kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek16 cm
dişi16 cm
Kanat Açıklığı
erkek26 cm
dişi26 cm
Ağırlığı
erkek22,2 g
dişi23 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Şakrak
İngilizce İsim Eurasian Bullfinch
Bilimsel İsim Pyrrhula pyrrhula
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Şakrak (Pyrrhula pyrrhula), kısa ve küt siyah gagasıyla tanınan dolgun bir ispinozdur. Erişkinin siyah başlığı, gövde renklerinden keskin biçimde ayrılır. Çalı içinde sessizce duran kuşu görmek, parlak renklerine rağmen kolay olmayabilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Siyah başlık gözlerin üzerinden gagaya ve çeneye kadar uzanır; kalın, konik gaga başın yuvarlak çizgisine oturur. Kanatları ve kuyruğu siyahtır. Kanattaki kalın, açık renkli çizgi ile kuyruğun önündeki beyaz sırt alanı, koyu tüylerle güçlü karşıtlık oluşturur.

Alt tarafın rengi coğrafi topluluklar arasında değişir. Oiseaux.net’in uzman hesabında, Asya’daki cineracea alt türünün erkeği alttan bütünüyle gri, kırmızısız tarif edilir. Bu yüzden her erkekte kırmızı beklenmez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Alışılmış erişkin erkek görünüşünde yanak, boğaz, göğüs, yanlar ve karnın üst bölümü canlı gül pembesidir; alt karın ve kuyruk altı beyaz kalır. Erkeğin sırtı açık gridir. Dişide sırt daha donuk gri-bej, alt taraf hafif pembemsi bejdir.

Genç kuş, siyah başlığı olmayan bir dişiyi andırır. Genel rengi daha sıcak, kızılımsı kahverengidir; kanat çizgisi de beyazdan çok sarımsı bej görünebilir. Başlıksız bir kuşta yalnız baş rengine değil, kalın gagaya ve kanat desenine de bakılmalıdır.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu dalgalıdır: kanat çırpışları arasında kanatlarını kısa süre toplar. Silueti dolgun, başı iri ve kuyruğu görece uzundur.

Beyaz sağrı, yani sırtın kuyruğun hemen önündeki bölümü, özellikle uzaklaşan kuşun uçuşunda parlar. Bu beyazlık kuyruğun tamamında değildir; siyah kuyrukla yan yana görülmesi önemlidir.

Ses ve Davranış

En kolay fark edilen sesi yumuşak, ıslığa benzer temas çağrısıdır. BirdLife Avusturya’nın hesabında hem erkeğin hem dişinin şarkı söylediği belirtilir. Şarkı kısık, aralarında kısa boşluklar bulunan ıslık ve daha boğuk seslerden oluşur; uzaktan güçlü ve kesintisiz bir ötüş beklenmez.

Genellikle çiftler veya küçük gruplar hâlinde görülür. Beslenirken yavaş ve sakindir; karışık ormanın kenarında ya da çalılar arasında fark edilmeden kalabilir. Böyle bir örtüde kuşu bulmak için yalnız hareket aramak yeterli olmayabilir.

Kur sırasında erkek göğsünü öne çıkarıp kanatlarını indirerek dişinin çevresinde hareket eder. Ardından geri çıkardığı tohumları dişinin gagasına verir. Bu besin sunma, çiftin gösterisinin bir parçasıdır.

Karıştırılabilecek Türler

İspinozda (Fringilla coelebs) erkeğin tepesi gri, göğsü pembemsidir; Şakraktaki gibi bütün tepeyi kaplayan siyah bir başlık görülmez. Kanadındaki beyaz omuz alanı ve çizgiye ek olarak, kuyruğun dış tüyleri de beyazdır. Dişi ve genç İspinoz sarımsı kahverengi görünür; bu beyaz kanat-kuyruk düzeni, genç Şakrakla karşılaştırmada yararlıdır.

Kocabaş (Coccothraustes coccothraustes) da dolgun ve iri başlıdır, fakat gagası çok daha büyüktür. Turuncumsu başının arkasında şal gibi mavi-gri bir alan bulunur. Uçuşta beyaz kanat bandı ile geniş beyaz kuyruk ucu seçilir. Şakrağın kısa siyah gagası ve beyaz sağrısı, Kocabaşın bu büyük gagalı ve beyaz kuyruk uçlu görünüşünden ayrılır.

Çaprazgaganın (Loxia curvirostra) gaga uçları birbirini çapraz geçer; bu şekil kozalaklardan tohum çıkarmasına yarar. Erkek kırmızı-turuncu, dişi donuk zeytin sarısı olabilir. Kanatları kahverengimsi ve belirgin çizgisizdir; gençler daha çizgilidir. Şakrağın düzgün kapanan küt gagası ve açık kanat çizgisi birlikte ayırıcıdır.

Çütrenin (Carpodacus erythrinus) erişkin erkeğinde baş, göğüs ve sağrı kırmızı, karın beyazdır; kırmızının genişliği yaşla değişir. Dişi ve gençler kahverengidir, kanatta iki açık çizgi görülür. Şakrağın erişkin siyah başlığı ve beyaz sağrısı bu düzenden farklıdır. Yalnız kırmızı göğüs görmek, iki türden hangisi olduğunu belirlemez.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Şakrak saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
İri baş, kısa kalın gaga

Dolgun ve boyunsuz görünür.

02
Siyah erişkin başlığı

Tepe, yüz önü ve çene.

03
Parlak beyaz sağrı

En iyi üstten veya uzaklaşırken.

Gözlem Noktaları

Yerel, irtifa ve nüfusa bağlı hareket; sabit km yok

Kış kaydı tek başına kuzey kökenli uzun göç kanıtı değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 28 Yıl boyu; kışın görünürlük ve bölgesel hareket artabilir

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Şakrak

Eurasian Bullfinch
Pyrrhula pyrrhula

Dolgun ve boyunsuz görünür.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...