Ötücü Kuğu

Erkek tüneme

Biyolojik Bilgiler

Boyu

erkek127 cm

dişi127 cm

Kanat Açıklığı

erkek230 cm

dişi230 cm

Ağırlığı

erkek9,6 kg

dişi8,66 kg

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Ötücü Kuğu

İngilizce İsim Whooper Swan

Bilimsel İsim Cygnus cygnus

Takım Anseriformes

Familya

Ördekgiller

(Anatidae)

IUCN Durumu

LC • Asgari Kaygı

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Ötücü Kuğu, iri gövdesi, uzun ve çoğunlukla düz tuttuğu boynu, bütünüyle beyaz erişkin tüyleri ve sarı-siyah gagasıyla tanınan büyük bir su kuşudur. En önemli işaret gaganın renk geometrisidir: sarı alan gaga tabanından öne doğru sivri bir kama biçiminde uzanır, çoğu bireyde burun deliğine erişir veya onu geçer; siyah bölüm esas olarak uçta kalır. Baş profili köşeli, alın-gaga geçişi düz sayılır. Yüzerken Sessiz Kuğudaki gibi turuncu gaga, siyah gaga yumrusu ve S biçiminde kıvrılan boyun yoktur; kanatlar sırtta kabartılmaz.

Küçük Kuğu en yakın benzeridir. Ötücü Kuğu belirgin biçimde iri, boynu daha uzun ve başı daha köşelidir; gagadaki sarı alan genellikle daha geniş ve sivri uçla öne uzanır. Fakat gaga deseninde bireysel değişim vardır; yalnız “sarı fazla” izlenimiyle uzak kuşa ad verilmez. Gövde oranı, boyun uzunluğu, baş profili, gaga kamasının burun deliğiyle ilişkisi ve ses birlikte aranır. Erişkin beyazlığı tanı sağlamaz; ışık ve çamur boyun tüylerini krem veya pas rengi gösterebilir. Genç kuşta gri-kahverengi tüy ve pembe-siyah gaga yaşla birlikte değerlendirilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövde uzun, ağır ve geniş göğüslüdür; suda yüksekçe durur. Boyun Sessiz Kuğudan daha düz taşınır, baş öne uzatıldığında baş-boyun çizgisi temiz ve güçlü görünür. Göz koyu, bacak ve perdeli ayaklar siyahtır. Erişkinde tüyler beyazdır; baş ve boyunda demirli su, turba veya çamurdan kaynaklanan sarı-kahverengi lekelenme görülebilir. Bu leke başka tür veya gençlik işareti değildir. Gaga tabanındaki sarı alanın şekli bireye özgü ayrıntılar taşıyabildiği için yakın fotoğraflar birey takibine yardım edebilir, ancak iki farklı açının karşılaştırılması gerekir.

Karada ağır yürür, çayır ve tarla üzerinde boynunu aşağı indirerek otlar. Suda yüzey bitkisini koparır veya baş-boynu suya daldırıp gövdesini öne eğer; tamamen dalmaz. Dinlenirken başını sırt tüylerine sokabilir. Kalkış için su üzerinde uzun koşu gerekir; ayak darbeleri ve kanat vuruşları gürültülüdür. Havada boyun tamamen ileri, bacaklar geriye uzanır. Sürü içinde çizgi, V ya da basamaklı diziliş oluşabilir. Davranışın hiçbiri tek başına tür tayini değildir; aynı sulakta farklı kuğu türleri karışabilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkek ve dişinin tüy rengi ile gaga deseni aynı temel yapıdadır. Erkek ortalamada daha iri ve ağır, baş-gaga daha güçlü olabilir; BTO canlı kuş ölçümlerinde erkek ortalama ağırlığı 9,6 kg, dişi 8,66 kg ve kapalı kanat uzunluğu erkekte daha fazladır. Bu ortalamalar büyük ölçüde örtüşür. Tek kuşun gövde iriliği, boyun kalınlığı veya gaga uzunluğuyla kesin eşey tayini yapılmaz. Bilinen çiftte sürekli daha iri birey erkek olabilir, fakat fotoğraf açısı ve duruş yanıltabilir. Biyometri kutuları bilimsel örneklem değerleridir, sahada keskin sınır değildir.

Genç kuğu gri-kahverengi, baş ve boyun daha koyu; gaga pembe veya ten rengi tabanlı ve siyah uçludur. İlk kış boyunca beyaz tüyler artar, gaga sararmaya başlar; geçiş döneminde yamalı bir görünüş oluşabilir. Genç Ötücü ile genç Küçük Kuğu ayrımı erişkin gaga renginden daha zordur; boyut, boyun, baş profili, sürüdeki erişkinler ve gelişen gaga deseni birlikte kullanılır. Yaş sınıfı yalnız gri tonun koyuluğuna bağlanmaz. Aileler kış boyunca birlikte kalabilir; erişkin yanındaki genç sayısı tek başına yuva başarısının tam ölçüsü değildir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta çok büyük, uzun boyunlu ve geniş kanatlıdır. Boyun düz biçimde ileri uzanır, baş gövde eksenini sürdürür; ayaklar kuyruğun arkasına çıkar. Kanatlar yavaş fakat güçlü ve düzenli vurulur. Üstten ve alttan erişkin kanat yüzeyi büyük ölçüde beyazdır; bu nedenle tek başına kanat deseni Ötücü, Sessiz ve Küçük Kuğuyu ayırmaz. En yüksek tanı değeri yandan veya yan-alt açıdan baş-boyun oranı, gaga rengi, gövde iriliği ve uçuş sesinin birlikte görülebildiği durumdadır. Sessiz Kuğunun kanat vuruşu belirgin uğultulu; Ötücü Kuğunun topluluk çağrıları daha sık ve borazanımsıdır.

Uçuş ipucu görselinde üst ya da alt yüz sırf beyaz renk için gereksiz yere ayrı tanı işareti yapılmamalıdır. Her iki yüzey de benzer olduğundan görselin amacı siluet, düz boyun, geniş kanat ve ayak-kuyruk oranını göstermektir. Gaga deseni ancak çözünürlük yeterliyse kullanılmalıdır. Sürüde bir kuşun daha küçük görünmesi mesafe kaynaklı olabilir. Kalkış ve iniş için kuşların önünde açık su bırakılır; yaklaşarak sürüyü kaldırmak enerji kaybına ve hat, araç veya avcıyla çarpışma riskine neden olabilir.

Ses ve Davranış

Adını güçlü, açık ve borazanı andıran seslerinden alır. Tek çağrı tok bir “huup” gibi duyulabilir; çift ve aileler yükselip alçalan çok heceli dizilerle karşılıklı seslenir. Küçük Kuğunun sesi ortalamada daha tiz, havlayan veya çınlayan; Ötücü Kuğununki daha dolgun ve trompetimsidir. Yazılı heceler kesin tanı değildir; kayıt, perde, ritim ve görülen kuş birlikte değerlendirilir. Uçuş öncesinde sürüde başı öne-arkaya pompalama, kanat açma ve artan dört heceli çağrıların ortak kalkışı eşgüdümlediği gösterilmiştir.

Üreme döneminde çiftler alan savunabilir; kışın aile grupları ve sürüler hâlinde sosyaldir. Karşılama ve başarı gösterilerinde baş sallama, kanat çırpma ve eşli çağrılar görülür. Erişkinler yuvaya veya yavruya yaklaşanı kovalayabilir; büyük kuşun sakin görünmesi güvenli yaklaşma izni değildir. Kışın gündüz tarlada beslenip gece sığ göl veya kıyı lagününde dinlenebilir. Sürü kalkışa hazırlanıyorsa gözlemci yaklaşmayı bırakmalı, yolunu kapatmamalı ve ses çalmamalıdır.

Karıştırılabilecek Türler

Küçük Kuğu daha küçük ve kısa boyunlu, başı daha yuvarlaktır. Gagada siyah alan daha fazladır; sarı taban lekesi genellikle burun deliğinin gerisinde kalır veya öne küt sınırla ilerler. Ötücüde sarı çoğunlukla daha geniş, öne sivri kama biçiminde ve burun deliğine ya da ötesine ulaşır. Ancak bireysel değişim ve hibrit olasılığı nedeniyle tek gaga yüzdesi yeterli değildir. Yan yana boyut, baş açısı ve ses güveni artırır.

Sessiz Kuğu erişkinde turuncu gaga, tabanda siyah yumru ve siyah yüz alanı taşır; boyun sıkça S biçimindedir, yüzerken kanatlarını sırtta kabartabilir. Ötücüde yumru yok, gaga sarı-siyah ve boyun daha düzdür. Gençlerin her ikisi gri olduğunda gaga yapısı, baş profili ve ailedeki erişkinler önem kazanır. Trumpeter Kuğu Kuzey Amerika türüdür; çoğunlukla siyah gagalı ve sarı kamasızdır, doğal Türkiye kuşu olarak varsayılmaz. Evcil beyaz kazlar daha kısa boyunlu, küçük gövdeli ve farklı gaga-bacak oranlıdır. Tek beyaz büyük kuş görüntüsüyle karar verilmez.