kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Şakrak (Pyrrhula pyrrhula)
VS
Seçildi Dağ İspinozu (Fringilla montifringilla)

Şakrak

Pyrrhula pyrrhula

Takım Passeriformes
Familya İspinozgiller (Fringillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Kısa kalın gaga, siyah başlık, dolgun yapı ve beyaz sağrı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Şakrak (Pyrrhula pyrrhula), kısa ve küt siyah gagasıyla tanınan dolgun bir ispinozdur. Erişkinin siyah başlığı, gövde renklerinden keskin biçimde ayrılır. Çalı içinde sessizce duran kuşu görmek, parlak renklerine rağmen kolay olmayabilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Siyah başlık gözlerin üzerinden gagaya ve çeneye kadar uzanır; kalın, konik gaga başın yuvarlak çizgisine oturur. Kanatları ve kuyruğu siyahtır. Kanattaki kalın, açık renkli çizgi ile kuyruğun önündeki beyaz sırt alanı, koyu tüylerle güçlü karşıtlık oluşturur.

Alt tarafın rengi coğrafi topluluklar arasında değişir. Oiseaux.net’in uzman hesabında, Asya’daki cineracea alt türünün erkeği alttan bütünüyle gri, kırmızısız tarif edilir. Bu yüzden her erkekte kırmızı beklenmez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Alışılmış erişkin erkek görünüşünde yanak, boğaz, göğüs, yanlar ve karnın üst bölümü canlı gül pembesidir; alt karın ve kuyruk altı beyaz kalır. Erkeğin sırtı açık gridir. Dişide sırt daha donuk gri-bej, alt taraf hafif pembemsi bejdir.

Genç kuş, siyah başlığı olmayan bir dişiyi andırır. Genel rengi daha sıcak, kızılımsı kahverengidir; kanat çizgisi de beyazdan çok sarımsı bej görünebilir. Başlıksız bir kuşta yalnız baş rengine değil, kalın gagaya ve kanat desenine de bakılmalıdır.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu dalgalıdır: kanat çırpışları arasında kanatlarını kısa süre toplar. Silueti dolgun, başı iri ve kuyruğu görece uzundur.

Beyaz sağrı, yani sırtın kuyruğun hemen önündeki bölümü, özellikle uzaklaşan kuşun uçuşunda parlar. Bu beyazlık kuyruğun tamamında değildir; siyah kuyrukla yan yana görülmesi önemlidir.

Ses ve Davranış

En kolay fark edilen sesi yumuşak, ıslığa benzer temas çağrısıdır. BirdLife Avusturya’nın hesabında hem erkeğin hem dişinin şarkı söylediği belirtilir. Şarkı kısık, aralarında kısa boşluklar bulunan ıslık ve daha boğuk seslerden oluşur; uzaktan güçlü ve kesintisiz bir ötüş beklenmez.

Genellikle çiftler veya küçük gruplar hâlinde görülür. Beslenirken yavaş ve sakindir; karışık ormanın kenarında ya da çalılar arasında fark edilmeden kalabilir. Böyle bir örtüde kuşu bulmak için yalnız hareket aramak yeterli olmayabilir.

Kur sırasında erkek göğsünü öne çıkarıp kanatlarını indirerek dişinin çevresinde hareket eder. Ardından geri çıkardığı tohumları dişinin gagasına verir. Bu besin sunma, çiftin gösterisinin bir parçasıdır.

Karıştırılabilecek Türler

İspinozda (Fringilla coelebs) erkeğin tepesi gri, göğsü pembemsidir; Şakraktaki gibi bütün tepeyi kaplayan siyah bir başlık görülmez. Kanadındaki beyaz omuz alanı ve çizgiye ek olarak, kuyruğun dış tüyleri de beyazdır. Dişi ve genç İspinoz sarımsı kahverengi görünür; bu beyaz kanat-kuyruk düzeni, genç Şakrakla karşılaştırmada yararlıdır.

Kocabaş (Coccothraustes coccothraustes) da dolgun ve iri başlıdır, fakat gagası çok daha büyüktür. Turuncumsu başının arkasında şal gibi mavi-gri bir alan bulunur. Uçuşta beyaz kanat bandı ile geniş beyaz kuyruk ucu seçilir. Şakrağın kısa siyah gagası ve beyaz sağrısı, Kocabaşın bu büyük gagalı ve beyaz kuyruk uçlu görünüşünden ayrılır.

Çaprazgaganın (Loxia curvirostra) gaga uçları birbirini çapraz geçer; bu şekil kozalaklardan tohum çıkarmasına yarar. Erkek kırmızı-turuncu, dişi donuk zeytin sarısı olabilir. Kanatları kahverengimsi ve belirgin çizgisizdir; gençler daha çizgilidir. Şakrağın düzgün kapanan küt gagası ve açık kanat çizgisi birlikte ayırıcıdır.

Çütrenin (Carpodacus erythrinus) erişkin erkeğinde baş, göğüs ve sağrı kırmızı, karın beyazdır; kırmızının genişliği yaşla değişir. Dişi ve gençler kahverengidir, kanatta iki açık çizgi görülür. Şakrağın erişkin siyah başlığı ve beyaz sağrısı bu düzenden farklıdır. Yalnız kırmızı göğüs görmek, iki türden hangisi olduğunu belirlemez.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Karışık orman ve orman kenarları, parklar, bahçeler, meyvelikler ve ağaçlık parçalarıyla bölünmüş çitli tarım alanları uygun yaşam alanlarıdır. Çalı tabakasının bulunması hem saklanma hem beslenme açısından önemlidir. Türü yalnız yüksek ağaç tepelerinde aramak, daha alçakta sessizce beslenen kuşları gözden kaçırabilir.

Yuva Yeri

Yuva, sık çalıların ve genç ağaçların dalları arasında gizlenmiş bir çanaktır. Kuzeybatı İspanya’da 2001–2004 yıllarına ait 23 yuvanın malzemeleri incelendiğinde dış katmanda gevşek dalcıklar, içteyse daha sık örülmüş ince kökler ve otsu sürgünler belirlenmiştir. BTO’nun Britanya derlemesinde tipik yumurta sayısı 4–5, kuluçka dişide 14–16 gün, yuvada gelişme yaklaşık 15–16,5 gündür. Bunlar bölgesel derleme değerleridir; her Türkiye yuvasına değişmez günler olarak uygulanmaz. Yuvayı görmek için çalılar açılmamalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

Çiftler ve küçük gruplar beslenirken çalı ve ağaç örtüsüne yakın kalır. İngiltere’de 1953–1959 gözlemlerini yayımlayan Ian Newton, besinli ağaçların bir grup tarafından tekrar tekrar kullanıldığını, bazı kuşların başka bitkilere gidip sonra gruba döndüğünü anlattı. Böylece bütün grubun gün boyu aynı dalda kalması beklenmez.

Dünya Yayılışı

Şakrağın Avrupa ve Asya’ya yayılmış farklı coğrafi toplulukları vardır. AviList v2025b on alt türü aynı Pyrrhula pyrrhula içinde kabul eder. Britanya Adaları’ndaki pileata, Avrupa’dan Orta Sibirya’ya uzanan pyrrhula, kuzeydoğu Türkiye ve Kafkasya’daki rossikowi bunlardan bazılarıdır. Daha doğuda Kamçatka, Sahalin, Kuril Adaları ve Japonya’ya uzanan farklı ada ve kıyı toplulukları vardır. İngilizce Eurasian Bullfinch adı bu sayfanın taksonuyla eşleşir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de üreyen bir türdür. BirdLife International’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde Türkiye için, 2002–2012 dönemine ait 6.000–12.000 çiftlik bir uzman tahmini bulunur. Tablonun yöntem açıklamasına göre bu tür tahminler çok sınırlı veriye dayanır; tam ülke sayımı değildir. Aynı değerlendirmede Türkiye’nin nüfus eğilimi bilinmiyor olarak verilmiştir. Dolayısıyla eski tahmin, 2026’daki güncel çift sayısını veya ülke genelinde kesin bir artışı göstermez.

Göç Yolculuğu

Hareketleri tek bir göç çizgisine indirgenemez. Avrupa Göç Atlası’nın halkalama derlemesinde güney, batı ve kuzeybatı Avrupa kuşlarının daha çok yerel hareketler yaptığı; kuzey ve doğu Avrupa kuşlarının kışın daha güneye indiği anlatılır. Kuzey İskandinavya kuşlarının güney İskandinavya ve Baltık çevresinden geri bildirimleri vardır. Haritalanan verilerin yarıdan fazlası kuzey Avrupa’dan geldiği için derlemenin coğrafi dengesi de eşit değildir. Bu halkalama örüntüleri, Türkiye’deki her bireyin kökenini ya da izlediği kesin yolu belirlemez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Tohumlar, tomurcuklar ve küçük meyveler temel besinleridir; yavrulara böcek ve örümcek de verilir. Kuzeybatı İspanya’da, Torío Vadisi’nde 2001–2003 yıllarında araştırmacı müdahalesi olmadan ölmüş 13 küçük yavrunun mide içerikleri incelendi. Hem bitkisel hem hayvansal kalıntılar vardı ve örneklem genelinde bitkisel bölüm daha büyüktü. Bu sonuç, bütün yavruların yalnız böcek yediği iddiasını desteklemez; Türkiye’deki her yuvanın aynı besin oranına sahip olduğunu da göstermez.

Nasıl Avlanır?

Gagasıyla küçük tomurcuğu koparabilir, büyük tomurcuktan parça alabilir ve tohumun kabuğunu ayırabilir. İngiltere’de 1953–1959’da yapılan doğrudan gözlemlerde, meyvenin bazen çekirdeği için işlendiği, alıçta ise kırılamayan çekirdek yerine etli bölümün yenebildiği anlatılmıştır. Dolayısıyla bütün meyvelerin yalnız çekirdeğini yediği söylenemez. Aynı gözlemlerde yapraklardan böcek toplama ve kısa uçuşla havadan böcek yakalama da görülmüştür.

İlginç Bilgiler

## Tomurcuğun Yenilen Bölümü Bir tomurcuğun yere düşen bölümü, kuşun onu hiç yemeden attığını göstermeyebilir. Ian Newton, İngiltere’de Derbyshire’ın kuzeyi ve Somerset çevresinde 1953–1959 boyunca binden fazla beslenme gözlemine dayanan 1960 tarihli çalışmasında, çiçek tomurcuğunun dış pullarının ayrıldığını ve içte gelişen çiçek bölümünün yenebildiğini anlattı. Dışta kalan parça uzaktan tam tomurcuk gibi görünebilir. Bu, kuşun yeme tekniğine ilişkin gözlemsel bir açıklamadır; her meyvelikteki ürün kaybının ölçüldüğü veya her dökülen tomurcuğun Şakrak tarafından koparıldığı anlamına gelmez. ## Yavru Midesindeki Taşlar Yavrunun midesinde küçük taş parçaları da bulunabilir. Torío Vadisi’ndeki kuzeybatı İspanya araştırmasının 2001–2003 örneklerinde, araştırmacı müdahalesi olmadan ölmüş 13 yavrunun yedisinde bu taşlar vardı. Beş-sekiz günlük yavrularda taşlar, beş günden küçüklerden daha sık bulundu. Araştırmacı bunu büyüyen yavrunun besini öğütme gereksinimiyle ilişkili olabilecek bir sonuç olarak yorumladı. Küçük ve bölgesel bir örneklemdeki bu ilişki, bütün Türkiye yavrularında aynı taş sayısının bulunacağını göstermez. ## Yuva Büyüklüğü Ne Söyler? Büyük görünen her yuva daha çok yumurta taşımayabilir. Kuzeybatı İspanya’nın Torío Vadisi’nde 2001–2005 yuvalarını inceleyen 2021 çalışmasında, bu karşılaştırmaya uygun 24 yuvada büyüklük ile yumurta sayısı arasında belirgin ilişki bulunmadı. Yavru barındırmış yuvaların içi daha genişti; yavruların büyüdükçe yuvayı esnetmesi olası açıklamalardan biriydi. Henüz yavru barındırmamış yuva sayısının azlığı da yorumun sınırıydı. Bu nedenle yuvanın dışarıdan iri görünmesi, içindeki yumurta sayısını güvenilir biçimde söylemez. ## İki Farklı Yaşam Ölçüsü Yaşam beklentisi ile en yaşlı kuş kaydı ayrı bilgilerdir. BTO’nun Britanya derlemesinde, üreme yaşına ulaşmış Şakrak için tipik yaşam beklentisi iki yıl olarak verilir. Aynı derlemedeki en uzun halkalı kuş kaydı dokuz yıl, iki ay, dokuz gündür ve 1975’te saptanmıştır. İki yıl her yeni çıkmış yavruya vaat edilen ömür, dokuz yıl da bütün dünyadaki türün kesin yaşam sınırı değildir.

Dağ İspinozu

Fringilla montifringilla

Takım Passeriformes
Familya İspinozgiller (Fringillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Beyaz sağrı, turuncu omuz, koyu yan benekleri ve iki renkli kanat

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Dağ İspinozu (Fringilla montifringilla; İngilizce Brambling), turuncu göğsü, beyaz karnı ve uçuşta açığa çıkan beyaz sağrısıyla tanınır. Sağrı, sırtın kuyrukla birleşen bölümüdür. Yaz erkeğinin başı siyahken kışın kahverengimsi görünmesi mümkündür. RSPB, kışın İspinozlarla karışabildiğini de belirtir; bu nedenle bir sürünün içinde iki benzer türü yan yana görmek olağandır.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövde yapısı ve büyüklüğü İspinozunkine benzer. Naturalis anlatımında üreme erkeğinin siyah baş ve üst sırtı, turuncu boğaz, göğüs ve omuz alanlarıyla karşıtlık oluşturur. Siyah uçuş tüyleriyle koyu kuyruğun yanında karın ve sağrı beyaz kalır. Kapalı kanatta iki turuncu-beyaz çizgi görülür. Dişinin kahverengi başı ve üst sırtı koyu beneklidir; boyun yanlarındaki gri alanlar daha sakin renkli baş deseninin bir parçasıdır.

Kış giysisinde renkler birbirine daha çok yaklaşsa da omuzdaki turuncu, beyaz karın ve yanlardaki koyu benekler birlikte değerlendirilebilir. Jon Carter’ın RSPB teşhis yazısı, benekli başı ve benekli yanları da İspinozdan ayrımda vurgular. Yalnız beyaz kanat çizgisine bakmak yeterli değildir; İspinozda da açık kanat şeritleri bulunur. Gövdedeki renklerin nerede başlayıp bittiğini görmek, tek bir turuncu lekeyi fark etmekten daha açıklayıcıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Kış erkeğinin baş tüylerinde siyah taban ve pas rengi uçlar bulunur; dişide tüy tabanları gridir. Blasco-Zumeta ile Heinze’nin rehberi bu ayrıntıyı eşey ayrımında kullanır. Açık tüy kenarları koyu bölümleri örtebildiği için, uzaktan kahverengi başlı görünen her kuş dişi değildir. Küçük omuz tüylerinde erkekte daha temiz sarı alanlar bulunabilirken dişide bu tüylerin koyu kenarları daha belirgindir.

Erişkin dişi, kış erkeğine benzese de turuncu alanları çoğu kez daha soluktur. Başın yanları daha açık ve daha düz kahverengi-bej, tepenin iki yanındaki koyu çizgiler daha seçilebilir olabilir. Gagası sarımsı ve uçta koyudur. Oiseaux.net hesabının bu ayrıntıları, yalnız parlak renkli erkekleri değil, daha sade görünümlü kuşları da tanımaya yardımcı olur.

İlk kış kuşlarında kanattaki tüylerin hepsi aynı yaşta olmayabilir. Yenilenmiş koyu tüylerin yanında daha soluk ve eski gençlik tüyleri kaldığında bir sınır oluşabilir. Yaş tayin rehberi ayrıca kuyruk tüylerinin uç biçimini ve sırt beneklerinin şeklini kullanır. Bunlar uzaktan kuş izleyen herkesin rahatça görebileceği özellikler değildir; kışın görülen bir kuşu yalnız baş rengine bakarak genç veya yaşlı diye ayırmak doğru olmaz.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu hızlı ve dalgalıdır. Beyaz sağrı, kuş kanatlarını açıp uzaklaşırken koyu kuyrukla birlikte belirginleşir; konmuş kuşta aynı alan kanatlar tarafından örtülebilir. İspinozlarla karışık geçişte bu beyaz alan ve çağrı birlikte yararlı ipuçlarıdır.

Büyük bir topluluğun uçuşu kesintisiz ve eşit yoğunlukta bir bulut gibi görünmek zorunda değildir. Tomas Svensson’un İsveç’te 22 Aralık 2019’da belgelediği akışta, yoğunluğun çok azaldığı bir anın ardından kuş sayısı yeniden artmıştı. Fotoğraflardaki bireyler ayrıca işaretlenerek sayıldı. Bu gözlem, gökyüzündeki kuş akışının birkaç saniyelik görünüşünün bütün akşam geçişini temsil etmeyebileceğini gösterir.

Ses ve Davranış

Uçuş çağrısı genizden gelen, uzayan “ciii” benzeri bir sestir; yakındaki kuşlardan kısa “kink” notaları da duyulabilir. Şarkı ise yavaş, uzayan ve biraz pürüzlü sesler taşır. Çağrı ile şarkıyı ayırmak önemlidir: kışın hareket eden bir sürüden gelen kısa temas sesleri, bir erkeğin yuva alanında söylediği şarkıyla aynı işlevde değildir. Sesin yazıyla benzetimi yalnız kulağı yönlendirmek içindir.

Lõhmus ile Silverin’in türün üremesini ele alan anlatımında erkeklerin, eşleşmeden önce komşu ağaçlarda grup halinde gösteri yapabildiği belirtilir. Dişilerin gelişiyle ötüş yoğunlaşabilir. Bu ilk gösteri birlikteliği, yuva kurulunca çevresini koruyan çiftin davranışıyla aynı değildir. Yazarların aktardığı kuzey Finlandiya çalışmasında dişi yuvaya yakın davetsiz kuşlara tepki verirken erkek başka erkeklere daha uzaktan karşılık verebiliyordu.

Yuva, ağaçtaki dal çatalında çanak biçimindedir. BTO’nun tür özetinde tipik 5–7 yumurta, bildirilen daha geniş aralıkta 3–8 yumurta bulunur. Kuluçkayı dişi yapar; tipik süre 11–12 gündür. Yavruların yuvada kalışı 13–14 gün olarak verilir. Bunlar Türkiye’de yeni ölçülmüş sonuçlar değil, türün kaynakta bildirilen üreme bilgileridir.

Üreme döneminde yuva çevresini savunan erkekler, yaklaşan başka erkeklere tepki verebilir. Lõhmus ve Silverin, İsveç Ammarnäs’ta 20 Haziran–2 Temmuz 1998 deneylerinde 13 yuva yakınında kuş maketi ve ötüş kaydı kullandı. Yakına birden çok erkek gelebilse de makete aynı anda birden fazla erkek saldırmadı. Araştırmacıların ortak alan savunması ihtimalini tartışması, komşu çiftlerin kesin olarak tek bir ortak bölge yönettiği anlamına gelmez.

Karıştırılabilecek Türler

İspinoz (Fringilla coelebs; kabul edilen İngilizce adı Eurasian Chaffinch, eski kaynaklarda Common Chaffinch), en önemli benzer türdür. Üreme erkeğinin başı mavi-gri, üst sırtı sıcak kahverengi, alt tarafı pembemsi pas rengidir. Kuyruğun önündeki sırt bölümü zeytin yeşilidir; Dağ İspinozundaki gibi geniş beyaz değildir. İspinoz dişisi daha sade kahverengi-gri görünür. İki türün açık kanat çizgileri aldatıcı olabileceği için, bu sırt alanı ve omuz-göğüs renkleri birlikte incelenir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme alanı, kuzeyin açık huş ormanları ve huşlarla iğne yapraklıların karıştığı ormanlardır. Söğütlü kesimler de kullanılabilir. Avrupa hareket atlası, batı Palearktik’in kuzey orman kuşağını vurgular. Ağaçlı yaşam alanı ile açık beslenme parçaları bir arada bulunabilir; türün Türkiye’de kışın tarlada görülmesi, kuzeyde de ağaçsız tarlaya yuva yaptığı anlamına gelmez.

Yuva Yeri

Yuvanın dış kısmında ince dal, kuru ot, kabuk şeritleri ve yosun; içinde bitki lifleri, kıl ve tüy bulunabilir. Oiseaux.net, dıştaki likenlerin yuvayı gizlediğini, yapının örümcek ağıyla da bir arada tutulabildiğini anlatır. Kuluçkadaki dişiye erkek besin getirebilir; yavrulara iki ebeveyn bakar. Yuvaya yaklaşmadan ve ebeveynleri engellemeden uzaktan izlemek gerekir.

Günlük Alan Kullanımı

Kışın bahçelere ve yemliklerin çevresine de gelebilir. BTO, yemliklerin altında yerde beslenen kuşların dökülmüş yapraklarla karışıp kolay fark edilmeyebildiğini anlatır. Bu nedenle kuşları yalnız üst dallarda aramak yerine yapraklı zemini ve yemliklerin altını da uzaktan taramak yararlı olabilir.

Dünya Yayılışı

Kuzey Avrasya’da ürer; üreme yayılışı İskandinavya, Baltık ülkeleri ve Rusya’yı kapsar. AviList v2025b, Dağ İspinozunu bu geniş coğrafyada tek tür olarak tanır ve Akdeniz çevresiyle güney Asya’yı kış yayılışına yerleştirir. Kuzeydeki üreme ortamlarıyla daha güneydeki kış alanları birbirinden ayrılır. Üreme ormanlarına bağlı ilkbahar-yaz yaşamını, kışın besin ararken kullandığı geniş alanlar izler.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye kışlama ve geçiş alanları içindedir. OSME’nin Ocak 2025 bölgesel listesi Anadolu’yu kış yayılışına yerleştirir. Liste kış yayılışını Kafkasya, güney Orta Asya ve Irak–İran–Afganistan yönünde de sürdürür. Bu kaynaklar Türkiye için düzenli üreyen bir topluluk bildirmez. Bir kış çok sayıda, başka bir kış daha az kuş görülmesi mümkündür; kış topluluklarının bulunduğu yerler, tohumun miktarı ve ona ulaşılabilmesiyle değişebilir.

Göç Yolculuğu

Avrupa halkalama derlemesinde İskandinavya kuşlarının bağlantıları ağırlıkla kuzeydoğu–güneybatı yönündedir; Britanya, Batı, Orta ve Güney Avrupa’ya uzanır. Bazı kuşlar başka yönlere hareket eder. Derleme, sonbahardan kışa farklı bölgelerde yoğunlaşmalar ve mart–nisan döneminde kuzeye dönüşler gösterir. Bu, her bireyin sabit ve aynı çizgiyi izlediği bir yol haritası değildir. Kışın besin alanları arasında yer değiştirmeler de olur; Türkiye’deki işaretsiz bir kuşun kesin doğduğu yer bu genel bağlantılardan bulunamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Üreme döneminde omurgasızlar ve tohumlar; kışın ise tohumlar, meyveler ve benzeri bitkisel besinler önemlidir. Kuzeyin ormanlarında besin arayan bir kuş, kışın yerdeki kayın tohumlarını toplarken görülebilir. Mevsime bağlı bu değişim, türü yıl boyunca yalnız tahılla beslenen bir kuş gibi düşünmenin yanlış olacağını gösterir.

Nasıl Avlanır?

Bolluğu yalnız yerde aramaz. Olav Hogstad’ın Norveç Budal’daki gözlemlerinde, bazı tırtılların çok çoğaldığı 1975–1976 yıllarında Dağ İspinozları huşların yapraklı bölümlerinde daha çok, alt bitki katında daha az besin aradı. İnceleme 1972–1978 yıllarındaki beslenme davranışlarını karşılaştırıyordu. Böylece aynı tür, uygun avın toplandığı bitki katına göre beslenme yerini değiştirebiliyordu.

Göç molasında alan seçimi yalnız en hızlı besin toplamakla açıklanmayabilir. Åke Lindström’ün güney İsveç araştırmasında, kolza anızları ile kayın tohumunun bol olduğu ormanlar karşılaştırıldı. Ormanda hem anlık enerji alma hızı hem avlanma riski daha düşüktü. Yazar bunu, kuşların kimi koşullarda daha hızlı enerji kazanmak yerine daha düşük avlanma tehlikesini seçmesiyle ilişkilendirdi; göç hızının önemini ise tümüyle dışlamadı.

İlginç Bilgiler

## Besin Varken Ona Ulaşamamak İsviçre’de 1977–1978 kışında kar, yerdeki kayın tohumlarını örttüğünde kuşların çoğu Kernwald ve Röserental geceleme alanlarından ayrıldı. 11–18 Şubat 1978’de Orbe yakınındaki az karlı tarlalarda beslenen kuşlardan 1.633’ü yakalanarak incelendi. Bu sayı bütün sürünün büyüklüğü değildir. Örnek, bir ağacın tohum vermesiyle kuşun o tohumu bulup alabilmesinin ayrı şeyler olduğunu gösterir. ## Tırtıl Bolluğu ve Üreme Olav Hogstad’ın Norveç Budal’daki 1972–2001 incelemesinde, izlenen ötücü kuşlar arasında tırtıl bolluğundaki dalgalanmalara sayı olarak belirgin karşılık veren tür Dağ İspinozuydu. Yıllık ortalama yumurta sayısı da Epirrita autumnata adlı güve tırtılının yoğunluğuyla ilişkiliydi. Ancak bu, tırtıl çoğalan her yılda yuvadan yavru uçurma başarısının mutlaka artması demek değildi; bu iki üreme ölçüsü aynı sonucu vermedi. ## Büyük Toplulukları Saymak Tomas Svensson’un 2021 derlemesi, bu türün milyonlarca birey içeren gerçek kış toplulukları kurabildiğini, fakat bazı çok büyük sayıların zayıf hesaplara dayandığını anlatır. İsveç’teki 2019–2020 topluluğunu da ele alan inceleme, fotoğraflarla kuş akışını saymanın değerini vurgular. Yazar, özellikle sürünün kapladığı hava hacmiyle tahminî kuş yoğunluğunun çarpılmasına dayanan hesapları eleştirir. ## Yumurtanın Rengini Ayırt Etmek Norveç’in Tydal, İsveç’in Ammarnäs ve Finlandiya’nın Kittilä bölgelerindeki 2005–2008 araştırmasında Dağ İspinozu yuvalarında 137 yumurta değiştirme deneyi yapıldı. Gerçek guguk yumurtaları yerine Dağ İspinozu ve İspinoz yumurtaları kullanıldı. İki türün birleştirilmiş analizinde, yuvadaki ve eklenen yumurtanın renk farkı reddedilme olasılığıyla ilişkiliydi. Sonuç, her kuşun her yabancı yumurtayı kesin tanıdığını göstermez; bazı denemeler aynı bireyde tekrarlanmıştı.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...