Ak Yanaklı Baştankara

Erkek tüneme

Biyolojik Bilgiler

Boyu

erkek14–15 cm

dişi14–15 cm

Kanat Açıklığı

erkek21–23 cm

dişi21–23 cm

Ağırlığı

erkek16–19 g

dişi16–19 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Ak Yanaklı Baştankara

İngilizce İsim Sombre Tit

Bilimsel İsim Poecile lugubris

Takım Passeriformes

Familya

Baştankaragiller

(Paridae)

IUCN Durumu

LC • Asgari Kaygı

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Canlı renk taşımayan gri-kahverengi baştankara; geniş koyu boğaz, dar beyaz yanak ve güçlü yapı birlikte değerlendirilir. Geniş koyu boğaz, dar beyaz yanak, sade gövde ve ses birlikte; yalnız baş rengiyle eşey ayrılmaz. Güçlü yapılı küçük baştankara. Kısa ve güçlü; aşırı kancalı değil. Sade koyu gri-kahverengi. Siyahımsı, beyaz ve gri-kahverengi; canlı sarı/mavi yok.

Koyu tepe ve geniş boğaz arasında beyaz yanak. Geniş koyu boğaz: Beyaz yanağın altındaki koyu alanın genişliğine bak. Sade gri-kahverengi: Canlı sarı/mavi ve güçlü beyaz kanat çizgileri yok. Yapı ve ses birlikte: Güçlü baştankara yapısını hızlı, tiz sesle tamamla.

Türü sahada tanırken önce bütün silüetini ve duruşunu görün. Canlı renk taşımayan gri-kahverengi baştankara; geniş koyu boğaz, dar beyaz yanak ve güçlü yapı birlikte değerlendirilir. Bu işaretin ışık, tüy aşınması, yaş ve bakış açısıyla değişebilecek kısmını ayrı düşünün. Aynı bireyde en az iki bağımsız özellik uyuşmadan, yalnız otomatik tanı sonucuna veya tek fotoğraf karesine dayanarak kesin kayıt oluşturmayın. Görülmeyen anatomik ayrıntıyı tahmin etmeyin; mümkünse yandan görünüşü, uçuş yüzeyini, doğal sesi ve davranışı ayrı kayıtlarla belgeleyin.

Genel Görünüm ve Duruş

Ak Yanaklı Baştankara siyahımsı başı, beyaz yanakları ve gri-kahverengi gövdesiyle tanınır. Boy ve yapı bakımından Büyük Baştankara'yı andırır fakat canlı sarı veya mavi renkler taşımaz. Koyu boğaz alanı geniştir; bu alanla koyu tepe arasında kalan beyaz yanak daha dar görünür. Kısa, güçlü gaga ve toplu yapı da tanıyı tamamlar. Beyaz yanak tek başına yeterli değildir, çünkü başka baştankaralarda da bulunur.

Güçlü ayaklarıyla ince dallara tutunur, besin ararken baş aşağı sarkabilir. Gövdesi Büyük Baştankara kadar derli toplu görünse de alt tarafta parlak sarı alan ve ortada siyah bir şerit yoktur. Göz ile gaga çevresindeki koyuluk, geniş boğaz lekesi ve sade gövde rengi birlikte okunmalıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi birbirine benzer. Dişinin tepesi ve boğaz lekesi daha kahverengi görünebilir, ancak tepe erkek kadar koyu da olabilir. Bu yüzden tek bir ışıklı veya gölgeli fotoğraftan kesin eşey söylemeyin. Gençte daha mat baş ve gri-kahverengi boğaz alanı görülebilir. Tüylerin yıpranması ve mevsim de tonları etkiler; farklı görünen iki birey zorunlu olarak erkek-dişi çifti değildir.

Biyolojik ölçüler kaynakta boyu Yaklaşık 14–15 cm, kanat açıklığı 21–23 cm, ağırlığı 16–19 g olarak verilir. Bu değerler yalnız görünüşten eşey tayini yapmak için kullanılmaz. Bunlar ortak rehber aralıklarıdır; erkek ve dişi için ayrı Türkiye ölçüm serileri olarak sunulmaz.

Ağaç oyuğunda, bazen kaya boşluğunda veya uygun yuvalıkta ürer. Yuvada bitki lifleri, yün/kıl ve tüy astar kullanılabilir. Rehberlerde genellikle 5–7 yumurta; Prespa yuvalık araştırmasında 6–9 bildirilmiştir. Dişi yaklaşık 12–14 gün kuluçkaya yatar, iki ebeveyn yavruları besler. Ankara çalışmalarını aktaran makalede yavruların yuvada kalışı yaklaşık 22 gündür; tek sabit gün bütün yuvalar için geçerli değildir.

Dişide tepe ve boğaz daha kahverengi olabilir fakat eşeyler belirgin biçimde ayrılmaz. Tek fotoğraftan kesin eşey verme. Görseller korunup raporlandı. Ağaç oyuğu; bazen kaya boşluğu/yuvalık. Lif, yün/kıl ve tüy astar. Yumurta: Genellikle 5–7; Prespa araştırmasında 6–9 örnekleri. Kuluçka: Dişi, yaklaşık 12–14 gün. İki ebeveyn besler; Ankara çalışmalarında yaklaşık 22 gün yuvada.

Uçuşta Görünüm

Üst taraf sade gri-kahverengidir; ince açık tüy kenarları güçlü beyaz kanat çizgileriyle karıştırılmamalıdır. Kuyruk benzer koyu gri-kahverengi, kanat altı daha açıktır. Kuyruk boyunca tekrarlanan belirgin enine bantlar veya siyah zemin üstünde beyaz yan benekleri türün normal deseni değildir. Uçuş ipucunu baş, boğaz ve sakin tüneme görünüşüyle tamamlayın.

Üstten / sırt tarafı Sade gri-kahverengi üst taraf yardımcıdır; tanı için beyaz yanak ve geniş koyu boğazı da gör. Uçuş tek başına tanı koydurmaz.

Ses ve Davranış

Hızlı, tiz diziler ve pürüzlü sonlar; başka baştankaralarla karışabilir. Tekrarlanan kısa diziler; Büyük Baştankara’nın melodik iki notalı sesinden farklılaşabilir. Sesin geldiği kuşu gör ve doğal kaydı sakla; yalnız yazılı heceye güvenme.

Karıştırılabilecek Türler

Kayın Baştankarası: Boğaz: Genellikle daha küçük ve derli toplu koyu leke; Ak Yanaklı’da geniş. Daha küçük görünüşü sesle birlikte değerlendir; tek ölçüt kullanma. Çam Baştankarası: Ense: Belirgin beyaz ense alanı bulunur. Kanat: Beyaz kanat çizgileri ve küçük yapı; Ak Yanaklı daha sade. Büyük Baştankara: Alt taraf: Türkiye’deki normal görünüşte sarı karın ve siyah orta çizgi. Boy benzer olabilir; sarı renk ve karın deseniyle ayır.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça

Başka Türle Karşılaştır

Ak Yanaklı Baştankara saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye

3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme

Geniş koyu boğaz

Beyaz yanağın altındaki koyu alanın genişliğine bak.

Sade gri-kahverengi

Canlı sarı/mavi ve güçlü beyaz kanat çizgileri yok.

Yapı ve ses birlikte

Güçlü baştankara yapısını hızlı, tiz sesle tamamla.

Erkek–dişi karşılaştırSürgüyü çek

ERKEKDİŞİ

Dişide tepe ve boğaz daha kahverengi olabilir fakat eşeyler belirgin biçimde ayrılmaz. Tek fotoğraftan kesin eşey verme. Mevcut levhalar zıt yönlüdür; sürgüdeki poz farkı eşey özelliği değildir. Görseller korunup raporlandı.

Sade kanadı baş deseniyle tamamlaUçuş ipucu

Ak Yanaklı Baştankara kanat üstü uçuş levhası

Üstten / sırt tarafıSade gri-kahverengi üst taraf yardımcıdır; tanı için beyaz yanak ve geniş koyu boğazı da gör.

Tek başına yeterli değildir. Uçuş tek başına tanı koydurmaz. Mevcut alt uçuş levhasındaki enine çizgili kuyruk ve benekli yanlar bu türe ait özellikler değildir; görsel değiştirilmeden hata raporuna kaydedildi.

Bu ay