
Ak Kanatlı Çobanaldatan
Erişkin erkekte geniş beyaz kanat ve kuyruk alanlarını birlikte arayın.
Biyolojik Bilgiler
Boyu
Ortak tür değeri
Kanat Uzunluğu
Ortak tür değeri
Ağırlığı
Doğal Yayılışında Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Tek işaretle karar vermeErişkin erkeğin belirgin deseni.
Seyrek ağaçlı çayırlıklar.
Alçak tepecikler çevresinde.
Erkek–dişi karşılaştır

DişiErkekDişi beyaz alanlardan yoksundur; genç erkeklerde erişkin deseni tamamlanmamış olabilir.
Doğal yayılışında nerede aranır?
Doğal yayılışındaki açık savanları ve alçak tepecikli çayırlıkları uzaktan izleyin.
Paraguay’da üreme eylül–ocak arasında bildirilir; bu takvim bütün yayılışa genellenmez.
Yuva, Yumurta ve Kuluçka
Paraguay çalışmasında zemine iki yumurta, dişi bakımı ve en sık 19 gün kuluçka kaydedildi.
“Tik tik” çağrısı ile kanatların mekanik gösteri sesi farklıdır.
Sessizce izleyin; erişkinlerle yavruların arasına girmeyin, yuva örtüsünü bozmayın.
Tür Bilgisi
Hızlı Tanı
Güney Amerika’nın açık savanlarında yaşayan bu çobanaldatanın erişkin erkeği, kanat ve kuyruğundaki geniş beyaz alanlarla tanınır. Dişide bu beyazlık bulunmaz; kahverengi, desenli görünüşü başka çobanaldatanlarla karışabilir.
Genel Görünüm ve Duruş
Gündüz alçak bitki örtüsü içinde saklanır. Erkeklerin gösteri alanları genellikle alçak karınca veya termit tepecikleri üzerindedir; bütün konma davranışları ağaç dalı tünemesi olarak düşünülmemelidir. Üreme alanındaki bir tepeciğin varlığı, tek başına kuşun bulunduğunu kanıtlamaz.
Erkeğin üst tarafı açık gri-kahverengi üzerine kahverengi benekli ve çizgilidir. Tepede belirgin siyahımsı lekeler vardır; ensede bir yakalık bulunmaz. Geniş, açık devetüyü bıyık altı çizgisi ve boğazın altında devetüyü benek sırası görülür. Göğüs kestane ve kızıl tonlu gri-kahverengi, daha aşağısı beyazdır. Göz kızıl-kahverengi, gaga siyahımsı ve dipte donuk pembedir; ayaklar gri veya pembemsi gridir. Dişinin omuz lekeleri daha koyu ve belirgin, alt tarafı devetüyüdür.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Paraguay’da 1998–2001 arasında yürütülen araştırmada, erişkin tüylerine henüz geçmemiş kuşlar dişilere çok benziyordu; yalnız tüy görünüşünden güvenilir eşey ayrımı yapılamadı. Tüy değiştiren genç erkeklerde eski kahverengi uçuş tüyleri ile yeni beyaz tüyler birlikte bulundu. Bu geçiş, tek tip bir “genç erkek deseni” değildir. Araştırmacı, erişkin erkeklerin beyazlık miktarında da bireysel farklar buldu; aynı erkeklerin izleyen yıllarda mutlaka daha beyazlaştığı gösterilemedi. Bu nedenle daha çok beyazlığı otomatik olarak daha ileri yaşla eşitlemek doğru değildir.
Uçuşta Görünüm
Erkeğin gösteri uçuşunda beyaz kanat ve kuyruk alanları açığa çıkar. Paraguay’daki gözlemlerde erkeğin tepecikten dikçe yükselmesi ve yakın tünekler arasında tekrarlanan kısa uçuşları belgelenmiştir.
Beslenme uçuşu çoğunlukla alçak ve yavaştır; kanat vuruşları arasına sık sık süzülmeler girer.
Paraguay’ın Aguará Ñu alanındaki çalışmada uçuşun bağlama göre değiştiği de görüldü. Ekim 1998’de gözlenen bir karşılaşmada, dişinin gösteri alanından ayrılmasının ardından erkek kanatlarını yukarıda tutarak yanında yavaş, hafifçe salınan bir uçuş yaptı. Aralık 2000’de de dişi olduğu düşünülen bir kuşa benzer biçimde eşlik etti. Yazar bu uçuşu, erkekler arasındaki hızlı kovalamalardan belirgin biçimde ayırır. İkinci kuşun eşeyi kesinleştirilmemiştir; bu iki eşlik gözleminde eşey belirlemenin kesinlik düzeyi farklıdır.
Ses ve Davranış
Paraguay’ın Aguará Ñu alanında erkeklerin gösteri dışında böcek sesini andıran “tik tik” çağrısı kaydedilmiştir. Bu çağrı, uçuş gösterisindeki mekanik gürültüden ayrıdır. Pople’nin gözlemleri, yükselişteki titreşimli sesin kanatlarla çıkarıldığını destekler; başlangıçtaki kısa vuruşun ise tepecikle temastan doğmuş olabileceği belirtilir. Bu ikinci mekanizma kesinleşmiş deney sonucu değildir.
Aguará Ñu’da 1998–2001 üreme dönemlerinde izlenen erkekler, akşam gösteri alanına geldiklerinde kısa süre yoğun biçimde gösteri yapıyordu. Daha sonraki gece gözlemlerinde gösteri sıklığı ay ışığıyla ilişkiliydi; bu, bütün davranışların yalnız dolunayda gerçekleştiğini göstermez. Gösteriye elverişli olmayan koşullarda da erkekler çoğunlukla alanlarında kalıyor, dinleniyor veya av yakalamak için kısa uçuşlar yapıyordu. Bu yüzden bir akşam gösteri duyulmaması, o tepeciğin kullanılmadığını kanıtlamaz.
Aynı Paraguay çalışmasında erkekler arasındaki karşılaşmalar hızlı kovalamalar, bazen üç kuşun katıldığı takipler ve ara sıra fiziksel temas içeriyordu. Kovalamalarda yumuşak, sıvı fokurtusunu andıran başka bir çağrı da duyuldu. Bu ses, dinlenen erkeğin ince “tik tik” çağrısıyla karıştırılmamalıdır. Araştırmada çatışmaların büyük bölümü tek bir gösteri alanında kaydedildi; bu dağılım her erkeğin aynı sıklıkta saldırgan olduğu şeklinde genellenmez.
Karıştırılabilecek Türler
Dişiler özellikle Orak Kanatlı Çobanaldatan (Eleothreptus anomalus) ve Küçük Çobanaldatan (Setopagis parvula) ile karışabilir. Erişkin erkeğin geniş beyazlıkları güçlü ipucudur; beyazlığın görünmediği dişi veya gençlerde yalnız yaşam alanına ya da göz parlamasına dayanarak tanı konmaz.
Küçük Çobanaldatanın erişkin erkeğinde beyazlık, dış uçuş tüylerini kesen bir bant ve kuyruk uçlarındaki lekeler biçimindedir; Ak Kanatlının geniş beyaz yüzeyleriyle aynı değildir. Küçük Çobanaldatanın dişisi de beyaz kanat bandından yoksundur. Onun soluk boğazı, daha belirgin desenli görünüşü ve kanat örtülerindeki açık benekler birlikte değerlendirilir. Kuyrukta beyaz görülmesi tek başına erkek demek değildir: uzman hesabı, bazı dişilerde dış kuyruk tüylerinin iç kenarında çok küçük beyaz uç lekelerinin nadiren bulunabildiğini belirtir.
Orak Kanatlı Çobanaldatanın erkeğinde uçuş tüyleri gövdeye doğru kıvrılır ve kanat kendine özgü orak biçimini alır; koyu dış uçuş tüylerinin beyaz uçları dardır. Ak Kanatlı erkeğin kanadı ise büyük ölçüde beyazdır. İki türün dişileri çok benzerdir: Ak Kanatlının dişisi görece daha açık ve tarçın tonlu, alt tarafı daha az kahverengi benekli ve enine çizgilidir. Bunlar karşılaştırmalı farklardır; kötü ışıkta tek başına “açık renkli dişi” görmek güvenilir tanı sağlamaz.
Dünya Yayılışı
Doğal yayılışı Bolivya, Brezilya ve Paraguay’dadır. Kayıtlar geniş bir alan içine dağılmış, birbirinden uzak savan ve açık çayırlık noktalarından gelir; bu ülkeler arasındaki bütün araziyi kesintisiz kullandığı anlamına gelmez.
Doğal Yayılışındaki Durumu
Doğu Paraguay’daki Mbaracayú ve Laguna Blanca ile Brezilya’daki Emas, bilinen alanlar arasındadır. Türün az sayıda alandan bilinmesi, saptanması güç bir gece kuşu oluşuyla birlikte değerlendirilir. Uygun görünen fakat araştırılmamış bir yer için varlığı kesinleştirilmez.
Göç Yolculuğu
Düzenli göçmen olarak sınıflandırılmaz. Yangına bağlı yerel hareketler olasıdır; ancak bu olasılıktan doğrulanmış bir göç rotası veya bütün bölgelere uygulanacak aylık takvim çıkarılmaz.
Üreme Alanı
Seyrek ağaç ve çalılı açık çayırlıkları, kuru savanları ve açık cerrado örtüsünü kullanır. Paraguay’ın Aguará Ñu alanında erkek gösteri alanları alçak sırtların üst yamaçlarında kümelenmiştir. Bu, her uygun çayırlığın aynı sayıda kuş barındırdığı anlamına gelmez.
Yuva Yeri
Paraguay’daki 1999–2000 gözlemlerinde yumurtalar ot kümeleri arasındaki bir açıklığın yanına, doğrudan zemine bırakılmıştır. Yumurta evresinde bulunan yedi kuluçkanın her birinde iki yumurta vardı. Aynı çalışmada en sık kaydedilen kuluçka süresi 19 gündü; tabloda 17 günlük bir kayıt da vardır. Gözlenen kuluçka, yavruyu ısıtma ve besleme görevlerini dişi üstlenmiş, erkek ziyareti kaydedilmemiştir.
Yavruların kesin uçmaya başlama yaşı doğrulanmamıştır. Makaledeki yaklaşık 19–20 günlük tahmin, büyüme ve yuvada son görülme gözlemlerine dayanır; kesin bir uçuş günü gibi sunulamaz. Yerdeki yuvalara yaklaşılmamalı, dişinin kaçma veya dikkat dağıtma davranışı fotoğraf için tetiklenmemelidir.
Günlük Alan Kullanımı
Gece ve alacakaranlık etkinliği ile gündüz saklanma yerleri aynı işlevi görmez. Paraguay’da gösteri tepecikleri ile dişilerin yuva yerleri de ayrı alanlardır; en yakındaki gösteri erkeğinin mutlaka o yavruların babası olduğu varsayılmaz.
Ne Yer?
Uçan böceklerle beslenir. İncelenen açık kaynaklar, bütün yayılış için güvenilir bir av türü listesi veya yıl boyu besin oranları sağlamadığından belirli bir böcek grubunun diyette baskın olduğu ileri sürülmez.
Nasıl Beslenir?
Açık örtü üzerinde uçarak avlanır. Daha genç bitki örtüsünü beslenmede tercih ettiği bildirilir; bunun daha bol böcekten kaynaklandığı açıklaması bir olasılıktır. Bu ilişki, habitatı yakmanın kuşa her durumda yarar sağlayacağı şeklinde yorumlanmamalıdır.
Dolunayla Birlikte Kaydedilen Başlangıçlar
Paraguay’ın Aguará Ñu alanında başlangıç tarihi belirlenen yedi kuluçkanın tamamında ilk yumurta dolunaydan en fazla iki gün önce veya sonra bırakılmıştı. Bu dikkat çekici örnek, sınırlı sayıda yerel kuluçkaya dayanır; bütün bireylerin her yerde yalnız dolunayda yumurtladığı sonucu çıkarılmaz.
Gösteri Alanı ile Aile Yuvası Aynı Şey Değildir
Paraguay araştırmasındaki erkek kümelenmesi ve dişilerin bakım rolü, bir erkeğin birden fazla dişiyle ürediği bir sistemi destekler. Ancak gösteri alanlarının cinsel çekim nedeniyle mi yoksa uygun tepeciklerin dağılımı nedeniyle mi kümelendiği kesinleşmemiştir. Bu nedenle türün bütün toplulukları tek ve kesin bir eşleşme modeliyle anlatılmaz.
İlk Yuvanın Kayıt Tarihi
Yumurta ve yavrunun ilk ayrıntılı tanımı, Paraguay’ın Mbaracayú alanındaki Kasım–Aralık 1997 gözlemlerine dayanır; makale 2014’te yayımlanmıştır. Bir yumurtanın en az 16 gün sonra açıldığı gözlemi, bütün kuluçkanın tam 16 gün sürdüğünü göstermez. Gözlem aralığı ile ölçülmüş toplam süre ayrı kavramlardır.
