Erişkinde uzun dış flamalar ve beyaz iç lekeler.
Kır Kırlangıcı
Hirundo rustica • Barn Swallow
Kır Kırlangıcı
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Kır Kırlangıcı (Hirundo rustica; Barn Swallow), uzun ve sivri kanatları, ince gövdesi ve derin çatallı kuyruğuyla tanınır. Sırtı iyi ışıkta parlak koyu mavi, alın ve boğazı kızıla çalan kestane rengidir. Boğazın altındaki koyu kuşak, Avrupa’daki açık krem karınla karşıtlık oluşturur. Erişkinin ince uzayan dış kuyruk tüyleri uçuş siluetinin belirgin bir parçasıdır.
Genel Görünüm ve Duruş
Tünemiş kuşun başı hafif yassı, boynu çok kısa, omuzları gövdesine göre geniş görünür. Gövde kuyruğa doğru incelir. Kapalı kanatların sivri uçları uzamış dış kuyruk tüylerinin önünde kalır. Cornell’in teşhis hesabında anlatılan bu biçim, havada hızla geçen kuşun tel üzerinde de aynı ince yapıyı taşıdığını görmeye yardım eder.
Tepe, sırt ve kanat üzerindeki küçük tüyler güneşte mavi yansırken, uzun uçuş tüyleri ve kuyruk daha kahverengi-siyah görünür. Göz, küçük gaga ve kısa bacaklar koyudur. Kuyruk açıldığında, uçlara yakın beyaz lekeler görülür. Dış kuyruk tüyleri gittikçe incelerek iki uzun uç oluşturur; kapalı kuyrukta saklanan beyazlık uçuş sırasında ortaya çıkabilir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi aynı temel renk düzenini taşır. Animal Diversity Web’in hesabında dişinin dış kuyruk tüylerinin genellikle daha kısa, renklerinin biraz daha sönük olduğu belirtilir. Bu benzerlik nedeniyle, uzaktaki her kısa kuyruklu kuşa dişi denmez. Gençlerin de kısa kuyruğu vardır; eşeyler arasındaki genel fark, bütün bireyleri kesin olarak iki gruba ayıran bir sınır değildir.
Gençte alın ve çene daha soluk, devetüyü-beyazımsı tonlarda veya biraz daha koyu olabilir. Tüyler erişkindeki kadar parlak değildir. Kuyruktaki ince dış uzantılar henüz kısadır; çatal erişkininkinden daha sığ görünür. Erişkin erkeğin uzun kuyruk uçlarını genç kuşta aramamak gerekir.
Uçuşta Görünüm
Alçaktan uçarken kanat çırpışlarıyla kısa süzülmeleri art arda kullanır. Açık tarlalar ve su üzerinde hızlı dönüşler, dalışlar ve yeniden yükselişlerle böceklerin peşine düşer. RSPB’nin anlattığı çevik, akıcı uçuşta gövdenin ince görünüşü ve uzun çatallı kuyruk birlikte seçilir. Kuyruk kapalıyken iki ince uç daha belirgin, açıldığında ise çatal daha geniş görünebilir.
Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya’nın açık karınlı kuşlarında alt kanadın gövdeye yakın küçük tüyleri de beyazımsıdır. Bunlarla daha koyu uzun kanat tüyleri arasında karşıtlık görülür. Kuzey Amerika ve Asya’nın bazı başka topluluklarında karın daha kızıl olabilir; Cornell’in bölgesel görünüşleri ayrı gösteren hesabı, bu renk farklarını aynı tür içindeki çeşitlilik olarak anlatır.
Ses ve Davranış
Ötüşü uzun bir cıvıltı dizisidir; ince ve daha boğuk notaların arasından, sonunda uzayan cızırtılı bir bölüm duyulabilir. Kısa “vit” ya da “uit” çağrısı uçuşta da verilir. Tehlike sırasında daha güçlü uyarı sesleri art arda yinelenir. Tel üzerinde sessizce duran kuşla, yuvasının yakınında tehlike sezen kuşun seslenişleri bu yüzden farklı olabilir.
Topluluk halinde tellerde durabilir, aynı yapıda birden fazla çift yuva kurabilir. Buna rağmen çift, yuvanın hemen çevresindeki küçük alanı savunur. Animal Diversity Web, Avrupa’daki bu yuva çevresi savunmasıyla geniş topluluklar halinde bulunmayı ayrı ayrı anlatır. Kuşların aynı binayı kullanması, bütün çiftlerin tek bir ortak yuvada yavru büyüttüğü anlamına gelmez.
Yuva çamurla kuru otların birleştirilmesinden oluşan, üstü açık bir çanaktır. Çiftin iki üyesi de küçük çamur parçaları taşır. BTO’nun Britanya-İrlanda derlemesinde tipik yumurta sayısı 4–5, kuluçka süresi 16–18 gündür. Kuluçkayı esas olarak dişi yürütür, erkek zaman zaman katılır. Yavruların uçuşa geçmesi için tipik süre aynı hesapta 20–22 gün olarak verilir.
Karıştırılabilecek Türler
Ev Kırlangıcı (Delichon urbicum; Western House Martin), daha kısa çatallı kuyruk ve kuyruk başlangıcının üstündeki belirgin beyaz alanla ayrılır. Alt tarafı boğazdan itibaren beyazdır; kızıl alın-boğaz taşımaz. Üst tarafı onun da iyi ışıkta mavi yansıdığından, sırt parlaklığı iki türü ayırmaz. Oiseaux hesabı, Ev Kırlangıcının kuyruk çatalında uzun ince dış uçlar bulunmadığını özellikle belirtir.
Kum Kırlangıcı (Riparia riparia; Sand Martin, Bank Swallow), üstten kahverengi, alttan beyaz görünür. Geniş kahverengi göğüs kuşağı beyaz boğazla karnı ayırır; kuyruğu az çatallı, dış uçları kısadır. Kır Kırlangıcının kızıl alın-boğazı ve mavi sırtı bulunmaz. Genç Kum Kırlangıcının sırt tüylerindeki açık kenarlar da bu kahverengi görünüşün içinde seçilir.
Kaya Kırlangıcı (Ptyonoprogne rupestris; Eurasian Crag Martin), daha tıknaz bir gövdeye, mat kahverengi-gri üst tarafa ve daha kısa kuyruğa sahiptir. Açılan koyu kuyruğunda oval beyaz lekeler görülür. Dolayısıyla kuyrukta beyaz lekeler bulunması yalnız Kır Kırlangıcına özgü değildir. Kaya Kırlangıcının sade kahverengi başı ve alt tarafı, Kır Kırlangıcındaki kızıl boğazla koyu göğüs kuşağını taşımaz.
Kızıl Kırlangıç (Cecropis rufula; European Red-rumped Swallow), uzun çatallı kuyruğuyla uzaktan benzeyebilir. Ense çevresindeki kızıl açıklık ve sırtın altıyla kuyruk başlangıcındaki geniş beyaz-kızıl alan belirgindir. Kuyruk altı siyah, açık alt tarafı ince boyuna çizgilidir. Bu desen Kır Kırlangıcının kızıl boğazıyla koyu göğüs kuşağından farklıdır. Eski geniş Cecropis daurica adından ayrılan güncel tür budur.
Ebabil (Apus apus; Common Swift), çok uzun, orak biçimli kanatları ve isli koyu gövdesiyle farklıdır. Boğazı daha açık olsa da Kır Kırlangıcındaki kızıl alın-boğazı ve krem karnı göstermez. Oiseaux’nun karşılaştırması, yüzeysel benzerliğin uzun kanatlar ve çatallı kuyruktan kaynaklandığını belirtir: Ebabil kırlangıç ailesinde değildir. Gözlemde koyu gövde, kanat biçimi ve uçuş birlikte karşılaştırılır.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Kızıl alın-boğazı koyu göğüs kuşağı sınırlar.
Tarla ve su üzerinde keskin dönüşlerle böcek avı.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kış kaydını düzenli nüfus saymayın
Şubat
Afrika tarihini Türkiye takvimi yapmayın
Mart
İlk geliş bölgeye ve havaya göre değişir
Nisan
Yuva girişini açık bırakın
Mayıs
Aktif yuvayı sökmeyin
Haziran
Tadilatı yavru uçana erteleyin
Temmuz
Yeni uçan genci yuvaya geri koymayın
Ağustos
Sazlık tüneğini rahatsız etmeyin
Eylül
Noktaları tek rotaya bağlamayın
Ekim
Gençte kısa kuyruk olacağını unutmayın
Kasım
Geç kuşu tarihle dışlamayın
Aralık
Yabancı kış takvimini kopyalamayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Köy, ahır ve mera
Yuva çıkıntısı, çamur ve uçan böcek birlikte.
Göl ve nehir yüzeyi
Alçak böcek avı ve uçuşta su içme alanı.
Köprü ve menfez
Korunaklı açık kâse yuva alanları.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Ev Kırlangıcı
Delichon urbicum- Sağrı
- Parlak beyaz.
- Kuyruk
- Kısa ve sığ çatallı.
- Yüz
- Kızıl alın-boğaz ve koyu göğüs kuşağı yok.
Kızıl Kırlangıç
Cecropis daurica- Sağrı
- Açık krem-kızıl.
- Ense
- Açık ense yakası.
- Alt taraf
- Kır Kırlangıcının koyu göğüs kuşağı yok.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriKiriş, duvar çıkıntısı, köprü, menfez veya açık yapı içinde.
- 2Yuva yapısıOt lifli çamur taneciklerinden açık kâse; içi ince ot ve tüy döşeli.
- 3YumurtaTipik 4–5; BTO gözlem aralığı 2–9.
- 4KuluçkaÇoğunlukla dişi, bazen erkek katkısı; tipik 16–18 gün, gözlenen 13–23 gün.
- 5YavruYardıma muhtaç; tipik 20–22 günde uçar, sonra bakım sürer.
- 6EtikGirişi kapatmayın, yuvayı sökmeyin, tadilatı yavrular uçana erteleyin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Kır Kırlangıcı ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Kırlangıçgiller (Hirundinidae) — 7 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Kır Kırlangıcı
Erişkinde uzun dış flamalar ve beyaz iç lekeler.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
