Ak Yanaklı Baştankara

Hızlı Tanı

Ak Yanaklı Baştankara (Poecile lugubris; Sombre Tit) kahverengi-gri gövdeli, geniş beyaz yanaklıdır. Koyu başlığı ve geniş siyah boğaz lekesi birlikte aranır.

Genel Görünüm ve Duruş

Gaga kısa ve kalındır. Koyu başlık enseye uzanır; sırt kahverengi, alt taraf grimsi beyazdır. Boğaz lekesinin alt kenarı bulanıktır. Gözü kahverengidir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Eşeyler benzerdir; dişinin başlığı daha kahverengi veya erkek kadar koyu olabilir. Gençte başlık ve boğaz lekesi daha gri-kahverengidir. Tek renk tonundan eşey belirlenmez.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta kanatlar ve kuyruk kahverengi-gridir; kanat altı açık renktir. Uzaktan baş deseni seçilmemişse tanı kesinleştirilmez.

Ses ve Davranış

İnce “titsi” dizileri ve daha pürüzlü çağrıları vardır. Hızlı, hırıltılı ötüş dizileri değişebilir; ses görülen kuşla eşleştirilir.

Karıştırılabilecek Türler

Kayın Baştankarası (Poecile palustris; Marsh Tit) kahverengi gövdeli, parlak siyah başlıklı ve siyah boğaz lekelidir. Boğaz lekesinin genişliği, başın yan görünüşüyle birlikte incelenir.

Çam Baştankarasının (Periparus ater; Coal Tit) ensesinde beyaz leke, kanadında beyaz şeritler vardır. İnce gagasıyla birlikte bu olumlu işaretler aranır.

Büyük Baştankaranın (Parus major; Great Tit) sarı karnı, ortasındaki siyah şerit ve yeşilimsi sırtı ayırıcıdır. Beyaz yanak tek başına bütün bu baştankaraları ayırmaz.

Dünya Yayılışı

Balkanlar, Anadolu, Kafkasya ve Orta Doğu’nun bir bölümünde yaşar. Türkiye’deki anatoliae alt türünün yayılışı güneybatı Gürcistan ve komşu bölgelere uzanır. Eski Parus lugubris adı, güncel Poecile lugubris ile aynı türün eski cins birleşimidir; ayrı bir kuş değildir.

Türkiye’deki Durumu

Ankara Beynam Ormanı’nda 1978–1980 üreme araştırması türü incelemiştir. Çalışma alanı 1.521 metre yüksekliktedir. Bu yerel kayıt, Türkiye’deki bütün ormanların veya her yükseltinin aynı biçimde kullanıldığını göstermez; ülke çapında güncel alan doluluğu bu taramada doğrulanmadı.

BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde Türkiye için 2002–2012 dönemine ait 400.000–1.200.000 çift tahmini verilir ve veri yetersizliği işaretlenir. Bu geniş, eski tahmin güncel 2026 sayımı değildir. Tablodaki belirsiz eğilim alanlarından kesin artış veya azalış çıkarılmaz.

Göç Yolculuğu

Büyük ölçüde yerleşiktir. Derlemelerde özellikle ilk yılındaki kuşların yer değiştirebildiği belirtilir. Bu bilgi kıtalar arası düzenli göç rotası anlamına gelmez; Türkiye’ye ait ayrıntılı hareket yolları bu taramada doğrulanmadı.

Üreme Alanı

Batı Bulgaristan Rayanovtsi’de 2016–2017 araştırması kireçtaşı arazisinde, kuşun bulunduğu ve bulunmadığı noktaların örtüsünü karşılaştırmıştır. Ağaç ve çalı örtüsü en güçlü ilişkileri göstermiş; diğer değişkenlerin desteği daha zayıf kalmıştır. Bu gözlemsel ilişki, Türkiye için değişmez örtü yüzdesi veya deneyle kanıtlanmış neden değildir. Modelde 2017’deki 99 nokta kullanılmıştır: 52’si türün bulunduğu, 47’si bulunmadığı alanlardı.

Yuva Yeri

Ağaç kovukları, daha seyrek kaya oyukları ve yuva kutuları kullanılabilir. Yunanistan Prespa’nın 1989–1993 çalışmasında kutular uygun görülen, kuşların bulunduğu alanlara yerleştirilmiştir; rastgele seçilmiş bütün ormanları temsil etmez. Yuvadaki kuşu görmek için oyuk açılmaz.

Yunanistan Prespa’da 1989–1993 araştırmasında 18 yumurta takımında 6–9 yumurta bulunmuş; en sık yedi görülmüştür. Kesin izlenebilen yalnız bir yuvada kuluçka 13 gündür. Beş yuvadaki yavrular 22–26 günde ayrılmıştır. Örneklemleri farklı bu değerler bütün Türkiye’ye sabit süre olarak uygulanmaz.

Günlük Alan Kullanımı

Tek başına veya çiftler halinde görülür. Sonbahar ve kışın gevşek gruplara katılabilir.

Ne Yer?

Küçük omurgasızlar, özellikle tırtıl ve başka böcek larvaları başlıca besinlerindendir; tohum da yer. Başka bir baştankara türünün besin yüzdeleri bu türe aktarılmaz.

Nasıl Avlanır?

Alçak dal ve çalılardaki besini toplar, yerde de arar. Oiseaux.net uçan böceklere hamle yapabildiğini ve besin sakladığını bildirir. Görülmeyen avın türü tahmin edilmez.

Ankara Beynam’da 1979 ve 1980’de, her yıl bir Ak Yanaklı Baştankara yuvasına ebeveyn girişleri ışıklı algılayıcıyla kaydedilmiştir. Bu yöntem taşınan besinin kütlesini ölçmez; giriş sayısı aynı miktarda besin veya her Türkiye yuvasının besleme hızı sayılamaz. Yavru gelişimine ait ağırlıklar erişkin ölçüsü değildir.

Oyuktaki Yuva Malzemeleri

Yunanistan Prespa’nın 1989–1993 araştırmasındaki sekiz yuva malzemesi kaydında otlar, keçi kılı ve koyun yünü görülmüştür; içte tüyler de bulunabilir. Sekiz kayıt, her yuvanın aynı malzemeyi kullandığını göstermez. Bir oyuktaki kıllar tek başına kuş türünü tanıtmaz.

Gözlenen ve Hesaplanan Tarih

Yunanistan Prespa’nın 1989–1993 çalışmasında günlük yumurtlama aralığı yalnız iki durumda doğrudan izlenmiştir. Diğer bazı başlangıç tarihleri günde bir yumurta varsayımıyla geriye hesaplanmıştır. Doğrudan görülen tarih ile hesaplanan tarih aynı kesinlikte değildir; yöntem belirtilmeden kesin takvim kurulmaz.