Hızlı Tanı

Büyük Üveyik, Üveyikten daha iri, dolgun gövdeli ve genel olarak daha koyu görünen bir Asya güvercinidir. Baş ve göğüs gri-kahverengi ile pembe-kahverengi arasında; sırt, kürek ve iç kanat tüyleri koyu merkezli ve kestane-kahverengi kenarlıdır. Bu düzen üst tarafta iri, pullu bir ağ oluşturur. Boynun iki yanında gümüşi mavi-gri uçlu tüylerin siyah zeminle yaptığı çok sıralı çizgili yama bulunur. Kuyruk uzun ve koyu, uç-köşe bölümleri açık gridir. Tanıda iri yapı, koyu-pullu üst taraf, çok sıralı boyun yaması, gri sağrı ve kuyruk deseni birlikte aranır.

Türkiye’de kolay ve yaygın bir tür gibi beklenmez. Batı dağılım sınırına yakın Kafkasya ve İran bağlantılı meena alttürü bağlamında çok dikkatli belgelenmelidir. Üveyik ile boyut, tüy tonu ve kanat desenindeki farklar ışıkla değişebilir. Yalnız “daha büyük” ya da “daha koyu” izlenimi kesin teşhis değildir; tam yan görünüş, sırt-kanat deseni, boyun çizgilerinin rengi ve sayısı, sağrı, kuyruk üstü ve altı ile ses mümkünse aynı kayıtta belgelenir. Kafes kökeni olasılığı sıra dışı kayıtlarda ayrıca değerlendirilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövde dolgun, göğüs geniş, baş küçük ve yuvarlak, gaga kısa-incedir. Boyun kısa görünse de kur ve alarm anında uzatılabilir. Kanatlar uzun ve geniş; kuyruk uzun, ucu yuvarlağa yakın ya da düzleşmiş görünür. Yerde tohum ararken başını ritmik biçimde öne-arkaya hareket ettirir; ağaçta yatay dala oturur. Bacaklar pembe-kırmızı, gaga koyu gri-siyah; göz çevresi çıplak deri kırmızımsı olabilir. Büyük ve ağır izlenimi, yakındaki Üveyikle doğrudan karşılaştırıldığında daha güvenilirdir.

Alttür ve tüy aşaması görünümü değiştirir. Daha kuzey-doğudaki orientalis genellikle daha iri, koyu ve soğuk tonlu; batı ve Orta Asya'daki meena daha küçük ve Üveyiğe daha yakın görünür. Yine de bireysel, yaşa bağlı ve mevsimsel örtüşme vardır. Baş çoğunlukla gri, ense ve arka boyun kahverengimsi; göğüs daha koyu pembe-kahverengi, karın daha soluk olabilir. Üst kanat örtülerindeki siyah merkezler ile kestane veya pas kenarlar Üveyiğe göre daha koyu ve geniş pullu izlenim verir.

Boyun yaması tek bir siyah-beyaz leke değildir. Siyah tüylerin açık gümüşi veya mavi-gri uçları birkaç dar yatay sıra meydana getirir. Üveyikte açık çizgiler daha beyaz ve çoğunlukla daha az sayıda algılanabilir. Açı yamanın tamamını gizleyebilir; başını çevirmiş kuşta çizgi saymak risklidir. Sağrı Üveyiğin daha sıcak ve tekdüze üst tarafına göre soğuk mavi-gri bir alan yapabilir. Kanat örtülerinde iki soluk gri kuşak meena bireylerinde özellikle değerlidir.

Kuyruk merkezi koyu, dış tüylerin uçları açık gri-beyazdır. Açık alan Üveyikte daha parlak beyaz ve daha sert karşıtlık gösterebilir; Büyük Üveyikte gri ton ve desene geçiş daha yumuşak olabilir. Kapalı kuyrukta yalnız dar uç çizgisi görülür; havalanma, iniş veya kur uçuşunda açıldığında dış köşeler belirginleşir. Pozlanmış fotoğrafta açık uçlar yanabilir, gövde gereğinden soluklaşabilir. Renkler ham fotoğraf ve farklı açılarla kontrol edilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi dış görünüş bakımından büyük ölçüde benzerdir. Erkek bazı bireylerde göğüste daha sıcak, boyun yamasında daha güçlü kontrastlı olabilir; bu ortalama farklar tek kuşun eşeyini güvenle belirlemez. Kur ötüşü, yay çizerek yükselip süzülme ve eşe yaklaşma davranışı erkekliği destekleyebilir, ancak davranış görülmeden tüy rengine bakarak kesin “erkek” veya “dişi” etiketi konmaz. Mevcut 118 dişi levhası, erkek tüneme levhasından doğrulanmış eşey işaretiyle ayrılmadığı için kesin dişi kanıtı değildir.

Genç kuş daha mat ve kahverengidir. Boyun yanındaki çizgili yama yoktur ya da çok zayıf gelişmiştir; baş-boyun daha tekdüze, göz çevresi daha sönüktür. Üst taraf tüylerinin açık uçları yetişkinden farklı, daha düzenli gençlik pullanması yapabilir. Kuyruk deseni ve kanat tüylerinin yaşları yetişkinliğe geçişte aşamalı değişir. Boyun yaması olmayan bir kuş otomatik olarak başka tür sayılmaz; tüy kenarları, yapı, kuyruk ve tarih birlikte değerlendirilir.

Biyometri panelindeki 33 cm boy ile 53 cm kanat açıklığı MME'nin doğrudan yayımladığı aralıkların alt sınırlarıdır; orta nokta hesaplanmamıştır. 217,5 g ağırlık BTO'nun doğrudan ortak tür değeridir. Güvenilir kaynak eşeye özgü tek sabit değer vermediğinden aynı değer iki kutuda açıkça ortak tür değeri olarak gösterilir. Bu sunum erkek ve dişinin biyolojik olarak tamamen eşit ölçüde olduğu iddiası değildir.

Uçuşta Görünüm

Üstten görünüşte koyu uçuş telekleri, kestane-kahverengi kenarlı koyu örtüler ve soğuk gri sağrı birlikte seçilir. Kanatlar Üveyiğe göre daha geniş ve uçuş daha ağır-güçlü görünebilir. Açılan koyu kuyrukta dış tüylerin açık gri uçları ve köşeleri belirir. Üst yüz, pullu kanat örtüsü ile sağrı rengini göstermek için en yararlı açıdır. Mevcut 118 üst uçuş levhası tüy sıralarını aşırı kusursuz simetriyle ve kuyruk ucunu tek tip geniş açık bantla gösterdiğinden doğal varyasyonu temsil etmez.

Alttan görünüşte kanat altı koyu gri-kahverengidir; gövde pembe-gri, kuyruk merkezi koyu ve dış uçlar açıktır. Bu koyu kanat altı, bazı benzer güvercinlerden ayrımda yardımcıdır; fakat ışığa karşı uçan kuşta tüm türler koyu siluete dönebilir. Alt yüz tek başına Büyük Üveyik teşhisi yaptırmaz. Üst ve alt yüzün ikisi de değer taşıdığı için ayrı anlatılır; görsel başlıkları gördüğümüz yüzeyle birebir eşleşmelidir.

Normal uçuş doğrudan, hızlı ve güçlü kanat çırpışlıdır. Kur uçuşunda erkek gürültülü kanat vuruşlarıyla yükselip kanat ve kuyruğu açarak süzülebilir. Kur uçuşu görülmesi tür teşhisinden çok davranış bağlamı verir; Üveyik ve başka güvercinler de benzer gösteriler yapar. Kuşu kuyruk veya kanat altını göstermek için uçurmak etik değildir. Doğal kalkış, iniş veya yön değişimi beklenir.

Ses ve Davranış

Ötüş çoğunlukla dört parçalı, ilk bölümü daha boğuk-hırıltılı, sonraki notaları daha açık bir “hr-hr uu-uu” dizisi gibi tarif edilir. Alttür, birey ve mesafe ritmi değiştirir. Üveyiğin daha tanıdık, pürüzsüz mırıltısıyla karışabilir; ses kaydı dalga biçimi ve aralıklarla birlikte incelenir. Tek heceli uzak ses kesin tanı değildir. Nadir kayıt amacıyla uzun süre ses çalma, eş tutan kuşu bölgesinden çıkarmak veya yuva davranışı elde etmek için kullanılmaz.

Yerde tohum, tahıl ve düşmüş meyve arar; sonbahar-kışın sürüleşebilir, üremede çiftler daha gizli davranır. Orman açıklığı ile tarla arasında düzenli gidip gelir. Hokkaido araştırmasında küçük koruluk ve rüzgâr kıran ağaçlıkların yuva, tarım alanlarının beslenme işlevi gördüğü bulunmuştur; bu bölgesel sonuç Türkiye için doğrudan yoğunluk ölçüsü değildir. Tehlikede ağaç tacına kaçar, uzun süre hareketsiz kalabilir.

Yuvada erkek malzeme taşır, dişi ince dalları yerleştirir. Her iki eş kuluçkaya ve yavru beslemeye katılır; güvercin sütüyle başlayan besleme daha sonra katı tohumlara geçer. Yuva çevresinde kuşun aynı dala tekrar tekrar dönmesi, gagada dal taşıması veya alarm davranışı görülürse geri çekilinir. Koordinat paylaşılmaz, yuva ağacına çıkılmaz ve yapraklar görüş için açılmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Üveyik en önemli karşılaştırmadır. Büyük Üveyik çoğunlukla daha iri ve dolgun, üst tarafı daha koyu ve yoğun pullu, göğsü daha koyu, sağrısı daha soğuk gridir. Boyun yanındaki açık çizgiler beyazdan çok gümüşi-mavi ve daha çok sıralı olabilir. Üveyikte kanat örtüleri daha sıcak turuncu-kahverengi, siyah merkezleri daha küçük, alt taraf daha soluk ve kuyruk köşeleri daha parlak beyaz görünür. Ancak meena alttürü Üveyiğe çok yaklaşır; fotoğraf dizisi ve ses gerekir.

Kumru daha tekdüze açık gri-bej, ensesinde tek siyah yarım halka bulunan, pullu kestane kanadı olmayan bir türdür. Küçük Kumru daha küçük, daha uzun kuyruklu ve baş-boyun-göğüste ince çizgili desenlidir. Kaya Güvercini daha iri başlı, geniş göğüslü, kanatta iki koyu bantlı ve beyaz sağrılı olabilir; boyun yaması ve pullu üst tarafı yoktur. Esmer Güvercin ve yerel evcil varyantlarda köken sorunu ayrıca araştırılır.

Üreme habitatı açık orman, koruluk, çalılık kenarı, tarım mozaiği, park ve bahçelerdir. Hokkaido'daki beş yıllık hakemli çalışmada yuvalar yaprakla iyi gizlenmiş ağaçlarda 0,5–5,5 metre yüksekte, çoğu 1–3 metrede bulunmuştur. Yuva yatay dallar üzerinde kuru ince dallardan yapılır. Tipik 1–2, çoğunlukla 2 beyaz yumurta vardır. Her iki eş 15–16 gün kuluçkaya katılır; yavru yuvada 16–17 gün kalır ve sonrasında birkaç gün daha beslenir. Bölgesel çoklu kuluçka sayısı her Türkiye bireyine uygulanmaz; yuva gözlem etiği değişmez.