kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek34 cm
dişi34 cm
Kanat Açıklığı
erkek58 cm
dişi58 cm
Ağırlığı
erkek119.9 g
dişi107.2 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Guguk
İngilizce İsim Common Cuckoo
Bilimsel İsim Cuculus canorus
Takım Cuculiformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Guguk, güvercin büyüklüğünde, ince gövdeli, uzun kuyruklu ve sivri kanatlı bir kuştur. Gri erişkinde maviye çalan gri baş ve göğüs, siyah-beyaz enine çizgili karınla birleşir. Uçuşta küçük bir yırtıcıyı andırabilir. Görülen kuşu yalnız bu izlenimle adlandırmak yerine kanat biçimi, gaga ve tüy deseni birlikte incelenir.

Genel Görünüm ve Duruş

Uzun kanatlar ile kuyruk, gövdenin ince görünümünü belirginleştirir; gaga bunlara göre küçüktür. Cornell’in uzman tanımında çizgili karın, uzun kuyruk ve küçük gaga birlikte vurgulanır. Sarı göz ile açık kuyruk altı da destekleyicidir. Bunların benzer Guguk türlerinde değişen birleşimler halinde bulunabilmesi, tek bir sarı gözün kesin tanı olmayacağını hatırlatır.

Gri erişkinin üst tarafı düz gri, uzun kanat ve kuyruğu daha koyu gridir. Baş ve boyun üst taraftan daha açık görünebilir. Beyaz alt taraf karında hafif krem ton alır; göğsün altı ve böğürler ince enine çizgilidir. Uzun kuyruk beyaz benekler ve beyaz uçlar taşır. Gözün renkli kısmı ile çevresindeki halka sarı, kısa ayaklar sarıdır; siyah gagasının dibinde sarılık bulunur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Gri erkek ve dişiyi ayırmak her zaman mümkün değildir. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin teşhis rehberi erkekte gri göğüs ile çizgili karın arasındaki sınırın daha belirgin olduğunu anlatır. Bazı dişilerde göğüs ve boyun yanlarındaki çizgilerin altında kızıl tonlar, gri kanat örtülerinde kızıl benekler görülebilir. Aynı rehber, kimi gri dişilerin erkeklerden ayırt edilemediğini açıkça belirtir.

Erişkin dişinin başka bir görünümü kızıl-kahverengidir: açık ve koyu enine bantlar baş, sırt ve kanat örtülerinde birlikte görülür. Bu, ayrı bir tür veya yalnız gençlik giysisi değildir. 2024 tarihli özgün genetik araştırmanın tanımı da gri ve kızıl erişkin dişileri aynı türün iki renk biçimi olarak ayırır. Bütün dişileri kızıl, bütün gri kuşları erkek saymak yanlıştır.

Genç kuşlarda üst taraf kızıl-kahverengi ve enine çizgili olabileceği gibi daha gri de görünebilir. Kanat örtüleri ve uzun uçuş tüylerinin açık kenarları, ensedeki beyaz leke ve gri göz birlikte yaş değerlendirmesini destekler. Kızıl erişkin dişiyle karışma bu ayrıntılarla çözülür. Teşhis rehberine göre gençlerin erkek veya dişi olduğu tüy deseninden seçilemez.

Bir sonraki ilkbaharda yaş ayrımı zorlaşır. Teşhis rehberi, tüylerini tamamen yenilemiş ikinci yıl kuşunun erişkinden ayrılamayabileceğini belirtir. Eski, çizgili gençlik tüyleri yeni, çizgisiz tüylerle yan yana kaldığında bu değişim görülebilir. Erişkinlerde de tüy yenileme yarım kalabilir; kanatta farklı eskilikte tüyler bulunması tek başına “ikinci yıl” demek değildir. Böyle ayrıntılar, kısa bir uçuş görüntüsünden zorla yaş seçmek için kullanılmaz.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu doğrudan ve çoğunlukla alçaktır; uzun kanatları ile kuyruğu küçük bir yırtıcı görüntüsü verebilir. Cornell’in teşhis hesabı bu izlenimi vurgular. Kuş yaklaşınca küçük gaga, sivri kanat uçları ve kuyruk ayrıntıları da izlenir. Uçuş yönü, tek başına yaş veya eşey belirtmez.

Ses ve Davranış

Erkeğin sesi iki heceli “gu-guk” dizisidir; ilk nota biraz daha yüksektir. Heyecanlandığında ilk notayı yineleyerek üç notalı söyleyişe geçebilir. Dişi, hızlı ve giderek hafifleyen, kabarcık patlamasına benzeyen farklı bir dizi çıkarır. Yazılı benzetme tam sesi karşılamaz; görülen kuşla sesin aynı bireyden geldiği de kontrol edilir.

Dişi Guguk kendi yuvasını yapmaz; yumurtasını başka kuşun yuvasına bırakır ve yavruyu o yuvanın sahibi büyütür. Bu davranışa üreme asalakçılığı denir. RSPB’nin Britanya’ya ilişkin uzman özetinde bir dişinin mevsim boyunca farklı yuvalara 12–22 yumurta bırakabildiği anlatılır. Bu sayı tek bir yuvanın yumurta sayısı değildir; Türkiye’de ölçülmüş mevsimlik üretim olarak da kullanılamaz. Yumurtayı bırakan dişi, ev sahibi kuşun bir yumurtasını uzaklaştırabilir.

Yumurtadan çıkan Guguk yavrusu, ev sahibi kuşun yumurtalarını veya yavrularını sırtıyla yuva dışına itebilir. Yuvanın sahibi kuş onu beslemeyi sürdürür.

Karıştırılabilecek Türler

Atmaca (Accipiter nisus) ile uçuşta karışabilir. Atmacanın kanat uçları daha küt, uzun kuyruğu daha köşeli uçludur; birkaç kanat vuruşunu süzülme izler. Gugukta uzun, sivri kanatlar ve daha küçük gaga birlikte aranır. Atmacanın belirgin sarı bacakları ile pençeleri yırtıcı yapısını gösterir. Gri üst taraf ve enine çizgili karın iki kuşta da bulunabildiği için yalnız renkleri karşılaştırmak yeterli değildir.

Tepeli Guguk (Clamator glandarius), erişkinde gri tepesi ve beyaz benekli koyu kanatlarıyla ayrılır. Genç Tepeli Guguğun tepesi ve sırtı siyah, kanadında kızıl alan vardır. Bu nedenle yalnız “kızıl kuş” görüntüsüyle kızıl dişi Guguk denmemelidir; tepe ve büyük beyaz kanat benekleri de incelenir. Cornell’in Tepeli Guguk hesabı, bu belirgin baş ve kanat desenlerini birlikte vurgular.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Guguk saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Gri üst, çizgili alt

Baş-göğüs gri; karın sık enine çizgili.

02
Uzun kuyruk

Koyu kuyrukta açık benek ve beyaz uçlar.

03
Erkekte “gu-guk”

Dişi hızlı köpüren bir dizi çıkarır.

Benzeyen ve karıştırılan türler

Tanımlarken Guguk ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.

Gugukgiller (Cuculidae) — 3 tür

Bu familyadaki tüm atlas türleri.

Gözlem Noktaları

Türkiye kuşu için sabit mesafe doğrulanmadı

Yabancı izleme rotaları işaretsiz Türkiye kuşuna atanmaz.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 89 İlkbahar gelişi, yaz üremesi, yaz sonu-sonbahar ayrılışı

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Guguk

Common Cuckoo
Cuculus canorus

Baş-göğüs gri; karın sık enine çizgili.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...