kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek18 cm
dişi18 cm
Kanat Açıklığı
erkek27–30 cm
dişi27–30 cm
Ağırlığı
erkek29,5 g
dişi29,5 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Türkistan Örümcekkuşu
İngilizce İsim Red-tailed Shrike
Bilimsel İsim Lanius phoenicuroides
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Türkistan Örümcekkuşu (Lanius phoenicuroides), kızıl kuyruklu, koyu maskeli bir örümcekkuşudur. Tipik erişkin erkeğinde kızılımsı baş, daha kahverengi sırt ve açık alt taraf birlikte dikkat çeker. Yalnız kızıl kuyruğa bakılarak Moğolistan Örümcekkuşundan ayrılamaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Gagası ve bacakları koyu kahverengi, gözleri kahverengidir. Kuyruk uzundur; ortadaki kuyruk teleklerinde kahverengi ton görülebilir.

Bütün erkekler aynı kızıl tonu taşımaz. Oiseaux.net daha gri üstlü, başı daha az kızıl ve kaşı daha silik kuşlar da bildirir.

Kazakistan’da Tekes vadisi ve çevresini 1–25 Mayıs 2008’de araştıran Panov’un ekibi, yerleşmeye başlayan 18 erkek ve en az dokuz dişi buldu. Bu yerel örneklerin görünüşü, kuzeyde tarif edilen daha değişken kuşlara göre birbirine oldukça benziyordu. Araştırmacı bunu yakın türlerle temasın sınırlılığıyla ilişkilendirdi. Ancak o sahada benzer görünüşlü kuşların bulunması, bütün yayılışta melezleşmenin olmadığını gösteren bir genetik deney değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Tipik erişkin erkeğin alnı ve tepesi kızılımsıdır. Beyaz kaş, güçlü siyah maskenin üzerinde belirgindir; gaga koyudur. Alt taraf çoğunlukla beyaz, yanlar hafif krem veya sıcak tonlu olabilir. Birleşik Arap Emirlikleri’nde kuşları inceleyen Campbell, özellikle ilkbahar erkeklerinde bu özelliklerin birlikte kullanışlı olduğunu vurgular.

Dişinin renkleri erkeğinki kadar keskin ayrılmayabilir. Göz maskesi kahverengidir; özellikle daha genç dişilerde göğüs ve yanlarda ince pullu desen bulunabilir.

Genç kuşun üstünde ve altında koyu, dalgalı-pullu bir desen vardır. Maskesi kahverengidir; kızıl-kahverengi kuyruğunun ucunda koyu bir bant ve açık uç işaretleri bulunabilir. Kanat örtülerinin açık uçları, hemen önlerindeki kahverengi çizgilerle belirginleşir. Gençlerin benzer türlerden ayrılması erişkin erkeklere göre daha zordur.

Tüy yenilemesi her bireyde kusursuz ve aynı sırayla ilerlemez. Demongin ve Yosef’in 2009’da yayımladığı çalışmada, İsrail’in Eilat kentinde 18 Ekim 2005’te yakalanan bir erişkin erkek ayrıntılı incelendi. Kuş iki kanadındaki en iç uzun uçuş teleğini sonbaharda yenilemiş, diğer uçuş teleklerinin çoğunu ilkbahardan taşımıştı. Sol kanatta, uzun uçuş teleklerini örten küçük tüyler arasında üç farklı dönemden kalma tüyler vardı; bir tanesi bir yıldan daha eskiydi. İki kanadın yenilenme düzeni de aynı değildi. Yazarlar bunu olağandışı bir örnek olarak bildirdi. Eski ve yeni tüylerin bir arada bulunması, bu kuşta erişkin olmayı dışlamıyordu; bulgu bütün Türkistan Örümcekkuşlarının değişmez tüy takvimi değildir.

Uçuşta Görünüm

Kanat açıldığında dış bölümdeki uzun teleklerin tabanında bulunan beyaz alan fark edilebilir. Kızıl-kahverengi kuyruk geriye uzanır; ortadaki kuyruk telekleri daha koyu olabilir. Bu açık kanat görünümü, kuyruk ve baş deseniyle birlikte değerlendirilmelidir.

Ses ve Davranış

Umman’ın kuzeyinde Mayıs 2017’de bir yuvayı izleyen Jennings, erkeğin şakımasını ve çağrılarını kaydetti. Aynı dönemde diğer erkeklerle saldırgan karşılaşmalar da görüldü.

Cornell’in eBird tür hesabı, şarkının başka sesleri taklit eden öğeler taşıyabildiğini, çağrıların ise sert ve pürüzlü çıktığını belirtir. Kuş, avını gözlerken çalı tepesi, direk ve tel gibi açık tünekleri kullanır.

Yuva çalı veya ağaçta, ot saplarından yapılmış ve ince otlarla döşenmiş bir yapıdır. Oiseaux.net 3–7 yumurta ve yaklaşık 14 günlük kuluçka bildirir. Kazakistan yayınlarına dayanan bölgesel derlemede ise 4–8, çoğunlukla 5–6 yumurta ve 15–16 gün verilir. Bu farklılıklar tek bir ortalamaya dönüştürülmez. Bölgesel hesapta kuluçkayı dişi yapar, erkek onu besler; yavruları iki ebeveyn besler.

Karıştırılabilecek Türler

1. Moğolistan Örümcekkuşunun (Lanius isabellinus) tipik erkeğinde baş ve sırt daha eşit kum renginde, alt taraf daha krem-kızıl görünür; açık kaş daha siliktir. Ancak onun maskesi de siyah olabilir ve kanadında beyaz leke bulunabilir. Dişi ve gençlerde ayrım daha güçtür. Gaga ile göz arasındaki koyuluğun zayıf olması tek başına bu türü veya Türkistan Örümcekkuşunu kesinleştirmez.

2. Kızıl Sırtlı Örümcekkuşunun (Lanius collurio) erişkin erkeğinde baş gri, sırt canlı kestane rengindedir; kuyruk siyah-beyaz desenlidir. Dişinin kuyruğu kahverengidir ve beyazı daha dar bir yan kenar halinde kalır. Gençlerde pulsu üst taraf ve kızılımsı tonlar görülebilir. Bu nedenle erişkin erkeğin çarpıcı kuyruk desenini bütün dişi ve gençlerden de beklememek gerekir.

3. Kara Alınlı Örümcekkuşunun (Lanius minor) erişkininde alnı ve göz üstünü kaplayan geniş siyah bant, açık pembemsi alt taraf ve kanatta beyaz leke bulunur. Gençte alın siyahı henüz yoktur. Alın deseni yaşla birlikte değerlendirilmelidir; kanatta beyaz leke görmek tek başına Türkistan Örümcekkuşu tanısı sağlamaz.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Türkistan Örümcekkuşu saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Kızıl tepe, soğuk sırt

Tepe sıcak; sırt daha gri-kum ve ayrı renktir.

02
Güçlü siyah maske

Açık alın-kaşla üstten sınırlanır.

03
Kızıl kuyruk + kanat lekesi

İkisi destekleyici; tek başına kesin değil.

Gözlem Noktaları

Türkiye bireyi için doğrulanmış tek mesafe yok

Nokta kayıtları iz değildir; bireysel veri olmadan rota çizilmez.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 0 Çok seyrek ilkbahar veya sonbahar konuğu

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Türkistan Örümcekkuşu

Red-tailed Shrike
Lanius phoenicuroides

Tepe sıcak; sırt daha gri-kum ve ayrı renktir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...