
Ak Kanatlı Kara Serçe
Kalın mavimsi gaga ve açık kanat panelini kontrol edin; erkeğin rengi mevsimle değişir.
Biyolojik Bilgiler
Boyu
Ortak tür değeri
Kanat Açıklığı
Ortak tür değeri
Ağırlığı
Doğal Yayılışında Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Tek işaretle karar vermeSoluk mavimsi gri, konik yapı.
Kahverengi bireylerde de bulunur.
Siyah renk yıl boyunca korunmaz.
Erkek–dişi karşılaştır

DişiErkekÜreme erkeği siyah-beyazdır; kış erkeği, dişi ve genç kuşlar kahverengi çizgili olabilir.
Doğal yayılışında nerede aranır?
Üremede otlu, seyrek çalılıklı ovaları; kışın açık alanda beslenen sürüleri gözleyin.
Kanada değerlendirmesinde Alberta’ya varış çoğunlukla Mayıs sonudur; bütün yayılışı kapsayan kesin aylık takvim verilmez.
Yuva, Yumurta ve Kuluçka
Yerde, örtü altında çanak yuva. Cornell: 2–5 yumurta, 10–12 gün kuluçka; Audubon: genellikle 4–5 yumurta.
Tekrarlı ve titreşimli ötüş cümleleri; iki eşeyde yumuşak, uzayan ıslık çağrısı.
Sessizce izleyin; erişkinlerle yavruların arasına girmeyin, yuva örtüsünü bozmayın.
Tür Bilgisi
Hızlı Tanı
Üreme tüyündeki erkek, siyah gövdesi ve geniş beyaz kanat alanıyla dikkat çeker. Kısa kuyruklu, dolgun yapılıdır; kalın, konik gagası soluk mavimsi gridir. Kışın yalnız siyah kuş aramak doğru olmaz: erkek de kahverengi ve çizgili bir görünüme geçer.
Genel Görünüm ve Duruş
Yerde beslenen kuşlarda ağır gaga ve kompakt gövde birlikte seçilir. Tünediğinde beyaz alan, kapalı kanat boyunca uzanan açık bir panel oluşturur. Üreme erkeğindeki beyazlık özellikle kanat örtü tüylerindedir; kanadın bütünü beyaz değildir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Dişi ve gençlerde üst taraf kahverengi, alt taraf açık zemin üzerinde koyu çizgilidir. Soluk kaş, koyu bıyık çizgisi ve açık boğaz seçilebilir. Genç kuşlar dişiye benzer, fakat daha krem renkli ve daha çizgili olabilir. Üreme dışındaki erkeğin de dişiye benzemesi, kahverengi her bireyin dişi sayılmasını engeller.
Kanada’nın uzman değerlendirmesi, üreme dışı erkeğin kanat panelinin dişiden daha geniş ve parlak krem renkli olabildiğini, baş ve sırtta daha pas rengi tonlar taşıdığını belirtir. Karın tüyleri beyaz kenarlı siyahtır; dıştan görülen açık kenarlar, siyahlığın tamamen yok olduğu izlenimini verebilir. Dişinin koyu kahverengi kanadındaki açık alan da krem tonlu olabilir. Bu ayrıntılar mevsim, ışık ve tüylerin görülebilen kısmıyla birlikte değerlendirilir; kahverengi çizgili görünüş tek başına kesin eşey veya yaş vermez.
Uçuşta Görünüm
Kahverengi bireylerde de kanattaki açık alan uçuşta belirginleşir. Kış sürüleri yere yakın, sıkı gruplar halinde ilerleyebilir. Erkeğin kur uçuşunda ise yükselip süzülerek alçalması görülür; bu gösteri, sürünün bir beslenme alanından diğerine uçuşundan farklıdır.
Erkek yalnız havada ötmez; yüksekçe bir çalıya, çite veya tele de tüneyebilir. Gösteri uçuşunda ötüşün büyük bölümü yavaş alçalma sırasında verilir.
Ses ve Davranış
Erkeğin ötüşü ayrı cümleler halinde duyulan tekrarlı notalar ve hızlı titreşimli bölümler içerir. İlkbaharda alan edinirken daha sert ve aralıklı, eşleşme ilerledikçe daha akıcı bir ötüş verebilir. İki eşeyin uçuşta da kullandığı yumuşak, uzatılmış ıslık yaygın çağrısıdır.
Üreme başında çatışan erkekler kanatlarını silkerek, tüylerini kabartarak veya gövdelerini bükerek karşılaşabilir. Alanların birbirine yakın olması, bireysel alan savunmasının bulunmadığı anlamına gelmez; dişiler de başka dişilere saldırgan davranabilir.
Yaygın uçuş ıslığı “hweee” diye yazıya aktarılır. Yuvaya dönen ebeveynler cıvıltılı bir çağrı, yavru beslerken “whert” sesi verebilir; yiyecek isteyen yavrularda böceği andıran vızıltı da duyulabilir.
Karıştırılabilecek Türler
Kestane Boğazlı Çinte (Calcarius ornatus; Chestnut-collared Longspur), kısa kuyruğu ve dolgun başıyla benzer bir ilk izlenim yaratabilir. Ancak gagası daha küçük ve gridir. Dişi ile üreme dışı bireylerde soluk gri zemin, göğüste silik çizgiler ve yanağın gerisinde koyu bir gölge bulunur. Kuyruk tüm tüy dönemlerinde büyük ölçüde beyaz, ortasında belirgin siyah üçgenlidir. Ak Kanatlı Kara Serçe’nin iç kuyruk uçlarındaki küçük beyazlıklarla bu geniş beyaz desen karıştırılmamalıdır. Üreme erkeğinin siyah göğüs ve karnına krem renkli yüz-boğaz ile kestane ense eşlik eder; kara serçe erkeğindeki geniş beyaz kanat örtüleri farklıdır. Kuyruğu açılan kuşu izlemek, uzaktaki birkaç göğüs çizgisini saymaktan daha değerlidir.
Mccown Çintesi (Rhynchophanes mccownii; Thick-billed Longspur) de kalın, tabanda geniş bir gagaya sahiptir; dolayısıyla yalnız “kalın gaga” iki türü ayırmaz. Kuyruğunda beyaz zemin üzerinde siyah T biçimi bulunur. Üreme erkeğinin siyah-beyaz başı, siyah göğüs lekesi ve kestane kanat alanı vardır. Üreme dışındaki erkekte gaga pembemsi olur; siyah göğüs ve kestane kanat işaretleri daha silik kalır. Dişi ve gençler krem-kahverengi çizgili, boğaz ve karınları açık renklidir; kanatta kestane tonunun izi görülebilir. Kara serçenin uzun açık kanat paneli, daha belirgin alt taraf çizgileri ve mavimsi gaga rengiyle birlikte karşılaştırılmalıdır. İki türün de açık arazide yerde beslenmesi, tek başına teşhis sağlamaz.
Pirinç Karatavuğu (Dolichonyx oryzivorus; Bobolink), üreme erkeğinin siyah-beyaz görünüşü nedeniyle karıştırılabilir. Beyazlık özellikle sırt ve kuyruk sokumundadır; ensesinde zengin krem renkli bir alan bulunur. Kara serçe erkeğinde aynı beyaz sırt ve açık ense birleşimi yoktur; dikkat çeken beyazlık kanat üzerindedir. Pirinç Karatavuğu’nun gagası daha sivri, başının üstü daha yassı görünür. Dişi ve üreme dışı erkekleri sıcak krem-kahverengi tonlarda, sırt ve yanları çizgilidir; tepede belirgin koyu şeritler, ensede ise çizgisiz alan görülür ve gaga pembemsidir. Bu kahverengi görünümlerde de gaga yapısı ile desenin vücuttaki yeri, yalnız genel renkten daha yararlı karşılaştırmalardır.
Dünya Yayılışı
Kuzey Amerika’nın Büyük Ovalar bölgesine özgü bir kuştur. Üreme yayılışı Kanada’nın güney çayırlıklarından ABD’nin orta ve batı iç ovalarına uzanır. Kanada’da güneydoğu Alberta, güney Saskatchewan ve güneybatı Manitoba’da bulunur. Kışlama alanları ABD’nin güneybatısı ile Meksika’nın kuzey ve orta-kuzey açık alanlarını kapsar.
Doğal Yayılışındaki Durumu
Yerel sayıları yıldan yıla güçlü biçimde değişebilir. Saskatchewan Kuş Atlası, kısa ve orta boylu otlaklar yanında ekili meraları ve bazı tarım alanlarını da belgelemektedir. Bir yıl kalabalık, sonraki yıl seyrek olması tek başına kalıcı bir artış ya da yok oluş kanıtı değildir.
Göç Yolculuğu
Üreme sonrası sürüler halinde güneye gider; kışın besin ve yağış koşullarına bağlı olarak yer değiştirebilir. Kanada değerlendirmesinde Alberta’ya varışın çoğunlukla Mayıs sonuna denk geldiği, erkeklerin dişilerden önce ulaşabildiği belirtilir. Bu bölgesel zamanlama, bütün kıta için tek bir varış günü veya değişmez göç rotası değildir.
Üreme Alanı
Kısa ve orta boylu çayırlıklar ile otlu, seyrek çalılıklı bozkırları kullanır. USGS uzman derlemesi, beslenmeye uygun kısa bitki örtüsünün yanında yuvayı gizleyen örtünün de korunmasını vurgular. Otlatmanın etkisi otlak tipine ve yoğunluğuna göre değişir; her yerde tek bir otlatma düzeyi önerilemez.
Yuva Yeri
Dişi, bir çalı, kaktüs ya da iri ot kümesi dibinde gölgeli bir yer seçer. İki eşeyin yaptığı, ot sapı ve ince köklerden oluşan çanak yere oturur; içi ince ot veya kılla döşenebilir. Cornell rehberi 2–5 yumurta, 10–12 gün kuluçka ve 7–9 gün yuvada kalma süresi verir. Audubon rehberinde çoğunlukla 4–5 yumurta, ağırlıklı olarak dişinin yürüttüğü 11–12 günlük kuluçka bildirilir. Bunlar aynı tür için farklı kaynak kapsamlarıdır; sayılar ortalanmaz. İki ebeveyn yavruları besler. Yere yuvalayan kuşların örtüsüne girilmemelidir.
Günlük Alan Kullanımı
Göçte ve kışın açık otlaklar, yabancı otlu tarlalar ve kurumuş sığ göl tabanları beslenme alanı olabilir. Kışın kullanılan tarımsal bir alanın, üreme için gerekli gölge ve gizlenmeyi de sağladığı varsayılmaz. Sürüleri yol kenarından veya mevcut patikadan gözlemek, bitki kümeleri arasında yürümekten daha uygundur.
Ne Yer?
Tohumlar ve omurgasızlarla beslenir; az miktarda meyve de alır. Besinleri arasında çekirgeler, böcekler, tırtıllar, örümcekler ve çeşitli ot tohumları vardır. Yavrulara çoğunlukla böcek götürülür. New Mexico Eyalet Üniversitesi’nin yaban hayatı eğitim rehberi, kışın tohum ve tahılın önemini özellikle belirtir.
Nasıl Beslenir?
Yerde yürüyerek veya koşarak besin toplar; ot başlarından tohum ayırabilir. Böcekleri bitkiden alabilir, yerde kovalayabilir ya da kısa uçuşlarla yakalayabilir. Göç ve kış döneminde çoğunlukla sürüyle beslenir; aynı yerde başka tohum yiyen kuşlar da bulunabilir.
Yağışa Tek Bir Ölçekte Yanıt Vermez
Büyük Ovalar’da 1967–2014 kuş sayımlarını inceleyen 2018 araştırması, türün bölgesel bolluğunu varış dönemindeki daha yağışlı koşullarla, farklı bir zaman ölçeğinde ise önceki dört yıllık kuraklıkla ilişkili buldu. Bu, kuraklığın her yerde yararlı olduğu anlamına gelmez. Araştırma, farklı bölgelerdeki sayıları ve yerleşme örüntülerini istatistiksel olarak karşılaştırır; işaretli her bireyin izlediği yolu göstermemektedir.
Yuvadan Ayrılmak Bağımsızlık Değildir
Colorado’daki kısa otlu çayırlık araştırmasında 82 yavru grubundan 206 yeni yuvadan ayrılmış kuş, radyo izleme ve renkli halkalarla takip edildi. 2006’da yayımlanan sonuçlar, özellikle ilk üç günün ve şiddetli kuraklık koşullarının daha düşük sağkalımla ilişkili olduğunu gösterdi. Yerel araştırmanın sonucu, yuvadan çıkan her kuşun hemen bağımsız yaşadığı varsayımını desteklemez; bütün yayılışa tek bir ölüm oranı olarak da uygulanamaz.
