Bantlı kuyruk çoğu zaman dik; her an dik olmak zorunda değil.
Çıtkuşu
Troglodytes troglodytes • Eurasian Wren
Çıtkuşu
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Çıtkuşu (Troglodytes troglodytes; Eurasian Wren), yuvarlak gövdeli, ince gagalı, çok küçük kahverengi bir ötücüdür. Çok kısa kuyruğunu çoğu zaman yukarı kaldırır. Göz üzerindeki açık kaş, kanat ve kuyruktaki koyu enine çizgiler, gövde oranlarıyla birlikte tanımayı kolaylaştırır.
Genel Görünüm ve Duruş
Üst tarafı sıcak kahverengi, alt tarafı bejdir; yanları enine çizgilidir. Koyu gözünün üstünde açık bir kaş uzanır. İnce gagası hafifçe aşağı kıvrıktır; güçlü, pembemsi ayaklarıyla sıkıca tutunur.
Sık dallar arasında hızla gezinir; kanatlarını küçük hareketlerle oynatır, gövdesini indirip kaldırır. Bitkilerin dibinden geçerken küçük bir fareyi andırabilir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi görünüşte birbirine çok benzer. Sırf kuşun kahverengi tonu, iriliği veya kuyruğunun açısı üzerinden güvenli eşey tayini yapılmaz.
Gençler erişkine çok benzer; küçük tüy farkları sahada güvenle seçilemez. Yalnız kahverengi tonuna bakarak yaş verilmez.
Uçuşta Görünüm
Kısa, yuvarlak kanatlarını çok hızlı çırpar. Olağan kısa geçişleri yere yakın ve süratlidir; bir örtü parçasından diğerine hızla ulaşır.
Ses ve Davranış
Şarkısı, küçücük gövdesinden beklenmeyecek kadar güçlüdür. Hızlı, ince ıslıklar ve titreşen ses dizileri duyulur. Sert “tik-tik-tik” çağrısı özellikle kuş kaygılandığında dikkat çeker.
Erkek yılın büyük bölümünde şarkı söyleyebilir. Dişinin de kuluçkadayken veya yavrularla ilgilenirken çok hafif şarkılar çıkardığı bildirilir. Bu yüzden şarkıyı yalnız erkeklerin çıkarabildiği söylenemez.
Karıştırılabilecek Türler
Dağbülbülü (Prunella modularis; Dunnock) de çalı dibinde saklanarak dolaşabilir, fakat daha iri görünür. Erişkinin gri yüzü ve göğsü, çizgili kahverengi sırtından ayrılır. Çıtkuşunun daha yuvarlak gövdesi ve çok kısa, sıkça kalkık kuyruğu birlikte değerlendirilir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Boyun belirsiz, kanatlar kısa ve yuvarlak.
Parlak triller ve sert tekrarlı alarm çağrısı.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Tüneği açmayın
Şubat
Geri çalma yapmayın
Mart
Yuva taslağını sökmeyin
Nisan
Sarmaşığı ayırmayın
Mayıs
Yuva ağzına ışık tutmayın
Haziran
Yavruyu almayın
Temmuz
Aileyi ayırmayın
Ağustos
Dağılmayı göç saymayın
Eylül
Noktaları rota saymayın
Ekim
Yaprak örtüsünü temizlemeyin
Kasım
Kütük çevirmeyin
Aralık
Toplu tüneğe yaklaşmayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Yoğun orman altı
Yaprak çöpü, kök ve çalı birlikte.
Dere ve nemli vadi
Oyuk ve küçük omurgasızca zengin şerit.
Bahçe, duvar ve sarmaşık
Korunaklı boşluk ile yoğun alçak örtü.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Çitkuşu
Prunella modularis- Yapı
- Daha uzun kuyruklu ve ince.
- Baş
- Daha gri, kaş farklı.
- Davranış
- Kuyruk sallayarak daha açıkta yürür.
Çıvgın
Phylloscopus collybita- Renk
- Daha yeşilimsi.
- Kuyruk
- Uzun ve bantsız.
- Kanat
- Çıtkuşu kadar yoğun bantlı değil.
Genç Kızılgerdan
Erithacus rubecula- Boy
- Belirgin daha iri.
- Desen
- Alt taraf altın benekli.
- Kuyruk
- Daha uzun, dik tutulmaz.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1YuvaYosun-yaprak-otla örülmüş, yan girişli kubbe; kök, sarmaşık, oyuk, kaya/duvar veya bina boşluğu.
- 2YumurtaTipik 5–6; bazı kaynaklarda 5–7.
- 3KuluçkaDişi, tipik 16–18 gün.
- 4YavruÇıplak/yardıma muhtaç çıkar; tipik 14,5–18 gün yuvada kalır.
- 5GözlemYuva ağzını açma, ışık tutma, yumurta sayma, yavru alma ve geri çalma yok.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Çıtkuşugiller (Troglodytidae) — 1 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Çıtkuşu
Bantlı kuyruk çoğu zaman dik; her an dik olmak zorunda değil.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
