kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Çobanaldatan (Caprimulgus europaeus)
VS
Seçildi Guguk (Cuculus canorus)

Çobanaldatan

Caprimulgus europaeus

Takım Caprimulgiformes
Familya Çobanaldatangiller (Caprimulgidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Mekanik cırlama, güve gibi uçuş, erkekte sınırlı beyaz kanat-kuyruk lekeleri

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Çobanaldatan (Caprimulgus europaeus), gün batımından sonra görülen, kuru yaprakları andıran desenli bir gece kuşudur. İngilizce European Nightjar ve Eurasian Nightjar adları aynı türü anlatır. Gri, kahverengi ve siyahın iç içe geçtiği tüyleri, yerde dinlenirken onu çevresinden ayırmayı güçleştirir. İlk bakışta tek bir leke aramak yerine uzun gövdeli siluetine ve karışık kamuflaj desenine bakılır. Gündüz dinlendiği yerden aniden kalkması mümkündür; onu görebilmek için dinlenme alanına girip kaldırmak gerekmez.

Genel Görünüm ve Duruş

Başının üstü basık, gövdesi uzundur. Dala konduğunda çoğu ötücü gibi dala enine oturmak yerine dal boyunca uzanır. Kapalı kanatları kuyruğun üzerine iyice ilerler; böylece dinlenen kuş ince ve yatay görünür. Sırtın iki yanında, siyah merkezli ve krem kenarlı tüylerin oluşturduğu açık alanlar seçilebilir. Bunların altında, kapalı kanadın üst bölümünde daha koyu bir omuz alanı bulunur. Bu desenin belirginliği bütün bireylerde aynı değildir; bazı kuşlar koyu kahverengi, bazıları daha soluk gri veya kum rengindedir.

Büyük koyu gözleri, basık başı ve kısa görünen gagası dikkat çeker. Gaga küçük olsa da ağız açıklığı geniştir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkeğin dış kanat tüylerinde ve kuyruğunun iki yanındaki dış tüylerin uçlarında beyaz bulunur. Kanat kapalıyken bu beyaz küçük görünebilir, hatta bütünüyle saklanabilir. Dişide aynı yerlerde belirgin beyaz beklenmez; kanatta silik, sarımsı kahverengi lekeler bulunabilir. Bu nedenle dinlenen bir kuşta beyaz görememek, onu kesin dişi saymaya yetmez. Tüy deseninin gerçekten açığa çıktığı bir görüntü gerekir.

Genç kuş, erişkin dişiye benzeyebilir. Yeni çıkmış kanat tüylerinin kenarları ince, açık sarımsı kahverengidir; kuyruk tüylerindeki koyu izler ok ucunu andırabilir. Gençlerde parlak erişkin erkek beyazı yerine daha donuk açık alanlar görülebilir. Bazı genç erkekler tüy ayrıntılarıyla ayırt edilebilir, fakat her genç kuşun eşeyi görünüşten güvenle belirlenemez. Bu küçük ayrıntılar uzaktan çekilmiş karanlık bir fotoğrafta seçilmiyorsa yaş ve eşey belirsiz bırakılır.

Uçuşta Görünüm

Uçarken uzun, sivri kanatları ve uzun kuyruğuyla küçük bir doğanı andırabilir. Ancak karanlıkta çoğunlukla yalnız dış çizgisi görülür; gri ve kahverengi tüy desenleri seçilmeyebilir. Uçuş siluetini, dinlenirken görülen baş ve gövde yapısıyla birlikte değerlendirmek tanımayı kolaylaştırır.

Ses ve Davranış

Erkek, alacakaranlıkta bir tünekten uzun, titreşimli bir cırlama çıkarır. Ses, kesintisiz çalışan küçük bir motoru andırabilir ve dakikalarca sürebilir. Arada kısa çağrılar da duyulur. Gösteri sırasında çıkan keskin kanat çırpma sesini ötüşten ayırmak gerekir. Kuşu tanımak için doğal sesini dinlemek yeterlidir; ses kaydı çalarak yanıt vermeye zorlanmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Çöl Çobanaldatanı (Caprimulgus aegyptius, Egyptian Nightjar) daha düz ve soluk kum rengi görünümüyle ayrılır. Çobanaldatan erkeğinin kanat ucuna yakın ayrı beyaz lekeleri onda bulunmaz; kanat altı çoğunlukla beyazdır. Bununla birlikte Çöl Çobanaldatanı erkeğinin dış kuyruk tüylerinin uçlarında dar beyazımsı izler olabilir: “kuyrukta hiç beyaz yok” diye bir kural konmaz. Ötüşü de Çobanaldatanın uzun cırlamasından farklı, art arda yinelenen kalın ve boğuk notalardan oluşur. Çok soluk bir Çobanaldatan yalnız rengine bakılarak bu tür sanılabilir; kanat deseni, ses ve genel görünüm birlikte değerlendirilir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üremek için ağaçlıkla açıklığın yan yana bulunduğu yerleri kullanır. Fundalıklar, orman içi açıklıklar ve genç ağaçların bulunduğu alanlar uygun olabilir. RSPB’nin Britanya için hazırladığı anlatımda, yeni kesilmiş iğne yapraklı orman bölümleri de önemli üreme ortamları arasındadır.

Yuva Yeri

Dal ve otlarla bir yuva örmez; yumurtaları yerdeki uygun bir noktaya doğrudan bırakır. BTO’nun Britanya kuşları için hazırladığı uzman derlemede tipik yumurta sayısı iki, kuluçka süresi 18 gün, yavruların uçuş tüylerini geliştirerek uçabilecek duruma gelmesi 17,5–18,5 gün olarak verilir. Kuluçkaya iki eşey de katılır. Bunlar Türkiye’de yapılmış bir yuva ölçümünün sonuçları değildir; bütün yavruların aynı gün uçtuğunu da göstermez. Yerdeki yumurtayı veya yavruyu fark ederseniz yaklaşmadan geri çekilin.

Günlük Alan Kullanımı

Yuva alanıyla gece beslendiği yer aynı olmayabilir. İngiltere’de Thetford Ormanı ve Dersingham Bog koruma alanında 2014–2017 yazlarında, 50’den fazla bireyin hareketleri GPS cihazlarıyla araştırıldı. Beş dakikalık aralıklarla alınan konumlar ve besin alanlarının incelemesi, bazı avlanma alanlarının yuvalardan kilometrelerce uzakta bulunduğunu gösterdi. Bu nedenle yalnız yumurtaların bulunduğu küçük noktayı korumak, o bölgedeki kuşların bütün beslenme gereksinimini karşılamayabilir. Çalışmanın mesafeleri Türkiye’deki her birey için sabit bir dolaşma yarıçapı değildir.

Dünya Yayılışı

Üreme alanı Avrupa ve Kuzey Afrika’nın bazı kesimlerinden Asya’nın içlerine, Moğolistan ve Çin’e uzanır. Üreme dönemi dışında Sahra’nın güneyindeki Afrika’ya gider. Bu geniş alanda tüylerin açıklığı ve desenin belirginliği değişebilir. AviList aynı tür altında altı alt tür tanır; bir kuşun soluk ya da koyu görünmesi, tek başına alt türünü kesinleştirmez.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de üreyen bir türdür. BirdLife International’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde, Türkiye için 2002–2012 dönemine dayanan 100.000–200.000 çiftlik bir tahmin yer alır. Kaynak, bu sayının sınırlı veriden yapılan genişletmelere dayandığını belirtir; bütün ülkenin doğrudan sayımı değildir. Aynı tabloda kısa ve uzun dönem değişimin yönü, veri yetersizliği nedeniyle bilinmiyor olarak gösterilir. Bu eski tahmin, günümüzde kaç çift bulunduğunu veya sayının artıp azaldığını söylemez.

Göç Yolculuğu

Göçün ayrıntıları ürediği topluluğa göre değişebilir. BTO’nun İngiltere’deki Thetford Ormanı’nda 2015, 2017 ve 2021–2022 dönemlerinde yürüttüğü projede, GPS verileri geri alınabilen dokuz birey izlenmiştir. Bu kuşların başlıca kışlama alanları, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde ekvator yağmur ormanlarının güneyindeki çalılıklı otlaklardı. Projenin ilk sonuçlarında sonbahar yolculuğu yaklaşık 6–8 hafta sürmüştür. Bunlar İngiltere’de işaretlenen kuşların bulgularıdır; Türkiye’deki her Çobanaldatanın aynı ülkeye ve aynı duraklardan gittiği anlamına gelmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Uçan böceklerle beslenir. İngiltere’nin Güney Yorkshire bölgesindeki Thorne ve Hatfield bataklıklarında, 2015–2018 yazlarında toplanan dışkılardaki böcek DNA’sı incelenmiştir. 2022’de yayımlanan araştırmada, kalite kontrolünden sonra kalan 130 dışkı örneğinin yüzde 99’unda kelebek ve güve grubuna ait izler bulundu. Sinek ve kınkanatlı böcek izleri de saptandı. Buradaki yüzde, besinin ağırlık oranı değildir; örneklerde ilgili grubun bulunma sıklığıdır. Ayrıca 130 örnek, mutlaka 130 farklı kuş demek değildir. Sonuç bu İngiltere topluluğuna aittir; Türkiye’deki kuşların değişmez besin listesi olarak kullanılamaz.

Nasıl Avlanır?

Yerdeki veya ağaçtaki bir dinlenme noktasından havalanıp uçan böceğin peşine düşebilir. Kıvrak, ani yön değiştiren kanat vuruşlarıyla avını havada yakalar. Böylece gövdesi yerde hareketsizken çok iyi saklanan aynı kuş, beslenirken son derece hareketli görünür. Onu izlemek için parlak bir ışıkla sürekli aydınlatmak veya avlanma hattına girmek yerine uzaktan gözlem yapılır.

İlginç Bilgiler

## Bıyık Gibi Görünen Tüylerin İncelenmesi Gaga çevresindeki bıyıksı yapılar, değişime uğramış ince tüylerdir. 2020’de yayımlanan bir anatomi çalışmasında, Çobanaldatanın da bulunduğu 12 kuş türünün bu yapıları müze örnekleri üzerinden incelendi. Çobanaldatanın doku örneği, İngiltere’deki Tring Doğa Tarihi Müzesi koleksiyonundan alınarak mikroskopla incelenmişti. Bu tüylerin köklerinin tabanında, dokunmayla ilgili algılayıcı yapılar görüldü. Bulgular bir duyusal işleve işaret etse de tüylerin uçan böceği tam olarak nasıl yakalamaya yardım ettiğini göstermedi. Karanlıkta yön bulma veya engellerden kaçınma gibi görevler araştırmacıların tartıştığı olasılıklardı; kanıtlanmış bir avlanma deneyi değildi. Bu nedenle gaga çevresindeki tüyleri kesin olarak bir “böcek süzgeci” ya da gözü koruyan bir ağ diye tanımlamak doğru olmaz. ## Keçilerle İlgili Eski Bir Yanılgı Bu kuşun keçilerin sütünü içtiği düşüncesi, Avrupa’da eskiden yaygın bir inanıştı. İngilizcedeki eski adlarından biri de bu inanışı yansıtır. RSPB’nin uzman anlatımı, gerçekte kuşun böceklerle beslendiğini vurgular. Hayvanların yakınında dolaşmasının, çevrelerinde toplanan böceklerle ilişkili olması olası açıklama olarak sunulur.

Guguk

Cuculus canorus

Takım Cuculiformes
Familya Gugukgiller (Cuculidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Guguk (Cuculus canorus), Türkiye faunasında karakteristik morfolojik yapısı ve yaşam alanı tercihleri ile ayırt edilir.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Guguk, güvercin büyüklüğünde, ince gövdeli, uzun kuyruklu ve sivri kanatlı bir kuştur. Gri erişkinde maviye çalan gri baş ve göğüs, siyah-beyaz enine çizgili karınla birleşir. Uçuşta küçük bir yırtıcıyı andırabilir. Görülen kuşu yalnız bu izlenimle adlandırmak yerine kanat biçimi, gaga ve tüy deseni birlikte incelenir.

Genel Görünüm ve Duruş

Uzun kanatlar ile kuyruk, gövdenin ince görünümünü belirginleştirir; gaga bunlara göre küçüktür. Cornell’in uzman tanımında çizgili karın, uzun kuyruk ve küçük gaga birlikte vurgulanır. Sarı göz ile açık kuyruk altı da destekleyicidir. Bunların benzer Guguk türlerinde değişen birleşimler halinde bulunabilmesi, tek bir sarı gözün kesin tanı olmayacağını hatırlatır.

Gri erişkinin üst tarafı düz gri, uzun kanat ve kuyruğu daha koyu gridir. Baş ve boyun üst taraftan daha açık görünebilir. Beyaz alt taraf karında hafif krem ton alır; göğsün altı ve böğürler ince enine çizgilidir. Uzun kuyruk beyaz benekler ve beyaz uçlar taşır. Gözün renkli kısmı ile çevresindeki halka sarı, kısa ayaklar sarıdır; siyah gagasının dibinde sarılık bulunur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Gri erkek ve dişiyi ayırmak her zaman mümkün değildir. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin teşhis rehberi erkekte gri göğüs ile çizgili karın arasındaki sınırın daha belirgin olduğunu anlatır. Bazı dişilerde göğüs ve boyun yanlarındaki çizgilerin altında kızıl tonlar, gri kanat örtülerinde kızıl benekler görülebilir. Aynı rehber, kimi gri dişilerin erkeklerden ayırt edilemediğini açıkça belirtir.

Erişkin dişinin başka bir görünümü kızıl-kahverengidir: açık ve koyu enine bantlar baş, sırt ve kanat örtülerinde birlikte görülür. Bu, ayrı bir tür veya yalnız gençlik giysisi değildir. 2024 tarihli özgün genetik araştırmanın tanımı da gri ve kızıl erişkin dişileri aynı türün iki renk biçimi olarak ayırır. Bütün dişileri kızıl, bütün gri kuşları erkek saymak yanlıştır.

Genç kuşlarda üst taraf kızıl-kahverengi ve enine çizgili olabileceği gibi daha gri de görünebilir. Kanat örtüleri ve uzun uçuş tüylerinin açık kenarları, ensedeki beyaz leke ve gri göz birlikte yaş değerlendirmesini destekler. Kızıl erişkin dişiyle karışma bu ayrıntılarla çözülür. Teşhis rehberine göre gençlerin erkek veya dişi olduğu tüy deseninden seçilemez.

Bir sonraki ilkbaharda yaş ayrımı zorlaşır. Teşhis rehberi, tüylerini tamamen yenilemiş ikinci yıl kuşunun erişkinden ayrılamayabileceğini belirtir. Eski, çizgili gençlik tüyleri yeni, çizgisiz tüylerle yan yana kaldığında bu değişim görülebilir. Erişkinlerde de tüy yenileme yarım kalabilir; kanatta farklı eskilikte tüyler bulunması tek başına “ikinci yıl” demek değildir. Böyle ayrıntılar, kısa bir uçuş görüntüsünden zorla yaş seçmek için kullanılmaz.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu doğrudan ve çoğunlukla alçaktır; uzun kanatları ile kuyruğu küçük bir yırtıcı görüntüsü verebilir. Cornell’in teşhis hesabı bu izlenimi vurgular. Kuş yaklaşınca küçük gaga, sivri kanat uçları ve kuyruk ayrıntıları da izlenir. Uçuş yönü, tek başına yaş veya eşey belirtmez.

Ses ve Davranış

Erkeğin sesi iki heceli “gu-guk” dizisidir; ilk nota biraz daha yüksektir. Heyecanlandığında ilk notayı yineleyerek üç notalı söyleyişe geçebilir. Dişi, hızlı ve giderek hafifleyen, kabarcık patlamasına benzeyen farklı bir dizi çıkarır. Yazılı benzetme tam sesi karşılamaz; görülen kuşla sesin aynı bireyden geldiği de kontrol edilir.

Dişi Guguk kendi yuvasını yapmaz; yumurtasını başka kuşun yuvasına bırakır ve yavruyu o yuvanın sahibi büyütür. Bu davranışa üreme asalakçılığı denir. RSPB’nin Britanya’ya ilişkin uzman özetinde bir dişinin mevsim boyunca farklı yuvalara 12–22 yumurta bırakabildiği anlatılır. Bu sayı tek bir yuvanın yumurta sayısı değildir; Türkiye’de ölçülmüş mevsimlik üretim olarak da kullanılamaz. Yumurtayı bırakan dişi, ev sahibi kuşun bir yumurtasını uzaklaştırabilir.

Yumurtadan çıkan Guguk yavrusu, ev sahibi kuşun yumurtalarını veya yavrularını sırtıyla yuva dışına itebilir. Yuvanın sahibi kuş onu beslemeyi sürdürür.

Karıştırılabilecek Türler

Atmaca (Accipiter nisus) ile uçuşta karışabilir. Atmacanın kanat uçları daha küt, uzun kuyruğu daha köşeli uçludur; birkaç kanat vuruşunu süzülme izler. Gugukta uzun, sivri kanatlar ve daha küçük gaga birlikte aranır. Atmacanın belirgin sarı bacakları ile pençeleri yırtıcı yapısını gösterir. Gri üst taraf ve enine çizgili karın iki kuşta da bulunabildiği için yalnız renkleri karşılaştırmak yeterli değildir.

Tepeli Guguk (Clamator glandarius), erişkinde gri tepesi ve beyaz benekli koyu kanatlarıyla ayrılır. Genç Tepeli Guguğun tepesi ve sırtı siyah, kanadında kızıl alan vardır. Bu nedenle yalnız “kızıl kuş” görüntüsüyle kızıl dişi Guguk denmemelidir; tepe ve büyük beyaz kanat benekleri de incelenir. Cornell’in Tepeli Guguk hesabı, bu belirgin baş ve kanat desenlerini birlikte vurgular.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Açık ağaçlıklar, orman kenarları, fundalıklar, çalı ve ağaçlarla bölünen tarım alanları ile sazlık ve bataklık çevrelerini kullanır. Hem beslenebileceği yerler hem de yumurtasını bırakacağı küçük kuşların yuvaları bu çevrede bulunmalıdır. Ağaçlık ile açık alanın yan yana gelmesi, onu yalnız sık orman içinde aramaktan daha yararlıdır.

Yuva Yeri

BTO’nun Avrupa kuşları hakkındaki el kitaplarına dayanan uzman özetinde kuluçkayı ev sahibi kuşun yaptığı, tipik sürenin 11–13 gün ve yavrunun yuvada kalma süresinin 17–21 gün olduğu belirtilir. Bunlar Türkiye yuvalarında ayrıca ölçülmüş süreler değildir. Çıkan yavru başlangıçta çıplak ve bakıma muhtaçtır. Guguk yumurtası başka kuşun yuvasında bulunduğundan, yuvanın biçimi ev sahibine göre değişir.

Günlük Alan Kullanımı

Açık tüneklerden çevresini izler ve çağırır. Fransız uzman hesabı su kıyıları ile nemli ortamları ve bu açık gözetleme noktalarını vurgular. Yuva aramak için sazlar açılmaz; kuşlar uzaktan gözlenir.

Dünya Yayılışı

Guguk, Common Cuckoo ve Cuculus canorus adları aynı türü karşılar. Güncel AviList dört alttür ayırır. Ana üreme kuşağı Avrupa’dan Sibirya, Kamçatka ve Japonya’ya uzanır; diğer alttürler İber Yarımadası ile Kuzeybatı Afrika’da, Orta Asya’da ve Çin’in batısı ile Hindistan’ın kuzeyinden Güneydoğu Asya’ya uzanan kesimlerde bulunur. Kış yayılışı Sahra altı Afrika ile Asya’nın güneyindeki alanları kapsar. Bu geniş alan, bütün toplulukların aynı kış ülkesine veya aynı koridora bağlı olduğu anlamına gelmez.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de üreyen bir yaz kuşudur. BirdLife International’ın 2021 Avrupa değerlendirmesi, Türkiye için 2002–2012 dönemine ait 200.000–500.000 çift tahmini verir. Çalışmanın yöntem sınıflamasında bu sayı, sınırlı veriden geniş alana hesaplanan “kısmi” bir tahmindir; güncel, eksiksiz bir ülke sayımı değildir. Aynı değerlendirmede Türkiye’nin kısa ve uzun dönem nüfus yönü yetersiz veri nedeniyle bilinmiyor olarak gösterilir. Bu kayıt Türkiye’de üremeyi destekler; ülkenin her noktasında ve her ayında aynı sıklıkta bulunma iddiası taşımaz.

Göç Yolculuğu

Willemoes ve arkadaşları, 2010–2011’de Danimarka’nın doğusu ile İsveç’in güneyinde beş erkek ve üç dişi erişkini uydu vericileriyle izlemiştir. Bazı kuşlar sonbaharda doğu Sahra kesimlerinden Orta Afrika’ya, ilkbaharda Batı Afrika üzerinden Avrupa’ya ilerleyen bir halka yolculuğu yapmıştır. Sekiz bireyin yalnız üçünde tam yıllık göç döngüsü elde edilmiştir. Veri kesintileri nedeniyle haritadaki durakları birleştiren çizgiler bütün gerçek uçuşların izi değildir. Bu kuzey topluluğunun yolculuğu, Türkiye’deki her Guguğun rotası olarak anlatılamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Erişkin Guguk büyük böcekler ve onların larvalarıyla beslenir; kıllı tırtılları da alır. Çekirgeler, kınkanatlılar ve sinekler başka besin gruplarıdır.

Nasıl Avlanır?

Avını yerde veya bitkiler arasında yakalar.

Mills ve arkadaşlarının İngiltere’nin Dartmoor bölgesindeki araştırması, nisan–haziran 2017’de toplanan örneklere ve mayıs 2016’da halkalanan bir kuştan alınan örneğe dayanır. Besin incelemesine giren 32 dışkı örneği, 27 örnekleme olayı halinde değerlendirilmiştir. Avların DNA izleri kelebek ve güve gruplarının yanında çekirge ve sinek gruplarını da göstermiştir. Bu yöntem, yenilen avın larva mı erişkin mi olduğunu her zaman ayırmaz; bulunan DNA oranı besinin ağırlık oranı değildir. Aynı 2020 çalışmasında Britanya’nın 58 yerinden, 2005–2016 dönemine ait av yakalama fotoğrafları da incelenmiştir. Erişkinlerin av tuttuğu 44 olay ile kendi beslenen gençlerin 24 olayı ayrı değerlendirilmiştir. İri ve tanınabilir tırtıllar fotoğrafta daha kolay seçilir. Bu nedenle fotoğraflar yararlı kanıt sağlasa da küçük avları dışlayan bir besin listesine dönüştürülmez; dışkı incelemesi ile birlikte okunur.

İlginç Bilgiler

## Yumurta Rengi ve Deseninin Kalıtımı Fossøy ve arkadaşlarının 2016’da yayımladığı genetik çalışma, beneksiz mavi Guguk yumurtalarının anneden geçen bir soyla bağlantısını göstermiştir. Avrupa’nın sekiz ülkesinden yedi ev sahibi grubuna ait 205 örnek ve tarihî müze yumurtaları incelenmiştir. Akrabalık nedeniyle aynı annenin birden fazla yavrusunu bağımsız saymamak için örnekler ayrıca değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın güçlü sonucu özellikle mavi, beneksiz yumurta tipiydi; diğer renklerin ve beneklerin kalıtımı o tarihte açık bir soru olarak kalmıştı. Merondun ve arkadaşlarının 2025’te yayımladığı daha geniş araştırma, Avrupa ile Asya boyunca yayılmış örneklerde bu soruyu yeniden ele aldı. Toplam 298 Guguk ve yakın akrabası Cuculus optatus türünden 50 örneğin genomları, yani kalıtsal bilgi bütünleri incelendi. Akrabalık ilişkilerine ve yumurtaların görünüşünün bilinip bilinmemesine göre bazı analizler daha küçük gruplarla yapıldı. Yumurtanın zemin rengi çoğunlukla anne soyundan gelen kalıtsal bölgelerle bağlantılıydı; benek deseninin bazı bileşenlerine iki ebeveynden gelen bölgeler de katkı sağlıyordu. Renk ile benek aynı kalıtım özelliği sayılmamalıdır. Aday genlerin belirlenmiş olması, bunların her birinin işlevinin deneyle kesin kanıtlandığı anlamına gelmez. ## Atmacaya Benzemenin Sınanması İngiltere’de 2006–2008 kışlarında yapılan Davies ve Welbergen deneyinde, iki deneme dizisinin 11 ve 12 yemliğinde baştankaraların tahnit edilmiş, yani doldurulmuş Guguk ve Atmaca örneklerine tepkileri karşılaştırılmıştır. Kuşlar, doğal çizgili Guguk görüntüsünden sonra yemliklere Atmacadan sonraki gibi daha az gelmiştir; Guguğun alt tarafındaki çizgiler gizlenince tepki zayıflamıştır. Çizgiler tek başına yeterli değildi: çizgi eklenen kumru aynı uzun süreli korkuyu yaratmamıştır. Deneydeki baştankaralar Guguğun yumurtasını bıraktığı olağan ev sahipleri değildir. Bulgular benzerliğin tepkiyi etkilediğini gösterir; Guguğun her yuvaya bu yolla girebildiğini kanıtlamaz. ## Dişinin İki Renk Biçimi Dişinin kızıl veya gri olması da genetik araştırmayla incelenmiştir. Merondun ve arkadaşlarının 2024 çalışmasının ilk örneklemi, Macaristan’daki Apaj çevresinde 2014–2021 üreme dönemlerinde alınan 22 erişkin dişiyi kapsar: 14’ü gri, sekizi kızıldır. Kalıtsal bilginin karşılaştırılması, renk biçimiyle anneden geçen bölgeler arasında güçlü bağlantı bulmuştur. Bu sayı Macaristan’ın veya Türkiye’nin bütün dişilerindeki renk oranı değildir. Çalışma belirli bir rengin kaynağı olan tek geni kesin olarak göstermemiştir; yumurta rengi araştırmasının da yerine geçmez.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...