kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek105 cm
dişi85 cm
Kanat Açıklığı
erkek190–260 cm
dişi190–260 cm
Ağırlığı
erkek10,64 kg
dişi4,71 kg

Tür Bilgisi

Türkçe Toy
İngilizce Great Bustard
Bilimsel Otis tarda
Takım Otidiformes
IUCN Durumu
EN • Tehlikede

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Toy, uzun bacakları ve iri gövdesiyle açık arazide dikkat çeker. Sırtı kızıl-kahverengi üzerine siyah enine çizgili, başı ve boynu gri, karnı beyazdır. Erkek dişiden belirgin biçimde büyüktür. Üreme erkeğinin kestane göğüs kuşağı ve beyaz bıyıkları, genel büyüklük izleniminden daha somut tanı işaretleridir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövdesi ağır görünüşlü, boynu ve bacakları uzundur; çoğunlukla yerde yürür. Ayaklarında yalnız öne bakan üç parmak bulunur. Kapalı kanadın kenarındaki beyaz örtü tüyleri erişkin erkekte dişiye göre daha belirgin bir şerit oluşturabilir. Bu şerit, üreme dışında eşeyleri karşılaştırmaya da yardımcıdır.

Gri baş ve boyun ile sıcak renkli sırt arasındaki karşıtlık erkeklerde daha kuvvetlidir. Kuyruğun üst yüzünde sırtı andıran kızıl ve siyah bantlar, alt yüzünde beyaz ve siyah alanlar vardır. Birbirini örten sırt ve kanat tüyleri dinlenirken uçuşta olduğundan farklı bir desen gösterir.

Uzaktan kazı andırabilse de daha uzun bacakları ve güçlü, uzun boynu dikkat çeker. Ağır görünüşü yavaş ilerlediği anlamına gelmez; düzenli kanat vuruşlarıyla güçlü uçabilir. Geniş kanatların uçları parmaklar halinde ayrılır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme giysisindeki erkek maviye çalan gri baş-boyun, geniş kestane göğüs kuşağı ve uzun bıyık tüyleriyle belirgindir. Üreme dışında bu kuşak büyük ölçüde kaybolur; göğüs yanlarında kestane lekeler kalabilir. Dişi daha küçük ve ince yapılıdır; göğsünde geniş erkek kuşağı yerine soluk kestane izler bulunabilir.

İspanya’da 1993–2004 arasında ölçülen 155 erişkin erkek ve 51 dişi, eşeyler arasındaki büyüklük farkını gösterir. 2009 makalesinde erkeklerin ham örnek kütle ortalaması dişilerin 2,26 katıdır; üreme dönemi ayrı değerlendirildiğinde oran 2,48’dir. Üreme öncesi ve üreme dönemindeki örnekler aynı ağırlık dağılımını vermez. Araştırmacılar, ortalama kütle karşılaştırılırken mevsimin hesaba katılması gerektiğini vurgular.

Gençte tepe koyudur; sırt ve küçük kanat örtülerindeki çizgiler erişkindekinden daha dar ve sık aralıklıdır. Genç erkekler ilkbaharda kısa bıyıklar gösterebilir. Erişkin erkeklerde bıyıkların uzunluğu ve göğüs renginin gücü yaşla artsa da, yalnız bu özelliklerden kesin yaş çıkarılamaz. İlk gençlik tüylerinin hepsi bir anda yenilenmez; erkekte dıştaki uzun kanat tüylerinden bazıları üçüncü takvim yılına kadar kalabilir.

Aynı İspanya araştırmasında 1987–2007 arasında yakalanan 30–80 günlük yavrular da ölçüldü. Erkek ve dişi kardeşlerin birlikte karşılaştırıldığı 21 çiftte bile erkekler daha büyüktü; fark yalnız erişkinlikte ortaya çıkmıyordu. Araştırmanın yöntem tablosu, erişkin dişilerde de zaman zaman çok daha az gelişmiş bıyık tüyleri bulunabildiğini belirtir. Bu nedenle çok kısa birkaç bıyık tüyünü, olgun erkeğin uzun beyaz süsüyle bir tutmamak gerekir.

Uçuşta Görünüm

Kanat örtüleri beyaz, uzun uçuş tüyleri siyah-beyazdır. Genç kuşların uçuş tüyleri erişkinlerden daha dar ve daha donuk siyah görünür; bazı uçlarda açık sarımsı veya beyaz kenarlar bulunabilir. Bu yaş ayrıntıları, uzak bir kuşta seçilen tek bir beyaz parça kadar basit değildir.

Uçuşta beyaz ve gri kanat alanlarını siyah uçlar tamamlar. Boyun öne uzanır ve güçlü kanat vuruşları belirgindir. Üstten görülebilen kızıl-siyah sırt ile alttaki açık alanlar aynı yüzey değildir; kanat açılıp kapanırken kahverengi ve beyazın görünen oranı değişir.

Ses ve Davranış

Çoğu zaman sessizdir. Yakından duyulduğunda genizden gelen, havlamayı andıran bir çağrı çıkarabilir. Türün tanısında görünüş ve duruş, duyulan birkaç heceden daha çok yardımcı olur.

Erkek gösteri sırasında boynunu şişirir, başını geriye alır ve beyaz alt tarafını dışarı gösteren bir duruşa girer. Normalde kahverengi görünen kuş, uzaktan beyaz bir top gibi algılanabilir. Erkeklerin geleneksel olarak kullandığı bu gösteri alanlarına “lek” denir; dişiler eş seçmek için bu alanlara gelir.

Bitki örtüsü içinde hareketsiz durduğunda sanıldığından zor fark edilir. Açığa çıktığında uzun bacakları, gri boynu ve kısa kuyruğuyla yürüyen iri bir yer kuşu görünümündedir. Rahatsız olduğunda uzun otlar arasında gözden kaybolması, orada kuş bulunmadığı anlamına gelmez.

Yuva, genellikle ekin veya nadas içinde, yerde açılan sığ bir çukurdur. İspanya’daki CSIC tür hesabı bir defada 1–3 yumurta, kuluçka için 21–26, bazen 28 gün bildirir. Kuluçkayı ve yavru bakımını dişi üstlenir. Yavrular çıktıktan kısa süre sonra yürüyerek annelerini izler; anneleriyle ilişkileri ilk uçuşlarından sonra da aylarca sürer.

Karıştırılabilecek Türler

1. Mezgeldek (Tetrax tetrax) çok daha küçüktür. Üreme erkeğinin boynundaki belirgin siyah-beyaz halkalar, Toyun kestane göğüs kuşağı ve uzun beyaz bıyıklarıyla aynı desen değildir. Mezgeldeğin uçuşunda geniş beyaz kanat alanları, dıştaki siyah uçlarla karşıtlık oluşturur; dişilerde renk yerine boyut ve vücut oranlarına da bakılır.

2. Asya Yakalı Toyu (Chlamydotis macqueenii) daha ince gövdeli ve soluk kum rengindedir. Boynunun iki yanından göğse doğru inen uzun siyahımsı süs tüyleri dikkat çeker.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Toy saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Devasa yapı

Uzun dik boyun, ağır gövde ve güçlü bacaklar.

02
Erkekte bıyık ve kestane kuşak

Olgun üreme erkeğinde ikisini birlikte arayın.

03
Beyaz kanadı iki yüzden oku

Üst ve alt yüzey farklıdır; tek beyaz alan yetmez.

Benzeyen ve karıştırılan türler

Tanımlarken Toy ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.

Toygiller (Otididae) — 3 tür

Bu familyadaki tüm atlas türleri.

Gözlem Noktaları

Türkiye bireyi için doğrulanmış tek mesafe yok

Gözlem noktaları iz değildir; takip verisi olmadan rota çizilmez.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 14 Nüfusa göre yerleşik, bölgesel hareketli veya göçmen

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Toy

Great Bustard
Otis tarda

Uzun dik boyun, ağır gövde ve güçlü bacaklar.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...