Tüp burunlu, güçlü kancalı gaga ve iri başı doğrula.
Boz Yelkovan
Calonectris diomedea • Scopoli's Shearwater
Boz Yelkovan
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Boz Yelkovan, gri üst tarafı, koyu kanatları, beyaz alt tarafı ve ucu çengelli, kalın sarımsı gagasıyla tanınan iri bir deniz kuşudur. Deniz üzerinde görülen benzer yelkovanlardan ayrılması, bu genel renklerden daha ayrıntılı bir inceleme gerektirir.
Genel Görünüm ve Duruş
Gaganın üzerindeki burun delikleri tüp biçimindedir; ayaklar pembe ve perdelidir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ile dişinin tüylerinde güvenilir bir eşey işareti yoktur. Gaganın ve gövdenin görünürde iri olması, tek fotoğraftan kesin erkek tanısı koydurmaz; koloniler arasındaki büyüklük farklılıkları da dikkate alınmalıdır.
Yunanistan’ın Strofades adalarında 2007–2011’de incelenen 135 uçma çağındaki yavrunun eşeyi kan örneklerinden belirlendi. Bütün ölçümleri bulunan 122 yavru için birden fazla vücut ölçüsünü birleştiren yöntem, bu yavruların yüzde 81,2’sinin eşeyini doğru sınıflandırdı. Bu sonuç, ölçülmüş o yavru grubuna aittir; uzaktan bakılarak kullanılan kusursuz bir eşey anahtarı değildir. Bu incelemede ayrıca doğrulanmış bir tüy desenine dayalı yaş anahtarı bulunmadı.
Uçuşta Görünüm
Kanatlarını hafifçe kavisli tutarak süzülür; yavaş kanat çırpışları yapar.
Ses ve Davranış
Denizde genellikle sessizdir. Kolonide yerde veya uçarken boğuk, horlamayı andıran, tekrarlanan iniltiler duyulur. Dişinin sesi daha pes olarak betimlenir.
Karıştırılabilecek Türler
Atlantik Boz Yelkovanı Calonectris borealis, en önemli benzeridir. Boz Yelkovanın kanat altındaki beyazlık genellikle dış uçuş tüylerinin iç kısımlarına doğru uzanır. Fakat en dış tüyü tamamen koyu olan, genetik olarak doğrulanmış Boz Yelkovan da bildirilmiştir. Bu yüzden “uç tüy siyahsa kesin Atlantik türüdür” denemez. Kanat altındaki küçük örtü tüylerinin koyu desenleri, gaga oranları ve genel yapı birlikte değerlendirilmelidir. İspanya’nın Balear Adaları’nda 2023’teki dört kuşun fotoğraflarını inceleyen çalışma, üçünü Atlantik Boz Yelkovanı olarak kabul ederken dördüncüyü kesin tür adı vermeden bıraktı. Işık, fotoğraf açısı ve tüy aşınması bu yakın türlerde ayrımı zorlaştırabilir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Uzun-geniş kanat ve kısa kama kuyruğu birlikte oku.
Dış el teleklerinin iç kenarındaki beyaz uzantıları birkaç karede ara.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kış kaydını düzenli koloni sayma.
Şubat
Yabancı koloninin tarihini kopyalama.
Mart
Gece kolonisine ışık tutma.
Nisan
Yuva boşluğuna girme.
Mayıs
Taş kaldırma.
Haziran
Kuluçkadaki kuşu değiştirmeye zorlama.
Temmuz
Yuvaya yaklaşma.
Ağustos
Tekneyle beslenme hattını kesme.
Eylül
Koloni önünde bekleme.
Ekim
Karaya düşen genci denize atma.
Kasım
Kayıt noktasından rota çizme.
Aralık
Gözlem çabasını kaydet.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Açık deniz
Rüzgâr çizgisi, akıntı cephesi ve doğal beslenme sürülerini tara.
Kayalık ada
Koloniye çıkmadan uzaktan geçişi izle.
Gece koloni girişi
Işık, flaş ve ses çalma kullanma.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Atlantik Boz Yelkovanı
Calonectris borealis- Kanat altı
- Dış el telekleri çoğunlukla daha bütünlüklü koyu.
- Yapı
- Genellikle daha iri ve güçlü.
- Gaga
- Çoğu kez daha kalın ve parlak sarı.
Yelkovan
Puffinus yelkouan- Boy
- Belirgin daha küçük.
- Gaga
- Daha ince ve koyu.
- Uçuş
- Daha hızlı kanat vuruşlu.
Balear Yelkovanı
Puffinus mauretanicus- Alt taraf
- Daha kirli ve değişken kahverengi.
- Yapı
- Daha küçük ve ince gagalı.
- Desen
- Daha az keskin iki renkli.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1YuvaKaya yarığı, mağara, taş altı oyuk veya kovuk; malzeme az.
- 2YumurtaYılda tek yumurta.
- 3Kuluçkaİki ebeveyn nöbetleşe; kaynaklara göre yaklaşık 52–54 gün.
- 4Yavruİki ebeveyn gece besler; yaklaşık 90–93 günde uçar.
- 5GözlemTaş kaldırma, boşluğa girme, flaş/ses kullanma veya konum paylaşma.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Boz Yelkovan ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Fırtınakuşugiller (Procellariidae) — 5 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Boz Yelkovan
Tüp burunlu, güçlü kancalı gaga ve iri başı doğrula.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
