kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek39 cm
dişi39 cm
Kanat Açıklığı
erkek54 cm
dişi54 cm
Ağırlığı
erkek347,9 g
dişi318,7 g

Tür Bilgisi

Türkçe Kılkuyruk Bağırtlak
İngilizce Pin‑tailed Sandgrouse
Bilimsel Pterocles alchata
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Kılkuyruk Bağırtlak (Pterocles alchata; Pin-tailed Sandgrouse), yerde yaşayan, dolgun gövdeli bir bağırtlaktır. Sivri kanatları ve kuyruğun ortasında ince bir uç halinde uzayan tüyleriyle tanınır. Karın beyazdır; toprak renkli üst taraf ise zeminde kuşu gizleyebilir. SEO/BirdLife’ın rehberi, Bağırtlaktan ayrımda beyaz karınla uzun merkez kuyruk tüylerini birlikte vurgular.

Genel Görünüm ve Duruş

AviList v2025b bu türü Pterocliformes takımının Pteroclidae familyasına yerleştirir. Aynı listede iki coğrafi alt tür vardır. İberya’daki kuşlara ilişkin ayrıntılı araştırmaların önemli bir bölümü batıdaki alchata alt türünden gelir; Türkiye’ye ait bilgiyle bu bölgesel çalışmalar ayrı değerlendirilmelidir.

Baş küçük, boyun ve bacaklar kısadır. Gaga gri, göz koyu kahverengi, çevresindeki halka gri-mavidir. Bacağın ayak üzerinde kalan kısa bölümü tüylerle örtülüdür. Nicole Bouglouan’ın hesabı bu tüylü bacaklarla kuvvetli ayakları tanımlar. Kuş, kısa bacakları üzerinde yürürken gövdesi zemine yakın görünür; bu oranlar uzun bacaklı bozkır kuşlarından farklıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme erkeğinin yüzü kestane-turuncu, boğazı ve gözünün gerisine uzanan çizgi siyahtır. Tepe ve ense sarımsı-yeşil tonludur; sırtta sarı benekler ve ince koyu-açık desenler bulunur. Göğüsteki geniş kestane kuşak siyah sınırlarla çevrilir, altında beyaz karın yer alır. Sonbaharda erkeğin boğazı beyazlaşır, sarı sırt benekleri ve koyu göz çizgisi zayıflar. Dolayısıyla beyaz boğaz tek başına dişi kanıtı değildir.

Dişi daha az gösterişlidir. Boğazı beyaz, boyun ve göğsündeki koyu kuşak sayısı erkekten fazladır. Sırtın çizgileri daha yoğundur; beneklerde mavimsi alanlar görülebilir. SEO/BirdLife bu farkları aynı türün eşeyleri arasındaki değişim olarak tanımlar. İyi bir eşey değerlendirmesinde boğaz, göğüs ve üst taraf birlikte görülür; sadece kuşun genel olarak soluk olması yeterli değildir.

Genç kuş dişiye benzer, fakat renkleri daha donuktur. Erişkin dişinin sırtındaki mavimsi-gri benekler ve erişkinin uzun kuyruk merkezi yoktur; göğüs geniş kestane kuşak yerine sarı-koyu çizgili görünebilir. Carlos A. Martín’in uzman hesabı bu yaş farklarını açıkça ayırır.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta uzun sivri kanatlar ve ince kuyruk ucu dikkat çeker. Üst taraf toprak tonludur; altta karın ve kanat örtüleri beyaz görünürken uçuş tüyleri gri, kenarları koyudur. Oiseaux’nun hesabı örtü tüyleriyle uçuş tüylerini ayrı tanımlar. Kuş döndüğünde açık alt tarafın birden parlaması, üst kanadın da aynı beyazlıkta olduğu anlamına gelmez.

Kur uçuşlarında hızlanmalar ve ani yön değişiklikleri görülebilir; Oiseaux’nun hesabında bu sırada kanatların ıslık benzeri ses çıkardığı da belirtilir. Bu mekanik kanat sesi, kuşun ağzından çıkan çağrıdan farklıdır.

Ses ve Davranış

Çağrıları uçuş sırasında güçlü, kalın ve genizden gelen tekrarlar halinde duyulur. Bu ses, kuş zeminde görünmezken bile sürünün varlığını belli edebilir. Oiseaux’nun ses anlatımı bu tekrarları vurgular. Yazıyla hecelenen bir ses, gerçek kaydın bütün tonunu aktaramaz; tanıda sesin yanında kuyruk biçimi ve karın rengi de değerlendirilir.

Üreme dışında sürü halinde görülmesi daha olağandır. İspanya’nın üreme atlası hesabı, kışın daha büyük grupların ekili alanlarla anız ve nadaslara yöneldiğini anlatır. Yuvalama dönemindeyse kuşlar daha dağınık bulunabilir.

Yuva, zeminde bulunan veya hazırlanan sığ bir çukurdur. Genellikle üç yumurta bırakılır. 2024 tarihli İberya araştırması, önceki tür çalışmalarına dayanarak Kılkuyruk Bağırtlak için 19–22 günlük kuluçka verir. İki eşey nöbetleşir; İberya araştırmasında erkek gün batımına yakın saatlerden sabahın ortalarına, dişi ise sabahın ortalarından akşama kadar kuluçkaya yatar. Bu bölgesel anlatım Türkiye’de ölçülmüş bir süre değildir; saatler bütün alanlarda değişmez bir çizelge sayılmaz.

Yavrular kısa sürede yuvadan çıkıp ebeveynlerini izler ve kendi besinini arar. SEO/BirdLife, üç–dört haftalık yavruların kısa uçuşlar yaptığını; henüz erişkinler gibi uçamayan bu kuşların ebeveyn bakımından hemen ayrılmadığını anlatır.

Kur sırasında erkek başını alçaltır, kanatlarını gövdeden biraz ayırır ve kuyruğunu yelpaze gibi açıp kaldırır. Eşine yaklaşırken gövdesini dikleştirip bacaklarını daha gergin tutabilir. Nicole Bouglouan’ın tür hesabındaki bu hareketler, yerdeki sıradan beslenme yürüyüşünden farklıdır.

Karıştırılabilecek Türler

Bağırtlak (Pterocles orientalis; Black-bellied Sandgrouse), daha iri ve geniş kanatlıdır. Karnı siyahtır; buna karşılık kanat altı örtüleri ve koltuk altı beyaz, uçuş tüyleri koyu gridir. Bu yüzden sadece açık kanat altı görmek Kılkuyruk Bağırtlak tanısı koydurmaz. Gövdedeki karın alanı, kanadın beyaz bölümünden ayrı izlenmeli; daha kısa kuyruk ve bütün silüetle birlikte karşılaştırılmalıdır.

Benekli Bağırtlak (Pterocles senegallus; Spotted Sandgrouse) kum renkli görünmesine rağmen karnın ortasında siyah alan taşır. Erkeğin yüzü koyu sarı, dişinin üst tarafı daha yoğun koyu beneklidir. Karındaki siyah özellikle uçuşta veya yakından seçilir. Kılkuyruk Bağırtlağın beyaz karnıyla kestane göğüs kuşağı birlikte aranır; kurak arazide görülmek veya genel kum rengi tek başına tür adı verdirmez.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Kılkuyruk Bağırtlak saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
İğne kuyruk

Merkez telekler uzar; erkekte daha belirgin.

02
Beyaz alt yüz

Karın ve kanat altı beyaz, kenarlar koyu.

03
Kestane-siyah göğüs

Kuşak ve çizgiler eşeyle birlikte okunur.

Benzeyen ve karıştırılan türler

Tanımlarken Kılkuyruk Bağırtlak ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.

Gözlem Noktaları

Bireysel izleme olmadan verilmez

İçme uçuşu göç değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 5 Güneydoğu Türkiye’de yerel ve mevsimsel hareketler

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Kılkuyruk Bağırtlak

Pin-tailed Sandgrouse
Pterocles alchata

Merkez telekler uzar; erkekte daha belirgin.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...