Orman Çıvgını

Erkek tüneme

Biyolojik Bilgiler

Boyu

erkek13 cm

dişi13 cm

Kanat Açıklığı

erkek21 cm

dişi21 cm

Ağırlığı

erkek9,9 g

dişi9,8 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Orman Çıvgını

İngilizce İsim Wood Warbler

Bilimsel İsim Phylloscopus sibilatrix

Takım Passeriformes

Familya

Çıvgıngiller

(Phylloscopidae)

IUCN Durumu

LC • Asgari Kaygı

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Orman Çıvgını iri ve uzun kanatlı bir yaprak ötleğenidir. Parlak limon sarısı kaş çizgisi, yanak ve boğaz; bunların altında birdenbire temiz ipeksi beyaza dönen göğüs-karın; yeşilimsi sırt ve kapalı kanatta belirgin uzun primer çıkıntısı birlikte aranır. Kaş gözün önünde ve arkasında geniştir, göz çizgisi koyudur. Gaga ince, bacaklar açık pembe-kahverengi, kuyruk görece kısadır. Sarı boğaz ile bembeyaz alt gövde arasındaki keskin renk sınırı, uzun kanatlı yapı ve açık yüz ifadesi en kullanışlı pakettir.

Tek bir sarı kaş türü kanıtlamaz. Söğütbülbülü, Çıvgın ve başka yaprak ötleğenleri ışığa göre sarımsı görünebilir. Orman Çıvgınında gövde daha iri ve göğüs daha geniş, kanat daha uzun, primer çıkıntısı daha belirgin; karın ise çoğu benzerden daha temiz beyazdır. Üstten bakış kanat yapısını, yan görünüş yüz ve alt taraf sınırını, alttan uçuş ise açık gövdeyi gösterebilir. Tanı; oran, renk dağılımı, kanat yapısı, ses ve habitat birlikte doğrulanarak konur.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş ve göğüs dolgun, boyun kısa, kanatlar uzun ve sivri, kuyruk nispeten kısadır. Yatay dala konduğunda gövdesini hafif öne taşır; taç altında yaprakların alt yüzünü ve ince dalları tararken sık sık yer değiştirir. Söğütbülbülü kadar narin görünmez. Gaga tabanı genişlemeyen ince bir böcekçil gagadır; uç koyu, alt gaga çoğu kuşta daha açık olabilir. Bacak rengi pembe-kahverengi veya açık et rengindedir, ancak gölge ve çamur rengi değiştirebildiği için tek başına kullanılmaz.

Üst taraf zeytin yeşili ile sarımsı yeşil arasındadır. Tepe sırttan çok farklı renk taşımaz. Geniş sarı kaş koyu göz çizgisi üzerinde belirgindir; yanak ve kulak örtüleri sarımsı, boğaz ve üst göğüs limon sarısıdır. Alt göğüsten kuyruk altına uzanan alan temiz beyaz görünür. Kanat teleklerinin açık kenarları kapalı kanatta sarımsı-açık bir panel oluşturabilir. En dışta görülen primerlerin uzunluğu göçmen, uzun kanatlı yapıyı belli eder. Tüy aşınması, sonbahar tazeliği ve ışık sarının gücünü değiştirir; renk doygunluğu tek başına yaş ya da eşey ölçüsü değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkek ve dişi dış görünüş bakımından güvenilir biçimde ayrılamaz. Erkek ortalamada biraz daha uzun kanatlı ve ağır olabilir; fakat ölçüler geniş ölçüde örtüşür ve dürbünle tek kuşta eşey tayini sağlamaz. Şarkı söyleyen birey çoğunlukla erkektir, yine de sessiz kuşun dişi olduğu söylenemez. Biyometri panelindeki erkek ve dişi değerleri popülasyon ortalamalarıdır; sahada görülen bireyin cinsiyetini cetvelsiz ya da halkalama ölçümü olmadan belirleyen sınırlar değildir.

Genç kuş üstte daha mat zeytin, altta daha soluk sarı ve kirli beyaz olabilir. Tüy kenarları taze olduğunda kanat görünümü yumuşak ve düzgün, yüz deseni erişkinden az keskin görünür. Sonbaharda taze giysili erişkin ve gençlerin tonları örtüşebildiği için yalnız sarının parlaklığıyla yaş söylenmez. Güvenilir yaşlandırma telek kuşakları, tüy aşınması ve ayrıntılı elde incelemesi gerektirebilir. Kullanıcıya fotoğraftan zorunlu bir erkek-dişi veya genç-erişkin sonucu ürettirilmez.

Uçuşta Görünüm

Uçuş hafif, çevik ve dalgalanmadan çok doğrudan kısa atılışlar hâlindedir. Taç içinde bir daldan ötekine giderken uzun ve sivri kanat, görece kısa kuyrukla birlikte seçilir. En yararlı görüş yan-üstten ya da üstten açıdır: yeşilimsi sırt, koyu uçuş telekleri üzerindeki açık kenarlar ve gövdeye oranla uzun kanat görülür. Alttan bakışta sarı boğazın ardından gelen temiz beyaz gövde ile açık altkanat fark edilebilir; fakat yüz deseni ve primer çıkıntısı için konmuş kuş daha güvenlidir.

Bu türde tek başına çarpıcı bir kanat altı deseni yoktur. Bu nedenle uçuş ipucu bölümü, sırf beşli levha seti var diye alttan görünüşü en önemli açı gibi sunmamalıdır. Görsel üst yüzü anlatıyorsa başlık ve pinler üst yüz oranlarına, alt yüzü anlatıyorsa sarı boğaz-beyaz karın sınırına uymalıdır. Uçan küçük ötücüyü yalnız açık alt taraf veya uzun kanatla kesinleştirmek güvenli değildir; kuşun konmasını bekleyip ses ve yüz deseni kontrol edilmelidir.

Ses ve Davranış

Erkeğin temel şarkısı yavaş başlayıp hızlanan, metalik bir madeni paranın taş zeminde dönerek durmasına benzeyen titreşimli dizidir. Ayrı bir yumuşak, alçalan ve hüzünlü “dü-dü-dü” dizisi de duyulabilir. Çağrı kısa, yumuşak ve tek heceli olabilir. Ses yazıyla aktarılırken ritim, hızlanma, perde ve bağlam birlikte belirtilmelidir; tek hece çevredeki başka çıvgınlardan kesin ayrım sağlamaz. Kayıtla karşılaştırma yapılırken ülke, mevsim ve ses tipinin şarkı mı çağrı mı olduğu kontrol edilir.

Taç altında sürekli hareket ederek yaprak ve ince dal yüzeylerinden küçük av toplar; zaman zaman kısa havalanışla uçan böceği kapar. Erkek üreme alanında şarkı direkleri arasında dolaşabilir. Dişi yerdeki yuvaya yaklaşırken çok temkinlidir. Besin ya da yuva taşıyan kuşun aynı noktada duraksaması, alarm vermesi veya geri dönmesi gözlemcinin fazla yaklaştığını gösterir. Yuvayı bulmak için kuşun yolunu kesmek, ses çalmak veya bitkiyi açmak uygun değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Söğütbülbülü en sık karışılan türdür. Söğütbülbülünde yapı genellikle daha ince, kanat nispeten daha kısa, alt taraf daha yaygın sarımsı-kirli ve karın daha az parlak beyazdır. Orman Çıvgınının geniş sarı kaşı, sarı boğazı, beyaz alt gövdesi ve uzun primer çıkıntısı birlikte daha güçlüdür. Bununla birlikte tüy aşınması ve fotoğraf açısı farkı azaltabilir. Bacak rengi iki türde de değişken olduğundan koyu-açık bacak kuralı kesin değildir.

Çıvgın çoğunlukla daha küçük, kısa kanatlı ve kompakt; yüzü daha az parlak, alt tarafı daha mat ve bacakları sıklıkla daha koyudur. En güçlü ayrım sesi ve kanat oranıdır. Yeşil Çıvgın ile Yeşilimsi Çıvgın daha belirgin kanat çizgisi, farklı yüz deseni ve ses taşır; Türkiye'deki mevsim ve coğrafi olasılık yalnız destekleyicidir. Sarı kaşlı başka küçük ötücülerde gövde oranı, kanat çizgileri, tepe çizgisi, kuyruk hareketi ve çağrı ayrı ayrı kontrol edilir. Konum ya da tek renk lekesi hiçbir zaman tek başına karar değildir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça

Başka Türle Karşılaştır

Orman Çıvgını saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye

3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme

Geniş sarı kaş

Sarı yüz ve boğazla birlikte.

Temiz beyaz karın

Sarı göğüsten keskin ayrılır.

Uzun kanat

Primer çıkıntısı belirgindir.

Erkek–dişi karşılaştırSürgüyü çek

ERKEKDİŞİ

Erkek ve dişi görünüşte güvenilir biçimde ayrılamaz. Şarkı söyleyen birey çoğunlukla erkektir; sessiz kuşa dişi denmez.

Üstten uzun kanadı ve kısa kuyruğu okuUçuş ipucu

Orman Çıvgınının üstten uzun kanat ve kısa kuyruk oranı

Üstten veya yan-üstten görünüşUzun sivri kanadı, görece kısa kuyruğu ve yeşilimsi üst tarafı birlikte görün.

Tek başına yeterli değildir. Özgün tek bir kanat deseni yoktur; uçuş tek başına yeterli değildir, konmuş kuşun yüzü, alt tarafı ve sesi doğrulanır.

Bu ay