Yokluğu dişi olduğunu kanıtlamaz.
Telkuyruk
Clangula hyemalis • Long-tailed Duck
Telkuyruk
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Telkuyruk, kuzey denizlerinde kışlayan küçük bir dalıcı ördektir. Erkek yıl içinde çarpıcı biçimde değişir; dişi ve genç erkek daha silik kahverengi görünür. Bu nedenle aynı sürüdeki farklı desenler mutlaka farklı türler anlamına gelmez.
Genel Görünüm ve Duruş
Küçük ve narin başına, kısa ve tabanı yüksek gagasına bakılır. Alın dik yükselir. Böylece baş, uzun ve kama biçimli bir gagayla kesintisiz uzayan bir çizgi oluşturmaz. Gövde deseni kadar bu baş–gaga oranı da önemlidir.
Erişkin erkeğin iki orta kuyruk tüyü uzayarak ince telleri oluşturur. Bu, kuyruğun bütün tüylerinin aynı boyda uzaması değildir. Uzun teller yılın büyük bölümünde görülür; tür adındaki bu özellik her birey için zorunlu bir tanı işareti sayılmaz.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Kış erkeğinde başın beyazlığı, yüzün gerisi ve boyun yanındaki iri koyu lekeyi çevreler. Göğüs koyudur; sırtın kahverengi kısmının üstüne uzun beyaz omuz tüyleri örtülür. Gaga çoğunlukla siyahtır ve üzerinden pembe bir bant geçer.
Yaz erkeğinde baş ve boyun koyu kahverengi-siyaha dönerken yüzün göz çevresindeki alanı beyaz kalır. Gövde de kıştakinden koyudur; yanlardaki beyazlık korunur. Kışta açık zeminin içindeki koyu lekeye bakılırken yazda koyu başın içindeki açık alan aranır. Bir mevsimin baş desenini öteki mevsim için beklemek yanıltır.
Dişinin kışın beyazımsı başında tepe, ense ve kulak çevresi kahverengidir. Koyu alacalı sırt, kahverengi göğüs kuşağı ve açık alt taraf birlikte görülür; gaga kurşuni gridir. Yazın baş koyulaşır, göz çevresinde açık bir alan kalır; üst taraf da kıştakinden daha koyu ve donuktur.
Genç kuşun sırtı daha tekdüze, donuk gri; yanları grimsi görünür. Bu silik desen, erişkin erkeğin keskin açık–koyu karşıtlığını taşımaz. Yalnız tüy renginin sönük olması bir kuşa kesin eşey vermeye yetmez.
Henüz erişkin görünümüne ulaşmamış erkeklerde uzun kuyruk telleri ve sırttaki beyaz tüyler bulunmayabilir. Gaga ise erişkin erkektekine yaklaşan sarı-turuncu bir uç gösterebilir. Kısa kuyruklu böyle bir kuşu yalnız kuyruğuna bakarak dişi saymamak gerekir.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta kanatlar üstten de alttan da bütünüyle koyu görünür; belirgin beyaz bir kanat alanı bulunmaz. Açık gövde tüyleriyle koyu kanat arasındaki sınır seçilmelidir. Su üstünde görülen sırt beyazlığını uçuşta kanat beyazlığı sanmak, özellikle başka ördeklerle karşılaştırırken hataya yol açar.
Kanat vuruşu belirgindir: aşağı vuruş derin, yukarı vuruş daha sığdır. Uçuş çizgisi düzensiz ve kıvrak olabilir. Bu nedenle her uçuşta yalnız dosdoğru giden bir ördek beklenmez; bu hareket düzeni uzaktan da yararlı bir ipucudur.
Ses ve Davranış
Erkeğin yüksek, ezgili ve genizden gelen çağrısı birkaç heceli duyulur. Dişi daha alçak, ördeksi vaklama sesleri çıkarır.
Kur gösterisinde erkek başını iki yana sallayabilir, uzun kuyruğunu yukarı kaldırabilir ve seslenirken başını geriye atıp gagasını yukarı çevirebilir. Audubon’un Kuzey Amerika tür hesabı, gösterilerin kış başında başlayabildiğini, eşleşmenin büyük bölümünün ilkbaharın başında gerçekleştiğini bildirir. Bu açıklama Türkiye için kesin bir eşleşme takvimi vermez.
Karıştırılabilecek Türler
Altıngözün (Bucephala clangula) erişkin erkeğinde koyu başın gaga dibinde yuvarlak beyaz bir leke vardır; gövde büyük ölçüde beyazdır. Dişi ve ilk yıl erkeği çikolata kahverengisi başı, gri gövdesiyle ayrılır. Sarı göz yardımcıdır; ilk yıl dişilerinde aynı parlaklık beklenmez. Telkuyruğun kış erkeğinde beyaz baş içindeki koyu leke ile Altıngözün koyu baş içindeki beyaz lekesi birbirine karıştırılmamalıdır.
Kadife Ördek (Melanitta fusca) daha iri, genel olarak koyu çikolata kahverengisi bir deniz ördeğidir. Uçuşta belirgin beyaz kanat alanı gösterir; bu, Telkuyruğun koyu kanadıyla temel bir farktır. Kadife Ördeğin dişisindeki iki açık yüz lekesini görüp yalnız açık yüz desenine dayanarak Telkuyruk denmez.
Sütlabinin (Mergellus albellus) dişisi pas kahverengisi başı, geniş beyaz yanak ve boğazıyla küçük, alacalı bir dalıcı ördeği andırır. Başındaki kabarık tepe tüyleri ve uçuşta görülen siyah–beyaz kanat deseni ayırıcıdır. Telkuyruğun düz koyu kanadıyla bu geniş beyaz alan aynı özellik değildir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Beyaz baş, koyu yanak ve göğüs.
Üstten ve alttan beyaz panel yok.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Açık denizi de tarayın
Şubat
Kıyı sayımını toplam bolluk sanmayın
Mart
Kış erkeğinde kuyruğu görün
Nisan
Tek kaydı sabit geçit saymayın
Mayıs
Türkiye kaydını üreme sanmayın
Haziran
Arktik yuvaya yaklaşmayın
Temmuz
Uçamayan tüy değişimi sürüsünü rahatsız etmeyin
Ağustos
Ara giysiyi melez sanmayın
Eylül
Yabancı izleri Türkiye’ye taşımayın
Ekim
Kanattaki beyaz aynayı kontrol edin
Kasım
Dişide koyu gaga ve kısa kuyruğu görün
Aralık
Sürüyü tekneyle kaldırmayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Kıyı denizi ve koy
Dip avı bulunan derin, açık kış suları.
Büyük göl ve lagün
Seyrek kış ve geçit kullanımı.
Tundra havuzu
Kuzeyde yuva ve yavru büyütme alanı.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Altıngöz
Bucephala clangula- Kanat
- Belirgin beyaz panel.
- Baş
- Erkekte beyaz yanak lekeli koyu yuvarlak baş.
- Kuyruk
- Kısa, tel yok.
Kadife Ördek
Melanitta fusca- Boy
- Daha iri ve kalın gövdeli.
- Kanat
- Geniş beyaz kanat aynası.
- Gaga
- Daha iri ve kalın.
Küçük Tarakdiş
Mergellus albellus- Gaga
- Daha ince tarakdiş gagası.
- Kanat
- Beyaz uçuş paneli.
- Dişi
- Kızıl-kahverengi baş ve farklı yüz sınırı.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriTundrada suya yakın kuru zemin; ot, taş veya bodur çalı arasında.
- 2Yuva yapısıSığ çukur, yerel ot ve dişinin kendi tüyleriyle astarlı.
- 3Yumurta5–9; geniş derlemelerde tipik 7–8.
- 4KuluçkaYalnız dişi; kaynaklara göre 23–25 veya 24–26 gün.
- 5YavruYuvadan kısa sürede çıkar; yaklaşık 35–40 günde uçar.
- 6EtikDişiyi kaldırmayın, kıyı bitkisini ezmeyin ve yavru grubunun yolunu kesmeyin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Telkuyruk ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Ördekgiller (Anatidae) — 40 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Telkuyruk
Yokluğu dişi olduğunu kanıtlamaz.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
