kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek34 cm
dişi34 cm
Kanat Açıklığı
erkek85 cm
dişi85 cm
Ağırlığı
erkek315 g
dişi378 g

Tür Bilgisi

Türkçe Kır Baykuşu
İngilizce Short‑eared Owl
Bilimsel Asio flammeus
Takım Strigiformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Kır Baykuşu (Asio flammeus; Short-eared Owl), açık arazide alçaktan avlanırken görülebilen, yuvarlak başlı bir baykuştur. Sarı gözlerin çevresindeki koyu lekeler açık yüzün içinde dikkat çeker. Baş üzerindeki küçük tüy püskülleri çoğu kez güçlükle seçilir. Kahverengi-devetüyü baş ve kanatlar, daha açık ve koyu çizgili alt tarafla birleşir.

Genel Görünüm ve Duruş

Üst tarafta kahverengi ve sarımsı tonlar, alt tarafta daha açık toprak renkleri hâkimdir. Tüylerdeki lekeler, çizgiler ve benekler bir araya gelerek otlar arasında gizlenmesini sağlar. SEO/BirdLife, bu karmaşık deseni türün görünüşünün önemli bir parçası olarak anlatır. Uçuşta uzun kanatlara karşılık kuyruk kısa ve enine bantlıdır; yerde saklanan desenli gövdeyle havadaki siluet birlikte tanınır.

Amasya’nın Yedikır Barajı çevresindeki kış araştırmasında Kır Baykuşları açık alanlarda, yerde toplu halde dinlenirken gözlenmiştir. Aynı bölgede Kulaklı Orman Baykuşlarının dinlenme yerleri çamlıklardaydı. Bu iki farklı dinlenme ortamı araştırmacıların türlere ait kusmuk topaklarını ayrı toplamasını sağladı. Bulgular, 2015 yılı için bildirilen yerel kış gözlemleridir.

Gündüz avlanabilmesi, birçok baykuştan daha kolay fark edilmesini sağlar. RSPB’nin uzman hesabı, alçak tüneklerde ya da yere yakın otururken kahverengi deseninin iyi gizlenebildiğini belirtir. Açıkta uçan bir kuş kolay seçilirken aynı kuş yere indiğinde örtüye karışabilir. Bu nedenle alanı yavaşça taramak, baykuşu otların arasından çıkarmaya çalışmaktan daha uygundur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi ve erkeğin tüyleri birbirine çok benzer. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin halkacı rehberi, karın çizgilerinin erkeklerde daha dar, dişilerde daha geniş olabildiğini anlatır; fakat bu özelliğin örtüştüğünü de özellikle vurgular. Kuyruk ve kanat tüylerinin ayrıntılarında da kurala uymayan kuşlar bulunur. Bu nedenle tek fotoğraftaki çizgi kalınlığına bakarak kesin eşey tayini yapmak doğru değildir.

Genç kuş genel olarak daha koyu, alt tarafı daha sıcak devetüyü tonunda görünebilir. Buna karşılık yeni çıkmış yuva yavrusu açık devetüyü hav tüyleriyle kaplıdır. Oiseaux hesabı bu iki gelişim evresini ayrı tanımlar.

Uçuşta Görünüm

Uzun ve geniş kanatlarla yapılan yavaş, derin vuruşların arasına süzülmeler girer. Kuş açık alan üzerinde yön değiştirirken avını fark edince ayakları önde dalabilir. Oiseaux hesabında bu alçak tarama uçuşuyla kısa süzülme ve dalışların art arda geldiği anlatılır.

Soluk kanat altında bileğe yakın koyu, virgül biçimli bir leke ve dış uçuş tüylerinin ucunda koyuluk seçilir. Üst kanatta ise uçuş tüyleri üzerinde açık renkli bir alan bulunur. Cornell bu iki yüzeyin farklı işaretlerini ayrı ayrı tanımlar.

Ses ve Davranış

Üreme alanındaki ötüş tekrarlanan, boğuk notalardan oluşur. Nicole Bouglouan, erkeğin uçarken verdiği bu dizilere karşı dişinin havlama benzeri seslerle cevap verebildiğini anlatır. Yuva çevresinde heyecanlandığında daha sert çağrı ve ıslıklar duyulabilir. Üreme dışında çoğu zaman sessizdir.

Kur uçuşunda erkek, kanatlarını birbirine vurarak alkışa benzeyen sesler çıkarabilir. Cornell’in davranış hesabı bu gösteriye ötüşün de eşlik ettiğini bildirir. Erkek, kuluçkaya yatan veya küçük yavruları örten dişiye yiyecek getirir; yuvaya yaklaşan tehlikelere karşı dikkat dağıtan davranışlar da gösterebilir.

Dişi, kuru zemindeki sığ çukuru kendi göğsünden aldığı tüyler ve ot parçalarıyla döşer. Yuva, çevresindeki alçak bitkilerle gizlenebilir; bazen daha açıkta kalır. Yuva örtüsüne girmeden uzaktan izlemek gerekir.

BTO’nun Britanya ve İrlanda kuşlarını ele alan, el kitaplarına dayalı derlemesinde tipik yumurta sayısı 4–7, dişinin yürüttüğü kuluçka yaklaşık 26 gündür. Cornell’in Kuzey Amerika hesabındaki 12–18 gün, yuvada kalış dönemidir. İspanya’nın SEO/BirdLife tür hesabı ise yavruların 15 günlükken yuva çevresinde yürüyebildiğini, 25 günlükken uçabildiğini belirtir. Yuvadan yürüyerek uzaklaşmakla uçmaya başlamak farklı gelişim aşamalarıdır.

Karıştırılabilecek Türler

Kulaklı Orman Baykuşu (Asio otus; Long-eared Owl), uzun baş püsküllerini uçuşta yatırabildiği için her zaman kulaklı görünmez. Daha kızıl yüzü, sarıdan turuncuya değişebilen gözü ve karın üzerindeki daha yaygın, dallanan koyu çizgileri karşılaştırılır. İki türde de soluk kanat altında koyu bilek alanı bulunabilir. Kır Baykuşunun genellikle daha açık yüzü ve daha az desenli karnı, bu ortak lekeyle birlikte değerlendirilir.

Gökçe Delice (Circus cyaneus; Hen Harrier) de açık alanda alçaktan av arayabilir. Erişkin erkeği gri, dişi ve gençleri kahverengidir; kuyruk tabanının üstündeki beyaz alan belirgindir. Baş ve kuyruk oranları, baykuşun iri yuvarlak başlı görünümünden farklıdır. Kahverengi bir dişinin otlar üzerinde süzülmesi tek başına Kır Baykuşu olduğu anlamına gelmez; kuş döndüğünde beyaz kuyruk kökü ve uzun kuyruk izlenir.

Peçeli Baykuş (Tyto alba; Western Barn Owl), açık ve kalp biçimli yüz çerçevesiyle ayrılır. Gözü koyu, gagası açık boynuz rengidir; Kır Baykuşunun sarı gözlerini kuşatan siyah lekelerle aynı yüz görünümünü taşımaz. Peçeli Baykuşun alt tarafı bembeyazdan kızılımsıya kadar değişebilir. Bu yüzden her Peçeli Baykuşun mutlaka çok beyaz görünmesi beklenmez; yüz biçimi ve göz rengi daha kullanışlıdır.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Kır Baykuşu saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Sarı göz ve koyu maske

Açık yüz içinde iki belirgin koyu göz lekesi.

02
Geniş yuvarlak kanat

Açık arazide alçak, salınan güve benzeri uçuş.

03
Altkanatta koyu virgül

Bilekteki leke, uç bantları ve açık iç yüzle birlikte.

Gözlem Noktaları

Göçebe hareket nedeniyle sabit kilometre verilmez
Toplam Gözlem: 11 Başlıca kış ve geçit; çok küçük yerel üreme

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Kır Baykuşu

Short-eared Owl
Asio flammeus

Açık yüz içinde iki belirgin koyu göz lekesi.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...