kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek17 cm
dişi17 cm
Kanat Açıklığı
erkek25 cm
dişi25 cm
Ağırlığı
erkek17,5 g
dişi17,5 g

Tür Bilgisi

Türkçe Duvar Tırmaşıkkuşu
İngilizce Wallcreeper
Bilimsel Tichodroma muraria
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Duvar Tırmaşıkkuşu (Tichodroma muraria; İngilizce Wallcreeper), gri gövdesi, uzun ve ince kıvrık gagası, kısa kuyruğu ve kırmızı-siyah-beyaz kanatlarıyla tanınır. Dik kayada kanatlarını aralayıp kapadığında kırmızı alan bir görünüp bir kaybolur. Kapalı kanatta bu renk daha dar bir şerit gibi kalabilir. Hareketsizken kaya üzerindeki gri gövdesi zor seçilirken, kanadını açması kuşun yerini belli eder. Kısa bacaklarında uzun parmaklar ve kıvrık tırnaklar bulunur.

Genel Görünüm ve Duruş

Gagası siyah, başına göre uzun, ince ve aşağıya kıvrıktır. Gövdesinin üstü ve altı koyu gri görünür. Geniş ve yuvarlak kanatları, açık renkli uç taşıyan kısa kuyruğuyla belirgin bir siluet oluşturur. Dıştaki uzun uçuş tüylerinde yuvarlak beyaz lekeler bulunur. Bu lekeler, kanatlar açıldığında ve kuş kayaya tutunurken yaptığı küçük kanat hareketlerinde daha belirgindir. Göz çevresinde ince beyaz bir halka bulunur.

Kaya yüzünde ilerlerken kısa sıçramalar, yana kaymalar ve küçük uçuşlar birbirini izleyebilir. Saniga’nın 1982–2000’de Slovakya’nın orta kesimlerindeki dağlarda yaptığı gözlemleri anlatan 2000 çalışması, kuşun kuyruğunu bir dayanak olarak kullanmadığını belirtir. Ayaklarını yan yana tutarak sıçrayabilir; kanat hareketleri de yukarıya doğru itilmeye yardımcı olur. Tırmanış yalnız sürekli yukarı yürümek değildir: dik ve yatay yüzeylerde yanlara doğru da ilerler.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme giysisindeki erkekte çene, boğaz ve üst göğüs siyahtır. Dişinin bu bölümleri beyazımsıdır; bazı dişilerde çevresi açık renkli, daha küçük siyah bir leke bulunabilir. Üreme sonrası tüy değişiminden sonra iki eşey birbirine benzer. Bu yüzden kışın açık boğazlı bir kuşa kesin dişi denmez. Siyah alanın yeri ve genişliği mevsime göre değişirken, kırmızı-beyaz kanat deseni iki eşeyde de türü tanımaya yardım eder. Genç kuş genel olarak erişkine benzer; gri rengi daha soluk, tüyleri daha yenidir. İlk sonbahar ve sonraki ilkbaharda erişkinden ayırmak zorlaşır. İspanya’daki uzman rehber, bazı kuşlarda değişmemiş genç uçuş tüyleri ile büyük kanat örtülerinin daha fazla aşınmasını yardımcı işaret olarak verir. Gençlerin mutlaka kahverengi ve çizgili görünmesi beklenmez.

Uçuşta Görünüm

Serbest uçuşu belirgin biçimde dalgalıdır. Geniş, yuvarlak kanatların açılıp kapanışı ve kısa kuyruk, kuşa büyük bir kelebek ya da küçük bir ibibik silueti verir. Slovakya’daki 1982–2000 gözlemlerini aktaran Saniga, kayalıklar çevresinde keskin dönüşler, hızlı yükseliş ve inişler de tarif eder. Yuvaya besin taşıyan erişkinler bazen yüksekteki bir noktadan yaprak düşüşüne benzetilen süzülmeyle aşağı iner; bazen kısa duraklarla yükselerek veya kanatlarını gövdesine yaklaştırıp doğrudan yuva yarığına yönelerek ilerler. Aynı çalışmada, erkeğin olası yuva yarığını dişiye gösterirken başladığı yere dönen daire uçuşları yaptığı da anlatılır. Bu sırada keskin dönüşler ve dik iniş çıkışlar izlenebilir.

Ses ve Davranış

Ötüşü yükselen bir dizi ince ıslıktır; kısa çağrıları da vardır. Naturalis’in Avrupa kuşları rehberi ötüşü “ti tiu titi tsietsie”, çağrıları “tui” veya “tsi” gibi hecelerle tarif eder. İnce notaların art arda yükselmesi, kayanın üzerinde görülen küçük kuşun davranışıyla birlikte değerlendirilir.

Bir kaya duvarındaki çatlakları araştırırken kanatlarını aralaması yalnız uçuşa kalkış sırasında yaptığı bir hareket değildir; kaya üzerinde ilerlerken de kanadını oynatır. Saniga’nın 2003 davranış anlatımı, bu hareketlerle kırmızı kanat alanlarının ve beyaz lekelerin belirginleşmesini, kuşların birbirine görsel işaret vermesinin bir parçası olarak yorumlar. Aynı anlatımda kur sırasında erkeğin başını yukarı kaldırıp siyah boğazını gösterdiği belirtilir. Görülen hareket ile hareketin olası işlevi ayrılmalıdır: her kanat açışını avı ürkütme davranışı saymak için kanıt yoktur.

İspanya Ulusal Doğa Bilimleri Müzesi’nin Avrupa çalışmalarını derleyen tür hesabında, yuvayı dişinin kaya çıkıntısı veya oyukta yaptığı anlatılır. Yosun, liken, ot ve kökçüklerden oluşan taban; kıl, tüy ve yünle döşenebilir. Derlemede 2–5 yumurta verilir; yalnız dişinin yürüttüğü kuluçka sondan bir önceki yumurtayla başlar ve 18,5–20 gün sürer. Erkek bu sırada dişiye besin getirebilir. Yavruları iki eşey besler; uçabilir hâle gelmeleri 26–30 gün, erişkinlerden bağımsızlaşmaları bunun ardından 5–12 gün daha sürebilir. Bunlar Avrupa kaynaklarının derlenmiş süreleridir; Türkiye’de ölçülmüş bir yavru grubunun sonuçları değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Uzman tanı rehberi Duvar Tırmaşıkkuşunu bütün deseni görüldüğünde kolay ayırt edilen bir tür olarak değerlendirir. Uzun kıvrık gaga, gri gövde ve beyaz benekli kırmızı-siyah kanadın aynı kuşta birleşmesi önemlidir; yalnız kayada duruşu ayırıcı değildir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Duvar Tırmaşıkkuşu saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Dik duvara yapışık

Kayada yukarı sıçrayarak çatlakları tarar.

02
Uzun kavisli gaga

İğne ince gagayı dar yarıklara sokar.

03
Kırmızı-siyah-beyaz kanat

Açık kanatta kırmızı alan ve beyaz oval lekeler.

Duvar Tırmaşıkkuşugiller (Tichodromidae) — 1 tür

Bu familyadaki tüm atlas türleri.

Gözlem Noktaları

Türkiye kuşları için sabit mesafe doğrulanmadı

Kış kayıtları izlenmiş rota değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 10 Dağlarda yerli; belirgin yükselti ve kısa mesafe hareketi

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Duvar Tırmaşıkkuşu

Wallcreeper
Tichodroma muraria

Kayada yukarı sıçrayarak çatlakları tarar.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...