrı Almanya’daki Tübingen Üniversitesi’nin 2024’te yayımlanan laboratuvar deneyinde üç Kara Leş Kargası, görsel veya işitsel bir işaretin ardından bir ile dört arasında istenen sayıda çağrı üretmek üzere eğitildi. Kuşlar diziyi bitirdiklerini ekrandaki bir alanı gagalayarak bildiriyordu; doğru yanıt ödüllendiriliyordu. Başarı rastlantı düzeyinin üzerindeydi, fakat hatalar da yapılıyordu. Bu sonuç, doğadaki her çağrı dizisinin sayısal bir mesaj olduğunu göstermez. ## Besin ve Aile Yanında Kalma Kuzey İspanya’da León yakınında 2003–2004’te yapılan deneyde, 21 bölgedeki 51 genç kuş radyo vericileriyle işaretlendi. Rastgele seçilen 10 bölgeye ek besin verildi, 11 bölge karşılaştırma için bırakıldı. Besin verilen yerlerde gençler doğdukları bölgede daha çok zaman geçirdi. Ertesi üreme döneminde, etkin yuvaların bulunduğu bölgelerdeki 18 genç ayrıca değerlendirildi; bu örneklem vericisiz kontrol kuşlarını da kapsıyordu. Yavru besleme katkısı besin verilen grupta daha yüksekti. ## Ayrı Sorular, Ayrı Sonuçlar León’daki aynı 2003–2004 araştırmasında, 51 vericili genç için ek besinin sağkalımı artırdığı gösterilemedi. Dolayısıyla aile yanında daha uzun kalma ile daha çok hayatta kalma ayrı sonuçlardır. Bu deney, yiyecek koşullarının o topluluktaki aile bağlarını etkileyebildiğini gösterir; Türkiye’deki kargaların aile düzenini tek başına açıklamaz.

Kısa Kuyruklu Kuzgun

Corvus rhipidurus

Takım Passeriformes
Familya Kargagiller (Corvidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Tünemede kuyruğu aşan el telekleri; uçuşta geniş kanat ve çok kısa yuvarlak kuyruk.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kısa Kuyruklu Kuzgun (Corvus rhipidurus; Fan-tailed Raven), bütünüyle koyu renkli, geniş kanatlı bir kargagildir. Uçarken çok kısa kalan kuyruğu nedeniyle yarasayı andıran bir siluet verir. Cornell’in Merlin hesabı kısa ve kalın gagasını, kurak yüksek kayalıklarla ilişkisini ve çevik gösterişli uçuşunu vurgular. Tanıda geniş kanatlarla çok kısa kuyruk birlikte değerlendirilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Başın tepesi düzdür. Güçlü siyah gaganın tabanını burun çevresindeki sert tüyler örter; göz koyu kahverengidir. Boğazdaki hafif uzamış tüyler geniş tabanlı, uçları çatallıdır. Bacaklar siyahtır.

Konduğunda katlı kanatların uzun uçları kısa kuyruğun gerisine uzanır. Kuyruk bitimi yuvarlaktır; uzamış bir kama oluşturmaz. Taze tüyler mavi-siyah parlar, ışığa göre mor ve bronz yansımalar da görülebilir. Nicole Bouglouan, aşınmış tüylerin daha kahverengimsi görünebildiğini belirtir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı siyah tüy desenini taşır. Nicole Bouglouan’ın uzman hesabı eşeylerin görünüşünü benzer olarak verir. Renk parlaklığı kesin eşey ayrımı sağlamaz.

Genç kuş erişkine benzer, fakat tüyleri daha mattır; boyun ve boğaz tüyleri daha kısa ve daha yuvarlak görünür.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta çok kısa kuyruk ve kanatların dolgun arka kenarı birlikte seçilir. OSME’nin 2025 listesi, bu iki özelliği Richard Porter ve arkadaşlarının teşhis rehberine dayanarak vurgular. Yelpaze gibi açılan kısa kuyruk geniş kanatların gerisinde küçük kalır; siluetin yarasayı andıran görünüşü de bu oranla ilişkilidir.

Kayalıkların çevresinde yükselen sıcak hava akımlarını kullanarak geniş kanatlarıyla uzun süre süzülebilir.

Alttan bakışta kanadın gövdeye yakın küçük tüyleri is renginde koyudur; uzun uçuş tüyleri daha açık görünerek bunlarla karşıtlık yapar.

Ses ve Davranış

Tipik çağrısı, boğazdan gelen fakat nispeten yüksek perdeli “kraa-kraa” sesidir. Nicole Bouglouan’ın hesabında başka çağrılar için kısa bir borazan sesini andıran benzetme de kullanılır. Sesleri tek bir sert ötüşten ibaret değildir.

Suudi Arabistan rehberinde genellikle çiftler veya aile grupları halinde bulunduğu, yaz ortasından yıl sonuna uzanan dönemde ise sürüler oluşturduğu anlatılır. Üremede çiftler yuva çevresinde alan savunur. Çift bağının uzun süreli olabileceği belirtilse de bu, her eşleşmenin ömür boyu aynı kaldığının kanıtlandığı anlamına gelmez.

Dal parçalarından yapılan yuva genellikle erişilmesi güç dik bir kayalıkta bulunur. Boland ve Alsuhaibany’nin Suudi Arabistan rehberinde iki eşin de yavrulara baktığı ve yavruların yuvada 35–40 gün kaldığı belirtilir. Bu süre kuluçka değildir; yumurtadan çıkıştan sonraki gelişme dönemini anlatır. Rehber, aynı uçurum boyunca birkaç yuvanın yakın bulunabildiğini de bildirir. Yuva kayalığına yaklaşılmamalıdır.

Tipik yumurta sayısı 3–4, kuluçka süresi 18–20 gündür. Oiseaux hesabı kuluçkayı dişinin yürüttüğünü belirtir. Bu uzman derlemesindeki değerler Türkiye’de izlenmiş bir yuva grubunun ölçümleri değildir.

Besinle ilgili bir gözlem, bu türde taşın araç olarak kullanılabildiğini gösterir. Staffan Andersson, Kenya’da Baringo Gölü kıyısındaki bir kamp yerinde 7 Aralık 1987’de tek bir kuşu izledi. Kuş, önce gagasıyla açamadığı pinpon topuna büyükçe bir taşı devirdi; ardından küçük bir taşı gagasında tutup topa birkaç kez vurdu ve sonunda topu alıp uçtu. Andersson bu davranışı 1989’da yayımladı. Topu yumurta sandığı, gözlemcinin yorumudur; gerçek bir yumurtanın kırıldığı görülmemiştir. Bu tek olay, bütün bireylerin aynı yöntemi düzenli kullandığını göstermez.

Karıştırılabilecek Türler

Kuzgun (Corvus corax; Northern Raven, Common Raven), uzun kanatları ve belirgin kama biçimli uzun kuyruğuyla karşılaştırılır. Konduğunda güçlü, uzun ve yüksek siyah gagası yüzün büyük bölümünü kaplar; baş tepesi daha kabarık görünebilir. Tüyleri onun da siyah ve parlaktır, gençte kahverengimsi ve daha mat görünebilir. Bu yüzden yalnız parlaklık iki türü ayırmaz. Kuzgun da yükselen havayı kullanarak döner, süzülür ve havada akrobatik hareketler yapar. Kısa Kuyruklu Kuzgunun geniş kanatları arasında çok küçük kalan yuvarlak kuyruğuna karşılık, Kuzgunun uzun kama kuyruğu uçuşun bütününde önemli bir parçadır.

Çöl Kuzgunu (Corvus ruficollis; Brown-necked Raven), baş ve boğazındaki kahverengi-siyah tonla ayrılabilir; diğer tüyleri mor veya mavi yansımalı siyahtır. Ancak tüylerin zamanla solması, gövdenin daha geniş bölümünü kahverengimsi gösterebilir. Michel Sawan’ın 2023 makalesindeki teşhis özeti, kuyruk ucundaki kamanın her bakışta belirgin olmayabileceğini de açıklar. Bu nedenle kısa bir fotoğraftaki açılmış kuyruğa “yelpaze” demek, Kısa Kuyruklu Kuzgun tanısı için yeterli değildir. Sawan’ın Lübnan’da bildirdiği kuş Çöl Kuzgunudur; kahverengi boyun ve sesle birlikte değerlendirilmiştir. İki türün gaga yapısı ve uçuşta kanat-kuyruk oranları karşılaştırılır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Boland ve Alsuhaibany’nin ülke rehberi, Suudi Arabistan’da batının yüksek uçurumlu dağlarını ve kayalık kesimlerini, merkezde ise özellikle Tuvayk sarplığındaki kaya çıkıntılarını sayar. Kayalık dağ yollarının park alanlarında ve çöplüklerde de görülebilir. Bu ülke hesabında doğal kaya kuşaklarıyla insan kullanımındaki çevreler birlikte yer alır.

Yuva Yeri

Yuva, dik bir uçurumun korunaklı yarığında veya kaya rafında kurulabilir; nadiren yapı üzerinde de bulunur. Nicole Bouglouan’ın hesabında dal ve köklerden gevşekçe yapılan bir platform ve çanak anlatılır. İçine yün, kıl, bez ve başka yumuşak malzemeler yerleştirilir.

Günlük Alan Kullanımı

İsrail’in Ölü Deniz kıyısındaki 2026 araştırmasının alan tanımı, bu topluluğun mevsimsel alan kullanımını gösterir. Üreme sırasında bireyler kıyı boyunca farklı yuva yerlerine dağılır; üremeden sonra Ein Gedi’deki ortak geceleme yerine geri döner. Böylece besin için kullanılan gündüz alanları, tek tek yuvalar ve topluca gecelenen yer birbirinden ayrılır.

Dünya Yayılışı

AviList v2025b iki alt tür tanır. Rhipidurus alt türünün yayılışı Afrika’da Mali ve Nijer’den Etiyopya, Somali ve Kenya’ya uzanır. Stanleyi ise Sina Yarımadası, İsrail ve Ürdün’den Suudi Arabistan üzerinden Yemen ile Umman’a yayılır. Bu ülkeler boyunca tekdüze bir kuş yoğunluğu beklenmez; kayalık arazilerdeki uygun alanlar birbirinden ayrıdır. Afrika ile Ortadoğu toplulukları bu sürümde aynı türün coğrafi parçaları olarak ele alınır.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’deki varlığı olağan dışı konuk kaydına dayanır. Kirwan, Özen ve Demirci’nin İngilizce yayımlanan 2002–2006 Türkiye Kuş Raporu, 22 Mart 2005’te Belen Geçidi’nde deneyimli gözlemcilerce ayrıntılı biçimde anlatılan kuşu ülkenin ilk kaydı olarak bildirir. Gözlemin ilk yayını Welch ve Welch’in 2006 yazısıdır. OSME’nin Ocak 2025 listesi de Türkiye için bir kaydı belirtir. Bu yayınlar, Türkiye’de düzenli üreme veya her yıl tekrarlanan bir kışlama topluluğu göstermemektedir.

Göç Yolculuğu

Genel olarak yerleşiktir; besin bulmak için çevrede dolaşabilir. Oiseaux hesabına göre türün yayılışının en kuzey sınırındaki İsrail ve Ürdün kuşları kış döneminde Arava Vadisi boyunca güneye, Akabe Körfezi yönüne dağılabilir. Bu, düzenli kıtalar arası göçten farklı bir yerel harekettir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Böcekler ve başka omurgasızların yanında meyve ve meyvemsi taneleri de yer; sakatat ve yiyecek artıklarını değerlendirebilir. Nicole Bouglouan’ın hesabı, piknik yerleriyle çöplüklerde çiftler veya gruplar halinde yerde besin aradığını anlatır. Suudi Arabistan rehberinde tahıl ve hurma da besinleri arasında sayılır. Rehber, türün gündüz etkin olduğunu da belirtir.

Nasıl Avlanır?

Yalnız yerdeki artıkları toplamaz. Oiseaux’nun uzman hesabı böcekleri zeminden, evcil veya yabani memelilerin dışkısından ve havadan alabildiğini belirtir. Keçi ve develerin sırtındaki dış asalakları da arar; bazen kuş yuvalarındaki yumurta ve yavruları yer. Yerleşim çevresinde besini evlerin ve çatıların yakınında araması da anlatılır. Bunlar uzmanın tür hesabında derlenen farklı yöntemlerdir; her toplulukta her besinin aynı sıklıkla tüketildiği anlamına gelmez.

İlginç Bilgiler

## İnsanlara Yaklaşan Bireyler İsrail’in Ölü Deniz kıyısında yürütülen 2026 araştırması, türün bütün bireylerinin insanlara aynı biçimde yaklaşmadığını gösterdi. 2021–2024’te 54 kuşa yeni besin, yeni nesne, yeni ortam ve insan yakınında beslenme denemeleri uygulandı. Doğaya bırakılan kuşların GPS verilerinde hareket analizi için 41 birey kullanıldı. İnsan yakınında daha çok risk alanlar, turistik yerlerde daha çok zaman geçiriyor ve daha az dolaşıyordu. Bu davranışla daha yüksek ölüm riski arasında da ilişki bulundu. Ölüm nedenleri kesinleştirilemediği için, insanlara yaklaşmanın tek başına bu ölümleri yarattığı söylenmedi. Araştırma, aynı ortamda yaşayan bireylerin farklı davranış ve hareket stratejileri taşıyabildiğini ortaya koyar. ## Müze Örnekleriyle Akrabalık Araştırması Türün araştırılmasında yalnız canlı kuş gözlemleri kullanılmaz. Haring ve arkadaşlarının 2012 genetik çalışmasında bu türe ait Kenya, İsrail ve Mısır kökenli dört örnek yer aldı. Araştırmanın bütünü, o tarihte tanınan 40 Corvus türünden 34’ünü ve alt türlerle birlikte 56 taksonu kapsıyordu. Genetik karşılaştırmalarda müze örneklerinin ayak derisinden alınan parçalarla, sahada toplanan tüyler ve başka doku örnekleri kullanıldı. Bazı eski materyallerden yalnız kısa genetik parçalar elde edilebildiği için, araştırmacılar bunların soy ağacındaki yerini geçici olarak değerlendirdi. Kenya’dan bir, İsrail’den iki ve Mısır’dan bir Kısa Kuyruklu Kuzgun örneği, yayılışın farklı parçalarını çalışmaya kattı. Bu geniş tür karşılaştırması, bütün Afrika ve Ortadoğu kuşlarının aynı ayrıntıyla örneklendiği bir nüfus taraması değildi.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...