kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Ev Kırlangıcı (Delichon urbicum)
VS
Seçildi Kır Kırlangıcı (Hirundo rustica)

Ev Kırlangıcı

Delichon urbicum

Takım Passeriformes
Familya Kırlangıçgiller (Hirundinidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Ev Kırlangıcı (Delichon urbicum), Türkiye faunasında karakteristik morfolojik yapısı ve yaşam alanı tercihleri ile ayırt edilir.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Ev Kırlangıcı (Delichon urbicum) küçük, dolgun gövdeli, koyu üstlü ve beyaz altlı bir kuştur. Kuyruğun hemen önündeki beyaz sağrı en göze çarpan işaretlerindendir. Kısa çatallı kuyruğunda tel gibi uzun uzantılar bulunmaz. Hızla geçen kuşta sağrı, beyaz gövde ve kuyruk biçimi birlikte aranır.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş ve sırt iyi ışıkta mavimsi parlar. Kanatlar ve kuyruk ise kahverengimsi siyahtır ve aynı mavi parlaklığı taşımaz. Beyaz sağrı, koyu sırt ile koyu kuyruğun arasındadır. Bu alan kuyruk ucundaki beyazlık değildir.

Gövdesi Kır Kırlangıcından daha toplu görünür; kuyruğu daha kısa, kanatları daha kısa ve daha düz izlenimlidir. Yakından bakıldığında küçük bacak ve ayaklarını kaplayan beyaz tüyler seçilebilir. Ayak parmakları da bu beyaz örtünün içindedir. Bu ayrıntı, uzaktaki uçan kuştan çok, konmuş bir kuş yakından görüldüğünde işe yarar.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin tüy deseni çok benzerdir. Uzman halkalama rehberinde erkeklerin boğaz ve sağrısının daha saf beyaz, dişilerin biraz gri tonlu olabildiği anlatılır. Ancak bunun tersini gösteren bireyler de vardır. Daha beyaz bir kuşu yalnız bu nedenle erkek saymak güvenilir değildir; gençlerin eşeyi tüylerinden ayrılmaz.

Genç kuşta baş ve sırt daha mat görünür. Kanadın gövdeye yakın en içteki uzun tüylerinin uçlarında beyazlık, alt gaganın dibinde sarı alan bulunabilir. Erişkinde bu tüylerin uçları beyaz değildir; gaga dibi koyudur. Bu küçük ayrıntılar ancak yakın ve net görüşte değerlendirilir.

Tüy değişimi yaş ayrımını etkiler. Halkalama rehberi, ilkbaharda üreme sonrası ve gençlik tüyleri değişmiş kuşların yaşının bu tüy deseninden ayrılamayacağını belirtir. Dolayısıyla sonbahardaki gençlik işaretlerini her mevsimde aramak doğru değildir. Tüylerin yalnız daha parlak görünmesi kesin yaş vermez.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta beyaz gövdeyle koyu kanat ve kuyruk arasında belirgin karşıtlık görülür. Üst taraf görünür olduğunda beyaz sağrı seçilir; alttan bakılan her açıda bu alan açığa çıkmaz. Kısa çatallı kuyrukta uzun uzantı aranmaz. Çok kısa bir geçişte eksik kalan işaretler, kuş doğal olarak döndüğünde yeniden değerlendirilir.

Göçte daha düz bir yol izleyerek ilerler; kanat vuruşları Kır Kırlangıcından daha hızlı olabilir. Besin ararken ise daha yavaş, kesintili bir uçuş gösterir. Bir böceğin peşine düştüğünde kanat vuruşlarını birden sıklaştırıp yön değiştirebilir. Böylece düz yolculuk uçuşu ile avı izlerken yaptığı kısa hızlanmalar aynı kuşta farklı görünür.

Ses ve Davranış

Sık duyulan çağrısı kısa, yuvarlanan bir “prrri” sesini andırır. Alarmda daha uzayan, yinelenen bir “tsiu” duyulabilir. Yuva yakınındaki şarkı, Kır Kırlangıcınınkinden daha alçak sesli, uzun bir cıvıldama dizisidir. Günlük kısa çağrı ile bu uzun dizi aynı ses değildir; yazıyla gösterilen heceler yalnız yaklaşık anlatımdır.

Koloni halinde yuvalanabilir; birkaç yuva aynı saçak altında yan yana durabilir. Besin arayan kuşlar da sürü oluşturur, bazen su üzerinde alçaktan dolaşır.

Yuva yapan erkek ve dişi, dere veya gölet kenarındaki ıslak çamurdan küçük parçalar alır. Bunları gagalarıyla taşıyıp kat kat ekleyerek yuvanın duvarını yükseltirler. Bu yüzden yuva tek seferde taşınmış bir çamur yığını değildir; çok sayıda küçük parçanın birleşmesidir. Eski bir yuva yeniden kullanılabilir. Sağlam kalan yapının değerlendirilmesi, kuşların her yıl bütün yuvayı yeniden kurmasını gerektirmez. Kaya veya yapıdaki bir çıkıntının altı, bu yapı için tutunma yeri sağlar.

Çamur yuva, üstünde küçük bir giriş bırakılan kapalı bir yapıdadır; Kır Kırlangıcının ağzı açık çanağına benzemez. BTO’nun Avrupa kuşlarına ilişkin uzman özetinde tipik yumurta sayısı 4–5, gözlenen aralık 2–6 olarak verilir. Kuluçkaya erkek de dişi de katılır; süre 13–19 gündür. Henüz kendi başına beslenemeyen yavrular 19–25 gün yuvada kalır. Aynı özet genellikle yılda iki üreme denemesi bildirir. Bu süreler Avrupa kaynak özetidir; Türkiye’de aynı yuvada yapılmış ölçümler değildir. Yavru bekleyen bir yuvanın girişi kapatılmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Kır Kırlangıcı (Hirundo rustica) erişkinde kızıl boğaz, koyu göğüs kuşağı ve uzun kuyruk uzantılarıyla ayrılır; beyaz sağrısı yoktur. Genç Kır Kırlangıcında uzun uzantılar bulunmaz. Bu yüzden kısa kuyruklu bir kırlangıcı hemen Ev Kırlangıcı saymak yerine yüz, göğüs ve sağrı birlikte görülür.

Kum Kırlangıcı (Riparia riparia) gri kahverengi üstlüdür; beyaz alt tarafında kahverengi göğüs bandı vardır. Ev Kırlangıcındaki beyaz sağrı bulunmaz. Daha ince gövde ve daha dar kanatlar yardımcı olur. Tanıda özellikle sağrı ve göğüs deseni birlikte değerlendirilir.

Kızıl Kırlangıç (Cecropis rufula; İngilizce European Red-rumped Swallow) da açık bir sağrı gösterir. Ancak bu bölge Ev Kırlangıcındaki gibi bütünüyle beyaz değildir; kızıl-pas rengi taşır, ensesinde de kızıl bir yaka bulunur. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin Avrupa tanı rehberi, bu işaretleri Ev Kırlangıcının beyaz sağrısından ayırır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme alanında yuva tutturulabilecek korunaklı yüzey ile çevredeki besin alanları birlikte önemlidir. Avrupa uzman hesabı doğal kaya yüzeylerini, bina dışlarını ve köprüleri yuva yerleri arasında sayar. Beslenme açık havada olduğundan yalnız yuva duvarına bakmak yeterli değildir; çevredeki açık alanlar ve uçan böceklerin bulunduğu su çevreleri de kullanılır.

Yuva Yeri

Doğal yuva yerleri, kaya çıkıntılarının altındaki korunaklı yüzeylerdir. İnsan yapılarında bu karşılığı saçaklar ve benzeri dış çıkıntılar sağlar. The Wildlife Trusts’ın uzman hesabı, küçük kolonilerin kasaba ve köylerdeki binaların yanında, çevresi tarım alanlarıyla kaplı yerlerde de oluşabildiğini anlatır.

Günlük Alan Kullanımı

Koloni çevresinde kuşlar havadaki avı izleyerek dolaşır. Uzman tür hesabı, açık tarım alanları ve sulak yerler üzerinde beslenmeyi anlatır. Serin ve yağışlı havalarda böceklerin bulunduğu su çevreleri özellikle kullanılır. Tellerin üzerinde dinlenebilirler; yere inmeleri ise çoğunlukla yuva için çamur toplamalarıyla ilgilidir.

Dünya Yayılışı

Ev Kırlangıcı Avrupa, Kuzey Afrika ve batıdan Orta Asya’ya uzanan alanda bulunur. AviList v2025b, Delichon urbicum için Western House Martin adını ve iki alt türü kabul eder. Sibirya’daki Delichon lagopodum ayrı türdür; onun doğu yayılışı bu sayfaya eklenmez. Eski Common veya Northern House Martin adıyla yazılmış bir kaynak daha geniş tür kapsamı taşıyabilir; verilen bölge bu ayrımla birlikte değerlendirilir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de üreyen bir türdür. OSME’nin 10.2 uzman listesi, Türkiye ve İran’ı da kapsayan bölgede çoğunlukla seyrek veya yerel dağılış bildirir. BirdLife’ın 2021 ekinde Türkiye için 2002–2012 dönemine ait 1–2 milyon üreyen çift tahmini vardır; veri yetersiz olarak sınıflanmıştır. Bu eski tahmin, güncel tam sayım değildir. Aynı ekte 2008–2019 kısa dönem ve 1980–2013 uzun dönem nüfus eğilimleri bilinmiyor olarak verilmiştir.

Göç Yolculuğu

Avrupa’da üreyen kuşların ana kışlama alanları Sahra’nın güneyindedir. EURING’in Avrupa halka bulma özetinde batı ve kuzeybatıdaki toplulukların İberya, daha doğudakilerin İtalya ve Yunanistan yönündeki bağlantıları öne çıkar. Afrika’daki buluşlar azdır ve her üreme topluluğunun yolu aynı değildir. Bunlar Avrupa ölçeğindeki halkalı kuş verileridir. Türkiye’de görülen halkasız bir bireyin geçtiği ülkeler, uçtuğu mesafe veya kesin kışlama noktası bu özetten belirlenemez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Temel besini uçan küçük omurgasızlardır. Cezayir’in Pins Maritimes yerleşiminde Nisan–Eylül 2007’de, dolu yuvaların altından her ay 20 olmak üzere toplam 120 dışkı örneği alınmıştır. Kalıntılardan 140 gruba ait 8.425 av belirlenmiştir. Böcekler baskındır; karıncalar, kınkanatlı böcekler, yaprak bitleri ve sinekler bulunmuştur. Bu örnekler 120 ayrı kuşun izlenmesi demek değildir. Araştırma, o koloninin üreme dönemindeki besinini gösterir.

Cezayir örneklerinde avlar, dışkıdaki sert baş, kanat ve bacak parçalarından tanınmıştır. Eşleşen parçalar aynı av bireyine ait sayılarak toplam çıkarılmıştır. Böylece kuşun ağzından tek tek alınmayan çok küçük böcekler de besin incelemesine katılabilmiştir. Aynı çalışmada, çevredeki böcekler ot ve çalılar arasında kepçeyle de örneklenmiştir. Bu çevre örneği, kuşların yiyeceğini otların arasından topladığı anlamına gelmez; yenmiş av ile çevrede bulunan avı karşılaştırmak için alınmıştır.

Nasıl Avlanır?

Avını uçarken yakalar. Besin arayan sürü, açık alan veya su üzerindeki böceklerin bulunduğu havayı kullanır. Avrupa göç atlasının tür hesabı, başlıca yöntemi uçan böceğin havada izlenip yakalanması olarak tanımlar.

İlginç Bilgiler

## Tüylerdeki yolculuk izi Ev Kırlangıcının Afrika’da nerede kışladığını öğrenmek için tüylerin kimyasal izlerinden yararlanılmıştır. 2012 çalışmasında Hollanda’nın Gaast köyündeki koloniden 2005–2010 yazlarında örnek alınmıştır. Üç kimyasal iz birlikte kullanılarak bölge tahmini yapılan bölüm 2007–2009’da örneklenen 171 kuşu kapsar. Araştırmacılar tüylerdeki hidrojen, karbon ve azotun kararlı izotoplarını (aynı elementin farklı kütleli atomlarını) Afrika’daki bölgesel değerlerle karşılaştırmış, halka bulma verileriyle tahmini daraltmıştır. Sonuçlar Batı Afrika ile Kamerun ve Kongo çevresini içeren alanlarla uyumludur. Bu, kuşların üzerinde GPS taşıyarak çizilmiş kesintisiz yol değildir. Tüyün büyüdüğü bölge için olasılık hesabıdır; aynı tüy izi geniş bir alanda oluşabilir. ## Saçak ve yuva başarısı Birleşik Krallık ağırlıklı 2016–2017 araştırmasına İrlanda Cumhuriyeti’nden altı yuva kaydı da katılmıştır. 2016’da 4.779, 2017’de 4.510 yuva yeri izlenmiş; bunların 2.514’ü iki yılda da kayda girmiştir. Kuşlar işaretlenmediği ve yuvaların içi açılmadığı için etkinlikten yavru büyütme denemeleri çıkarılmıştır. Plastik saçak altındaki yuvalarda ikinci deneme ve başarılı sonuç olasılığı daha düşük bulunmuştur. Ancak yüzey türüne göre çökme nedenleri yeterli örnek olmadığı için ayrıca sınanmamıştır; plastik daha çok çöktürür demek bu araştırmanın kanıtını aşar. Önceki yıllarda kullanılmış ve yapay yuvalarda daha iyi performans ilişkisi de görülmüştür. Başarı değerlendirmesi de yumurtaların tamamının açıldığı ve bütün yavruların uçtuğu anlamına gelmez; çalışma uzaktan görülen etkinliğe dayanır. ## Üreme kanıtının düzeyi Türkiye’de Küçük Menderes Deltası’nda 3–18 Mayıs 2008’de yapılan atlas çalışması, gözlemle üreme kanıtını ayırmanın örneğidir. Araştırmacılar kenarları birer kilometre olan 49 karede 139 nokta sayımı yapmıştır. Ev Kırlangıcı iki karede kaydedilmiş ve o araştırmada “olası üreme” düzeyinde sınıflanmıştır. Bu iki kare, iki çift kuş demek değildir; çalışma o tür için kesin yuva veya uçmuş yavru göstermemiştir.

Kır Kırlangıcı

Hirundo rustica

Takım Passeriformes
Familya Kırlangıçgiller (Hirundinidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Kızıl yüz, mavi sırt, koyu göğüs kuşağı, derin çatal kuyruk ve alçak çevik uçuş.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kır Kırlangıcı (Hirundo rustica; Barn Swallow), uzun ve sivri kanatları, ince gövdesi ve derin çatallı kuyruğuyla tanınır. Sırtı iyi ışıkta parlak koyu mavi, alın ve boğazı kızıla çalan kestane rengidir. Boğazın altındaki koyu kuşak, Avrupa’daki açık krem karınla karşıtlık oluşturur. Erişkinin ince uzayan dış kuyruk tüyleri uçuş siluetinin belirgin bir parçasıdır.

Genel Görünüm ve Duruş

Tünemiş kuşun başı hafif yassı, boynu çok kısa, omuzları gövdesine göre geniş görünür. Gövde kuyruğa doğru incelir. Kapalı kanatların sivri uçları uzamış dış kuyruk tüylerinin önünde kalır. Cornell’in teşhis hesabında anlatılan bu biçim, havada hızla geçen kuşun tel üzerinde de aynı ince yapıyı taşıdığını görmeye yardım eder.

Tepe, sırt ve kanat üzerindeki küçük tüyler güneşte mavi yansırken, uzun uçuş tüyleri ve kuyruk daha kahverengi-siyah görünür. Göz, küçük gaga ve kısa bacaklar koyudur. Kuyruk açıldığında, uçlara yakın beyaz lekeler görülür. Dış kuyruk tüyleri gittikçe incelerek iki uzun uç oluşturur; kapalı kuyrukta saklanan beyazlık uçuş sırasında ortaya çıkabilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel renk düzenini taşır. Animal Diversity Web’in hesabında dişinin dış kuyruk tüylerinin genellikle daha kısa, renklerinin biraz daha sönük olduğu belirtilir. Bu benzerlik nedeniyle, uzaktaki her kısa kuyruklu kuşa dişi denmez. Gençlerin de kısa kuyruğu vardır; eşeyler arasındaki genel fark, bütün bireyleri kesin olarak iki gruba ayıran bir sınır değildir.

Gençte alın ve çene daha soluk, devetüyü-beyazımsı tonlarda veya biraz daha koyu olabilir. Tüyler erişkindeki kadar parlak değildir. Kuyruktaki ince dış uzantılar henüz kısadır; çatal erişkininkinden daha sığ görünür. Erişkin erkeğin uzun kuyruk uçlarını genç kuşta aramamak gerekir.

Uçuşta Görünüm

Alçaktan uçarken kanat çırpışlarıyla kısa süzülmeleri art arda kullanır. Açık tarlalar ve su üzerinde hızlı dönüşler, dalışlar ve yeniden yükselişlerle böceklerin peşine düşer. RSPB’nin anlattığı çevik, akıcı uçuşta gövdenin ince görünüşü ve uzun çatallı kuyruk birlikte seçilir. Kuyruk kapalıyken iki ince uç daha belirgin, açıldığında ise çatal daha geniş görünebilir.

Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya’nın açık karınlı kuşlarında alt kanadın gövdeye yakın küçük tüyleri de beyazımsıdır. Bunlarla daha koyu uzun kanat tüyleri arasında karşıtlık görülür. Kuzey Amerika ve Asya’nın bazı başka topluluklarında karın daha kızıl olabilir; Cornell’in bölgesel görünüşleri ayrı gösteren hesabı, bu renk farklarını aynı tür içindeki çeşitlilik olarak anlatır.

Ses ve Davranış

Ötüşü uzun bir cıvıltı dizisidir; ince ve daha boğuk notaların arasından, sonunda uzayan cızırtılı bir bölüm duyulabilir. Kısa “vit” ya da “uit” çağrısı uçuşta da verilir. Tehlike sırasında daha güçlü uyarı sesleri art arda yinelenir. Tel üzerinde sessizce duran kuşla, yuvasının yakınında tehlike sezen kuşun seslenişleri bu yüzden farklı olabilir.

Topluluk halinde tellerde durabilir, aynı yapıda birden fazla çift yuva kurabilir. Buna rağmen çift, yuvanın hemen çevresindeki küçük alanı savunur. Animal Diversity Web, Avrupa’daki bu yuva çevresi savunmasıyla geniş topluluklar halinde bulunmayı ayrı ayrı anlatır. Kuşların aynı binayı kullanması, bütün çiftlerin tek bir ortak yuvada yavru büyüttüğü anlamına gelmez.

Yuva çamurla kuru otların birleştirilmesinden oluşan, üstü açık bir çanaktır. Çiftin iki üyesi de küçük çamur parçaları taşır. BTO’nun Britanya-İrlanda derlemesinde tipik yumurta sayısı 4–5, kuluçka süresi 16–18 gündür. Kuluçkayı esas olarak dişi yürütür, erkek zaman zaman katılır. Yavruların uçuşa geçmesi için tipik süre aynı hesapta 20–22 gün olarak verilir.

Karıştırılabilecek Türler

Ev Kırlangıcı (Delichon urbicum; Western House Martin), daha kısa çatallı kuyruk ve kuyruk başlangıcının üstündeki belirgin beyaz alanla ayrılır. Alt tarafı boğazdan itibaren beyazdır; kızıl alın-boğaz taşımaz. Üst tarafı onun da iyi ışıkta mavi yansıdığından, sırt parlaklığı iki türü ayırmaz. Oiseaux hesabı, Ev Kırlangıcının kuyruk çatalında uzun ince dış uçlar bulunmadığını özellikle belirtir.

Kum Kırlangıcı (Riparia riparia; Sand Martin, Bank Swallow), üstten kahverengi, alttan beyaz görünür. Geniş kahverengi göğüs kuşağı beyaz boğazla karnı ayırır; kuyruğu az çatallı, dış uçları kısadır. Kır Kırlangıcının kızıl alın-boğazı ve mavi sırtı bulunmaz. Genç Kum Kırlangıcının sırt tüylerindeki açık kenarlar da bu kahverengi görünüşün içinde seçilir.

Kaya Kırlangıcı (Ptyonoprogne rupestris; Eurasian Crag Martin), daha tıknaz bir gövdeye, mat kahverengi-gri üst tarafa ve daha kısa kuyruğa sahiptir. Açılan koyu kuyruğunda oval beyaz lekeler görülür. Dolayısıyla kuyrukta beyaz lekeler bulunması yalnız Kır Kırlangıcına özgü değildir. Kaya Kırlangıcının sade kahverengi başı ve alt tarafı, Kır Kırlangıcındaki kızıl boğazla koyu göğüs kuşağını taşımaz.

Kızıl Kırlangıç (Cecropis rufula; European Red-rumped Swallow), uzun çatallı kuyruğuyla uzaktan benzeyebilir. Ense çevresindeki kızıl açıklık ve sırtın altıyla kuyruk başlangıcındaki geniş beyaz-kızıl alan belirgindir. Kuyruk altı siyah, açık alt tarafı ince boyuna çizgilidir. Bu desen Kır Kırlangıcının kızıl boğazıyla koyu göğüs kuşağından farklıdır. Eski geniş Cecropis daurica adından ayrılan güncel tür budur.

Ebabil (Apus apus; Common Swift), çok uzun, orak biçimli kanatları ve isli koyu gövdesiyle farklıdır. Boğazı daha açık olsa da Kır Kırlangıcındaki kızıl alın-boğazı ve krem karnı göstermez. Oiseaux’nun karşılaştırması, yüzeysel benzerliğin uzun kanatlar ve çatallı kuyruktan kaynaklandığını belirtir: Ebabil kırlangıç ailesinde değildir. Gözlemde koyu gövde, kanat biçimi ve uçuş birlikte karşılaştırılır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Açık beslenme alanı, suya erişim ve yuvayı taşıyacak korunaklı bir çıkıntının birlikte bulunması önemlidir. Animal Diversity Web’in hesabı tarım alanlarını, ahır ve diğer çiftlik yapılarını, köprü altlarını ve eski yapıların saçaklarını sayar. Kayalık mağaralar gibi doğal yerler de kullanılabilir. Böylece tür yalnız tarlada ya da yalnız binada yaşayan bir kuş değildir; gündüz böcek aranan açıklıklarla yuvanın kurulduğu sığınak birbirini tamamlar.

Yuva Yeri

Yuvanın tutunması için yüzeyin yapısı önemlidir. Kanada’nın resmi tür derlemesi, yatay bir çıkıntıyla birlikte pürüzlü ahşap ya da beton gibi düşey yüzeyleri de anlatır. Üstteki bir saçak ya da benzeri örtü yuvayı hava koşullarından korur. Yapıya girip çıkan kuşlar izlenirken, uçuş yolunun kapatılmaması ve yuvaya dokunulmaması gerekir.

Günlük Alan Kullanımı

Kırsal yapıların içindeki yuvalara ulaşabilmesi için girişlerin sürekli açık kalması gerekir. Oiseaux hesabında ahır, samanlık, garaj ve benzeri korunaklı yerlerle yakınlarındaki tarla ve sulak açıklıklar birlikte anlatılır. Besin ararken kullanılan teller ve dallar dinlenme yerleri de sağlar. Uzun süren kötü hava, normal beslenmesini engelleyebilir; özellikle yavruların büyüdüğü sırada yakındaki beslenme alanları önem taşır.

Dünya Yayılışı

Üreme alanları Kuzey Amerika, Avrasya ve Kuzey Afrika’ya yayılır. AviList v2025b sekiz alt tür tanır. Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika’da üreyen rustica alt türü, kışın Sahra’nın güneyindeki Afrika’ya ve Güney Asya’ya iner. Kuzey Amerika’daki erythrogaster ise Meksika’dan Güney Amerika’nın güneyine kadar kışlar; Arjantin’in kuzeydoğusunda da üreyen bir topluluk gelişmiştir. Mısır’daki savignii ve Doğu Asya’daki topluluklar aynı geniş türün farklı coğrafi parçalarıdır.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye üreme ve geçiş alanları içindedir. OSME’nin 2022 listesinde rustica Türkiye için kaydedilir; transitiva yönünde görünüş taşıyan bazı kuşlardan da söz edilir. BirdLife’ın 2021 değerlendirmesinde, 2002–2012 dönemi için Türkiye’de 1.000.000–2.500.000 üreyen çift tahmin edilir. Bu bir güncel sayım değil, sınırlı veriye dayalı uzman tahminidir. 2008–2019 ve 1980–2013 dönemlerinin ülke nüfus eğilimleri içinse yeterli bilgi bulunmadığı belirtilmiştir.

Göç Yolculuğu

Avrupa-Afrika göç atlası, Avrupa’da halkalanan kuşların kış bağlantılarının tek bir noktada toplanmadığını gösterir. Britanya Adaları ve Norveç’in batı kıyısındaki kuşlar ağırlıkla Güney Afrika’yla ilişkilidir. Orta Avrupa’dan gelen kayıtlar Batı Afrika’dan Kongo ve Zambiya’ya uzanan daha geniş bir kuşağa dağılır. Halka yeniden bulma çabası ülkeler arasında farklı olduğundan haritadaki boşluk, kuşların o bölgeden hiç geçmediği anlamına gelmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Temel besini uçan böceklerdir. Cornell’in Kuzey Amerika hesabı sinekleri başlıca av olarak sıralar; uçan kınkanatlılar, arılar, karıncalar, kelebekler ve güveler de alınır. Çoğunlukla tek tek avları yakalar. Sığırların, tarım araçlarının ve insanların hareketiyle havalanan böceklerin peşine takılabilir. Soğuk havada ahır duvarları çevresindeki sinekleri topladığı, bazen de yerdeki böcekleri aldığı anlatılır; beslenmesi yalnız kesintisiz havada kovalamaya indirgenmez.

Nasıl Avlanır?

Su yüzeylerinin üzerinde alçaktan uçarken böcek yakalar, kolayca yükselip alçalarak avını izler. Nicole Bouglouan su yüzeyindeki böceklerin de alınabildiğini belirtir. Çin’in Suzhou kentindeki 2021 çalışmasında ise 53 yuvadaki yavruların besini, böcek ve dışkı örneklerinin karbon ve azot izlerinden tahmin edildi. Yumuşak gövdeli avların payıyla yavru uçurma başarısı arasında olumlu ilişki bulundu. Hangi av gruplarının alındığı da bu araştırmada önemliydi.

İlginç Bilgiler

## Kentteki Yuvayı Anlamak Çin’in Suzhou kentinde 2021 üreme mevsiminde dört alandaki 53 yuva izlendi. Chen ve arkadaşlarının 2026 sayısında yayımlanan araştırması bina yoğunluğu, sıcaklık, gürültü ve gece ışığını birlikte değerlendirdi. Karşılaştırılan iki istatistiksel modelden gece ışığını içereninde, daha güçlü ışıkla daha düşük yavru uçurma başarısı arasında ilişki bulundu; kentten kıra uzanan bütün sıralama boyunca ise başarı belirgin biçimde değişmedi. Çalışmada uçuş, son yuvada görülme ve ardından boş yuva kontrolünden çıkarıldı; her yavrunun ilk uçuşu doğrudan izlenmedi. Bir yıllık bu gözlemsel sonuç, ışığın deneyle artırıldığı bir çalışma değildir. ## Uçarken Su İçebilir Su içmek için her zaman kıyıya konması gerekmez. RSPB, su yüzeyine alçalıp gagasıyla su alırken uçuşunu sürdürmesini anlatır. Göller ve nehirler üzerindeki alçak geçişler böylece hem beslenme hem su içme sırasında görülebilir. İnce gövdeli kuşun yüzeye yaklaşıp yeniden yükselmesini kesintisiz izlemek, bu davranışı görmeye yardım eder. ## Uçuş Başlar, Bakım Sürer BTO’nun Britanya-İrlanda hesabında başarısız yuvaların yerine yapılan yenilemeler hariç, bir mevsimde genellikle iki üreme girişimi bildirilir. Yavrunun uçabilmesiyle bakımın bitmesi ise aynı olay değildir. Kanada’nın resmi derlemesi, yuvadan çıkan gençlerin yakın çevrede gecelediğini ve ilk günlerde geceyi yeniden yuvada geçirebildiğini anlatır. Yavru yuvadan ayrıldıktan sonra da aileyle ilişkisini bir süre korur. ## Sazlıktaki Geceleme Üreme bittikten sonra ve göç sırasında, su kenarındaki sazlıklarda toplu gecelemeler yapabilir. Bu yerler çamur yuvalardan farklıdır. Oiseaux hesabında sazlıkta bir araya gelerek geceyi geçirdikleri belirtilir. Akşam sazlığa gelen kuşlar, orada yuva kuran bir topluluk değildir. ## Eski Yuvanın Yeni Kullanıcıları Eski çamur yuvalar yalnız geçmişten kalan yapılar değildir. Kanada’nın 2019 tarihli derlemesi, bunların sonraki mevsimlerde yeniden kullanılabildiğini ve bir yıl boş kalıp ertesi yıl seçilebildiğini anlatır. Ancak aynı yuvanın yeniden kullanılması, mutlaka aynı çiftin döndüğü anlamına gelmez. Kuşlar eski yuvayı değerlendirirken parazit yükünden de etkilenir; yoğun parazitli yuvalardan kaçınabilir. Bu yüzden yuva yerinin kullanımıyla tek tek kuşların kimliği ayrı izlenir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...