kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek13,5 cm
dişi13,5 cm
Kanat Açıklığı
erkek15 cm
dişi15 cm
Ağırlığı
erkek10,7 g
dişi11,4 g

Tür Bilgisi

Türkçe Kıbrıs Ötleğeni
İngilizce Cyprus Warbler
Bilimsel Curruca melanothorax
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Kıbrıs Ötleğeni (Curruca melanothorax; Cyprus Warbler), sık çalılıkların içinde yaşayan küçük bir ötücüdür. Erkeğinin açık renkli boğaz ve göğsündeki koyu benekler dikkat çeker. BirdLife Cyprus’ın hesabında, ilkbaharda çalı tepesinden şakırken daha kolay görülebildiği anlatılır. Diğer zamanlarda bitkilerin arasına çekilmesi nedeniyle sesini duyup kuşu seçememek olağandır.

Genel Görünüm ve Duruş

Gaga ince ve sivridir; üstüyle ucu koyu, alt tabanı et rengine çalan gri veya pembemsidir. Bacaklar pembemsi kahverengidir. Gözü çevreleyen çıplak halka kırmızıdır; gözün renkli kısmı kızılımsı kahverengi tonlarda görünür. Bu küçük renk alanları iyi ışıkta seçilir, fakat uzakta koyu bir nokta gibi görünebilir.

Çalılıkta kuyruğunu sık kaldırması belirgindir. Williamson’ın BTO için hazırladığı teşhis rehberi bu duruşu, kuyruğun gövdeye neredeyse dik tutulmasına kadar anlatır. Kuş sık örtü içinde hareketlidir; alçak dallar arasında kısa süre görünür ve yeniden saklanır. Kuyruk hareketi yakın benzerinde de bulunduğundan, gövdenin altındaki desenle birlikte değerlendirilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkeğin başı siyah, sırtı koyu gri ve bıyık gibi görünen yanak altı çizgisi beyazdır. Alt tarafındaki siyah beneklerin miktarı bireyle ve mevsimle değişir. Yeni tüylerin geniş, açık renkli uçları koyu merkezleri örtebilir; ilkbaharın sonuyla yaz başındaki aşınma, siyah desenin daha belirgin görünmesini sağlar. Aynı kuşun mevsimler arasında farklı desenli görünmesi bu nedenle şaşırtıcı değildir.

Dişinin üst tarafı daha kahverengi, başı daha koyudur; boğaz ve üst göğüsteki siyah lekeler erkeğe göre daha az yaygındır. Karın daha açık gri-beyaz, yanlar açık kahverengimsi gridir. Williamson’ın rehberindeki bu genel düzen, koyu renkli her dişinin erkek sanılmamasına yardım eder. Kuşun altını göstermeyen bir görüntüde eşeyi belirsiz bırakmak gerekebilir.

Yuvadan yeni ayrılmış gencin ilk tüy giysisiyle ilk kış giysisi aynı değildir. Clive Walton’ın 2015 araştırmasında, Girne çevresinde 2009 ve 2010 yazlarında yakalanan 14 gencin üçü ilk tüylerini değiştirmeye başladığı için gerçek ilk gençlik ölçüm grubundan çıkarıldı. Bu evrede giysi daha tekdüze gri-kahverengiydi. Yazar, gençlerdeki ton farkının eşeyden mi doğal çeşitlilikten mi geldiğinin henüz kanıtlanmadığını özellikle belirtir.

İlk kış erkeği, dişiyi andıran koyu benekli tepe ve silik bıyık çizgisi taşıyabilir. İlk kış dişisinin alt tarafıysa çok az benekli veya beneksiz olabilir. Nicole Bouglouan’ın tür hesabında verilen bu görünüşler, erkeğin yaz giysisindeki güçlü siyah-beyaz karşıtlığının her yaşta beklenmemesi gerektiğini gösterir.

Yuva, alçak çalıdaki ince bitkilerden yapılmış açık bir çanaktır. Kıbrıs Çevre Dairesinin İngilizce tür hesabı 3–5 yumurta ve dişinin yürüttüğü 13–14 günlük kuluçka bildirir. Hesap, ölçüm yılı ve örneklem sayısı veren özgün bir saha araştırması değildir. Bu nedenle süre, bütün bölgelerde aynı kesinlikle ölçülmüş bir değer gibi anlatılmaz.

Nitekim bazı uzman tür hesaplarında kuluçkanın süresi hâlâ bilinmiyor olarak verilir. Oiseaux hesabı yavruların en az on gün yuvada kaldığını, çıktıktan sonra da en az iki hafta iki ebeveyn tarafından beslendiğini bildirir. Yuvaları açıp içeriyi görmek gerekmez; doğal bakımın sürmesi için çalıya yaklaşmadan gözlem yapılmalıdır.

Uçuşta Görünüm

Normal uçuşu hızlı kanat vuruşludur. Gösteri sırasında erkek bir tünekten ötekine geçerken daha yavaş ve abartılı kanat hareketleri yapabilir. Dış kuyruk tüylerindeki açık kenar ve uçlar hareket sırasında belirir. Olağan yer değiştirmeyle ötüş uçuşunun farklı görünmesi, tek bir kanat çırpma biçiminin her durumda beklenmemesi gerektiğini gösterir.

Ses ve Davranış

Ötüş, pürüzlü ve çıtırtılı notalarla daha ince müzikli seslerin hızlı birleşimidir. Kuru, sert çağrılar da duyulur. Oiseaux’nun uzman hesabı Maskeli Ötleğenin sesiyle benzerliği vurgular; yalnız kısa bir çağrıyla karar vermek yerine, öten kuşu görmek tanıyı güçlendirir.

Alan savunması yalnız kavgadan ibaret değildir. Victoria Jones’un Baf bölgesindeki yedi çalılık alanda 2003–2005 üreme dönemlerinde yürüttüğü doktora araştırmasında, iki ötleğen türünün kullandığı alanlar büyük ölçüde örtüşüyordu. Ses dinletme denemelerinde, Maskeli Ötleğenle birlikte yaşayan Kıbrıs Ötleğenleri onun ötüşüne daha güçlü karşılık veriyordu. Bu, birlikte yaşayan bireylerin davranışına ilişkin deney sonucudur; her karşılaşmanın fiziksel kavgayla bittiği söylenemez.

Karıştırılabilecek Türler

Maskeli Ötleğenin (Curruca melanocephala; Sardinian Warbler) erkeğinde siyah başın altında belirgin beyaz boğaz görülür. Dişisi kahverengi tonlu, gri başlı ve yine beyaz boğazlıdır. Kıbrıs erkeğindeki güçlü alt taraf benekleri benzerinde yoktur; ancak genç ve az benekli dişiler daha güç ayrılır. Maskeli türün genci de kahverengidir; erişkindeki gri başlığı taşımaz. Kırmızı göz halkası iki türde de görülebildiğinden yalnız bu halkaya bakılmaz.

Kara Boğazlı Ötleğenin (Curruca ruppeli; Rüppell’s Warbler) erkeği daha kesintisiz siyah boğazıyla dikkat çeker. Dişisinin boğazı ilkbahar ve yazın siyah beneklenebilir; böyle bireyler Kıbrıs Ötleğenine benzeyebilir. Uçları kapalı kanattan daha çok uzanan uçuş tüyleri ve daha köşeli kuyruk ucu da incelenir. Dişilerin boğazı değişken olduğundan bütün bireyleri tek bir erkek resmiyle karşılaştırmak yeterli olmaz.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Kıbrıs Ötleğeni saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Siyah baş ve beyaz bıyık

Erişkin erkekte birlikte belirgin.

02
Benekli alt taraf

Siyah lekeler göğüsten kuyruk altına uzanabilir.

03
Sık çalılık davranışı

Kısa süre tepeye çıkar, hızla örtüye döner.

Gözlem Noktaları

Bireysel izleme olmadan verilmez

Kıbrıs dışındaki tek nokta Türkiye üremesi veya sabit rota değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 0 Kıbrıs’ta kısmi göç; Türkiye’de olası kayıt nadir ve dikkatle belgelenir

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Kıbrıs Ötleğeni

Cyprus Warbler
Curruca melanothorax

Erişkin erkekte birlikte belirgin.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...