kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Kumru (Streptopelia decaocto)
VS
Seçildi Büyük Üveyik (Streptopelia orientalis)

Kumru

Streptopelia decaocto

Takım Columbiformes
Familya Güvercingiller (Columbidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Siyah ense tasması, sade açık gövde, uzun kuyruk ve geniş beyaz dış kuyruk uçları.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kumru, Streptopelia decaocto, açık kum rengi ile gri-bej tonlarda, uzun kuyruklu bir güvercindir. Erişkinde ensenin arkasındaki ince siyah yarım halka, sade üst taraf ve koyu uçuş tüyleri birlikte aranır.

Genel Görünüm ve Duruş

Küçük başı, ince koyu gagası ve uzun, ucu küt kuyruğuyla narin görünür. Kanatları geniş ve hafif yuvarlaktır. Yerde yürürken başını ileri geri oynatır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel görünüştedir. Yalnız irilik, pembelik veya tek bir duruş, güvenilir eşey tayini sağlamaz.

Genç kuşun siyah ense halkası yoktur veya tamamlanmamıştır. Üst taraf tüylerinin açık devetüyü kenarları daha belirgindir; gözü erişkinin kırmızısından farklı olarak kahverengidir. Tasmasız görünüş, tek başına başka bir tür olduğunu göstermez.

Uçuşta Görünüm

Uçarken koyu kanat uçlarıyla açık iç kanat arasındaki fark belirginleşir. Kanat altı açık renklidir. Orta tüyler dışındaki kuyruk tüylerinin koyu dipleri ve geniş beyaz uçları, kuyruk açıldığında görülür.

Olağan uçuşu güçlü kanat vuruşlarıyla hızlıdır. Erkeğin kur gösterisinde dik yükselişi, kanat çırpma sesi ve kuyruk açık süzülüş izler. Bu gösteri, başka güvercinlerin benzer uçuşlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Ses ve Davranış

Ötüşü, orta hecesi uzayan üç parçalı bir “gu-GUUK-gu” dizisi gibidir. Uçuşta, özellikle konarken çıkan boğuk, burunsu çağrı bundan farklıdır. Yazıyla aktarılan ses, kuşun görünüşüyle birlikte değerlendirilmelidir.

Karıştırılabilecek Türler

Üveyik, Streptopelia turtur, daha küçük ve incedir. Kanat üstündeki tüylerin siyah merkezlerini geniş kızıl kenarlar çevreler; boynun iki yanında siyah-beyaz çizgili yamalar vardır. Kumru’nun sade kanat üstü ve ensedeki tek siyah halkası bu düzenden ayrılır. Genç Üveyik’te boyun yamaları henüz yoktur; bu nedenle gençlerde yalnız boyna bakılmaz.

Küçük Kumru, Spilopelia senegalensis, daha küçük ve renklidir. Erişkinde boynun önüne ve yanlarına yayılan koyu benekli alanla, kanat üstündeki geniş mavi-gri bölüm önemlidir. Gençte boyun işaretleri silikleşse de kanattaki mavi-gri alan kalır. Kumru’nun açık kanat altına karşılık onun kanat altı gridir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme alanı, açık beslenme zeminiyle ağaç, çalı veya yapıları bir araya getiren yerlerdir. Avrupa’daki uzman tür hesabında parklar, bahçeler, yerleşim kenarları ve tarım çevreleri öne çıkar. Yalnız yoğun ormanın bulunması yerine, kuşun zemine inip tohum arayabileceği açıklıklar da önemlidir.

Yuva Yeri

Dal ve bitki parçalarından oluşan platform yuva, ağaç veya çalıya, bazen direğe kurulur. SEO/BirdLife’ın İspanya için hazırladığı uzman derlemede 1–2 beyaz yumurta, iki eşin paylaştığı 14–18 günlük kuluçka ve 15–20 günde ilk uçuş verilir. Bunlar Türkiye’de her yuva için ölçülmüş sabit süreler değildir. Yuva uzaktan izlenmelidir.

Günlük Alan Kullanımı

Tel, ağaç ve yapı üzerindeki tüneklerle açık beslenme alanları arasında gidip gelir. Besin bol olduğunda birkaç çiftten daha büyük topluluklar oluşabilir; toplu beslenme, her kuşun yuvayı aynı yerde kurduğu anlamına gelmez.

Dünya Yayılışı

Güncel AviList yayılışı Avrupa’dan Orta Doğu, Hindistan ve Sri Lanka üzerinden Batı Çin ile Kore’ye uzanır. Kuzey Amerika ve Karayipler’de insan eliyle başlayan yerleşimler sonradan genişlemiştir. Myanmar’ın ortasındaki Streptopelia xanthocycla artık ayrı tür kabul edilir; eski geniş Kumru hesaplarındaki bütün Myanmar bilgileri bu sayfaya aktarılmaz.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye, türün doğal Avrasya yayılışının içindedir. İnsan yerleşimleri çevresinde yıl boyunca görülebilir. OSME’nin 2025 bölge listesi de Türkiye’den Afganistan’a uzanan varlığını kaydeder. Bununla birlikte bir kentte sık görülmesi, ülkenin bütün yüksek dağlarında ve ağaçsız alanlarında aynı bollukta bulunduğu anlamına gelmez.

Göç Yolculuğu

Çoğu birey yerleşiktir veya yakın çevrede dağılır. Ancak EURING/CMS’nin Avrupa halkalama sentezi, bazı kuşların mevsimlik hareketlerini de gösterir; “hiç göç etmez” demek fazla kesindir. Avrupa’ya tarihsel yayılma ile her yıl yinelenen göç aynı süreç değildir. Avrupa’daki bağlantılardan Türkiye’deki bir kuş için kesin ülke dizisi çıkarılamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca tahıl taneleri ve otsu bitkilerin tohumlarıyla beslenir. Yeşil bitki parçaları ve küçük omurgasızlar daha az yer tutar. Bu beslenme biçimi, tarım alanları ve yerleşim çevresindeki dökülmüş tohumlardan yararlanmasını sağlar; bir bölgedeki besin oranı Türkiye’nin tamamına genellenmez.

Nasıl Avlanır?

Çoğunlukla yerde yürüyerek görünen taneleri gagalar. Çiftlik avluları, tahıl depoları çevresi ve yemlik altları kullanılabilir. Su içerken gagasını suya daldırıp başını her yudumda kaldırmadan emmeye benzer biçimde içebilir.

İlginç Bilgiler

## Yuvadan Ayrıldıktan Sonra Batı Fransa’da 2001–2002’de, iki köydeki toplam 25 yuvadan çıkan 41 genç Kumru radyo vericileriyle izlendi. Yuvadan ayrılıştan sonraki ilk 13 haftada sağkalım yaklaşık %61 olarak tahmin edildi; bu tahmin için verilen standart hata yaklaşık 8 yüzde puanıydı. Risk özellikle ilk iki haftada yüksekti. Doğrulanan 15 ölümün başlıca nedeni yırtıcılardı; araştırmacılar kedileri önemli avcılar arasında bildirdi. Çalışma yalnız iki köyü kapsar; sinyal kaybı her zaman ölüm demek değildir. Bu sonuçlar Türkiye’deki yavruların yıllık sağkalım oranı yerine kullanılamaz. ## Yapılar Üzerindeki Yuvalar ABD’nin Arkansas eyaletinde, Fort Smith kentinde 2009–2010’da izlenen 20 yuvanın 15’i insan yapıları, beşi ağaçlar üzerindeydi. Ayrıntılı izlenen üç yuvada kuluçka 15 gün, yavruların ilk uçuşuna kadar geçen süre 17–18 gün olarak bildirildi. Kuluçka başlangıcı ve yumurtadan çıkış, yetişkinlerin oturma ve besleme davranışlarından belirlenmişti. Bu küçük yerel örneklem, bütün Kumrular için değişmez bir süre vermez. ## Kursak Sütü Yeni çıkmış yavruların ilk besinlerinden biri “kursak sütü”dür. Cornell’in uzman açıklamasına göre bu, yalnız ezilmiş tohumdan oluşmaz: yemek borusunun genişlemiş bölümü olan kursağın iç yüzeyinden ayrılan, yağ ve protein bakımından zengin hücreler besine katılır. Yavrular büyüdükçe geri çıkarılan tohumlar da önem kazanır. ## Her Yerde Aynı Eğilim Yok Britanya’daki uzun süreli artışa rağmen BTO, 2005 sonrasında bir düşüş bildirir ve bunu kuşlarda görülen trikomonoz hastalığının yayılmasıyla muhtemelen ilişkili bulur. Bu bir bölgesel değerlendirmedir; Türkiye’deki sayısal değişimin aynı nedenden kaynaklandığını kanıtlamaz. Geniş yayılış, her yerel topluluğun sürekli artacağı anlamına gelmez.

Büyük Üveyik

Streptopelia orientalis

Takım Columbiformes
Familya Güvercingiller (Columbidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
İri yapı, kaba pullu kanat, soğuk gri sağrı ve kuyruk deseni

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Dolgun gövdesi ve iri pullu kanat deseniyle dikkat çeken bir üveyiktir. Üst kanat tüylerinin koyu merkezlerini kestane-kahverengi kenarlar çevreler; sağrısı koyu mavi-gridir.

Genel Görünüm ve Duruş

Boynun iki yanında siyah zemin üzerinde açık mavi-gri çizgiler bulunur. Gaganın kökü morumsu kırmızı, ucu daha koyu boynuz rengidir. Ayaklar kırmızımsı mordur.

Kuyruk deseni alt türe göre değişir. Doğudaki orientalis biçiminde dış kuyruk tüylerinin uç bandı koyu gridir. Batıdaki meena biçiminde bant daha dar ve beyaz, kuyruk altı da beyazdır; her bireyde geniş gri kuyruk ucu aranmaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Eşeyler birbirine benzer. Dişi genellikle daha mat, boyun ve göğsü daha kahverengidir; bu fark tek fotoğraftan kesin eşey tayini sağlamaz.

Genç kuş erişkinden daha soluktur ve koyu boyun yaması henüz yoktur. Kanat ve göğüs tüylerindeki kızılımsı açık kenarlar belirgindir. Boyun yamasının yokluğu tek başına başka bir tür olduğunu göstermez.

Uçuşta Görünüm

Kanat altında örtü tüyleri koyu gri, uzun uçuş tüyleri daha siyahtır. Olağan uçuşu güçlü, hızlı ve doğrudandır; uçuş tarzı tek başına kesin tanı sağlamaz.

Kur yapan erkek kanatlarını sesli çırparak dikçe yükselir; ardından kuyruğunu yelpaze gibi açıp geniş bir yay çizerek tüneğe süzülür. Bu gösteri, sıradan yolculuk uçuşuyla karıştırılmamalıdır.

Ses ve Davranış

Boğuk ötüş coğrafyaya göre değişir. Japonya’daki orientalis kuşlarında dört notalı diziler, Asya anakarasında daha kısa, iki notalı cümleler tarif edilir. Meena’nın sesi daha kaba ve hırıltılıdır; tek bir ritim bütün alt türlere uygulanmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Üveyik Streptopelia turtur en önemli benzeridir. Büyük Üveyik’in üst kanat tüylerinde siyah merkezler daha geniştir. Yalnız irilik veya koyulukla ayrılmaz; kanat, baş-boyun ve kuyruk birlikte görülmelidir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Orman kenarları ve kısmen ağaçlı tarım alanları başlıca yaşam alanlarıdır. Sık ormanın içinden çok, açık beslenme alanlarına yakın ağaçlıkları kullanır. Tarla anızlarında da yiyecek arar.

Yuva Yeri

Yuva ağaç ya da çalıda, ince dallardan yapılmış basit bir platformdur. Japonya’nın Nagano kentinde 1967’de izlenen beş yuvanın dördünde iki, birinde tek yumurta vardı; kuluçka 15–16, yavruların yuvada kalışı 15–17 gündü. Erkek dal getiriyor, dişi yuvayı kuruyordu. Bunlar küçük bir Japonya örneklemidir; Türkiye için ölçülmüş süreler değildir. Yuva rahatsız edilmemelidir.

Günlük Alan Kullanımı

Japonya’daki uzman tür hesabında tarım alanları çevresindeki küçük korulukların yanında kent ve kent çevresindeki yerleşimler de yaşam alanı olarak bildirilir. Dolayısıyla bir parkta görülmesi tek başına evcil kökenli olduğunu kanıtlamaz.

Dünya Yayılışı

AviList v2025b Büyük Üveyik’i beş alt türle ele alır. Yayılışı Sibirya ve Orta Asya’dan İran, Afganistan ve Himalayalar’a; doğuda Çin, Japonya ve Tayvan’a, güneyde Hindistan ve Myanmar’a uzanır. Eski kaynaklardaki altıncı alt tür orii, bu güncel listede ayrı tutulmaz.

Türkiye’deki Durumu

2014’te yayımlanan İngilizce Türkiye kuş raporu türü rastlantısal konuk olarak verir. İlk iki kayıt, Ayvalık’ta 12 Ocak–6 Şubat 2011 arasında fotoğraflanan meena kuşu ile Yeşilırmak Deltası’nda 7 Şubat 2011’de görülen kuştur. Bu kayıtlar Türkiye’de düzenli ürediğini veya günümüzde yalnız iki birey bulunduğunu göstermez.

Göç Yolculuğu

Kuzeyde üreyen topluluklar kışın güneye göç eder; güneyde yerleşik topluluklar da vardır. Japonya’da Hokkaido ve Honşu’nun en kuzeyindeki kuşlar yaz konuğudur. Bu bölgesel durum, Türkiye’de görülen işaretsiz bir kuşun tam göç yolunu belirlemez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Beslenmenin temeli tohumlardır. Ot ve bambu tohumları, tahıl taneleri ve yeşil sürgünler alınır.

Nasıl Avlanır?

Taneleri açık zeminde ve tarla yüzeyinde arar. Besin bol olduğunda daha büyük topluluklar oluşabilir; her sürü üreyen bir çiftler topluluğu değildir.

İlginç Bilgiler

## İki Yavru Grubunun Bakımı Örtüşebilir Nagano’da 1967’de yapılan gözlemler, aynı çiftin yeni bir üreme girişimini aynı bölgede farklı bir yuvada başlatabildiğini gösteriyordu. İkinci yuvada kuluçka sürerken erkek, önceki yuvadan ayrılmış yavruları beslemeye devam ediyordu. Bu gözlem, iki yuvanın aynı anda iki başarılı yavru grubu verdiği veya her çiftin yılda kesin iki kez ürediği anlamına gelmez. ## Kursak Sütünden Tohumlara Japonya’daki uzman derlemeye göre yavrular başlangıçta hem erkek hem dişinin kursağında üretilen besleyici salgıyı alır. “Kursak sütü” adı verilen bu salgı, memeli sütü değildir. Daha sonra tohum ve tahıl da besine katılır. Yuvadan ayrılan yavrunun ebeveynden besin almaya devam etmesi, ilk ayrılışın tam bağımsızlık demek olmadığını gösterir. ## Bir Japonya Takvimi, Bütün Türün Takvimi Değildir Hokkaido’nun Naganuma bölgesindeki çalışmanın 1984 tarihli özgün özetinde, üremenin ilk yumurtadan son yavrunun yuvadan ayrılmasına kadar nisan başından ekim sonuna uzandığı bildirilir. 1976–1978’de üreme yoğunluğunun doruğu soyanın çimlenmesine denk gelmişti. Bu zaman birlikteliği, soyanın tek başına üremeyi başlattığını kanıtlayan kontrollü bir deney değildir; Japonya’nın bu yerel takvimi Türkiye’ye taşınamaz. ## Kuyrukta Yolculuk Eden Tohum Güney Kore’nin Hongdo Adası’nda 2008–2009’da ağla yakalanan 117 türden 3.947 kuş, tüylerine yapışmış tohumlar açısından incelendi. Üç farklı türe ait üç kuşta tohum bulundu; bunlardan biri Aralık 2009’da yakalanan Büyük Üveyik’ti ve kuyruğunda tek Achyranthes japonica tohumu taşıyordu. Bu bitki Kore anakarasında doğal olsa da bazı adalara sonradan gelmişti. Çalışma, tohumun nereden geldiğini veya bu kuşun taşıdığı tohumun çimlenip yeni bir topluluk kurduğunu göstermedi. Bütün kuşlardan hesaplanan düşük oran, Büyük Üveyik’in kendi taşıma oranı değildir. ## Bir Fotoğrafın Yanıtlayabildiği Sorular Sırbistan’ın Temerin yöresinde 13 Ocak 2019’da görülen tek kuş, bir dakikadan kısa süre izlenip fotoğraflandı. Araştırmacılar yaşını ve meena alt türüne yakınlığını tüylerden değerlendirdi; eşeyini belirleyemedi. Halka görülmemesi ve tüylerin düzgün olması doğal kökeni destekleyen ipuçlarıydı, tek başına kesin kanıt değildi. Bu örnek, nadir bir kuşta tür tanısı, yaş, eşey ve kökenin ayrı sorular olduğunu gösterir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...