kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek34 cm
dişi34 cm
Kanat Açıklığı
erkek75 cm
dişi75 cm
Ağırlığı
erkek211 g
dişi211 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Sarı Gagalı Dağ Kargası
İngilizce İsim Yellow-billed Chough
Bilimsel İsim Pyrrhocorax graculus
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Sarı Gagalı Dağ Kargası, Pyrrhocorax graculus, erişkinde siyah tüylü, sarı gagalı ve kırmızı bacaklı bir dağ kuşudur. Kıvrak uçuşu ve tiz sesleriyle kayalıkların çevresinde dikkat çeker. İngilizce Alpine Chough ve Yellow-billed Chough adları aynı türü belirtir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gaga kısa, ince, sivri ve hafif aşağı kıvrıktır. Göz koyu kahverengidir. Erişkinin siyah kanat ve kuyruğunda mavi-yeşil parıltılar görülebilir. Kuyruk görece uzundur ve uç kenarı biraz yuvarlaktır.

Yerde beslenirken gevşek gruplar oluşturabilir. İtalya’nın Cervinia çevresinde Haziran–Temmuz 1989 ve 1990’da izlenen kuşlar, çayırın bir bölümünde kısa süre kaldıktan sonra sık sık başka bir bölüme uçmuştu. Böylece sürü, aynı noktada durmak yerine besin aradığı alanı sürekli değiştiriyordu.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ile dişi aynı temel tüy desenini taşır: sarı gaga, kırmızı bacaklar ve siyah giysi. Bir fotoğrafta daha iri görünen kuşu erkek, daha mat görüneni dişi diye etiketlemek güvenilir değildir. Uzman yaşlandırma rehberi, ölçülerin yalnız uç değerlerde ayrım sağlayabildiğini belirtir; sıradan bir görüntü bu yakın ölçümün yerini tutmaz. Kuşun genç olması da matlığını artırabilir.

Genç kuşta koyu tüyler daha kahverengimsi ve mattır; bacaklar turuncuya çalan koyu renktedir. Halkalama rehberi gagayı donuk sarı olarak tanımlar. Ağız içi önce pembemsi, sonra sarı; erişkinde siyahtır. Yakından incelenen kuşa ait bu işaretler, uzakta her gençte siyah gaga aranmasını gerektirmez. Kuşu bu ayrıntıyı görmek için yakalamak doğru bir gözlem yöntemi değildir.

İlk yılın sonbaharında yeni ve daha parlak vücut tüyleriyle, kanat ve kuyruktaki daha donuk eski tüyler yan yana görülebilir. Genç kuyruk tüylerinin uçları daha sivri olabilir; erişkindekiler daha yuvarlaktır. Bazı erişkinler de eski kanat tüyleri tutabildiğinden tek bir eski tüy kesin yaş sonucu vermez. Bacakların kırmızıya dönmesiyle giysideki değişim birlikte değerlendirilir; yalnız fotoğrafın rengine dayanılmaz.

Uçuşta Görünüm

Yükselen hava akımlarında fazla kanat çırpmadan süzülebilir; dalışlar, dönüşler ve yeniden yükselmeler yapar. Pireneler Millî Parkı’nın rehberi, sürülerin hava akımlarında çevik biçimde ilerlemesini anlatır. Kırmızı Gagalı Dağ Kargası da akrobatik uçabilir. Bu nedenle yalnız hızlı bir dönüşü görmek iki türü ayırmaz; kuyruk, kanat ve gaga da seçilmelidir.

Alttan aynı açıyla bakıldığında, kanatlar Kırmızı Gagalı Dağ Kargasındakinden daha az köşeli, uçtaki ayrı tüyler de daha az belirgin görünür. Kuyruk daha uzundur ve son kenarı daha yuvarlaktır. Uzakta yalnız siyah bir siluet görülüyorsa bu farkları seçmek zorlaşır; karşılaştırma açısı değerlendirmeyi etkiler.

Ses ve Davranış

Sesi çoğu karganın kalın “gak” çağrısından farklıdır. BirdLife Avusturya ince “zirrr” ve ıslığa benzeyen çağrıları, tehlikede ise daha kalın bir sesi tarif eder. Tek bir yazılı ses benzetimi yerine çağrının yüksekliği ve süresi, kuşun görünüşüyle birlikte değerlendirilir.

Yıl boyunca farklı büyüklükte gruplar görülebilir. BirdLife Avusturya, genellikle ayrı çiftler halinde yuvaladığını, birkaç çiftlik kolonilerin daha seyrek olduğunu belirtir. Komşu kuşlar üreme döneminde de birlikte besin arayabilir. Üreme sonrasında bu kuşlar, üremeyen bireylerle de birleşerek daha kalabalık gruplar oluşturur.

Yuvası, dal ve köklerden kurulan, içi otlar ve ince köklerle döşenmiş iri bir yapıdır.

Yuva, kayalık duvarların oyuk ve çatlaklarında, bazen de insan yapılarının korunaklı boşluklarında bulunur. BirdLife Avusturya özetinde tipik 4–5 yumurta, 18–21 gün kuluçka ve 31–38 günlük yuva dönemi verilir. Bunlar Türkiye’deki tek bir örneklemden ölçülmüş süreler değildir. Yuva çevresinde kuşun hareketleri uzaktan izlenmeli, oyuğa tırmanılmamalıdır.

Karıştırılabilecek Türler

Kırmızı Gagalı Dağ Kargası, Pyrrhocorax pyrrhocorax, en yakın benzeridir. Erişkinin gagası kırmızı, daha uzun ve daha kuvvetli kıvrıktır; kuyruk görece kısa, kanat uçları daha belirgin parmaklı görünür. Genç Kırmızı Gagalı Dağ Kargasında gaga sarı-turuncu olabilir. Dolayısıyla sarımsı gagayı görmek tek başına ayrım sağlamaz; gaganın uzunluğu ve kıvrımı, kanat-kuyruk oranıyla birlikte incelenir.

Küçük Karga, Coloeus monedula, siyah gagalı ve siyah bacaklıdır. Erişkinde başın yanları ile ense gri, gözün açık renkli kısmı belirgindir; Türkiye’deki kuşlarda açık boyun alanı da görülebilir. Gençte göz daha az açık görünür ve tüyler daha mattır. Sarı Gagalı Dağ Kargasıyla ayrımda gaga-bacak renkleri ve baş deseni kullanılır.

Kuzgun, Corvus corax, çok daha iri ve güçlü siyah gagalıdır. Uçuşta uzun kanatları ve kama biçimindeki kuyruğu, Sarı Gagalı Dağ Kargasının daha yuvarlak kuyruk ucundan ayrılır. Kuzgunun bacakları da siyahtır. İki kuşun siyah tüyleri ve süzülmesi ortak olabilir; gaganın yapısı ile kuyruğun biçimi farkı gösterir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Sarı Gagalı Dağ Kargası saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Siyah gövde, sarı gaga

Erişkinde kısa sarı gaga ve kırmızı bacak.

02
Uzun yuvarlak kuyruk

Kısa gagayla birlikte oranı kontrol edin.

03
Çevik dağ uçuşu

Akrobasi tek başına kesin değildir.

Gözlem Noktaları

Yerleşik; mevsimsel ve günlük yükselti hareketi

Alpler GPS sonucu Türkiye kuşlarına sabit mesafe veya rota olarak aktarılmaz.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 29 Yıl boyu yüksek dağlar; kışın daha alçak beslenme alanlarına inebilir

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Sarı Gagalı Dağ Kargası

Yellow-billed Chough
Pyrrhocorax graculus

Erişkinde kısa sarı gaga ve kırmızı bacak.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...