kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Boz Çinte (Emberiza cineracea)
VS
Seçildi Bahçe Çintesi (Emberiza cirlus)

Boz Çinte

Emberiza cineracea

Takım Passeriformes
Familya Kirazkuşugiller (Emberizidae)
IUCN Durumu NT
Arazide Teşhis İpucu
İri gri gaga, iki alt türün farklı alt taraf rengi ve uçuşta beyaz kuyruk köşeleri.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Boz Çinte, özellikle erkeğin sade sarı-yeşil başıyla tanınan bir çintedir. Erkekte karın rengi coğrafyaya göre sarı ya da gri-beyaz olabilir. Bu nedenle tek bir erkek renk kalıbı bütün toplulukları anlatmaz.

Türün İngilizce adı Cinereous Bunting, bilimsel adı Emberiza cineracea’dır. AviList, batıdaki cineracea ile doğudaki semenowi’yi aynı türün iki alt türü olarak sınıflandırır.

Genel Görünüm ve Duruş

Görece iri, ince yapılı ve uzun kuyrukludur. Dişide güçlü, soluk gaga ile ince açık göz halkası dikkat çeker. Erkeğin sırtı grimsi ve belli belirsiz koyu çizgilidir. Sade görünmesi, hiç çizgisi bulunmadığı anlamına gelmez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi ve gençlerde erkeğin parlak sarı tonları bulunmaz; boğaz ve göğüste hafif çizgilenme görülür. Karın beyazımsıdır. Yalnız sarının azlığına bakarak bir kuşu kesin dişi ya da genç diye ayırmak doğru olmaz.

İlk kış kuşu dişiye çok benzer. Boğazı beyazımsı-devetüyü, başı ve sırtı kahverengimsidir; tepe ve göğüste ince çizgiler vardır. Bu yaşın görünüşü, erişkin erkeğin sarı başıyla karşılaştırılarak değerlendirilmelidir.

Uçuşta Görünüm

Uçan kuşta sesi de dinlemek yararlıdır. Cornell’in tür hesabı, keskin uçuş çağrısının Kızıl Kirazkuşununkine benzediğini belirtir. Bu yüzden tek çağrıyla karar vermek yerine kuş konduğunda baş, gövde ve gaga görünüşünü de kontrol edin.

Ses ve Davranış

Oiseaux’nun uzman anlatımında ötüş, kısa ve hızlı bir ses dizisidir; ritmi tam düzenli değildir, sonunda ince ve kalın notalar çabucak birbirini izleyebilir. Bu yazılı tarif, gerçek sesi dinlemenin yerini tutmaz. Ses benzetmesini kuşun görünüşüyle birlikte değerlendirmek gerekir.

Karıştırılabilecek Türler

Kirazkuşunun (Emberiza hortulana; İngilizce Ortolan Bunting) erişkin erkeğinde sarı göz halkası ve boğaz, yeşilimsi başla birlikte görülür; alt taraf sıcak turuncu, gaga pembedir. Boz Çintede bu belirgin turuncu alt taraf yerine alt türe göre gri-beyaz veya sarı renk aranır.

Kızıl Kirazkuşunun (Emberiza caesia; İngilizce Cretzschmar’s Bunting) erişkin erkeğinde mavi-gri baş ile turuncu-kestane boğaz ve alt taraf birlikte seçilir. Bunlar erişkin erkeklere ait ayırımlardır; dişi ve gençte aynı renkleri beklemeyin. Benzer çintelerde yaş, baş deseni ve alt tarafın çizgilenmesi birlikte değerlendirilmelidir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Açık, taşlı veya kayalık yamaçlarda, seyrek çalı ve ot örtüsü arasında ürer. Yaşam alanı yalnız yüksek ve çıplak dağlarla sınırlı değildir. 2003 uluslararası eylem planı, Türkiye’de daha alçak ve daha gür bitkili yamaçları, Gaziantep çevresinde meyvelik ve küçük tarlalı korunaklı vadileri de bildirir.

Yuva Yeri

Yuva yerde, bir kaya kenarında ve sarkan otların örttüğü bir noktada bulunabilir. Sap, yaprak ve otlardan kurulur; ince kök ve kıllarla tamamlanır. Oiseaux’nun uzman hesabı üç–dört yumurta bildirir; bu, Türkiye’deki yeni bir yuva sayımı değildir. Kuluçka ve yavrunun yuvadan ayrılma süreleri bu incelemede güvenilir tür verisiyle doğrulanamadı. Yuvayı bulmak için otları açmayın veya taşları kaldırmayın.

Günlük Alan Kullanımı

Erkek, çevreyi görebildiği ağaç, kaya, direk veya tel üzerinden ötebilir. Bu tünekler, yuvanın mutlaka tüneğin hemen altında olduğunu göstermez. Gözlemi zemindeki bitki örtüsünü çiğnemeden sürdürmek gerekir.

Dünya Yayılışı

Üreme yayılışı Türkiye, Ege’deki bazı Yunan adaları, Irak’ın kuzeyi ve İran’ın batısındaki uygun alanlarla sınırlıdır. Yunanistan’daki başlıca üreme adaları Midilli, Sakız ve İskiri’dir. Irak’taki saha araştırması, kuzeyin dağ yamaçlarında doğu alt türünün ürediğini ayrıca belgelemiştir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye, türün önemli üreme alanlarını taşır. BirdLife’ın 2021 değerlendirmesinde cineracea için 2013–2019 dönemine ait 2.500–4.500 çift; semenowi için 2002–2018 dönemine ait 100–500 çift tahmini verilmiştir. İkisi de sınırlı veriye dayalı uzman tahminidir. Dönemleri farklı olan bu sayılar 2026 ülke sayımı değildir. Tabloda batı alt türünün eğilimi azalan, doğu alt türünün eğilimi ise veri yetersizliği nedeniyle bilinmeyen olarak gösterilir.

Göç Yolculuğu

Göçmendir; üreme alanlarının güneyinde, Kızıldeniz çevresinde kışlar. OSME, batı ve doğu topluluklarının geçiş ve kışlama kayıtlarını ayrı değerlendirir; doğu grubunun Eritre ile Arabistan’ın güneybatısındaki kışlama alanlarının az sayıdaki kayda dayandığını da belirtir. Bunlar her kuşun aynı sırayla geçtiği kesin ülke dizileri değildir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Tohumlarla birlikte küçük omurgasızları da yer. Uluslararası eylem planı, üreme döneminde böcek, örümcek, tırtıl, sinek, çekirge, pupa ve salyangozları sayar. Bu liste, her bölgede aynı besinin aynı oranda yenildiği anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

Besinini çoğunlukla yerde toplar. Aynı derleme, Eritre’de kışlayan küçük grupların kısa otlu taşlık zeminde beslendiğini bildirir. Üreme dışındaki beslenmenin büyük ölçüde tohuma dayandığı düşünülse de göçte omurgasız aldıkları da görülmüştür.

İlginç Bilgiler

## Üremeyi Gösteren Kanıt Bir türün ürediğini göstermek için yalnızca ilkbaharda öten bir kuş görmek her zaman yeterli olmaz. Irak’ın kuzeyindeki 2007–2010 yaz araştırmaları Boz Çinteyi Süleymaniye’de 12, Erbil’de 12 ve Duhok’ta altı alanda kaydetti. 30 Mayıs 2010’da Peramagroon’da erişkinlerle birlikte yeni uçmuş yavrular görüldü; 2011 tarihli makale bunu ülkedeki ilk kesin üreme kanıtı olarak sundu. Buradaki alan sayıları, aynı sayıda kuş veya yuva bulunduğu anlamına gelmez. Bu saha sonucu, daha eski yayınlardaki Irak’ta üreme kuşkusuna yeni kanıt eklemiştir. ## İki Tür Arasındaki İlişki Boz Çinte ile Kızıl Kirazkuşu Ege adalarında benzer açık çalılıklar kullanır. Yunanistan’ın 2009 Kırmızı Kitabı, daha yaygın Kızıl Kirazkuşuyla rekabet olabileceğini tartışır; ancak bunun betimlendiği veya ölçüldüğü bir araştırma bulunmadığını açıkça söyler. Dolayısıyla iki türü aynı yamaçta görmek, birinin diğerini alandan uzaklaştırdığını göstermez. Bu, o tarihli Yunanistan değerlendirmesindeki bir araştırma sorusudur; Türkiye’de sınanmış bir sonuç değildir. ## Otlatmanın İki Yüzü Tür için hazırlanan 2003 eylem planı, iki farklı soruna dikkat çeker: aşırı otlatma yerdeki yuvaları ve örtüyü zedeleyebilir; bazı yerlerde otlatmanın azalması da açık alanın kapanmasına yol açabilir. Plan, ikinci ihtimalin önemini belirsiz bırakır ve daha fazla saha verisi ister. Bir koruma önerisiyle sonucu ölçülmüş bir deney arasındaki bu fark korunmalıdır.

Bahçe Çintesi

Emberiza cirlus

Takım Passeriformes
Familya Kirazkuşugiller (Emberizidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Baş ve boğazı gri-zeytuni sokumla birlikte değerlendir; Sarı Çinte, Kirazkuşu ve Kaya Çintesi ile karşılaştır.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Bahçe Çintesi (Emberiza cirlus; Cirl Bunting) küçük bir çintedir. Üreme görünümündeki erkeğin siyah boğazı, sarı-siyah yüz çizgileri ve gri-zeytuni göğsü ayırt edicidir. Dişi ve gençler daha soluk görünür.

Genel Görünüm ve Duruş

Üst taraf kahverengi, alt taraf sarımsıdır. Kuyruksokumu, kuyruk kökünün üstüdür; erkekte gri-zeytuni, dişide kahverengi-gridir. Gaganın üstü siyah, altı mavimsi gridir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişinin açık boğazı ve çizgili göğsü, erkeğin siyah boğazından farklıdır. Gençler dişiye benzeyebilir; halkalama rehberine göre genç kuşlar tüy görünüşüyle güvenilir biçimde erkek-dişi ayrılamaz. Sonbaharda erkeğin yeni boğaz tüylerinin açık uçları siyahlığı kısmen örter.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu genellikle dalgalıdır. Açılan kuyruğun dış tüylerindeki beyazlık görülebilir; benzer çintelerde de bulunan bu işaret tek başına tanı sağlamaz.

Ses ve Davranış

Erkeğin ötüşü birkaç saniyelik, hızlı titreşimli bir dizidir; ince “sii” temas çağrısından farklıdır. Çalı veya ağaç tepesindeki açık bir tünekten ötebilir.

Karıştırılabilecek Türler

Sarı Çinte (Emberiza citrinella; Yellowhammer), özellikle dişi ve gençken benzer. Belirgin pas-kızılı kuyruksokumu, Bahçe Çintesinin kahverengi-zeytuni kuyruksokumundan ayrılır. Erişkin erkeğin baş ve boğaz desenleri de birlikte karşılaştırılır.

Kirazkuşunun (Emberiza hortulana; Ortolan Bunting) erkeğinde sarı göz halkası ve boğaz, kızılımsı alt gövdeyle birleşir. Dişi ve gençte göz çevresiyle boğaz daha soluktur; bu erkek tarifi bütün bireylere uygulanmaz.

Kaya Çintesinin (Emberiza cia; Rock Bunting) erişkininde gri baş üzerindeki koyu çizgiler ve kızılımsı alt taraf belirgindir. Gençte erişkin baş deseni yoktur; soluk, çizgili gençler karşılaştırılırken bu yaş farkı korunur.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

İngiltere’nin güney Devon bölgesinde 1990’da incelenen 26 üreme alanı ve 44 karşılaştırma alanında, üreme yerleri daha çeşitli bitki yapısıyla ilişkili bulunmuştur. Az işlenen, kaba otların bulunduğu alanlarla çalı kümeleri önemlidir; sonuç gözlemseldir, Türkiye’de sınanmış bir düzenleme reçetesi değildir.

Yuva Yeri

Yuva, sık çalı içinde ot, kök ve liflerle örülmüş bir çanaktır. BTO’nun Britanya kuşları için uzman derlemesi 3–4 yumurta, dişinin 13–14 günlük kuluçkasını ve 11,5–12,5 günlük yuva dönemini verir. Oiseaux.net ise 11–13 gün kuluçka ve 14 günde ilk uçuş bildirir; bu farklı derleme değerlerinden Türkiye için ortalama üretilmez. Yuva açığa çıkarılmadan izlenir.

Günlük Alan Kullanımı

İngiltere’nin güney Devon bölgesindeki 1990 araştırmasında besin arayan kuşlar, yoğun yönetilen çayırlara göre kaba otlukları daha çok kullanmıştır. Kaba otluk ve tahıl alanları diğer ekili alanlardan da fazla kullanılmıştır. Yuva örtüsüyle beslenme alanı aynı yer olmak zorunda değildir.

Dünya Yayılışı

Kuzeybatı Afrika, Güney Avrupa, Akdeniz adaları ve Anadolu’da yaşar. BTO hesabına göre İngiltere’deki üreme ve kış yayılışı güney Devon ile Cornwall’la sınırlıdır. Bu küçük İngiltere topluluğu dünya yayılışını temsil etmez.

Türkiye’deki Durumu

OSME’nin 10.2 bölgesel listesi, Kirwan ve arkadaşlarının 2008 çalışmasına dayanarak kuzey, batı ve güneybatı Türkiye’de ürediğini bildirir. Bu derleme yeni bir ülke sayımı değildir; güncel nüfus ve illere göre aylık bolluk bu incelemede doğrulanamadı.

Göç Yolculuğu

Büyük ölçüde yerleşiktir. Üreme dönemi dışında başka tohum yiyen kuşlarla karışık sürülere katılabilir. Bu gruplaşma, uzun mesafeli düzenli göç yaptığı anlamına gelmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Erişkinler yerde buğdaygillerin ve tahılların tohumlarını toplar; kışın anızlardan yararlanır. Yavrulara böcekler ve başka omurgasızlar taşınır. Erişkinin kış besiniyle yavrunun besini aynı listeye indirgenmez.

İngiltere’nin Devon bölgesinde yalnız 1992’de toplanan 92 yavru dışkı örneğinde besin kalıntıları incelenmiştir. Sezon ilerledikçe çekirge grubu kalıntıları artmış, tırtıl ve örümcek kalıntıları azalmıştır. Bu sayı dışkı örneklerini belirtir; 92 ayrı kuş sayıldığı anlamına gelmez. Sonuç Türkiye’nin bütün aylarına uygulanmaz.

Nasıl Avlanır?

Besinini çoğunlukla yerde arar; yakındaki çalı ve ağaçların sağladığı örtüden fazla uzaklaşmaz.

İlginç Bilgiler

## Tarımsal Korumanın Ölçülen Sonucu İngiltere’nin güney Devon bölgesinde 1992–1998’i karşılaştıran 2001 çalışmasının özetinde, koruma anlaşmalı tarım alanlarında kuş sayısının %83, bitişikteki anlaşmasız alanlarda %2 arttığı bildirilir. Bu gözlem hedefli arazi yönetiminin yararını destekler; her uygulamanın etkisini ayrı ölçmez ve Türkiye için aynı artışı garanti etmez. ## Yakındaki Toplulukların Önemi İngiltere’nin güney Devon bölgesindeki aynı araştırmada 1992–1998 arasında kuş kazanan 27 koruma anlaşması alanından 26’sı, 1992’deki üreme yerlerinin 2 kilometre yakınındadır. Daha uzak alanlara yerleşme sınırlı kalmıştır. Bu mesafe türün uçabileceği en uzak sınır değildir. ## İlişki ve Açıklama Arasındaki Fark İngiltere’nin Devon bölgesinde 1990–1993’te altı seçilmiş alandaki 187 yuvayı inceleyen çalışmada, geç dönem yavrularının büyüme ve yaşama başarısı daha yüksektir. Sonucu bilinen yuva sayısı 139’dur. Besin azlığında yavru seslerinin artıp avcıları çekebileceği açıklaması ise araştırmacıların yorumudur; bu nedenler deneyle ayrılmamıştır. ## Aynı Tür, Farklı Koruma Ölçekleri BTO hesabında dünya ölçeğindeki koruma durumu Asgari Endişe, Birleşik Krallık listesi Kırmızı olarak gösterilir. Coğrafi ölçekler farklıdır; küresel düzeyde yaygın bir türün, bir ülkedeki küçük topluluğu yine de koruma gerektirebilir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...