kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Kuğu (Cygnus olor)
VS
Seçildi Ötücü Kuğu (Cygnus cygnus)

Kuğu

Cygnus olor

Takım Anseriformes
Familya Ördekgiller (Anatidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Turuncu-siyah gaga, siyah kök yumrusu, S biçimli uzun boyun ve sivri kuyruk.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Erişkin Kuğu, iri beyaz gövdesi ve turuncu gagasıyla tanınır. Gaganın kökünde siyah bir çıkıntı, göz ile gaga arasında siyah bir alan vardır. Uzun boynunu yüzerken çoğu zaman S biçiminde tutar. Başını saklayarak dinlenen uzak bir kuşta yalnız beyazlık türü belirlemeye yetmez.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövdesine göre başı küçük, boynu çok uzundur. Kısa ve güçlü bacakları yüzünden karada ağır yürür; suda daha rahat hareket eder. Tehdit duruşunda boynunu kıvırıp kanatlarını sırtının üzerinde kabartabilir. Bu duruş, kuşun o anda alanını savunduğunu gösterir; ayrı bir tüy giysisi değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı beyaz tüy görünümünü taşır. Erkek çoğunlukla daha iridir ve gaga kökü çıkıntısı daha büyüktür. Ancak çıkıntı her iki eşeyde bulunur; büyüklüğü tek başına güvenilir eşey göstergesi değildir.

Gençlerin çoğu gri-bej veya kahverengimsi gri, gagaları gri-pembedir. Beyaz tüyler ilk kışta artar; bazı gri tüyler ikinci kışa kadar kalabilir. Yaklaşık bir yaşındaki beyaz kuşta bile mat, pembemsi gaga ve küçük çıkıntı gençliği gösterebilir. Bazı yavrular ise baştan beyaz tüylüdür; beyazlık tek başına erişkinlik kanıtı değildir.

Uçuşta Görünüm

Sudan kalkarken hızlanıp ayaklarıyla yüzeyde koşar ve geniş kanatlarını güçlü biçimde çırpar. Havada başı ile boynunu ileri uzatır. Beyaz kanatların ritmik vuruşları belirgin bir uğultu çıkarabilir. Bu kanat sesi, kuşun ağzından çıkan çağrılardan ayrıdır.

Ses ve Davranış

İngilizce Mute Swan adı “sessiz kuğu” anlamına gelse de tür bütünüyle sessiz değildir. Tıslama, homurdanma ve kısa çağrılar çıkarır. Üreyen çiftler alanlarını savunabilir; aileye yaklaşırken kanat kabartma veya tıslama görülürse geri çekilmek gerekir.

Karıştırılabilecek Türler

Ötücü Kuğunun (Cygnus cygnus; Whooper Swan) erişkin gagası sarı-siyahtır; Kuğudaki turuncu gaga ve siyah kök çıkıntısı bulunmaz. Ötücü Kuğuda sarı renk, burun deliğinin ucuna doğru sivrilerek uzanır. Boynu genellikle daha dik, baş profili daha köşeli görünür.

Küçük Kuğu (Cygnus columbianus; Tundra Swan) daha küçük ve kısa boyunludur. Türkiye’ye gelen Avrasya bewickii alt türünün erişkinlerinde gaga sarı-siyah, sarı bölüm genellikle daha küçük ve yuvarlak sonludur. Genç Ötücü ve Küçük Kuğularda da gri tüyler ve pembe-siyah gaga görülebildiğinden, yalnız erişkin gaga renkleri gençlere uygulanmamalıdır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Göller, göletler, yavaş akan sular ve sazlıklı sulak alanlar üreme ortamı sağlayabilir. Su bitkilerine erişebileceği sığ kesimler önemlidir. Kışın korunaklı koy ve kıyı sularını da kullanır. İnsanlara yakın parklarda yaşayabilmesi, her derin ve bitkisiz suyun uygun olduğu anlamına gelmez.

Yuva Yeri

Yuva, su kenarında veya küçük bir adada bitki parçalarından yapılmış iri bir platformdur. Erkek malzeme taşır, dişi içteki çukuru düzenler. BTO’nun Britanya kuşları için hazırladığı uzman derlemede tipik yumurta sayısı 4–7, kuluçka 34–44 gün, uçabilecek duruma gelme 120–150 gündür. Kuluçkayı esas olarak dişi yürütür; erkek zaman zaman katılır. Yavrunun kısa süre sonra yüzebilmesi, uçabildiği veya ailesinden bağımsız olduğu anlamına gelmez.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme çiftleri yuva ve beslenme alanlarını başka kuğulara karşı savunabilir. Üremeyen kuşlar ve kışlayanlar ise gruplar oluşturabilir; insanlardan yiyecek alınan yerlerde özellikle kalabalıklaşabilirler. Bu nedenle aynı yerde görülen her topluluk, orada üreyen çiftlerden oluşmaz. Yuva çevresindeki kuşlar teknelerle veya köpeklerle sıkıştırılmamalıdır.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı Avrupa’nın orta kesimlerinden Asya üzerinden Çin’in güneydoğusuna kadar uzanır. Kuzey Amerika’nın doğusu, Japonya ve Avustralya’nın güneybatısı gibi yerlere insan eliyle de taşınmıştır. Parklardan köken alan veya başka yerlere götürülmüş topluluklar ile doğal yayılışı aynı şey değildir. Güncel AviList, tür içinde alt tür ayırmaz.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de yerel olarak ürer, kışın ise daha çok sayıda görülebilir. BirdLife’ın 2021 Avrupa derlemesi, 2013–2019 için Türkiye’de 15–25 üreyen çift tahmini verir; tahmin sınırlı veriden genişletilmiştir. Aynı dönemin kış sayıları çok daha yüksek ve değişkendir. Bu iki sayı türü, üreme çiftiyle kışlayan bireyi, birbirine karıştırmamak gerekir. Eski tahminler bugünkü ülke sayımı olarak okunmamalıdır.

Göç Yolculuğu

Kısmen göçmendir. Kuzey Avrupa ve Rusya’daki bazı topluluklar kışın güneye iner; Türkiye, Karadeniz ve Hazar kıyıları bu daha ılıman alanlar arasındadır. Ilıman yerlerde yaşayan başka kuşlar ise aynı çevrede kalabilir veya kötü hava koşullarında kısa mesafeli yer değiştirebilir. Bütün Kuğular için aynı ülke dizisi ya da yolculuk süresi yoktur.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Besininin büyük bölümünü su ve kıyı bitkileri oluşturur. Yaprak, sürgün ve alglerin yanında sucul böcekler, yumuşakçalar ve zaman zaman başka küçük hayvanları da alabilir. Bu yüzden yalnız ot yiyen, hayvansal besin hiç almayan bir kuş olarak anlatılmamalıdır.

Nasıl Avlanır?

Başını ve uzun boynunu suya sokarak bitkilere erişir. Daha derindekilere ulaşırken gövdesinin önünü aşağı, kuyruğunu yukarı kaldırabilir. Ayaklarıyla tabanı karıştırıp bitkilerin toprak altındaki yumrularını açığa çıkarabilir; güçlü gagasıyla parçaları koparır. Yüzeydeki bitkileri de toplar.

İlginç Bilgiler

## Değişebilen Gaga Çıkıntısı İngiltere’nin güneyindeki Abbotsbury kolonisinde 2004–2005’te yapılan fotoğraflı araştırmanın son analizinde, 680 kuğudan 1.895 gaga çıkıntısı ölçümü kullanıldı. Bunlar 1.895 ayrı kuş değildi. Erkeklerde çıkıntı yavruların çıktığı dönemde daha büyük, tüy değişiminde daha küçüktü; dişilerde örüntü üreme durumuna göre farklıydı. Alan, yıl boyunca yiyecek verilen ve kuğuların alışılmadık biçimde koloni kurduğu bir yerdi. Bu yüzden sonuç bütün yabani çiftler için aynı aylık görünüş takvimi değildir. Ölçüm ilişkisi, kuşların eşlerini mutlaka çıkıntının büyüklüğüne göre seçtiğini de göstermedi. ## Üreyen Çift ile Kalabalık Grup Orta Polonya’da 1997–2000 arasında, yıldan yıla 75–101 üreyen çiftin bulunduğu alanda yapılan araştırmada, küçük balık üretim havuzlarında yavru başarısı büyük su alanlarından daha yüksekti. Üreyen çiftin üremeyen kuşlarla doğrudan görsel temasının bulunduğu yerlerde, dönem sonunda daha az yavru kalmasıyla ilişki saptandı. Bu gözlemsel sonuç, kalabalığın hangi yolla etkili olduğunu tek başına kanıtlamaz; araştırmacılar daha ayrıntılı davranış çalışması gerektiğini belirtti. Yumurta ve çıkış başarısına ilişkin ayrıntılı verilerin yalnız 1999–2000’den geldiği de unutulmamalıdır. ## Olta Kurşunları ve Nüfusun Toparlanması Büyük Britanya’da 1974/75–2012/13 kışlarını kapsayan 39 yıllık araştırma, olta kurşunlarına getirilen 1987 kısıtlamasının ardından Kuğu nüfusunun toparlanmasını destekledi. Araştırmada incelenen ölü kuğular arasında kurşun zehirlenmesine bağlanan pay, kısıtlama öncesinde %34 iken sonrasında %6 idi. Bunlar bütün yaşayan kuğuların ölüm oranları değildir. Nüfusun artışı ve zehirlenme payının düşmesi birlikte değerlendirilmiştir; sonuç, Türkiye’de aynı oranların ölçüldüğü veya kurşun tehlikesinin tamamen bittiği anlamına gelmez.

Ötücü Kuğu

Cygnus cygnus

Takım Anseriformes
Familya Ördekgiller (Anatidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Düz boyun, sarı kama biçimli gaga, iri gövde ve borazanımsı çağrı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Ötücü Kuğu, Cygnus cygnus, uzun boyunlu ve erişkinde beyaz bir kuğudur. Sarı-siyah gagasında sarı alan tabandan öne doğru sivri bir kama oluşturur, burun deliklerine kadar veya ötesine uzanır. Türü tanırken beyaz tüyden çok baş-gaga biçimine bakılır.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş-gaga profili uzunca ve kamamsı, göğüs dolgun görünür. Boynunu çoğu zaman uzun ve dik taşır; duruş değişebildiğinden “boynunu hiç bükmez” denemez. Tüylere su ve çamur kaynaklı kahverengimsi renk bulaşması erişkin kuşu gri genç kuşa dönüştürmez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

İki erişkin eşey de beyazdır. Erkekler ortalamada daha iri olsa da yalnız görünüşten güvenilir eşey tayini yapılmaz. İlk kıştaki gençler daha gridir; gagaları sarı yerine pembe veya beyazımsıdır. Bazılarında ilk kışın sonuna doğru sarı renk başlayabilir.

Uçuşta Görünüm

Kalkışı büyük gövdesi nedeniyle güç ve gürültülüdür; çağrılar eşlik edebilir. Havalandıktan sonra hızlı ve akıcı uçar. Beyaz kanat rengi benzer kuğuları ayırmaya yetmez; baş ve gaga yeterince görülmeden uzaktaki uçan kuğuya kesin ad verilmez.

Ses ve Davranış

Dolgun, borazanı andıran çağrıları hem uçuşta hem topluluk içinde duyulur. Sesin şiddeti ve tonu karşılaşmanın bağlamıyla değişir: saldırganlıkta güçlü, eşler ve aile arasındaki temasta daha yumuşak olabilir.

Karıştırılabilecek Türler

Küçük Kuğu, Cygnus columbianus (Tundra Swan), özellikle Avrasya’daki bewickii alt türüyle karşılaştırılır. Daha küçük, kısa boyunlu ve yuvarlak başlıdır; sarı gaga lekesi genellikle daha yuvarlak olup burun deliğinin önüne sivri biçimde uzanmaz. Gaga deseni bireyler arasında değiştiğinden oranlar birlikte incelenir.

Kuğu, Cygnus olor (Mute Swan), erişkinde turuncu gagası ve tabandaki siyah yumrusuyla ayrılır. Boynu çoğu zaman S biçiminde bükülür; fakat boyun duruşu gaga yapısının yerini tutmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Kuzeyde sığ tatlı su gölleri, bataklıklar ve yavaş akarsuların kıyılarında ürer. Sudan yükselen bitki örtüsü yuva ve yavrulara korunak sağlayabilir. Bu kuzey üreme ortamı, Türkiye’deki kış sürülerinin ürediğinin kanıtı değildir.

Yuva Yeri

Yuva su yakınında büyük bir bitki yığınıdır. Erkek yapımda etkin rol alır; orta bölüm ince dallar, yapraklar ve dişinin tüyleriyle döşenir. BTO tür derlemesinde tipik 4–5 yumurta, dişinin 31–42 günlük kuluçkası ve 78–96 günde uçuşa erişme verilir. Yeni çıkan yavrular tüylü ve hareketlidir; yuva yakınından erken ayrılmaları uçabildikleri anlamına gelmez.

Günlük Alan Kullanımı

Kışın çayır ve ekili alanlarda beslenebilir; içmek, yıkanmak ve geceyi geçirmek için suya döner. Bu günlük tarla–göl uçuşları, uzun mesafeli göçle aynı hareket değildir.

Dünya Yayılışı

İzlanda ve kuzey İskandinavya’dan Rusya’nın Pasifik kıyısına uzanan kuzey Avrasya kuşağında ürer. Uzman grup beş ana nüfus birimi ayırır: İzlanda, Kuzeybatı Kıta Avrupası, Karadeniz–Doğu Akdeniz, Batı-Orta Sibirya–Hazar ve Doğu Asya.

Türkiye'deki Durumu

2021 tarihli İngilizce ülke derlemesinde kışlayan tür olarak listelenir. BirdLife’ın 2021 değerlendirmesi Türkiye için 2013–2019 dönemine ait 470–2.600 kışlayan birey bildirir. Tablo, nüfus tahmininin yöntemini “tam sayım veya istatistiksel bakımdan sağlam tahmin”, eğilim verisini ise yetersiz olarak işaretler. Bu tarihli aralık bugünün kesin sayısı değildir.

Göç Yolculuğu

Kuzeydeki üreme alanlarıyla güneydeki kışlama alanları arasında hareket eder. Karadeniz–Doğu Akdeniz ve Sibirya–Hazar birimleri arasındaki geçişler az bilinir; bu yüzden Türkiye’deki bütün kuşlara tek çıkış ülkesi veya aynı rota atanamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Yaprak, sap, kök, tohum ve yumru gibi bitkisel besinler başlıcadır. Sucul bitkilerin yanı sıra otlaklardan ve tarlalardaki dökülmüş ürünlerden yararlanır. Yavrular küçük böcek ve başka omurgasızlar da alır.

Nasıl Avlanır?

Sığ suda başını ve boynunu daldırarak kök ve yumrulara ulaşır. Perdeli ayaklarıyla çamuru eşeleyebilir; ebeveynlerin suyu karıştırması yavruların bitkilere erişmesini kolaylaştırır. Karada yürüyerek otlar.

İlginç Bilgiler

## Gaga deseni bireye göre değişir Sarı-siyah sınırın biçimi her bireyde tamamen aynı değildir. Bu yüzden yalnız “sarı daha fazla” izlenimiyle teşhis yapılmaz. Ötücü ve Küçük Kuğu karşılaştırmasında baş ve boyun oranı da gereklidir. ## Kalkış öncesi işaretler Üniversitenin tür sentezinde, ortak kalkış öncesindeki baş hareketleri, artan çağrılar ve kanat çırpma, sürünün hareketini eşgüdümleyen işaretler olarak yorumlanır. ## Rekor yaş beklenen ömür değildir BTO halkalama kaydında 2009’da belirlenen en yaşlı birey 28 yıl, iki ay, on günlüktür. Aynı derleme üreme yaşına ulaşmış kuşlar için tipik yaşam beklentisini dokuz yıl verir. Rekor, her yavrunun beklenen ömrü olarak okunamaz.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...