Saf gri erkek, pas tonlu dişi ve çizgili genci ayır.
Aladoğan
Falco vespertinus • Red-footed Falcon
Aladoğan
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Aladoğan (Falco vespertinus; Red-footed Falcon) uzun, sivri kanatlı küçük bir doğandır. Erişkin erkek koyu mavi-gridir; kızıllık göğsünde değil, bacak üstü tüylerindedir. Dişi açık pas rengi başıyla farklı görünür.
Genel Görünüm ve Duruş
İnce gövdeli ve kısa, kancalı gagalıdır. Erişkin erkekte alt karın ve kuyruk altı kızıldır; gaga dibindeki çıplak deri, göz halkası ve ayaklar kırmızımsıdır. Deri rengiyle tüy rengi ayrı değerlendirilir; uzak ve gölgeli görünüş renkleri saklayabilir. Gözü koyu kahverengidir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erişkin dişinin sırtı daha açık gri, koyu çizgilidir. Baş ve alt taraf açık pas tonlu; göz çevresi koyu, bıyık çizgisi kısadır. Göğüs sade veya az işaretlidir. Yoğun çizgili gençle karıştırılmaması için baş, sırt ve alt taraf birlikte incelenir.
Gençte üst taraf kahverengi ve açık kenarlı, alt taraf belirgin çizgilidir; bacaklar sarıdır. Tüy değişiminde bütün alanlar aynı anda erişkin görünüşe geçmez. Yalnız alt çizgilerden, baş ve kanat görülmeden kesin tanı konmaz.
Uçuşta Görünüm
Uzun, sivri kanatlarıyla çevik uçar; havada böcek kovalarken hızla dönebilir. Erişkin erkeğin kanat altı örtüleri koyu gridir; dişiye aynı renk şeması uygulanmaz.
Erişkin erkeğin üstten gümüşi ana uçuş tüyleri yararlıdır. Kanat tüylerini henüz değiştirmemiş genç erkek bu açıklığı taşımayabilir. Brian Small’ın 1995 Batı Palearktik teşhis yazısı yaş farkının önemini vurgular; alt yüzeyle üst yüzey rengi karıştırılmaz.
Ses ve Davranış
Sürülerde, kolonilerde ve akşam ortak dinlenme yerlerinde tiz, art arda çağrılar verir; alarmda dizi hızlanabilir. Delice Doğanla ses benzerliği bulunduğundan tek yazılı hece yeterli değildir. Koloni ses çalarak harekete geçirilmez.
Karıştırılabilecek Türler
Kerkenezin (Falco tinnunculus; Common Kestrel) alt tarafı beneklidir. Erkekte gri baş, siyah uç bantlı gri kuyruk; dişide kahverengi ve bantlı kuyruk yardımcıdır. Göz altındaki koyu işaretle birlikte değerlendirilir. Havada asılı kalması tek başına türü ayırmaz.
Delice Doğan (Falco subbuteo; Eurasian Hobby) uzun sivri kanatlı, açık yanaklı ve belirgin koyu bıyıklıdır. Erişkinde çizgili alt taraf ve kızıl bacak üstü tüyleri görülür; gençte bu kızıllık yoktur. Erişkin işaretleri gence zorlanmaz.
Amur Doğanının (Falco amurensis; Amur Falcon) erişkin erkeğinde koltuk altı ve kanat altı örtüleri beyazdır. Dişinin beyaz, yoğun koyu benekli alt tarafı ve güçlü bıyığı da yardımcıdır. Karşılaştırma Türkiye’de düzenli bulunduğu anlamına gelmez; iki ayrı tür birleştirilmez.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Erkekte alt karın, bacak üstü tüyleri ve kuyruk altı; sırt değil.
Uzun sivri kanadı tüy deseniyle birlikte değerlendir.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Türkiye için düzenli kışlama beklentisi verme.
Şubat
Koyu bir doğanı yalnız genel renkten tanıma.
Mart
Tarih dışı gözlemi fotoğrafla destekle.
Nisan
Boğaz2006 çalışmasında ilk kayıt30Nisan’dır; her yıl aynı değil.
Mayıs
Geçit kuşuyla üreyen kuşu davranış ve tekrar kayıtla ayır.
Haziran
Eski karga yuvasına yaklaşma; uzaktan izle.
Temmuz
Yaz gözlemi tek başına üreme kanıtı değildir.
Ağustos
Genç ve tüy değiştiren görünüşleri erişkinden ayır.
Eylül
Sürünün her bireyini aynı tür sayma.
Ekim
Üstten ve alttan uçuş ayrıntılarını karıştırma.
Kasım
Geç kalan kuşun kaydını dikkatle belgele.
Aralık
Mevsim dışı tanıda benzer doğanları dışla.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Otlak ve ağaç şeridi
Açık avlanma alanıyla tünekleri birlikte tara.
Su yakınındaki açıklık
Havada böcek avlayan küçük doğanlara bak.
Tarım mozaiği
Tel, direk ve küçük koruları uzaktan kontrol et.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kerkenez
Falco tinnunculus- Üst taraf
- Erkekte kızıl sırt, dişide kahverengi çizgili üst; Aladoğan erişkininde gri sırt.
- Alt taraf
- Koyu göğüs benekleri belirgindir; asılı uçuş tek başına ayırmaz.
Delice Doğan
Falco subbuteo- Baş ve göğüs
- Belirgin koyu baş/bıyık, açık yanak ve çizgili göğüs.
- Gençler
- Genç Aladoğan ile karışabilir; üst kuyruk bantlarını ve baş desenini birlikte incele.
Amur Doğanı (benzer tür)
Falco amurensis- Dişi
- Beyaz alt tarafta belirgin koyu desen; Aladoğan dişisi daha pas tonlu.
- Erkek / kapsam
- Gri-kızıl erkek benzerliği yakın inceleme gerektirir. Bu karşılaştırma Türkiye’de düzenli bulunduğu iddiası değildir.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1YuvaEski karga/saksağan yuvası veya uygun yuvalık; koloni ya da tek çift.
- 2YumurtaGenellikle 3–4; rehberlerde farklı aralıklar bulunabilir.
- 3Kuluçkaİki eşey, yaklaşık 22–28 gün.
- 4YavruYaklaşık 26–30 günde yuvadan ayrılma; Türkiye üremesi çok seyrek.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Aladoğan ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Doğangiller (Falconidae) — 9 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Aladoğan
Saf gri erkek, pas tonlu dişi ve çizgili genci ayır.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
