Uzun dik boyun, ağır gövde ve güçlü bacaklar.
Toy
Otis tarda • Great Bustard
Toy
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Toy, uzun bacakları ve iri gövdesiyle açık arazide dikkat çeker. Sırtı kızıl-kahverengi üzerine siyah enine çizgili, başı ve boynu gri, karnı beyazdır. Erkek dişiden belirgin biçimde büyüktür. Üreme erkeğinin kestane göğüs kuşağı ve beyaz bıyıkları, genel büyüklük izleniminden daha somut tanı işaretleridir.
Genel Görünüm ve Duruş
Gövdesi ağır görünüşlü, boynu ve bacakları uzundur; çoğunlukla yerde yürür. Ayaklarında yalnız öne bakan üç parmak bulunur. Kapalı kanadın kenarındaki beyaz örtü tüyleri erişkin erkekte dişiye göre daha belirgin bir şerit oluşturabilir. Bu şerit, üreme dışında eşeyleri karşılaştırmaya da yardımcıdır.
Gri baş ve boyun ile sıcak renkli sırt arasındaki karşıtlık erkeklerde daha kuvvetlidir. Kuyruğun üst yüzünde sırtı andıran kızıl ve siyah bantlar, alt yüzünde beyaz ve siyah alanlar vardır. Birbirini örten sırt ve kanat tüyleri dinlenirken uçuşta olduğundan farklı bir desen gösterir.
Uzaktan kazı andırabilse de daha uzun bacakları ve güçlü, uzun boynu dikkat çeker. Ağır görünüşü yavaş ilerlediği anlamına gelmez; düzenli kanat vuruşlarıyla güçlü uçabilir. Geniş kanatların uçları parmaklar halinde ayrılır.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Üreme giysisindeki erkek maviye çalan gri baş-boyun, geniş kestane göğüs kuşağı ve uzun bıyık tüyleriyle belirgindir. Üreme dışında bu kuşak büyük ölçüde kaybolur; göğüs yanlarında kestane lekeler kalabilir. Dişi daha küçük ve ince yapılıdır; göğsünde geniş erkek kuşağı yerine soluk kestane izler bulunabilir.
İspanya’da 1993–2004 arasında ölçülen 155 erişkin erkek ve 51 dişi, eşeyler arasındaki büyüklük farkını gösterir. 2009 makalesinde erkeklerin ham örnek kütle ortalaması dişilerin 2,26 katıdır; üreme dönemi ayrı değerlendirildiğinde oran 2,48’dir. Üreme öncesi ve üreme dönemindeki örnekler aynı ağırlık dağılımını vermez. Araştırmacılar, ortalama kütle karşılaştırılırken mevsimin hesaba katılması gerektiğini vurgular.
Gençte tepe koyudur; sırt ve küçük kanat örtülerindeki çizgiler erişkindekinden daha dar ve sık aralıklıdır. Genç erkekler ilkbaharda kısa bıyıklar gösterebilir. Erişkin erkeklerde bıyıkların uzunluğu ve göğüs renginin gücü yaşla artsa da, yalnız bu özelliklerden kesin yaş çıkarılamaz. İlk gençlik tüylerinin hepsi bir anda yenilenmez; erkekte dıştaki uzun kanat tüylerinden bazıları üçüncü takvim yılına kadar kalabilir.
Aynı İspanya araştırmasında 1987–2007 arasında yakalanan 30–80 günlük yavrular da ölçüldü. Erkek ve dişi kardeşlerin birlikte karşılaştırıldığı 21 çiftte bile erkekler daha büyüktü; fark yalnız erişkinlikte ortaya çıkmıyordu. Araştırmanın yöntem tablosu, erişkin dişilerde de zaman zaman çok daha az gelişmiş bıyık tüyleri bulunabildiğini belirtir. Bu nedenle çok kısa birkaç bıyık tüyünü, olgun erkeğin uzun beyaz süsüyle bir tutmamak gerekir.
Uçuşta Görünüm
Kanat örtüleri beyaz, uzun uçuş tüyleri siyah-beyazdır. Genç kuşların uçuş tüyleri erişkinlerden daha dar ve daha donuk siyah görünür; bazı uçlarda açık sarımsı veya beyaz kenarlar bulunabilir. Bu yaş ayrıntıları, uzak bir kuşta seçilen tek bir beyaz parça kadar basit değildir.
Uçuşta beyaz ve gri kanat alanlarını siyah uçlar tamamlar. Boyun öne uzanır ve güçlü kanat vuruşları belirgindir. Üstten görülebilen kızıl-siyah sırt ile alttaki açık alanlar aynı yüzey değildir; kanat açılıp kapanırken kahverengi ve beyazın görünen oranı değişir.
Ses ve Davranış
Çoğu zaman sessizdir. Yakından duyulduğunda genizden gelen, havlamayı andıran bir çağrı çıkarabilir. Türün tanısında görünüş ve duruş, duyulan birkaç heceden daha çok yardımcı olur.
Erkek gösteri sırasında boynunu şişirir, başını geriye alır ve beyaz alt tarafını dışarı gösteren bir duruşa girer. Normalde kahverengi görünen kuş, uzaktan beyaz bir top gibi algılanabilir. Erkeklerin geleneksel olarak kullandığı bu gösteri alanlarına “lek” denir; dişiler eş seçmek için bu alanlara gelir.
Bitki örtüsü içinde hareketsiz durduğunda sanıldığından zor fark edilir. Açığa çıktığında uzun bacakları, gri boynu ve kısa kuyruğuyla yürüyen iri bir yer kuşu görünümündedir. Rahatsız olduğunda uzun otlar arasında gözden kaybolması, orada kuş bulunmadığı anlamına gelmez.
Yuva, genellikle ekin veya nadas içinde, yerde açılan sığ bir çukurdur. İspanya’daki CSIC tür hesabı bir defada 1–3 yumurta, kuluçka için 21–26, bazen 28 gün bildirir. Kuluçkayı ve yavru bakımını dişi üstlenir. Yavrular çıktıktan kısa süre sonra yürüyerek annelerini izler; anneleriyle ilişkileri ilk uçuşlarından sonra da aylarca sürer.
Karıştırılabilecek Türler
1. Mezgeldek (Tetrax tetrax) çok daha küçüktür. Üreme erkeğinin boynundaki belirgin siyah-beyaz halkalar, Toyun kestane göğüs kuşağı ve uzun beyaz bıyıklarıyla aynı desen değildir. Mezgeldeğin uçuşunda geniş beyaz kanat alanları, dıştaki siyah uçlarla karşıtlık oluşturur; dişilerde renk yerine boyut ve vücut oranlarına da bakılır.
2. Asya Yakalı Toyu (Chlamydotis macqueenii) daha ince gövdeli ve soluk kum rengindedir. Boynunun iki yanından göğse doğru inen uzun siyahımsı süs tüyleri dikkat çeker.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Olgun üreme erkeğinde ikisini birlikte arayın.
Üst ve alt yüzey farklıdır; tek beyaz alan yetmez.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Sürüyü araçtan ve uzaktan sayın
Şubat
Geleneksel alana yaklaşmayın
Mart
Gösteriyi uzun optikle izleyin
Nisan
Lek çevresinde drone kullanmayın
Mayıs
Tarla içine yuva aramaya girmeyin
Haziran
Yavrulu dişiyi takip etmeyin
Temmuz
Aile grubunu bölmeyin
Ağustos
Genç-dişi ayrımında ölçeği kullanın
Eylül
Tek sürüyü nüfus artışı saymayın
Ekim
Noktaları göç rotası yapmayın
Kasım
Enerji hattı riskini kaydedin
Aralık
Üç parmaklı ayak yapısını unutmayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Bozkır ve kuru çayır
Geniş görüş, düşük bitki ve az rahatsızlık.
Tahıl-nadas mozaiği
Düşük yoğunluklu ürün, nadas ve doğal kenarlar birlikte.
Geniş sessiz açıklık
Lek, yuva ve yavru alanı farklı olabilir.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Mezgeldek
Tetrax tetrax- Boyut
- Çok daha küçük.
- Boyun
- Erkekte siyah-beyaz desen.
- Uçuş
- Daha hızlı, kanat oransal daha beyaz.
Yakalı Toy
Chlamydotis macqueenii- Yapı
- Daha ince ve zarif.
- Renk
- Daha kum rengi.
- Süs
- Farklı siyah-beyaz boyun tüyleri.
Turna
Grus grus- Yapı
- Daha uzun boyun ve bacak.
- Renk
- Daha tekdüze gri.
- Uçuş
- Kanat deseni farklı.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriDişinin seçtiği kısa ekin, nadas veya doğal ot içinde zemin.
- 2Yuva yapısıSığ kazıntı; çok az kuru bitkiyle döşeli.
- 3YumurtaTipik 2; bölgesel çalışmalar 1–3 ve farklı ortalamalar bildirir.
- 4KuluçkaYalnız dişi; yaklaşık 25 gün, doğrulanmış değişim 21–28 gün.
- 5YavruYuva terk eden; ilk kısa uçuşlar çoğunlukla 6–8 hafta.
- 6EtikLek, yuva ve yavruya yaklaşmayın; tarla içine girmeyin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Toy ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Toygiller (Otididae) — 3 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Toy
Uzun dik boyun, ağır gövde ve güçlü bacaklar.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
