kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Ev Kırlangıcı (Delichon urbicum)
VS
Seçildi Ebabil (Apus apus)

Ev Kırlangıcı

Delichon urbicum

Takım Passeriformes
Familya Kırlangıçgiller (Hirundinidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Ev Kırlangıcı (Delichon urbicum), Türkiye faunasında karakteristik morfolojik yapısı ve yaşam alanı tercihleri ile ayırt edilir.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Ev Kırlangıcı (Delichon urbicum) küçük, dolgun gövdeli, koyu üstlü ve beyaz altlı bir kuştur. Kuyruğun hemen önündeki beyaz sağrı en göze çarpan işaretlerindendir. Kısa çatallı kuyruğunda tel gibi uzun uzantılar bulunmaz. Hızla geçen kuşta sağrı, beyaz gövde ve kuyruk biçimi birlikte aranır.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş ve sırt iyi ışıkta mavimsi parlar. Kanatlar ve kuyruk ise kahverengimsi siyahtır ve aynı mavi parlaklığı taşımaz. Beyaz sağrı, koyu sırt ile koyu kuyruğun arasındadır. Bu alan kuyruk ucundaki beyazlık değildir.

Gövdesi Kır Kırlangıcından daha toplu görünür; kuyruğu daha kısa, kanatları daha kısa ve daha düz izlenimlidir. Yakından bakıldığında küçük bacak ve ayaklarını kaplayan beyaz tüyler seçilebilir. Ayak parmakları da bu beyaz örtünün içindedir. Bu ayrıntı, uzaktaki uçan kuştan çok, konmuş bir kuş yakından görüldüğünde işe yarar.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin tüy deseni çok benzerdir. Uzman halkalama rehberinde erkeklerin boğaz ve sağrısının daha saf beyaz, dişilerin biraz gri tonlu olabildiği anlatılır. Ancak bunun tersini gösteren bireyler de vardır. Daha beyaz bir kuşu yalnız bu nedenle erkek saymak güvenilir değildir; gençlerin eşeyi tüylerinden ayrılmaz.

Genç kuşta baş ve sırt daha mat görünür. Kanadın gövdeye yakın en içteki uzun tüylerinin uçlarında beyazlık, alt gaganın dibinde sarı alan bulunabilir. Erişkinde bu tüylerin uçları beyaz değildir; gaga dibi koyudur. Bu küçük ayrıntılar ancak yakın ve net görüşte değerlendirilir.

Tüy değişimi yaş ayrımını etkiler. Halkalama rehberi, ilkbaharda üreme sonrası ve gençlik tüyleri değişmiş kuşların yaşının bu tüy deseninden ayrılamayacağını belirtir. Dolayısıyla sonbahardaki gençlik işaretlerini her mevsimde aramak doğru değildir. Tüylerin yalnız daha parlak görünmesi kesin yaş vermez.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta beyaz gövdeyle koyu kanat ve kuyruk arasında belirgin karşıtlık görülür. Üst taraf görünür olduğunda beyaz sağrı seçilir; alttan bakılan her açıda bu alan açığa çıkmaz. Kısa çatallı kuyrukta uzun uzantı aranmaz. Çok kısa bir geçişte eksik kalan işaretler, kuş doğal olarak döndüğünde yeniden değerlendirilir.

Göçte daha düz bir yol izleyerek ilerler; kanat vuruşları Kır Kırlangıcından daha hızlı olabilir. Besin ararken ise daha yavaş, kesintili bir uçuş gösterir. Bir böceğin peşine düştüğünde kanat vuruşlarını birden sıklaştırıp yön değiştirebilir. Böylece düz yolculuk uçuşu ile avı izlerken yaptığı kısa hızlanmalar aynı kuşta farklı görünür.

Ses ve Davranış

Sık duyulan çağrısı kısa, yuvarlanan bir “prrri” sesini andırır. Alarmda daha uzayan, yinelenen bir “tsiu” duyulabilir. Yuva yakınındaki şarkı, Kır Kırlangıcınınkinden daha alçak sesli, uzun bir cıvıldama dizisidir. Günlük kısa çağrı ile bu uzun dizi aynı ses değildir; yazıyla gösterilen heceler yalnız yaklaşık anlatımdır.

Koloni halinde yuvalanabilir; birkaç yuva aynı saçak altında yan yana durabilir. Besin arayan kuşlar da sürü oluşturur, bazen su üzerinde alçaktan dolaşır.

Yuva yapan erkek ve dişi, dere veya gölet kenarındaki ıslak çamurdan küçük parçalar alır. Bunları gagalarıyla taşıyıp kat kat ekleyerek yuvanın duvarını yükseltirler. Bu yüzden yuva tek seferde taşınmış bir çamur yığını değildir; çok sayıda küçük parçanın birleşmesidir. Eski bir yuva yeniden kullanılabilir. Sağlam kalan yapının değerlendirilmesi, kuşların her yıl bütün yuvayı yeniden kurmasını gerektirmez. Kaya veya yapıdaki bir çıkıntının altı, bu yapı için tutunma yeri sağlar.

Çamur yuva, üstünde küçük bir giriş bırakılan kapalı bir yapıdadır; Kır Kırlangıcının ağzı açık çanağına benzemez. BTO’nun Avrupa kuşlarına ilişkin uzman özetinde tipik yumurta sayısı 4–5, gözlenen aralık 2–6 olarak verilir. Kuluçkaya erkek de dişi de katılır; süre 13–19 gündür. Henüz kendi başına beslenemeyen yavrular 19–25 gün yuvada kalır. Aynı özet genellikle yılda iki üreme denemesi bildirir. Bu süreler Avrupa kaynak özetidir; Türkiye’de aynı yuvada yapılmış ölçümler değildir. Yavru bekleyen bir yuvanın girişi kapatılmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Kır Kırlangıcı (Hirundo rustica) erişkinde kızıl boğaz, koyu göğüs kuşağı ve uzun kuyruk uzantılarıyla ayrılır; beyaz sağrısı yoktur. Genç Kır Kırlangıcında uzun uzantılar bulunmaz. Bu yüzden kısa kuyruklu bir kırlangıcı hemen Ev Kırlangıcı saymak yerine yüz, göğüs ve sağrı birlikte görülür.

Kum Kırlangıcı (Riparia riparia) gri kahverengi üstlüdür; beyaz alt tarafında kahverengi göğüs bandı vardır. Ev Kırlangıcındaki beyaz sağrı bulunmaz. Daha ince gövde ve daha dar kanatlar yardımcı olur. Tanıda özellikle sağrı ve göğüs deseni birlikte değerlendirilir.

Kızıl Kırlangıç (Cecropis rufula; İngilizce European Red-rumped Swallow) da açık bir sağrı gösterir. Ancak bu bölge Ev Kırlangıcındaki gibi bütünüyle beyaz değildir; kızıl-pas rengi taşır, ensesinde de kızıl bir yaka bulunur. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin Avrupa tanı rehberi, bu işaretleri Ev Kırlangıcının beyaz sağrısından ayırır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme alanında yuva tutturulabilecek korunaklı yüzey ile çevredeki besin alanları birlikte önemlidir. Avrupa uzman hesabı doğal kaya yüzeylerini, bina dışlarını ve köprüleri yuva yerleri arasında sayar. Beslenme açık havada olduğundan yalnız yuva duvarına bakmak yeterli değildir; çevredeki açık alanlar ve uçan böceklerin bulunduğu su çevreleri de kullanılır.

Yuva Yeri

Doğal yuva yerleri, kaya çıkıntılarının altındaki korunaklı yüzeylerdir. İnsan yapılarında bu karşılığı saçaklar ve benzeri dış çıkıntılar sağlar. The Wildlife Trusts’ın uzman hesabı, küçük kolonilerin kasaba ve köylerdeki binaların yanında, çevresi tarım alanlarıyla kaplı yerlerde de oluşabildiğini anlatır.

Günlük Alan Kullanımı

Koloni çevresinde kuşlar havadaki avı izleyerek dolaşır. Uzman tür hesabı, açık tarım alanları ve sulak yerler üzerinde beslenmeyi anlatır. Serin ve yağışlı havalarda böceklerin bulunduğu su çevreleri özellikle kullanılır. Tellerin üzerinde dinlenebilirler; yere inmeleri ise çoğunlukla yuva için çamur toplamalarıyla ilgilidir.

Dünya Yayılışı

Ev Kırlangıcı Avrupa, Kuzey Afrika ve batıdan Orta Asya’ya uzanan alanda bulunur. AviList v2025b, Delichon urbicum için Western House Martin adını ve iki alt türü kabul eder. Sibirya’daki Delichon lagopodum ayrı türdür; onun doğu yayılışı bu sayfaya eklenmez. Eski Common veya Northern House Martin adıyla yazılmış bir kaynak daha geniş tür kapsamı taşıyabilir; verilen bölge bu ayrımla birlikte değerlendirilir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de üreyen bir türdür. OSME’nin 10.2 uzman listesi, Türkiye ve İran’ı da kapsayan bölgede çoğunlukla seyrek veya yerel dağılış bildirir. BirdLife’ın 2021 ekinde Türkiye için 2002–2012 dönemine ait 1–2 milyon üreyen çift tahmini vardır; veri yetersiz olarak sınıflanmıştır. Bu eski tahmin, güncel tam sayım değildir. Aynı ekte 2008–2019 kısa dönem ve 1980–2013 uzun dönem nüfus eğilimleri bilinmiyor olarak verilmiştir.

Göç Yolculuğu

Avrupa’da üreyen kuşların ana kışlama alanları Sahra’nın güneyindedir. EURING’in Avrupa halka bulma özetinde batı ve kuzeybatıdaki toplulukların İberya, daha doğudakilerin İtalya ve Yunanistan yönündeki bağlantıları öne çıkar. Afrika’daki buluşlar azdır ve her üreme topluluğunun yolu aynı değildir. Bunlar Avrupa ölçeğindeki halkalı kuş verileridir. Türkiye’de görülen halkasız bir bireyin geçtiği ülkeler, uçtuğu mesafe veya kesin kışlama noktası bu özetten belirlenemez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Temel besini uçan küçük omurgasızlardır. Cezayir’in Pins Maritimes yerleşiminde Nisan–Eylül 2007’de, dolu yuvaların altından her ay 20 olmak üzere toplam 120 dışkı örneği alınmıştır. Kalıntılardan 140 gruba ait 8.425 av belirlenmiştir. Böcekler baskındır; karıncalar, kınkanatlı böcekler, yaprak bitleri ve sinekler bulunmuştur. Bu örnekler 120 ayrı kuşun izlenmesi demek değildir. Araştırma, o koloninin üreme dönemindeki besinini gösterir.

Cezayir örneklerinde avlar, dışkıdaki sert baş, kanat ve bacak parçalarından tanınmıştır. Eşleşen parçalar aynı av bireyine ait sayılarak toplam çıkarılmıştır. Böylece kuşun ağzından tek tek alınmayan çok küçük böcekler de besin incelemesine katılabilmiştir. Aynı çalışmada, çevredeki böcekler ot ve çalılar arasında kepçeyle de örneklenmiştir. Bu çevre örneği, kuşların yiyeceğini otların arasından topladığı anlamına gelmez; yenmiş av ile çevrede bulunan avı karşılaştırmak için alınmıştır.

Nasıl Avlanır?

Avını uçarken yakalar. Besin arayan sürü, açık alan veya su üzerindeki böceklerin bulunduğu havayı kullanır. Avrupa göç atlasının tür hesabı, başlıca yöntemi uçan böceğin havada izlenip yakalanması olarak tanımlar.

İlginç Bilgiler

## Tüylerdeki yolculuk izi Ev Kırlangıcının Afrika’da nerede kışladığını öğrenmek için tüylerin kimyasal izlerinden yararlanılmıştır. 2012 çalışmasında Hollanda’nın Gaast köyündeki koloniden 2005–2010 yazlarında örnek alınmıştır. Üç kimyasal iz birlikte kullanılarak bölge tahmini yapılan bölüm 2007–2009’da örneklenen 171 kuşu kapsar. Araştırmacılar tüylerdeki hidrojen, karbon ve azotun kararlı izotoplarını (aynı elementin farklı kütleli atomlarını) Afrika’daki bölgesel değerlerle karşılaştırmış, halka bulma verileriyle tahmini daraltmıştır. Sonuçlar Batı Afrika ile Kamerun ve Kongo çevresini içeren alanlarla uyumludur. Bu, kuşların üzerinde GPS taşıyarak çizilmiş kesintisiz yol değildir. Tüyün büyüdüğü bölge için olasılık hesabıdır; aynı tüy izi geniş bir alanda oluşabilir. ## Saçak ve yuva başarısı Birleşik Krallık ağırlıklı 2016–2017 araştırmasına İrlanda Cumhuriyeti’nden altı yuva kaydı da katılmıştır. 2016’da 4.779, 2017’de 4.510 yuva yeri izlenmiş; bunların 2.514’ü iki yılda da kayda girmiştir. Kuşlar işaretlenmediği ve yuvaların içi açılmadığı için etkinlikten yavru büyütme denemeleri çıkarılmıştır. Plastik saçak altındaki yuvalarda ikinci deneme ve başarılı sonuç olasılığı daha düşük bulunmuştur. Ancak yüzey türüne göre çökme nedenleri yeterli örnek olmadığı için ayrıca sınanmamıştır; plastik daha çok çöktürür demek bu araştırmanın kanıtını aşar. Önceki yıllarda kullanılmış ve yapay yuvalarda daha iyi performans ilişkisi de görülmüştür. Başarı değerlendirmesi de yumurtaların tamamının açıldığı ve bütün yavruların uçtuğu anlamına gelmez; çalışma uzaktan görülen etkinliğe dayanır. ## Üreme kanıtının düzeyi Türkiye’de Küçük Menderes Deltası’nda 3–18 Mayıs 2008’de yapılan atlas çalışması, gözlemle üreme kanıtını ayırmanın örneğidir. Araştırmacılar kenarları birer kilometre olan 49 karede 139 nokta sayımı yapmıştır. Ev Kırlangıcı iki karede kaydedilmiş ve o araştırmada “olası üreme” düzeyinde sınıflanmıştır. Bu iki kare, iki çift kuş demek değildir; çalışma o tür için kesin yuva veya uçmuş yavru göstermemiştir.

Ebabil

Apus apus

Takım Apodiformes
Familya Ebababilgiller (Apodidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Orak kanatlar, koyu alt taraf, kısa çatal kuyruk ve sürekli hava yaşamı

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Ebabil (Apus apus; İngilizce Common Swift), gökyüzünde uzun ve dar orak biçimli kanatlarıyla tanınır. Tüyleri isli kahverengidir; gökyüzüne karşı siyah görünebilir. Açık boğaz lekesi küçüktür ve uçuşta her zaman seçilmez. Kanatları kırlangıçlarınkinden daha dardır. Başının küt görünümü, uzun sivri kanatlar ve kısa kuyruk birlikte belirgin bir siluet oluşturur.

Genel Görünüm ve Duruş

Başı görece iri, boynu kısadır; kanadın dış bölümü uzun ve sivridir. Yakından ve iyi ışıkta koyu alt tarafta hafif beneklenme görülebilir. Parlak uçuş ve kuyruk tüyleri, özellikle aşağıdan bakıldığında yansıyan ışıkla daha açık görünebilir. Bu nedenle koyu giysi, her bakış açısından tekdüze siyah görünmek zorunda değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkek ve dişinin tüy görünüşü aynıdır. Gövdenin koyuluk derecesi veya boğaz lekesinin büyüklüğü güvenilir bir erkek–dişi ayrımı sağlamaz.

Gençlerin gövde, kanat ve kuyruk tüylerinde beyazımsı kenarlar bulunur. Bu ince kenarlar kuşa pullu bir görünüş verebilir. Yaz ilerledikçe aşınarak silinebilirler; dolayısıyla açık tüy kenarı görülmeyen her kuş erişkin değildir. Gencin tüyleri yeniyken, daha yaşlı kuşta değişmemiş tüylerin aşınması daha belirgin olabilir.

İspanya’daki uzman tanı rehberi, ikinci yıl kuşlarında kalmış genç uçuş tüylerinin ve kanat örtülerinin çok aşınmış olabileceğini belirtir. Erişkinlerde de değişmemiş dış uçuş tüyü bulunabilir. Tüy yenileme kışlama alanlarında gerçekleşir; gençlerin ilk değişiminde bütün kanat tüyleri yenilenmez. Bunlar yakın tüy incelemesinin işaretleridir, uzak siluetten okunmaz.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu, yalnız aynı yükseklikte hızlı ilerlemekten oluşmaz. Güney İsveç’te üreme alanlarında radar kullanan ve 2019’da yayımlanan bir araştırma, alacakaranlıktaki yükselme ve alçalmalarda farklı toplu uçuş biçimleri saptamıştır. Akşam yükselirken ve sabah alçalırken kuşlar sıkça sürüler oluşturmuş; akşam alçalışında ve sabah yükselişinde aynı toplulaşma görülmemiştir. Araştırmacılar bu bulguyu, yön bulma işaretlerini birlikte değerlendirme veya sosyal bilgi alışverişi olasılıklarıyla tartışır. Bunlar olası açıklamalardır; yükselen her grubun uyuduğu doğrudan gösterilmiş değildir.

Kanat vuruşları hızlı ve sığdır; aralarına uzun süzülmeler girer. Ermenistan’ın uzman saha rehberi, kayalık yüzleri ve yüksek binaların yanlarını izleyerek çığlıklar atan grupları da tarif eder. RSPB’nin tanı hesabında kısa, çatallı kuyruğun kapandığında tek sivri uç gibi görünebildiği belirtilir; uçuş sırasında kuyruğun o andaki açılışı silueti değiştirir.

Ses ve Davranış

En bilinen sesi, havadaki takip gruplarının tiz ve keskin çığlığıdır. Yuvadan da çağrı duyulabilir; özellikle gürültülü bir grup yakından geçerken ses verilebilir. Yuvadaki gençlerin besin isteme sesi daha ince bir cızırtı gibidir. Ötücülerin uzun ve melodik şarkısı yerine bu kısa çağrılar dikkat çeker.

Çatı altlarında tekrar tekrar yükselip girişleri inceleyen her kuş o yıl yuva kurmuş değildir. Oiseaux.net’in uzman hesabı, üremeyen genç kuşların çatı kenarına yönelip konacak gibi yaptığını, bazen çok kısa tutunarak yeri araştırdığını ve yeniden dönüp aynı hareketi sürdürdüğünü anlatır. Bu keşif uçuşlarıyla, yavru beslemek için kullanılan düzenli yuva girişleri birbirinden ayrılmalıdır.

BTO’nun Avrupa kuşlarına dayanan uzman özetinde tipik yumurta sayısı 2–3, kuluçka süresi 18–24 gün olarak verilir. Yavrular yuvaya bağımlı ve çıplak çıkar; uçabilir hâle gelmeleri 37–56 gün sürebilir. Bu süreler Türkiye’de ölçülmüş bir yavru grubunun sonucu değildir.

Yuva, kapalı bir boşluk içindeki yassı çanak biçimindedir. Havada toplanabilen tüy, rüzgârın taşıdığı ince ot ve örümcek ağı gibi hafif parçalar tükürükle birbirine yapıştırılır. İki erişkin kuluçkaya katılır. Oiseaux.net’in anlatımında gençlerin uçuşa geçtiklerinde kendi kendilerine beslenebilir hâlde olduğu, bundan sonra ebeveynlere bağımlı kalmadığı belirtilir.

Karıştırılabilecek Türler

Boz Ebabil (Apus pallidus), en önemli karışma türüdür. Daha soluk kahverengi giysi, daha geniş açık boğaz, yanlarda daha belirgin açık tüy deseni ve daha sığ kuyruk çatalı yardımcıdır. Genç Ebabilin açık tüy kenarları bu ayrımı zorlaştırabilir; ton, boğaz ve kuyruk birlikte görülmelidir.

Kır Kırlangıcı (Hirundo rustica), erişkin giysisinde açık krem alt tarafı, koyu göğüs kuşağı, kırmızımsı boğazı ve uzun dış kuyruk uzantılarıyla ayrılır. Gencinde bu uzun uzantılar gelişmemiş olabilir. Ebabilin alt tarafı koyu, kanatları daha dardır. Kırlangıcın tellerde oturması da yardımcı bir davranıştır; Ebabil aynı biçimde tellerde sıralanmaz.

Akkarınlı Ebabil (Tachymarptis melba; İngilizce Alpine Swift), daha iri yapısı ve beyaz karnıyla ayrılır. Beyaz boğazı ile karnı arasında koyu kahverengi bir göğüs kuşağı vardır; kanat altı ve kuyruk altı da kahverengidir. Ebabilde bu geniş beyaz karın alanı görülmez. Eski rehberlerdeki Apus melba adı, güncel kabulde Tachymarptis cinsindeki bu türün önceki adlandırmasıdır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme kolonileri kent ve kasabalardaki binalarda bulunabilir. Avrupa göç atlasının uzman hesabı, uzak bölgelerde doğal kaya yarıkları ve ağaç oyuklarında da ürediğini belirtir. Bu nedenle insan yapıları bütün tür için tek olası yuva ortamı değildir. BTO, yeni bina tasarımı ve eski yapıların onarımıyla yuva girişlerinin kaybolmasını koruma sorunlarından biri olarak değerlendirir.

Yuva Yeri

Çatı kiremitlerinin altındaki aralıklar, saçak ve duvar içindeki kapalı oyuklar yuva alanı sağlayabilir. RSPB’nin Britanya rehberi, kuşların hızlı bir uçuşun ardından kanatlarını toplayıp girişten içeri kaybolmasını anlatır. Çiftler aynı yuva yerine sonraki yıllarda yeniden dönebilir. Böyle bir girişi onarım sırasında kapatmamak, yalnız dışarıdan görünen yuvayı korumaktan farklı bir ihtiyaçtır; yuva, yapının içinde gizli olabilir.

Günlük Alan Kullanımı

Beslenme uçuşları yuva binasının hemen üstüyle sınırlı değildir. RSPB, küçük omurgasızları toplarken çeşitli ortamların üzerinde yüksekten uçan kuşları, çatı düzeyindeki yuva çevresi uçuşlarından ayrı anlatır. Gökteki beslenme grubu ile bir çatlağa düzenli girip çıkan erişkin aynı davranışı göstermiyordur.

Dünya Yayılışı

Üreme alanı Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya’nın geniş bir bölümünü kapsar; kışlama alanları Afrika’dadır. AviList, Apus apus apus alt türünün Batı Palearktik’ten Baykal Gölü ve İran’a; pekinensis alt türünün ise İran’dan Himalayalar, Moğolistan ve kuzey Çin’e uzanan üreme alanlarını kabul eder. İki alt tür de Afrika’nın güneyine kadar uzanan kışlama alanları kullanır.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de yaz ziyaretçisi, üreyen ve geçiş kuşudur. Levent Turan’ın 2005’te İngilizce yayımlanan araştırması, 2001–2004 saha çalışmalarıyla başka gözlemcilerin kayıtlarını birlikte değerlendirir. Dört yılın türle ilgili toplamı 276 gözlem kaydıdır; geliş ve son görülme tarihleri yıldan yıla değişmiştir. Bu, güncel ülke nüfusu sayımı değildir. Sandgrouse’un 2015 uzman değerlendirmesi de Avrupa’daki üreme alanının Türkiye’ye kadar uzandığını, burada nominal apus alt türünün ürediğini belirtir.

Göç Yolculuğu

EURING’in 2022 uzman göç atlasında Avrupa topluluklarının Afrika’daki kışlama bölgeleriyle farklı bağlantıları anlatılır. Güneyde üreyen bazı Avrupa topluluklarının daha kuzeydekilerden daha güneye gitmesine zincir göçü denir. Orta Avrupa kuşları Akdeniz geçişlerinde İtalya, Balkanlar ve Yunanistan ile; Fennoskandiya ve Baltık kuşları ağırlıkla aynı doğu Akdeniz bölgesiyle ilişkilendirilir. Kış içinde Orta Afrika’dan daha güneydoğuya kayan topluluklar da vardır. Bunlar Avrupa gruplarının bağlantılarıdır; izlenmemiş bir Türkiye bireyinin kesin rotası değildir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Havada uçan küçük omurgasızlarla beslenir. Avını uçarken toplar; farklı ortamların üstünde besin arayabilir. Yavrular için de bu küçük avlar toplanır.

Nasıl Avlanır?

Yakalanan küçük böcekler boğazın arkasındaki özel kesede biriktirilir. Tükürükle birleşen avlar, yuvadaki yavruya verilen bir besin topu oluşturur. Bu topun içinde yüzlerce küçük böcek bulunabilir. Böylece erişkin, yavruya her gelişinde yalnız tek bir av taşımak zorunda kalmaz; küçük avları tek beslemede topluca aktarır.

İngiltere’nin Suffolk bölgesindeki Brewery Farm’da, Haziran–Temmuz 2022’de iki yuvadan üç besin topu toplanan ve 2024’te yayımlanan araştırma, yavrulara getirilen avları çiftlikten 45 km uzaktaki Brooms Barn böcek tuzağının örnekleriyle karşılaştırmıştır. Besin toplarında bazı kınkanatlılar daha belirgin, yaprakbitleri ve tripsler ise tuzaktakine göre daha azdı. Bu küçük örneklem av seçimi olasılığını düşündürür; üç top, bölgenin bütün ebabillerinin menüsünü temsil etmez. Avların havadaki bulunurluğu ile yavruya taşınan besin aynı şey değildir.

İlginç Bilgiler

## Havada Kalma ve Uyku 2016 araştırmasında, İsveç’teki iki alanda 2013–2014’te işaretlenen erişkinlerin geri alınan cihaz kayıtları incelenmiştir. On üç kuşluk kayıt grubunda üreme dışı yaklaşık on aylık dönemin yüzde 99’undan fazlası havada geçmiştir; üç kuşta iki saat veya daha uzun hareketsizlik dönemi saptanmamıştır. Bazılarında kısa, hatta bütün gece süren konmalar görülmüştür. İvmeölçer kanat hareketini ve gövde yönünü izler; beyin etkinliğini ölçmez. Bu çalışma havada ne kadar uyunduğunu doğrudan kanıtlamaz. Üreme döneminde ise erişkinlerin geceyi yuvada geçirmesi olağandır. ## Soğuk Gecede Enerji Tasarrufu Almanya’nın Olpe kenti yakınındaki köprü kolonisinde yapılan ve 2022’de yayımlanan araştırmada, 2010–2015 ve 2017–2018 üreme dönemleri incelenmiştir. Soğuk gecelerde bazı yuvalardaki ailelerin enerji tüketimi düşmüştür. Gaz alışverişi ölçülen iki yuvada, altı gecede erişkinlerin yuvaya gelişinden yaklaşık yarım saat sonraki tüketim düzeyine göre ortalama yüzde 56 azalma saptanmıştır. Bu sonuç, sıcaklık ve enerji tüketimini geçici azaltarak tasarruf etme durumuyla uyumludur. Ölçüm tek tek kuşlardan değil, yuvada birlikte bulunan gruptan alınmıştır; yuva sıcaklığı doğrudan her yavrunun vücut sıcaklığı değildir. ## Göçte Aynı Yol Zorunlu Değildir 2012’deki ayrı bir İsveç araştırmasında, 2009’da sekiz kuşa takılan ışık kayıt cihazlarından altısı 2010’da geri alınmıştır. Bu altı kuşun tamamı kışı Kongo Havzası’nın genel alanında geçirmiş, fakat üçü kış içinde yer değiştirmiştir. İlkbaharda beşinin Batı Afrika’daki Liberya’ya uğraması, en kısa çizginin her zaman seçilen yol olmadığını göstermiştir. Konumlar ışık ve gün uzunluğundan tahmin edilmiştir; konum belirsizliği ve ekinoks çevresindeki veri boşlukları vardır. ## Kırlangıçla Ayrı Takımlar Ebabil, kırlangıca benzer görünse de ötücü kuşlar takımında değildir; Apodiformes takımının Apodidae familyasındadır. Kır Kırlangıcı, Hirundinidae familyasında ve Passeriformes, yani ötücü kuşlar takımındadır. İki kuşun uzun kanatları ve havada avlanma alışkanlığı, aynı familyadan olduklarını göstermez. ## Azalmanın Nedenini Ayırmak BTO, 1995’ten beri İngiltere, İskoçya ve Galler’de azalma bildirir. Gençlerin hayatta kalmasındaki değişim ve kötü hava koşulları araştırılan nedenler arasındadır; yuva kaybı da önem taşıyabilir. Uçan kuşların bir bölümü uzaktaki bir yuvadan gelebilir veya henüz üremiyor olabilir. Bu yüzden gökte sayılan sürü, doğrudan o binadaki etkin yuva sayısı değildir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...