Baş-göğüs gri; karın sık enine çizgili.
Guguk
Cuculus canorus • Common Cuckoo
Guguk
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Guguk, güvercin büyüklüğünde, ince gövdeli, uzun kuyruklu ve sivri kanatlı bir kuştur. Gri erişkinde maviye çalan gri baş ve göğüs, siyah-beyaz enine çizgili karınla birleşir. Uçuşta küçük bir yırtıcıyı andırabilir. Görülen kuşu yalnız bu izlenimle adlandırmak yerine kanat biçimi, gaga ve tüy deseni birlikte incelenir.
Genel Görünüm ve Duruş
Uzun kanatlar ile kuyruk, gövdenin ince görünümünü belirginleştirir; gaga bunlara göre küçüktür. Cornell’in uzman tanımında çizgili karın, uzun kuyruk ve küçük gaga birlikte vurgulanır. Sarı göz ile açık kuyruk altı da destekleyicidir. Bunların benzer Guguk türlerinde değişen birleşimler halinde bulunabilmesi, tek bir sarı gözün kesin tanı olmayacağını hatırlatır.
Gri erişkinin üst tarafı düz gri, uzun kanat ve kuyruğu daha koyu gridir. Baş ve boyun üst taraftan daha açık görünebilir. Beyaz alt taraf karında hafif krem ton alır; göğsün altı ve böğürler ince enine çizgilidir. Uzun kuyruk beyaz benekler ve beyaz uçlar taşır. Gözün renkli kısmı ile çevresindeki halka sarı, kısa ayaklar sarıdır; siyah gagasının dibinde sarılık bulunur.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Gri erkek ve dişiyi ayırmak her zaman mümkün değildir. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin teşhis rehberi erkekte gri göğüs ile çizgili karın arasındaki sınırın daha belirgin olduğunu anlatır. Bazı dişilerde göğüs ve boyun yanlarındaki çizgilerin altında kızıl tonlar, gri kanat örtülerinde kızıl benekler görülebilir. Aynı rehber, kimi gri dişilerin erkeklerden ayırt edilemediğini açıkça belirtir.
Erişkin dişinin başka bir görünümü kızıl-kahverengidir: açık ve koyu enine bantlar baş, sırt ve kanat örtülerinde birlikte görülür. Bu, ayrı bir tür veya yalnız gençlik giysisi değildir. 2024 tarihli özgün genetik araştırmanın tanımı da gri ve kızıl erişkin dişileri aynı türün iki renk biçimi olarak ayırır. Bütün dişileri kızıl, bütün gri kuşları erkek saymak yanlıştır.
Genç kuşlarda üst taraf kızıl-kahverengi ve enine çizgili olabileceği gibi daha gri de görünebilir. Kanat örtüleri ve uzun uçuş tüylerinin açık kenarları, ensedeki beyaz leke ve gri göz birlikte yaş değerlendirmesini destekler. Kızıl erişkin dişiyle karışma bu ayrıntılarla çözülür. Teşhis rehberine göre gençlerin erkek veya dişi olduğu tüy deseninden seçilemez.
Bir sonraki ilkbaharda yaş ayrımı zorlaşır. Teşhis rehberi, tüylerini tamamen yenilemiş ikinci yıl kuşunun erişkinden ayrılamayabileceğini belirtir. Eski, çizgili gençlik tüyleri yeni, çizgisiz tüylerle yan yana kaldığında bu değişim görülebilir. Erişkinlerde de tüy yenileme yarım kalabilir; kanatta farklı eskilikte tüyler bulunması tek başına “ikinci yıl” demek değildir. Böyle ayrıntılar, kısa bir uçuş görüntüsünden zorla yaş seçmek için kullanılmaz.
Uçuşta Görünüm
Uçuşu doğrudan ve çoğunlukla alçaktır; uzun kanatları ile kuyruğu küçük bir yırtıcı görüntüsü verebilir. Cornell’in teşhis hesabı bu izlenimi vurgular. Kuş yaklaşınca küçük gaga, sivri kanat uçları ve kuyruk ayrıntıları da izlenir. Uçuş yönü, tek başına yaş veya eşey belirtmez.
Ses ve Davranış
Erkeğin sesi iki heceli “gu-guk” dizisidir; ilk nota biraz daha yüksektir. Heyecanlandığında ilk notayı yineleyerek üç notalı söyleyişe geçebilir. Dişi, hızlı ve giderek hafifleyen, kabarcık patlamasına benzeyen farklı bir dizi çıkarır. Yazılı benzetme tam sesi karşılamaz; görülen kuşla sesin aynı bireyden geldiği de kontrol edilir.
Dişi Guguk kendi yuvasını yapmaz; yumurtasını başka kuşun yuvasına bırakır ve yavruyu o yuvanın sahibi büyütür. Bu davranışa üreme asalakçılığı denir. RSPB’nin Britanya’ya ilişkin uzman özetinde bir dişinin mevsim boyunca farklı yuvalara 12–22 yumurta bırakabildiği anlatılır. Bu sayı tek bir yuvanın yumurta sayısı değildir; Türkiye’de ölçülmüş mevsimlik üretim olarak da kullanılamaz. Yumurtayı bırakan dişi, ev sahibi kuşun bir yumurtasını uzaklaştırabilir.
Yumurtadan çıkan Guguk yavrusu, ev sahibi kuşun yumurtalarını veya yavrularını sırtıyla yuva dışına itebilir. Yuvanın sahibi kuş onu beslemeyi sürdürür.
Karıştırılabilecek Türler
Atmaca (Accipiter nisus) ile uçuşta karışabilir. Atmacanın kanat uçları daha küt, uzun kuyruğu daha köşeli uçludur; birkaç kanat vuruşunu süzülme izler. Gugukta uzun, sivri kanatlar ve daha küçük gaga birlikte aranır. Atmacanın belirgin sarı bacakları ile pençeleri yırtıcı yapısını gösterir. Gri üst taraf ve enine çizgili karın iki kuşta da bulunabildiği için yalnız renkleri karşılaştırmak yeterli değildir.
Tepeli Guguk (Clamator glandarius), erişkinde gri tepesi ve beyaz benekli koyu kanatlarıyla ayrılır. Genç Tepeli Guguğun tepesi ve sırtı siyah, kanadında kızıl alan vardır. Bu nedenle yalnız “kızıl kuş” görüntüsüyle kızıl dişi Guguk denmemelidir; tepe ve büyük beyaz kanat benekleri de incelenir. Cornell’in Tepeli Guguk hesabı, bu belirgin baş ve kanat desenlerini birlikte vurgular.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Koyu kuyrukta açık benek ve beyaz uçlar.
Dişi hızlı köpüren bir dizi çıkarır.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Türkiye kaydı olağandışıdır
Şubat
Kış verisini Türkiye’ye kopyalamayın
Mart
Erken kaydı belgeleyin
Nisan
Erkek ve dişi çağrısını ayırın
Mayıs
Ev sahibi yuvasını aramayın
Haziran
Yuvaya ve yumurtaya dokunmayın
Temmuz
Gençte beyaz enseyi arayın
Ağustos
Yön ve yaşı kaydedin
Eylül
Geç genci erişkinden ayırın
Ekim
Tek noktayı rota saymayın
Kasım
Yabancı izi kuşa atamayın
Aralık
Arşiv fotoğrafını ham saklayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Orman açıklığı
Ağaç, çalı ve açık beslenme alanı mozaiği.
Sazlık ve nemli çayır
Ev sahibi ötücüler ve iri böcekler.
Fundalık ve dağ çayırı
Seyrek ağaçlı, tırtıl zengini açık alan.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Atmaca
Accipiter nisus- Kanat
- Daha kısa ve yuvarlak.
- Yapı
- Güçlü pençe, daha dolgun gövde.
Kerkenez
Falco tinnunculus- Renk
- Kızıl sırt-kanat ve farklı kuyruk.
- Davranış
- Sık havada asılı kalır.
Tepeli Guguk
Clamator glandarius- Baş
- Belirgin tepe.
- Üst taraf
- Büyük açık benekli koyu kanatlar.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriKendi yuvası yok; seçilen ev sahibi türün yuvasına tek yumurta bırakılır.
- 2Yuva yapısıEv sahibine göre yerde ot, saz, çalı veya başka yapıda; Guguk yapı kurmaz.
- 3YumurtaDişi mevsimde ayrı yuvalara çok sayıda yumurta bırakabilir; BTO tipik 1–25 kaydını bireysel yuva değil mevsim toplamı bağlamında verir.
- 4Kuluçka ve yavruEv sahibi 11–13 gün kuluçkaya yatar; Guguk yavrusu 17–21 günde yuvadan ayrılır ve sonra beslenmeye devam eder.
- 5EtikEv sahibi yuvasını açmayın, yumurtaya/yavruya dokunmayın, ses çalmayın ve konum paylaşmayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Guguk ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Gugukgiller (Cuculidae) — 3 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Guguk
Baş-göğüs gri; karın sık enine çizgili.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
