Koyu göz çizgisiyle okuyun.
Sarı Kaşlı Çıvgın
Phylloscopus inornatus • Yellow-browed Warbler
Sarı Kaşlı Çıvgın
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Sarı Kaşlı Çıvgın, Phylloscopus inornatus, yapraklar arasında hareket eden çok küçük bir kuştur. Zeytin veya gri-yeşil üst taraf, beyazımsı alt taraf, uzun açık kaş ve kanattaki iki açık bant birlikte dikkat çeker. Koyu iç kanat tüylerinin açık kenarları da desenin önemli parçasıdır.
Genel Görünüm ve Duruş
Açık kaş gagaya yakın başlayıp gözün üzerinden enseye doğru uzanır. Kaşın altındaki koyu göz çizgisi ve daha koyu tepe, yüz desenini belirginleştirir. Üst taraf yeşil veya gri-yeşil, alt taraf beyazımsıdır; hafif sarılık görülebilir. Tepe ortasında bazen silik bir açıklık bulunur; bu iz, güçlü ve belirgin bir orta tepe şeridinden farklıdır.
Kanadın üstündeki iki bant, örtü tüylerinin açık uçlarından oluşur. Büyük örtülere ait alt bant daha güçlü görünebilir. İçteki uzun kanat tüylerinin koyu merkezlerini açık kenarlar çevreler; bunlar katlanmış kanatta boyuna çizgiler gibi seçilir. Bantla uzun tüyün kenarı aynı yapı değildir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişinin tüy renkleri ve ana desenleri benzerdir; fotoğraftan güvenilir eşey ayrımı beklenmez. Parlak kaş, güçlü kanat bandı veya daha dolgun gövde tek başına erkeklik belirtisi değildir. Üreme sırasında şarkı söyleme bir davranış ipucudur. Türkiye’de rastlanan, yalnız çağrı veren veya sessiz bir kuşun eşeyi bu gözlemle kesinleşmez.
Sonbaharda o yıl doğmuş kuşla erişkini ayırmak için yalnız rengin canlılığına bakılmaz. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin rehberi, bazı gençlerde yenilenmiş orta kanat örtüleriyle eski büyük örtüler arasındaki farkı tarif eder. Erişkinde bu iki grup daha benzer, koyu merkezlidir. Gencin daha sivri kuyruk tüyleri ve kahverengimsi uçuş tüyleri de yardımcı olabilir. Orta örtüler yenilenmemişse onların merkezleri de kahverengimsi kalabilir.
Erişkin üreme sonrasında bütün tüylerini yeniler. Bu yüzden parlak ve düzgün görünen bir sonbahar erişkini, sırf tüyleri temiz diye genç sanılmamalıdır. Tüylerin taze oluşuyla kuşun o yıl doğmuş olması aynı şey değildir.
Uçuşta Görünüm
Dallar arasında hızlı ve kısa uçuşlarla yer değiştirir. Yaprak aralığından geçerken kanat deseni bir an görülebilir; yeniden konduğunda baş ve kanat ayrıntıları daha kolay okunur.
Dal değiştirirken kuyruğun hemen önündeki sağrı açığa çıkabilir. Bu alan sırtla benzer zeytin tondadır; bazen hafif sarılık görülür. Belirgin, parlak bir sarı yama gibi anlatılmamalıdır.
Ses ve Davranış
Çağrı tiz, güçlü ve delici, “tsu-ii” gibi duyulan iki parçalı bir ıslıktır. Şarkısı çağrısına benzer sesler içeren ıslıklı bir cümledir. Oiseaux.net, şarkıyı üreme alanı ve ilkbahar göçüyle; Batı Avrupa sonbahar gözlemlerini ise daha çok çağrıyla ilişkilendirir.
Rusya’nın Orta Sibirya bölgesindeki Yenisey çevresini ele alan 2001 habitat araştırması, Sarı Kaşlı ve Çalıkuşu Çıvgınlarının ayrı orman kesimlerinde bulunmasını, aralarındaki bölge savunmasıyla da ilişkilendirir. Benzer görünümlü bu iki türün yaşam alanlarını paylaşma biçimi yalnız bitki türlerinden kaynaklanmayabilir.
Küçük, kubbeli ve yandan girişli yuva, ot kümesinde veya kök ve kütük çevresinde zemine yakın gizlenir. Moğolistan Khan Khentey’de 2003 çalışmasında, dişilerin yuvaya malzemeyle yaklaştığı 14 gözlemin sekizinde çağrı duyuldu; yuvadan ayrıldığı 15 gözlemin ikisinde de ses kaydedildi.
BTO tür derlemesi genellikle 4–5 yumurta, daha geniş kayıtlarda 2–7 yumurta ve 11–14 günlük kuluçka verir. Yavruların yuvada kalma süresi 12–13 gündür. Bu derlemede kuluçkaya hangi eşeyin yattığı belirtilmemiştir. Yuvaya yaklaşarak kuşu rahatsız etmekten kaçınılmalıdır.
Karıştırılabilecek Türler
Ak Kaşlı Çıvgın, Phylloscopus humei, İngilizcede Hume’s Warbler veya Hume’s Leaf Warbler adıyla anılır. Yapısı çok benzerdir; genellikle daha gri, donuk ve az karşıtlıklıdır. Üstteki kanat bandı çok zayıf olabilir; gaga ve bacaklar daha koyudur. Farklı çağrıları ayrımı destekler. Aşınmış bir Sarı Kaşlı Çıvgına yalnız donuk rengi nedeniyle Ak Kaşlı denmez. Sarı Kaşlı Çıvgında ince gaganın tabanındaki turuncumsu açıklık, yüzün koyu çizgilerinin yanında seçilebilir. Ayaklarda da turuncumsu tonlar görülebilir; Ak Kaşlı Çıvgının çoğunlukla koyu görünen gagası ve bacaklarıyla karşılaştırırken bu ayrıntılar yardımcıdır.
Çalıkuşu Çıvgını, Phylloscopus proregulus, daha toplu, büyük başlı ve kısa kuyrukludur. Güçlü sarı orta tepe şeridi ile açık sarı sağrı yaması birlikte ayırıcıdır. O da çift kanat bandı ve açık kenarlı iç kanat tüyleri taşır. Yaprak altında daha uzun süre havada kalabilir. Sağrı görünmemişse yamanın bulunmadığı sonucuna varılmaz.
Çıvgın, Phylloscopus collybita, genellikle daha düz kahverengi-zeytin bir kuştur; yüzünde açık göz halkası ve daha silik kaş öne çıkabilir. Sarı Kaşlıdaki güçlü çift kanat bandı ile geniş açık iç kanat tüyü kenarları aynı düzenle bulunmaz.
Söğütbülbülü, Phylloscopus trochilus, uzun ve açık kaşıyla Sarı Kaşlı Çıvgına benzeyebilir. Bazı gençleri belirgin sarı tonlar taşır. Buna karşın kanadında Sarı Kaşlıdaki güçlü çift bant ve koyu merkezli, geniş açık kenarlı iç kanat tüyleri aynı düzeni oluşturmaz.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Alt güçlü, üst daha kısa.
Zeytin sağrıyla doğrulayın.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Sesle belgeleyin
Şubat
Tek kaşla karar vermeyin
Mart
Hume türünü dışlayın
Nisan
Rota çıkarmayın
Mayıs
Üreme varsaymayın
Haziran
Yuvayı aramayın
Temmuz
Yaşı renkten çıkarmayın
Ağustos
Üst kanada bakın
Eylül
Kıyı çalısını dinleyin
Ekim
İki bandı görün
Kasım
Üçüncülleri kontrol edin
Aralık
Çok açılı belge alın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Tayga
Nemli, sık alt örtülü kuzey ormanı.
Kıyı çalılığı
Göçte korunaklı böcekli çalı.
Dere boyu ve park
Söğüt ve yapraklı taçlar.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Hume Çıvgını
Phylloscopus humei- Renk
- Daha gri-donuk.
- Kanat
- İkinci bant zayıf.
- Ses
- Daha pes.
Çalıkuşu Çıvgını
Phylloscopus proregulus- Tepe
- Güçlü orta çizgi.
- Sağrı
- Parlak sarı.
- Yapı
- Daha kompakt.
Yeşilimsi Çıvgın
Phylloscopus trochiloides- Boy
- Biraz daha iri.
- Kanat
- Çoğunlukla tek bant.
- Yüz
- Farklı oran.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriZeminde veya hemen üzerinde, bitki altında gizli.
- 2Yuva yapısıKubbeli, yandan girişli bitkisel yuva.
- 3YumurtaTipik 4–5; gözlenmiş 2–7.
- 4Kuluçka11–14 gün; kuluçkaya yatan eşey belirsiz.
- 5YavruYuvada 12–13 gün; yuvacı ve havlı.
- 6EtikBitkiyi ezmeyin, ses ve flaş kullanmayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Sarı Kaşlı Çıvgın ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Çıvgıngiller (Phylloscopidae) — 13 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Sarı Kaşlı Çıvgın
Koyu göz çizgisiyle okuyun.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
