kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Orman Çıvgını (Phylloscopus sibilatrix)
VS
Seçildi Ak Kaşlı Çıvgın (Phylloscopus humei)

Orman Çıvgını

Phylloscopus sibilatrix

Takım Passeriformes
Familya Çıvgıngiller (Phylloscopidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Sarı boğazdan temiz beyaz karına keskin geçiş ve uzun kanat.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Orman Çıvgını (Wood Warbler, Phylloscopus sibilatrix), uzun kanatlı ve görece iri bir çıvgındır. Sarı boğaz ve üst göğsün, temiz beyaz alt tarafla birleşmesi en yararlı işaretlerdendir. Tek bir sarı kaştan çok renklerin dağılımına bakın.

Genel Görünüm ve Duruş

Üst taraf zeytini yeşil, kanat ve kuyruk tüylerinin kenarları sarımsı yeşildir. Uzun, sivri kanatlar görece kısa kuyrukla birleşir. Kapalı kanatta açık tüy kenarları soluk bir panel gibi görünebilir.

Uzun açık sarı kaşın altında koyu göz çizgisi vardır; yanaklar sarıdır. Göz koyu kahverengidir. Gaganın üstü kahverengi, altı daha açık sarımsı-pembedir; ayaklar kahverengi ile sarımsı-kahverengi arasında görünebilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ile dişi benzer görünür; sarının parlaklığından kesin eşey söylenmez. Genç kuş üstten daha mat ve grimsi, boğaz ile göğüste daha az sarı olabilir. Sessiz bir kuşun dişi olduğu da varsayılmaz.

Uçuşta Görünüm

Uzun kanatlarıyla doğrudan uçar. Erkeğin kur uçuşu ise daha yavaş, kelebeksi hareketlerle yapılabilir; bir daldaki şarkı ile kısa gösteri uçuşu birbirini izleyebilir.

Ses ve Davranış

En tanınan şarkısı, aralıkları kısalıp hızlanan metalik notaların titreşime dönüşmesidir; dönen madeni para sesine benzetilir. Ayrıca daha yumuşak, alçalan “tiu” dizileri duyulabilir. Bunlar tek bir monoton çağrı gibi düşünülmemelidir.

Karıştırılabilecek Türler

Söğütbülbülü (Willow Warbler, Phylloscopus trochilus) daha küçük, daha az uzun gövdeli ve daha kısa kanatlıdır. Fakat doğrudan karşılaştırma olmadan boyut farkı kolay anlaşılmaz. Orman Çıvgınının uzun kanadı, sarı yüz-boğazı ve beyaz alt gövdesi birlikte değerlendirilir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Türkiye’nin Istranca/Yıldız Dağları’ndaki 2009 araştırmasında, kuşlar genellikle otlu alt örtüsü olan genç meşeliklerde bulunmuştur. Alanlar çoğunlukla hafif eğimliydi. Bu yerel bulgu, türün yalnız yaşlı ormanlarda üreyebildiği şeklinde katı bir kural kurulamayacağını gösterir.

Yuva Yeri

Dişi, yerde bir ot tutamı veya kökün yanına yandan girişli kubbeli yuva kurar. Kuru yaprak, ot ve ince saplar kullanılır. Oiseaux.net’in uzman derlemesi 5–7 yumurta ve dişide 12–14 günlük kuluçka bildirir. Bu değerler Türkiye’deki 2009 yuvasında ölçülmüş süreler değildir. Örtüyü açarak yuva aramayın.

Günlük Alan Kullanımı

Besinini yapraklar ve ince dallar arasında ararken yuvası orman tabanında bulunur. Şarkı söylediği yüksek dalın hemen altında yuva olduğu sonucu çıkarılmaz.

Dünya Yayılışı

Üreme alanı Avrupa ağırlıklıdır; Britanya’dan Rusya’nın batısına, kuzeyde Fennoskandiya’dan güneyde İtalya çevresine uzanır. Kışını Sahra altı Afrika’nın ağaçlı alanlarında geçirir.

Türkiye’deki Durumu

Özkan’ın 2011’de yayımladığı İngilizce çalışma, 2009’da Istranca/Yıldız Dağları’nda yürütülen araştırmada Türkiye için ilk kesin üreme kanıtını bildirmiştir. Araştırmada 26 Mayıs’ta Avcılar yakınında üçten fazla yavrulu bir yuva bulunmuştur. Bu yerel kayıt, türün Türkiye’nin bütün ormanlarında ürediği anlamına gelmez.

Göç Yolculuğu

İngiltere’nin Dartmoor ve New Forest alanlarındaki erkeklere 2016 ve 2018’de takılan ışık temelli konum belirleyicilerden dört kayıt geri alınmıştır. 2022 yayını, bu kuşların Batı Afrika’ya uzanan saat yönünde döngüsel hareketini anlatır. Yalnız ikisinin ilkbahar dönüşü izlenmiştir; sonuç Türkiye’den geçen bütün kuşların rotası değildir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Besinlerinin başında böcekler ve larvaları gelir; örümcekleri de alır. Mevsime göre küçük meyveler yiyebilmesi, temel beslenme biçiminin omurgasız avcılığı oluşunu değiştirmez.

Nasıl Avlanır?

Ağaç tacındaki yaprak ve dalların üzerindeki avları toplar. Taç altında uçuşan böcekleri kısa ataklarla da yakalayabilir; her avını uzun süre havada kalarak aramaz.

İlginç Bilgiler

## Yuvadan Ayrıldıktan Sonra Uzman derlemesi, yavruların yaklaşık on iki günlük yuva döneminden sonra da bir süre ebeveyn bakımı aldığını bildirir. Yuvadan çıkmak, tam bağımsızlaşmakla aynı olay değildir. ## 697 Kuş Değil, 697 Konum Istranca’daki 2009 taraması toplam 88 arazi gününde 697 konumda yapılmıştır; bu sayılar yalnız Orman Çıvgınına ait kuş sayıları değildir. Yöntem, standart gözlem noktalarını ve sonradan yapılan fırsatçı üreme gözlemlerini birlikte kullanmıştır. ## İzleyicinin Sınırı İngiltere’de izlenen dört erkeğin konumları ışık verisinden hesaplanmıştır. Araştırmacılar, bu yöntemin konumu belirli bir habitat parseliyle eşleştirecek kesinlik vermediğini belirtir. Haritada görülen geniş duraklama bölgesi, kuşun kullandığı tek ağacı göstermez.

Ak Kaşlı Çıvgın

Phylloscopus humei

Takım Passeriformes
Familya Çıvgıngiller (Phylloscopidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Sarı Kaşlıya göre daha boz genel görünüm, zayıf ikinci kanat bandı; sesle desteklenmelidir.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Ak Kaşlı Çıvgın (Phylloscopus humei; Hume’s Warbler) çok küçük, ince gagalı ve mat gri-zeytin renkli bir ötücüdür. Uzun açık kaş, koyu göz çizgisi ve belirgin kanat bandı dikkat çeker; öndeki ikinci bant zayıf olabilir. Gaga ve bacaklar genellikle koyudur.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövdesi toplu, kuyruğu kısadır. Yapraklar arasında çevikçe dolaşırken yüz, sırt ve kapalı kanat aynı bireyde görülmelidir. Yalnız kaş veya kanat çizgisi sayısıyla tanınmaz.

Kaşın önü krem, arkası daha beyaz görünebilir; koyu göz çizgisi belirgindir. Tepe ortası çizgisi varsa siliktir. Parlak sarı sağrı lekesi olağan işareti değildir.

Arkadaki uzun kanat bandı büyük örtü tüylerinin, zayıf ön bant orta örtü tüylerinin açık uçlarından oluşur. Kuşun açısı ikinci bandı gizleyebilir; tek bant görmek onun bulunmadığını kanıtlamaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi açık kanat bantlarını taşır. Bant büyüklüğü tek başına güvenilir bir eşey ölçütü değildir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta küçük silueti tek başına güvenli tanı sağlamaz. Kanat üstündeki bantlar alt açıdan okunmaz; yeniden konduğunda baş ve kapalı kanat deseni birlikte incelenir.

Ses ve Davranış

Humei alt türünün çağrısı yaklaşık “çu-vi” diye aktarılabilen, görece uzun ve iki parçalı bir sestir. Mandellii çağrısı daha kısa, tek heceye yakındır. Yazılı hece gerçek kaydın yerini tutmaz.

Özgün Rusya Batı Sayan incelemesinde humei için çift ıslık benzeri ve uzun alçalan vızıltılı iki ötüş tipi anlatılır. Temas çağrısıyla ötüş aynı ses değildir; mandellii ötüşü de benzer vızıltı ve ıslıklar içerebilir.

Karıştırılabilecek Türler

Sarı Kaşlı Çıvgın (Phylloscopus inornatus) genellikle daha yeşil, daha sarı kaşlı ve belirgin kanat desenlidir; alt gaga tabanı daha açıktır. Onda da ön bant zayıf olabilir. Tipik çağrısı sonda yükselir; “bir bant–iki bant” ayrımı güvenli değildir.

Çalıkuşu Çıvgınında (Phylloscopus proregulus) sarı tepe orta çizgisi, iki sarı kaş ve parlak sarı sağrı birlikte belirgindir. Ak Kaşlının silik tepe çizgisi bu desen değildir; yaprak arkasındaki sağrı görülmeden lekesiz sayılmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Keşmir Overa’daki 1985–1987 araştırmasında yoğun üreme alanı 3.300–3.500 metre huşluklarıydı. Bu, bütün türün veya Türkiye’nin yükselti sınırı değildir.

Yuva Yeri

Overa’da 1985–1987’de bulunan 349 yuva yerde veya kaya yüzeyindeydi. Kubbeli yapıda ot, bazılarında huş kabuğu ve yosun; döşemede ince otla kıl kullanılmıştır. Dişinin yapımı gözlenmiş, erkeğin tek belirsiz malzeme taşıması düzenli ortak yapım sayılmamıştır.

Keşmir Overa’nın 1985–1987 araştırması eski Phylloscopus inornatus humei adını kullanır. Yuva başına 1–5 yumurta, en sık dört yumurta görülmüştür. Dişi kuluçkaya yatmış; yumurtlama tamamlandıktan yumurtaların açılmasına kadar geçen süre 1986–1987’deki 37 yuvada 13–22 gündür. İki ebeveyn besler; yuvadan ayrılma 11–14 günde gözlenmiş, aralığın genişleyebileceği belirtilmiştir. Bunlar Türkiye üreme süreleri değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Hong Kong’da çoğu mandellii olan kuşlar kapalı ağaç örtüsünde ve karışık bitki alanlarında bildirilir; ağaç tacının altıyla daha alçak örtü kullanılır. Bu, Türkiye için ölçülmüş habitat sıklığı değildir.

Dünya Yayılışı

Asya’nın dağlık kesimlerinde ürer. Humei Orta Asya ve Batı Himalaya kuşağında, mandellii daha doğuda, Çin’in güneybatısını da içeren dağlarda bulunur. Hong Kong hesabında humei için Afganistan–Pakistan–kuzey Hindistan ve Bangladeş, mandellii için kuzeydoğu Hindistan–kuzey Çinhindi–güneybatı Çin kış alanları ayrılır; bütün kuşlar aynı yere gitmez.

Türkiye’deki Durumu

İngilizce Turkey Bird Report 2007–2011, Samsun Pelitköy’de 19 Kasım 2011’de belgelenen bireyi o dönemin ikinci Türkiye kaydı olarak bildirir; ilk kışında olması olasılıktır. Bu tarihsel sıra güncel toplam değildir; tek ziyaretçi düzenli kışlama veya Türkiye’de üreme kanıtı sayılmaz.

Göç Yolculuğu

BTO, Britanya’nın doğusunda özellikle geç sonbaharda görüldüğünü ve bazı kış bireylerinin uzun kaldığını bildirir. Bu Britanya örüntüsü Türkiye takvimi değildir; tek gözlemle kuşun kökeni veya izlediği yol belirlenmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Keşmir Overa’nın 1985–1987 dışkı incelemelerinde sinek, kınkanatlı ve başka böceklerle örümceğimsi kalıntıları bulunmuş, miktarlar güvenle sayılamamıştır. Buradan Türkiye için besin yüzdeleri veya bütün yıl yalnız böcek tüketimi çıkarılmaz.

Nasıl Avlanır?

Overa’nın 1985–1987 gözlemlerinde çoğunlukla konarak yaprak ve dallardan av topladı; kısa uçuşla yüzeyden alma da görüldü. Huşlar yapraklanmadan önce alt kattaki söğütler kullanıldı; bu bütün yıl sabit beslenme yüksekliği değildir.

İlginç Bilgiler

## İlginç Bilgiler Ak Kaşlı ile Sarı Kaşlı Çıvgın eskiden tek tür sayılıyordu. Irwin ve arkadaşlarının 2001 araştırmasında Rusya Batı Sayan’da birlikte yaşayan kuşlar, kendi ötüşlerinin çalınmasına tepki verirken diğer türün ötüşüne aynı tepkiyi vermedi. Ses ve farklı yörelerden genetik örnekler tür ayrımını destekledi. Eski Phylloscopus inornatus humei adı bugünkü Phylloscopus humei’nin sınıflandırma geçmişidir; ayrım yalnız gri renk izlenimi değildir. Scordato, Bontrager ve Price’ın 2012 araştırması Hindistan Batı Himalaya’daki Overa, Manali ve Keylong’u kapsar. Sıcak ilkbaharlar erken üremeyle ve sonraki yıl daha büyük açık kanat desenleriyle ilişkiliydi; sıcak yazların artırdığı tüy aşınması ters yönde etkiliydi. Uzun dönemde etkiler dengelendi, bantlar düzenli büyümedi. Gelişimle aşınma aynı süreç değildir; her büyük banttan yaş veya eşey okunamaz. Hindistan Himachal Pradesh’teki Nain Gahar ve Manali çalışmasının 2024 Conservation Nation bildiriminde Ak Kaşlının ot ağırlıklı kubbeli yuvaları anlatılır. Bu bir saha bildirimidir; hakemli sonuçla aynı kanıt düzeyinde değildir. Aynı yazıdaki başka bir çıvgının yosun ağırlıklı yuvası bu türe aktarılmaz.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...