kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Küçük Tarla Kazı (Anser brachyrhynchus)
VS
Seçildi Tundra Kazı (Anser serrirostris)

Küçük Tarla Kazı

Anser brachyrhynchus

Takım Anseriformes
Familya Ördekgiller (Anatidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Perdeli ayakları, su geçirmez yoğun tüy tabakası ve kanatlarında ayna (speculum) adı verilen parıltılı renkli yaması ile karakterizedir.; kanat aynası; çizgili/benekli

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Biyometri

ÖlçüDeğer
Toplam boy60–75 cm (çoğunlukla ~64–70 cm)
Kanat açıklığı135–160 cm
Kanat kirişi~38–43 cm (yaklaşık)
Kuyruk (cauda)orta
Tarsometatarsuspembe
Gaga (culmen)kısa, koyu + dar pembe/turuncu bant
Kütle1,8–3,3 kg

Bu dosya DB üçlüsü Küçük Tarla Kazı (Anser brachyrhynchus) / Pink-footed Goose içindir — Tarla Kazı (A. serrirostris) veya Boz Kaz değildir. Türkiye'de nadir / vagrant kışlayan–geçit; üreme yoktur. Her kayıt belgelenmelidir.

Genel Yapı ve Silüet (habitus)

Tarla Kazı’ndan daha küçük ve daha açık mavi-gri sırtlı kaz. Uzaktan gri kaz; yakında pembe bacak + kısa koyu gaga (dar açık bant) paketi kilitlenir. Boyun koyu ama Tarla Kazı kadar “ağır koyu” olmayabilir.

Tünemiş Teşhis: Pembe Bacak × Kısa Koyu Gaga × Açık Gri Sırt

Pakette:

  • Bacaklar pembe (turuncu değil)
  • Gaga kısa, koyu; dar pembe/turuncu bant
  • Sırt daha açık gri / mavi-gri
  • Baş-boyun koyu kahve
  • Beyaz alın yok

Bu paket bir arada görüldüğünde teşhis sahada genelde güvenle anlaşılır. Turuncu bacaklı Tarla Kazı’ndan bacak rengi ile ayrılır.

Baş Bölgesi (caput)

  • Pileus / boyun: koyu kahve.
  • Rostrum: kısa “üçgenimsi” koyu gaga + dar açık bant — brachyrhynchus (“kısa gaga”) adını taşır.
  • Iris: koyu.

Gövde Altı (partes inferiores)

Açık gri-bej; çizgisiz. Flanks soft. Alttan uçuşta açık gövde + pembe bacak.

Kanat ve Kuyruk Deseni

Üstten (Kanat Üstü Uçuş Levhası):

  • Sırt soluk mavi-gri — Tarla Kazı’ndan açık
  • Kanat üstü gri; koyu remiges
  • Kuyruk koyu, soluk uç
  • Genel “daha açık sırtlı bean” izlenimi

Alttan (Kanat Altı Uçuş Levhası):

  • Kanat altı soluk gri
  • Gövde açık
  • Pembe bacaklar teşhis desteği

Kapalı kanatta gaga kısalığı + bacak pembesi okunur.

Gaga ve Ayak

Gaga kısa ve koyu, dar açık bantlıdır. Tarsus pembe — türün İngilizce adının kaynağı. Tarla Kazı’nın turuncu bacağı ile karıştırılmamalıdır.

Yaş Tayini (ageing)

  • Juvenil: Daha soft; gaga bandı soluk; bacak daha soft pembe.
  • Erişkin: Net kısa koyu gaga + pembe bacak + açık gri sırt.

Karışan Türlerle Ayırım

1. Tarla Kazı (Anser serrirostris) — kritik Daha koyu sırt; turuncu bacak; gaga genelde daha uzun/geniş turuncu bantlı.

2. Boz Kaz (Anser anser) Daha iri; gaga bütün pembe–turuncu; bacak pembe ama gaga formu farklı; sırt daha “boz kahve”.

3. Sakarca (Anser albifrons) Beyaz alın + karın çizgileri.

4. Küçük Sakarca (Anser erythropus) Sarı göz halkası + beyaz alın; daha küçük.

5. Akyanaklı Kaz (Branta leucopsis) Siyah-beyaz Branta.

6. Evcil / hibrit Değişken; kısa koyu gaga + pembe bacak + açık sırt üçlüsünü fotoğraflayın.

Üreme: Yumurta Sayısı ve Kuluçka

Küçük Tarla Kazı (Anser brachyrhynchus) için tipik üreme parametreleri (handbook; üreme Grönland–İzlanda–Svalbard):

  • Yumurta sayısı (kuluçka / clutch): 3–5 (2–6)
  • Kuluçka süresi: 26–27 gün (çoğunlukla dişi)
  • Türkiye'de üreme yoktur; her kayıt arşivlenmelidir.

Habitat & Dağılım

Üreme Habitatı

Üreme Arktik tundra, kıyı ovası ve nehir kenarıdadir. Türkiye'de üreme aranmaz.

Beslenme Habitatı

Kış menzilinde tarla ve ıslak çayır; Türkiye'de görüldüğünde benzer açık sulak alan–tarla mozaiği.

Sosyal Yapı

Menzilde büyük sürüler; Türkiye'de çoğu zaman tek / birkaç kuş, bazen diğer gri kazlarla.

Küresel Üreme Areali

Küçük Tarla Kazı, Doğu Grönland–İzlanda–Svalbard kuşağında üreyen, başta Britanya ve Kuzeybatı Avrupa’da kışlayan göçmen kazdır. Anadolu beklenen kışlama çekirdeği değildir.

Başlıca birimler:

  • Grönland – İzlanda – Svalbard — üreme
  • Britanya – Kuzey Denizi kıyıları — ana kışlama
  • Kıta Avrupası içleri / güney — daha seyrek

IUCN: Least Concern (LC).

Türkiye'deki Durum

Türkiye’de durum: nadir / vagrant; üreme yok. Her kayıt: gaga, bacak, sırt tonu, mümkünse ses ve sürü bağlamı. Tarla Kazı dışlaması zorunludur.

Fenoloji (Türkiye)

DönemBeklenti
İlkbaharÇok seyrek
YazBeklenmez
SonbaharÇok seyrek
KışNadir vagrant penceresi

Göç / Hareket

Kuzeybatı Avrupa odaklı göçmen. Anadolu dışı menzil kayması / vagrant olayıdır.

Beslenme & Diyet

Diyetin Yapısı

Kuzey kışlama menzilinde diyet karasal otlatmaya kuruludur:

  • Kısa çayır otları ve Puccinellia tipi tuzlu–nemli çayır bitkileri
  • Hububat artığı (arpa, buğday, yulaf anızı)
  • Kök, sürgün ve yumrulu kış yemi
  • Fırsatçı olarak sucul bitki ve ıslak çayır tohumu

Deniz kıyısı kışlaklarında tuzlu çayır otlatması yoğundur; iç tarlada anız sürüleri görülür.

Av / Beslenme Teknikleri

Klasik kaz otlatması: baş aşağı, yavaş yürüyüş, sürü halinde tarla tarama. Suda yüzerek sucul bitki alır ama asıl kalori karadadır. Türkiye'de vagrant birey çoğu zaman diğer gri kazlara karışmış bir tarla sürüsünde aranır; yalnız bir “pembe bacaklı gri kaz” da belgelenmelidir.

Yavru Beslenme Ekolojisi

Üreme İzlanda / Svalbard / Grönland tundrasındadır. Civcivler precocial; ot ve omurgasız karışımı. Türkiye’de üreme yoktur — yavru bakımı burada beklenmez.

İlginç Bilgiler

## İsim: Küçük Tarla Kazı / Pink-footed Goose / *brachyrhynchus* Türkçe ad, Tarla Kazı’na göre **daha küçük boy** ve kısa gagayı vurgular. *brachyrhynchus* “kısa gaga”; İngilizce *Pink-footed* **pembe bacağı** adlandırır. Sahada adın çağrıştırdığı “küçük tarla kazı” ile *A. serrirostris* (Tarla Kazı) karıştırılmamalıdır — bacak rengi (pembe × turuncu) birincil kilitdir. ## Pembe Bacak Anahtarı Pembe tarsus, turuncu bacaklı Tarla Kazı’ndan en hızlı ayırıcıdır; **kısa koyu gaga + dar açık bant + açık mavi-gri sırt** ikinci pakettir. Yalnızca “gri kaz” notu yetmez. ## Türkiye Anlamı Liste türü değil **belge türü**: her iddia fotoğraflı (bacak + gaga + sırt) olmalıdır. Üreme yoktur; kış / geçit vagrant. ## Koruma • IUCN: **LC** (ana menzilde) • Türkiye'de öncelik: doğru teşhis ve belgeleme; av/yanlış bildirim riski gri kaz sürülerinde

Tundra Kazı

Anser serrirostris

Takım Anseriformes
Familya Ördekgiller (Anatidae)
IUCN Durumu -
Arazide Teşhis İpucu
Kısa derin siyah gaga, dar turuncu bant, turuncu bacak ve koyu az kontrastlı üstkanat.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Tundra Kazı, koyu gri-kahverengi bir kazdır. Turuncu bacakları ve çoğu siyah olan gagasındaki küçük turuncu alan dikkat çeker. Batıdaki rossicus alt türünde kısa ve kalın gaga önemli bir ipucudur.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş-boyun gövdeden daha koyu kahverengidir. Batı alt türünde gaga yandan yüksek tabanlı, kısa bir üçgeni andırır. Üst çizgisi genellikle düzdür; turuncu halka koyu ucun gerisindedir. Gaga dibindeki birkaç beyaz tüy geniş bir alın lekesi sayılmaz.

Gaganın rengi ve biçimi bireyler arasında değişir. AEWA tanı rehberi, bazı Tundra ve Tayga kazlarının yalnız görünüşle güvenle ayrılamayacağını açıkça belirtir. Tipik bir baş profili yardımcı olsa da, sınırda bir bireyde turuncu bandın dar görünmesi tek başına kesin sonuç vermez.

Sırt tüylerinin açık kenarları pullu bir desen oluşturur. Sırtın gerisi ve kuyruk sokumu koyu kahverengi-siyaha yakındır; kuyruk üstü örtüleri beyazdır. Koyu kuyruğun ucunda beyaz bant görülür. Göğüs ve karın daha açık kahverengi, yanlar koyu çizgilidir; kuyruk altı beyaz kalır.

2023’te yayımlanan genetik araştırma, Avrupa’daki batı formlarını kapsayan dokuz Tundra, dokuz Tayga ve 15 Küçük Tarla Kazı örneğini karşılaştırdı. Kuşların kalıtsal bilgisinden rastgele seçilen bölümlerle en çok farklılaşmış bölümler, aynı akrabalık görünüşünü vermedi. Sonuçlar geçmişteki türler arası gen alışverişinin önemini gösterdi. Bu, arazide görülen her ara görünümlü kazın melez olduğunun kanıtı değildir; doğu alt türleri de bu örneklemde yoktu.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin tüy deseni benzerdir; yalnız renklerinden güvenilir eşey tayini yapılamaz. Nicole Bouglouan’ın uzman hesabı erkeği ortalama daha iri tarif eder. Ancak aynı renkteki tek bir kuşun büyüklüğünü, yanında karşılaştırılacak birey yokken değerlendirmek güçtür.

Genç kuşlarda gagadaki turuncu alan daha donuk ve sınırları daha belirsizdir. Yakından incelenebilen genç kanat örtüleri genellikle dar, yuvarlak uçlu ve tazedir; erişkinlerinki daha köşeli ve aşınmış olabilir. Bu ayrıntılar uzakta her kuşta seçilemez; yalnız tüyün açık veya koyu görünmesi yeterli değildir.

Batı Avrupa’daki kuşları ele alan BirdGuides rehberi, gençlerde ilk gövde tüyü yenilenmesinin sonbaharda baş, boyun, omuz ve yanlarda başladığını anlatır. İlerleyiş bireyden bireye değişir: bazıları kış sonunda birçok tüyünü yenilemişken bazılarında gençlikten kalma gövde ve kanat örtüleri sonraki yaza kadar bulunabilir. Bu yüzden ilk kışın sonlarına doğru gençleri görünüşten ayırmak giderek zorlaşır.

Uçuşta Görünüm

Güçlü ve doğrudan uçuşunu düzenli kanat vuruşlarıyla sürdürür. Göç sırasında V biçiminde dizilen sürüler oluşturabilir.

Üstten bakıldığında kanatların ön bölümünde belirgin, geniş ve soluk bir panel bulunmaz. Bu özellik, soluk ön kanatlı bazı gri kazlarla karşılaştırmada işe yarar.

Kanat altı gri-siyahtır. Alttan bakıldığında açık kahverengi gövde ve beyaz kuyruk altı ile koyu kanatlar arasında karşıtlık görülür.

Ses ve Davranış

Çağrısı Tayga Kazınınkine çok benzer; bazen biraz daha ince duyulabilir. Ses tek başına güvenilir bir ayırıcı değildir.

Kışın başka kazlarla aynı tarla veya sulak alanda toplanabilir. Karışık sürüde çoğunluğun hangi tür olduğu, tek bir farklı bireyin de aynı tür olduğunu göstermez; her kuşun başı, gagası ve bacakları birlikte değerlendirilir.

Yuva, suya yakın kuru bir tundra tümseğindeki çukurda, bitkiler ve içini döşeyen yumuşak tüylerle yapılır. Bir defada genellikle 4–6 yumurta bırakılır; kaynakta 3–8 yumurta da bildirilir. Kuluçka yaklaşık dört haftadır ve dişi tarafından yürütülür. Yavruların havı kahverengimsi, gaga ve bacakları gridir; erişkinlerin turuncu renkleriyle çıkmazlar.

Karıştırılabilecek Türler

1. Tayga Kazında (Anser fabalis) gaga genellikle daha uzun ve incedir; baş-gaga görünüşü daha alçak ve uzamış, boyun daha uzun algılanır. Gaganın daha büyük bölümü turuncu-sarı olabilir. Bu genel farklar özellikle Avrupa’daki batı formlarını karşılaştırırken yararlıdır; bütün bireyleri kesin ayıran kurallar değildir.

2. Boz Kazın (Anser anser) gagası iri ve büyük ölçüde pembe-turuncu, bacakları pembemsidir. Uçuşta üst kanadın ön kenarı geniş ve soluk gri görünür; kanat altı örtüleri de daha açıktır. Tundra Kazının koyu gagası ve daha koyu kanatlarıyla birlikte bu ayrıntılara bakılır.

3. Sakarcanın (Anser albifrons) erişkininde beyaz alın ve karındaki siyah lekeler belirgindir; gaga turuncu veya pembedir. Gençte beyaz alın ve siyah karın lekeleri henüz yoktur. Bu nedenle alın beyazı bulunmayan her genç kaz Tundra Kazı sayılamaz; gaganın rengi ve biçimi de görülmelidir.

4. Küçük Tarla Kazında (Anser brachyrhynchus) kısa koyu gagadaki bant ve bacaklar pembedir. Uçuşta kanat üstü geniş ölçüde soluk, gümüş grisi görünür. Koyu baş-boyun benzerliği yanıltabilse de pembe bacaklar ve açık kanat üstü, doğru ışıkta yararlı ayrıntılardır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Kuzeyde sulak tundranın göl, gölet ve akarsu kıyılarında ürer. Kışın bataklık ve tarım alanlarını kullanır; Japonya ve Kore’de mera, ürün ve pirinç tarlalarında bulunabilir.

Yuva Yeri

Nicole Bouglouan’ın uzman tür hesabı, yuvaları nehir taşkın düzlüklerine yakın yosunlu tundradaki kuru tümseklerde tarif eder. Çiftler tek başına veya birbirinden gevşek biçimde ayrılmış gruplarda yuva yapabilir; yuva alanı bu küçük kuru yükseltileri de içerir.

Günlük Alan Kullanımı

Çin ve Güney Kore’de kışlayan doğu alt türünün izlenen kuşları, gün içinde farklı alanları kullanabilmiştir. 2022’de yayımlanan verici ve uzaktan algılanmış arazi örtüsü çalışmasında, üç ayrı topluluğun kışın geceleri daha çok sulak alan, gündüzleri daha çok tarla kullandığı bildirildi. Toplulukların ikisi Çin’de kışlıyor ve Rusya’nın Orta Arktik kesimi ile Anadır çevresinde ürüyordu; üçüncüsü Güney Kore’de kışlayıp Çaun çevresine gidiyordu.

Dünya Yayılışı

AviList’in v2025b sürümü, türü iki alt türle ele alır. Anser serrirostris rossicus, kuzey Rusya ve kuzeybatı Sibirya tundrasında Taymır Yarımadasına kadar ürer; başlıca batı ve Orta Avrupa ile güneybatı Asya’da kışlar. Anser serrirostris serrirostris ise Lena Deltasından Anadır ve Kamçatka’ya uzanan kuzeydoğu Sibirya’da ürer; kışın Çin, Kore, Japonya ve Tayvan’a ulaşır. Batı ve doğu alt türlerinin adları aynı göç yolu veya aynı gaga büyüklüğü anlamına gelmez.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de çok seyrek görülen bir kazdır. Birds Canada’nın Avibase ülke listesi onu nadir veya rastlantısal kayıtlı türler arasında gösterir. OSME’nin Ocak 2025 listesi, Manyas Gölü’ndeki Ocak 2019 gözlemini Türkiye’nin üçüncü kaydı olarak aktarır. Bu, 2026’daki toplam kayıt sayısı değildir. Böyle az ve ayırımı güç kayıtlardan Türkiye’ye özgü düzenli bir kışlama nüfusu, üreme durumu veya sabit geçiş takvimi çıkarılamaz.

Göç Yolculuğu

Göç düzeni topluluklara göre değişir. EURING/CMS Göç Atlası, İskandinavya kuşları için kuzey-güney, Sibirya kuşları için daha çok kuzeydoğu-güneybatı bağlantıları anlatır. Ancak atlasın halka verileri Tundra ve Tayga formlarını birlikte içerir; iki formun zamanlaması her kayıtta ayrılmamıştır. Bu birleşik haritalardaki her nokta ve ay doğrudan Tundra Kazına, özellikle de Türkiye’de görülen bir bireye atanamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Temel besini bitkilerdir. Otlardan yaprak ve sürgün, bitkilerden tohum ve meyve, toprak altından kök ve yumru alır. Yabani otların yanında kışın genç tahıl, tarlada kalmış dane, bezelye ve fasulye; hasat edilmemiş havuç, pancar ve patates de besinine katılabilir. Doğudaki kuşlarda pirinç de kullanılır.

Nasıl Avlanır?

Yerde otlayarak ve önündeki besin parçalarını gagalayarak beslenir; mera ve ürün tarlalarını kullanır.

Çin’in Shengjin Gölünde 2010–2011 kışında doğu alt türü, sığ su ve çamurdaki su kestanesi meyvelerini de kullandı. Yazın su bitkileriyle kaplı yüzey, su çekildiğinde çamurluk haline geliyordu. Meyveler sert ve dikenliydi. Kuşlar su yüksekken gövdelerinin önünü suya daldırıp kuyruklarını yukarı kaldırıyor, daha sonra sığ suya uzanıyor ve su iyice çekildiğinde çamuru eşeliyordu. Buradaki “su kestanesi” karada yetişen kestane değildir; Trapa cinsinden bir su bitkisinin meyvesidir.

İlginç Bilgiler

## İki Kuşun İlkbahar Yolculuğu 2010’da yayımlanan İsveç verici çalışmasında, iki Tundra Kazı doğrudan kuzeydeki alanlara ilerlerken Tayga Kazları yol üzerinde bir veya birkaç kez durdu. Her iki türün izlediği yol aynı değildi. Ancak günde yalnız bir GPS konumu alındığından, Tundra Kazlarının kısa aralıklardaki bütün duruşları dışlanamaz. Bu karşılaştırmanın Tundra örneği yalnız iki erişkin erkekten oluşuyordu. ## Halka Okumaları ve Kışın Sertliği Norveç ve İsveç’te 2003–2010 arasında boyun halkası takılan 108 Tundra Kazını ele alan 2013 araştırmasında, Nisan 2012 başına kadar 93 bireyden 1.420 bildirim toplanmıştı. Bildirim sayısı, kuş sayısı değildir. Bu topluluk ılıman kışlarda çoğunlukla İsveç’te Skåne bölgesinin kuzeydoğusunda kalırken, sert geçen 2010–2011 kışında Almanya, Danimarka ve Hollanda’ya daha fazla hareket bildirildi. Aynı topluluğun kışlama sınırı hava koşullarıyla değişebilir. ## Her Birey Aynı Yerde Kışlamaz Norveç ve İsveç’te halkalanan kuşları inceleyen aynı 2013 çalışması, tek tip kışlama davranışının dışında kalan bireyler de bildirir. Kuzey İsveç’te işaretlenen bir dişi, üç ardışık kışta doğu Almanya ve komşu Polonya’da görüldü; halkalandıktan sonra İskandinavya’da yeniden görülmedi. Yazarlar bunu doğudaki bir kuşla eşleşmiş olmasına bağlamanın mümkün olduğunu söyler. Eşinin kimliği ve bu yol değişiminin nedeni doğrudan gösterilmiş değildi. ## Birlikte Beslenmek Her Zaman Rekabet Değildir Çin’in Shengjin Gölündeki 2010–2011 araştırması, Tundra Kazı ile Sakarcanın aynı sazımsı otlarla kaplı çayırlarda beslenebildiğini gösterdi. Dışkıdaki bitki parçaları mikroskopla incelendi; birlikte ve ayrı sürülerde besin içeriği ile beslenmeye ayrılan süre arasında anlamlı fark bulunmadı. Aynı yerde bulunmak rekabet yaşandığını kanıtlamadığı gibi, bu sonuç da iki tür arasında hiçbir koşulda rekabet olmayacağını göstermez. Araştırmacıların rekabetten kaçınma açıklaması bir yorumdur. ## Konumdan Üreme Alanı Çıkarmak İsveç’in Alvik bölgesinde Nisan 2009’da işaretlenen iki erişkin erkek, Norveç Finnmark ve komşu Finlandiya Laponya’sındaki tundra alanlarına ulaştı. Araştırmacılar konumların bir alanda yoğunlaşmasını olası üreme yerleri olarak yorumladı; doğrudan yuva ve yumurta bulduklarını bildirmedi.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...