Sivri kanat, dolgun göğüs ve görece uzun kuyruk.
Boz Doğan
Falco columbarius • Merlin
Boz Doğan
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Boz Doğan küçük, sıkı gövdeli ve güçlü bir doğandır. Sivri kanatlarını hızlı ve art arda vurarak uçar. Alt tarafındaki koyu çizgiler ve bantlı kuyruğu, uçuş biçimiyle birlikte değerlendirilmelidir.
İngilizce adı Merlin, bilimsel adı Falco columbarius’tur. AviList v2025b bu tür içinde dokuz alt tür tanır. Bu nedenle farklı ülkelerdeki bütün Boz Doğanların aynı koyulukta görünmesi beklenmez.
Genel Görünüm ve Duruş
Boz Doğan geniş göğüslü, toplu yapılıdır. Tünemiş kuşun kanat uçları kuyruğun sonuna ulaşmaz.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Avrasya erkeğinin üst tarafı genellikle gri, alt tarafı devetüyü renkli ve çizgilidir. Dişi ile gençler daha kahverengidir. Kahverengi bir kuş bu yüzden otomatik olarak erişkin dişi sayılmaz. Daha iri görünmek de ölçeği bilinmeyen tek bir fotoğrafta eşeyi kesinleştirmez.
Renk farkının coğrafi bir yönü de vardır. Cornell’in Kuzey Amerika karşılaştırmasında kıyıdaki koyu topluluklar ile daha soluk kır toplulukları ayrılır. Türkiye’nin doğusuna kadar kışlayabilen pallidus grubunun erkeği ise açık gri üstlüdür. Bu biçimler, aynı kuşun art arda geçtiği yaş evreleri değildir.
Uçuşta Görünüm
Sivri kanatlarla güçlü, hızlı ve kesintisiz vuruşlar yapar. Küçük kuşların peşinden ani yön değişiklikleriyle gidebilir. Kanat altı koyudur; bu özelliği çizgili gövdeyle birlikte değerlendirin.
Ses ve Davranış
Alarmı erkeklerde hızlı, tiz “ki ki ki” dizileri olarak tarif edilir; dişinin sesi daha kalındır. Üreme dışında genellikle sessizdir.
Karıştırılabilecek Türler
Kerkenezin (Falco tinnunculus; İngilizce Common Kestrel veya Eurasian Kestrel) erkeğinde kızıl sırt, gri baş ve geniş koyu uç bantlı gri kuyruk görülür. Avlanırken havada asılı kalması da tipiktir. Boz Doğan erkeğinin daha bütünlüklü gri üst tarafıyla karşılaştırırken yaş ve eşeyi de hesaba katın.
Atmaca (Accipiter nisus; Eurasian Sparrowhawk) benzer büyüklükte ve uzun kuyrukludur. Ayrımda Boz Doğanın sivri kanatları ve hızlı vuruş düzeni önemlidir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Çok sayıda dar bant ile geniş koyu uç bandını yapı ile birlikte oku.
Küçük kuşları zemine yakın ani dönüşlerle izler; davranış tek başına yetmez.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kuş sürülerini yırtıcıya doğru sürme.
Şubat
Tüneğe yaklaşarak kuşu kaldırma.
Mart
Tek erken kaydı sabit göç tarihi sayma.
Nisan
Boğaz kaydını tek rota sayma.
Mayıs
Yaz kaydını üreme kanıtı sayma.
Haziran
Kuzey yuva verisini Türkiye yuvası gibi sunma.
Temmuz
Yuvaya ait olası konumu paylaşma.
Ağustos
Erken hareketi bütün popülasyona genelleme.
Eylül
Geçiş noktasından kilometre üretme.
Ekim
Kahverengi bireyi otomatik dişi sayma.
Kasım
Av kalıntısını toplama.
Aralık
Kış alanında küçük kuşları yemle toplama.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Açık tarım ve bozkır
Küçük kuş sürüleri ile alçak av hattını birlikte ara.
Kıyı ve sulak alan kenarı
Çamurluk, tuzlu bataklık ve kıyı düzlüğünde görünür tünekleri tara.
Çit, direk ve kaya
Av sürüsünü izleyen tek küçük doğan için uzak gözlem yap.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kerkenez
Falco tinnunculus- Yapı
- Kerkenez daha ince; Boz Doğan daha tıknaz ve güçlüdür.
- Davranış
- Kerkenez düzenli havada asılı kalır; Boz Doğan hızlı alçak kovalar.
- Giysi
- Erkek Kerkenez kızıl sırtlı; erkek Boz Doğan mavi-gri üstlüdür.
Gökdoğan
Falco peregrinus- Boy
- Gökdoğan belirgin iri ve geniş göğüslüdür.
- Baş
- Kalın koyu başlık ve bıyık Gökdoğanda daha güçlüdür.
- Kuyruk
- Boz Doğan gövdesine göre daha uzun kuyruklu görünür.
Atmaca
Accipiter nisus- Kanat
- Atmaca yuvarlak, Boz Doğan sivri kanat uçludur.
- Ritim
- Atmacada belirgin kanat vuruşu-süzülme dizisi vardır.
- Davranış
- İkisi de alçak kovalayabilir; davranış tek başına yetmez.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1YuvaBölgeye göre yerde çukur, eski karga/yırtıcı yuvası, kaya çıkıntısı ya da seyrek oyuk; kendi dal yuvasını yapmaz.
- 2YumurtaBTO verisinde tipik 4–5; gözlenen 2–7.
- 3KuluçkaÇoğunlukla dişi; tipik 30 gün, gözlenen 28–32 gün.
- 4YavruYuvada kalma tipik 27,5–30,5 gün; gözlenen 24–32,5 gün.
- 5GözlemBu değerler Türkiye üremesi kanıtı değildir; yuvaya yaklaşma, besin taşıyan kuşu takip etme veya konumu paylaşma.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Boz Doğan ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Doğangiller (Falconidae) — 9 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Boz Doğan
Sivri kanat, dolgun göğüs ve görece uzun kuyruk.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
