kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Sarı Kuyruksallayan (Motacilla flava)
VS
Seçildi Dağ Kuyruksallayanı (Motacilla cinerea)

Sarı Kuyruksallayan

Motacilla flava

Takım Passeriformes
Familya Kuyruksallayangiller (Motacillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Sarı alt taraf, zeytin sırt, uzun koyu bacak, sallanan beyaz kenarlı kuyruk ve değişken erkek başı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Sarı Kuyruksallayan, Motacilla flava, uzun bacaklı, ince gövdeli bir açık alan kuşudur. Erkeğin yeşile çalan sırtı ile sarı alt tarafı dikkat çeker. Baş rengi alt türlere göre değişir; siyah başlı ve mavi-gri başlı erkekler aynı tür içinde yer alır. Beyaz kenarlı koyu kuyruğu hareketlidir.

İngilizce adı Western Yellow Wagtail’dir. AviList v2025b on alt tür kabul eder. Türkiye’de üreyen kara başlı kuşlar Motacilla flava feldegg ile eşleşir. Baş deseni bölgeden bölgeye değişen bu grupta, eski kaynakların ayrı ad verdiği bazı görünümler günümüzde bağımsız alt tür sayılmaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Uzun ve ince siyah bacaklarıyla yerde yürür veya kısa koşular yapar. Kuyruğunu zaman zaman dikey yönde sallar. Yerdeki seri hareketleri ve zarif gövdesi gözlemde dikkat çeker.

Katlı kanattaki koyu örtü ve iç kanat tüyleri açık kenarlıdır. Bu kenarlar kanadın üzerinde açık çizgiler oluşturur; giysiyle birlikte beyazlığı ve sarıya çalan tonu değişebilir. Türe adını veren flava alt türünün erkeğinde göz ile gaga arasında koyu bir çizgi, gözün altında ve kulak bölgesinde küçük beyaz işaretler bulunur. Bu yüz ayrıntıları, bütün alt türlerin ortak deseni değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme giysisindeki feldegg erkeğinin başı parlak siyahtır; yeşil sırtla güçlü karşıtlık yapar. Tipik görünüşte belirgin beyaz kaş yoktur. Flava erkeğinde mavi-gri baş, beyaz kaş ve sarı boğaz bulunur. Thunbergi erkeğinin tepesi ve ensesi koyu gri, yüz yanları daha da koyudur; bazıları neredeyse siyah başlı görünebilir.

Dişilerin üstü gri-yeşil veya gri-kahverengi, altı daha soluk sarıdır. Bazıları erkeğin baş deseninin silik bir benzerini taşır. Feldegg dişileri değişkendir; çoğu başka alt türlerin dişilerinden daha gri üstlü, daha beyaz altlı ve koyu başlıdır. Bazı dişilerin alt türü görünüşünden güvenle ayrılamaz.

Yuvadan yeni ayrılmış yavru sarı-yeşil erişkinden çok farklıdır. Sırtı gri-kahverengi, altı açık kremdir; kanadın koyu tüyleri açık kenarlarıyla sırtından ayrılır. Boğazın çevresindeki koyu çizgiler üst göğüste aşağı sivrilen bir kolye oluşturabilir. Koyu tepe kenarları açık kaşı belirginleştirir. Bu ilk giysi, ilk sonbaharda tüylerini kısmen yenilemiş bir gencin görünüşüyle aynı değildir.

İlk yılındaki erkek, erişkin dişiye çok benzeyebilir; geç çıkan erkeklerin tüy yenilemesi de daha geç olur. Gençler ilk yenilemede kanatlarının bir bölümünde eski tüyleri koruyabilir. Yeni örtülerle yıpranmış, beyazımsı kenarlı gençlik tüylerinin oluşturduğu sınır yaşlandırmada kullanılır. Erişkinin üreme sonrası tüy değişimi tamdır; bazı kuşlar bunu kesintiye uğratıp kışlakta tamamlar. Dolayısıyla sonbaharda taze kanatlı olmak gençliğin göstergesi değildir. İlkbahar yenilemesinden sonra bazı bireylerin yaşı güvenle belirlenemez.

Uçuşta Görünüm

Dalgalı uçuşu, başka kuyruksallayanlara göre biraz daha az iniş çıkışlıdır. Havalanan kuşun koyu kuyruğu açıldığında beyaz dış kenarlar seçilir. Erkekteki sarı gövde, dişi ve gençte aynı güçte görünmez.

Ses ve Davranış

Çağrı ince bir “tsii” veya “tsrii” gibi duyulabilir. Feldegg, iberiae ve cinereocapilla daha sert, cızırtılı çağrı verir; ancak onlar da flava benzeri yumuşak sesler çıkarabilir. Tek bir yumuşak çağrı feldegg’i elemez. Şarkı, çağrı benzeri kısa notaların tekrarından oluşur.

Üreme dönemi dışında bir araya gelerek toplu geceleme yapabilir.

Yuva, yerde veya uzun otların içinde gizlenmiş bir çanaktır; içi kılla döşenir. BTO’nun Britanya derlemesinde tipik yumurta sayısı 5–6, dişinin kuluçka süresi 14 gündür. Gözlenen kuluçka kayıtları 11–16,5 gün aralığına uzanır. İngiltere’deki 2008–2009 araştırması, yavruların genellikle 10–12 günlükken henüz uçamadan yuvadan ayrıldığını belirtir. Ebeveynler, yuvadan çıktıktan sonra da birkaç gün boyunca yavruları beslemeyi sürdürür.

Karıştırılabilecek Türler

Dağ Kuyruksallayanı, Motacilla cinerea, daha uzun kuyruklu ve gri sırtlıdır; bacakları genellikle pembe-kahverengidir. Üreme erkeğinin siyah boğazı, feldegg’in siyah başlığıyla aynı yerde değildir. Dişi ve kış kuşunda siyah boğaz bulunmayabilir. Genç Dağ Kuyruksallayanının göğsü krem veya soluk somon tonlarında olsa da kuyruk altı sarıdır; bu ayrıntı, sarısız ilk giysideki genç Sarı Kuyruksallayandan ayrılmasına yardım eder.

Sarı Başlı Kuyruksallayan, Motacilla citreola, erişkin erkekte geniş sarı başıyla ayrılır. Türe adını veren gri sırtlı citreola alt türünde ensenin arkasında siyah bir sınır bulunur. Dişi ve gençte sarı renk çok daha azdır; kulak bölgesinin çevresindeki açık çizgi ve kanattaki iki geniş açık bant önem kazanır. Özellikle ilk kış kuşları genç Sarı Kuyruksallayanla karıştırılabilir.

Ak Kuyruksallayan, Motacilla alba, beyaz, gri ve siyah giysilidir. Türe adını veren alba alt türünün üreme erkeğinde beyaz yüzü çevreleyen koyu baş ve siyah boğaz-göğüs alanı, gri sırtla birleşir. Dişinin başındaki siyah daha donuktur. Kışın boğaz beyazlaşır; genç kuşta baş ve göğüs deseni daha az karşıtlıklıdır. Kuyruğunu sallaması ve beyaz dış kuyruk tüyleri Sarı Kuyruksallayanla ortak özellikleridir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Britanya’da ekili tarlalar, ıslak otlaklar ve yüksek kesimlerdeki çayırlar üreme alanları arasındadır. İngiltere’de Oakham ve Gainsborough çevresindeki 2008–2009 araştırmasında yuvaların çoğu kışlık buğdayda bulundu. Nadas alanları düzenli beslenme yeri olarak kullanıldığı hâlde bu alanlarda yuva bulunmadı. Araştırma, aynı tarım alanının farklı parçalarının yuvalama ve beslenmede ayrı işlevler görebildiğini gösterdi.

Yuva Yeri

Yerdeki yuva, çevresindeki uzun otlarla gizlenir. Bu örtüyü korumak için yuvanın yerini görmek amacıyla bitkiler ayrılmamalı, yetişkinlerin besin taşıdığı yol kapatılmamalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

İngiltere’nin Lincolnshire ve Cambridgeshire bölgelerinde 2003 ve 2005’te, yavruları 8–11 günlük olan 39 yuvada birer saatlik beslenme gözlemleri yapıldı. Tarla kenarındaki su hendekleri ve yollar önemliydi. Haziranda kullanılan buğday alanları temmuzda daha az seçilirken, geç yuvalanan kuşlar patates alanlarına yöneldi. Günlük beslenme alanı, ürünlerin gelişme evresiyle birlikte değişiyordu.

Dünya Yayılışı

Üreme yayılışı Batı Avrupa ve Kuzeybatı Afrika’dan Avrupa’nın geniş kesimlerine, Türkiye’ye, Batı Sibirya’ya ve Orta Asya’ya uzanır. Güncel AviList’teki alt türler bu geniş alana eşit biçimde dağılmaz. Örneğin feldegg, Balkanlar ve Türkiye’den İran, Irak ve Afganistan yönüne uzanan bölgede; thunbergi, İskandinavya ve kuzeybatı Sibirya’da; leucocephala ise kuzeybatı Moğolistan, kuzeybatı Çin ve komşu güney-orta Sibirya’da yer alır.

Türkiye'deki Durumu

İngilizce yayımlanan 2007–2011 Türkiye Kuş Raporu, feldegg’i yaygın ve sık görülen yaz ziyaretçisi, türü de geçit kuşu olarak tanımlar. Flava ve thunbergi yanında lutea, cinereocapilla ve beema kayıtlarını da bildirir; son üçü daha seyrektir. Aynı raporda leucocephala alt türünün Türkiye’deki ilk kaydı, Van’ın güneyindeki sazlıklarda 25 Nisan 2011’de fotoğraflanan bir erkek olarak yer alır. Bu tarihli tekil belge, ülkemizde o alt türün üreyen bir nüfusunu göstermez.

Göç Yolculuğu

Göç bağlantıları üreme bölgesine göre değişir. EURING/CMS atlası, Britanya Adaları’ndan batı Avrupa ve Kuzey Afrika üzerinden Senegal, Gambiya ve Gine-Bissau’ya uzanan hareketleri anlatır. İskandinavya ile Orta ve Doğu Avrupa kuşlarının önemli bir bölümü güneybatıya yönelirken, Balkanlar, Yunanistan ve Yakın Doğu üzerinden güneydoğuya uzanan bağlantılar da vardır. Atlas bu ikinci grubun thunbergi olabileceğini belirtir; halkalama kayıtlarının hepsinde alt tür kesin belirlenmiş değildir. Bu yollar Türkiye’deki her feldegg bireyinin izlenmiş rotası diye okunmamalıdır.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

İngiltere’nin Lincolnshire ve Cambridgeshire bölgelerindeki 2003 ve 2005 araştırmasında, 38 yavru grubundan 46 dışkı örneği incelendi. Sinek kalıntıları her iki ayda da sıktı; haziranda kınkanatlıların ergin ve larvaları, temmuzda kızböcekleri daha belirgindi. Kızböcekleri ince gövdeli yusufçuk akrabalarıdır. Yumuşak gövdeli avlar dışkıda eksik temsil edilebildiğinden sonuç, avların toplam ağırlık payını değil, hangi grupların kaç örnekte bulunduğunu anlatır.

Nasıl Avlanır?

Besinini çoğunlukla açık zeminde yürüyerek veya kısa koşularla arar; uçan avın peşinden kısa süre havalanabilir. Böcekler ve başka küçük omurgasızlar temel besinleridir. Sığ su kenarından alınan küçük tatlı su kabukluları da yenir. Otlayan hayvanların dışkıları çevresinde toplanan sinek ve kınkanatlıları yakalar. Tohum ve küçük meyveler çok daha seyrektir; yavrulara omurgasızlar taşınır.

İlginç Bilgiler

## Işıkta Değişen Baş Görünüşü İspanya’nın Cabrera Adası’nda 2–5 Mayıs 2019’da incelenen ilk yazındaki bir erkek, güneş altında neredeyse siyah başlı feldegg gibi görünüyordu. Bulutlu ışıkta ise tepe ve ensenin koyu mavi-gri olduğu, göğüste koyu benekler bulunduğu seçildi. Yaklaşık 15 kez duyulan uçuş çağrısı ve ses kaydındaki düzgün inişli yapı da thunbergi tanısını destekledi. Bu tek kuş üzerine 2020’de yayımlanan çalışma, farklı ışıklardaki incelemenin ve ses kaydının tanıyı nasıl değiştirebildiğini gösterir. ## Yumurta Sayısı ve Araştırma Örneklemi İngiltere’de Oakham ve Gainsborough çevresindeki 2008–2009 çalışmasında 80 yuva bulundu; yumurta sayısı yalnız 33 yuvada belirlenebildi. Bu 33 yuvadaki ortalama 5,06, gözlenen aralık 3–6 yumurtaydı. Araştırmanın başarı hesaplarında kullanılan 11 günlük kuluçka ve 12 günlük yavru evresi ise yöntem varsayımlarıydı; her yuvada yeniden ölçülmüş süreler değildi. ## Doğum Yerinden Yeni Üreme Alanına Rusya’nın Vologda bölgesindeki Russky Sever Milli Parkı’nda 2005–2023 araştırması, renkli halkalarla izlenen kuşların sonraki üreme alanlarını karşılaştırdı. Yer değiştirdiği belirlenen 61 kuşun 49’u yavruyken, 12’si erişkinken halkalanmıştı. Doğduğu yerden başka alana geçen 29 erkekte ortanca uzaklık 2,8 km, 20 dişide 3,9 km idi. Bu, Afrika’ya göç mesafesi değil, doğum yeriyle sonraki üreme yeri arasındaki uzaklıktır. Hesaba yalnız incelenen alanlar arasındaki hareketler girdi; aynı alan içindeki değişimler ve araştırma alanı dışına giden kuşlar ölçülen bu uzaklıklara dâhil değildi. ## Küresel Durum ve Bölgesel Azalma BTO’nun Birleşik Krallık üreyen nüfus göstergesi 1967–2024 arasında yüzde 78 azalma bildirir. Britanya, flavissima alt türünün başlıca üreme alanıdır; Türkiye’nin feldegg nüfusu aynı izleme serisinin parçası değildir. BTO tarımsal yoğunlaşmayı önemli bir etken olarak değerlendirir, fakat azalmanın ayrıntılı mekanizmalarının tam açıklanmadığını da belirtir. Küresel Asgari Kaygı sınıfındaki bir tür, belirli bir bölgede ciddi kayıp yaşayabilir.

Dağ Kuyruksallayanı

Motacilla cinerea

Takım Passeriformes
Familya Kuyruksallayangiller (Motacillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Kısa bacak, çok uzun kuyruk, gri sırt ve sarı kuyruk altı

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Dağ Kuyruksallayanı (Motacilla cinerea; İngilizce Grey Wagtail, bazı listelerde Gray Wagtail), gri üst tarafıyla sarı kuyruk altını bir araya getirir. Çok uzun kuyruğu, benzer kuyruksallayanlara göre ince ve uzamış görünüşünün önemli parçasıdır. RSPB, kuyruk altındaki limon sarısını özellikle vurgular.

Genel Görünüm ve Duruş

Sırt ve baş gri, kanatlar koyudur. Uzun kuyruğun orta bölümü koyu, dış kenarları beyazdır; kuyruk önündeki sırt bölümü sarımsı olabilir. Wildlife Trusts hesabı, üreme erkeğinde gri yüzün altındaki siyah boğazı ve beyaz yan çizgileri tarif eder.

Oiseaux.net anlatımında baştaki açık kaş, göz çevresindeki beyaz yaylarla birleşir; boğazın iki yanında geniş beyaz çizgiler vardır. Gaga koyudur. Bacakların pembemsi-kahverengi görünmesi, gri sırt ve sarı kuyruk altıyla birlikte yardımcı olur. Su kıyısında yürürken kuyruğunu aşağı yukarı hareket ettirmesi belirgindir; bu hareket sırasında kuyruğun uzunluğu da daha kolay fark edilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Tipik erişkin üreme erkeği siyah boğazlıdır; fakat bu işaret her bireyde kesin eşey anahtarı değildir. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin rehberi bazı dişilerde de erkektekine benzer siyah boğaz bulunabildiğini, ikinci takvim yılındaki bazı erkeklerin ise açık boğazlı olabildiğini açıkça belirtir. Dişinin boğazında beyazlıkla karışan koyuluk görülebilir. Bir fotoğraftaki boğaz rengine bakarak bütün kuşlara kesin erkek veya dişi etiketi koymak bu değişkenliği gözden kaçırır.

Kışın erkekle dişinin giysileri daha çok örtüşür. Erkek çoğu kez daha sarı olsa da rehber, giysi deseninin güvenli eşey ayrımı sağlamadığını söyler. Genç kuşun alt tarafı krem-beyaz ve gaga tabanı açık olabilir. Bu yüzden sarının zayıflığı, tek başına başka bir tür görüldüğü veya kuşun mutlaka dişi olduğu anlamına gelmez.

İlk kış kuşunda yenilenmiş iç kanat tüyleriyle daha eski, solmuş dış tüyler arasında fark kalabilir. Rehber bu yenilenme sınırlarını yaş değerlendirmesinde kullanır; ancak bazı tüylerin doğal desen farkı, gerçekte olmayan bir sınır izlenimi de verebilir. Bunlar yakından uzman incelemesi gerektiren ayrıntılardır. Dışarıdan yalnız daha parlak veya daha soluk görünmek, kuşun yaşını kesin belirlemez.

Uçuşta Görünüm

Uzun kuyruğun beyaz dış tüyleri uçuşta açığa çıkar. Naturalis, uçuş tüylerinin tabanındaki geniş beyaz alanın da açık kanatta belirgin olduğunu anlatır. Bu alan, kuş konmuşken kanat üstünde görülen ince açık kenarlarla aynı şey değildir. Kanat açılıp kapanırken farklı beyaz alanlar görünür; bir tek parlama yerine kuyruğun ve kanadın bütün desenini izlemek daha yararlıdır.

Uçuşu doğrudan ve belirgin dalgalıdır. Erkek, alanını duyurduğu gösteri uçuşunda alçalarak da ötebilir; bunun yanında kaya, dal veya alçak bir duvar üstünden şarkı söylediği olur. Böyle bir kuşu yalnız su yüzeyine yakın aramak yeterli değildir.

Ses ve Davranış

Çınlayan uçuş çağrısı kısa bir “tsit” ya da iki parçalı “tsit-tsit” benzetmesiyle anlatılabilir. Şarkı, ritmi değişebilen ince notaların yinelenmesinden oluşur. Akarsu sesi içinde bile belirgin duyulabilir. Oiseaux.net, Ak Kuyruksallayanın bazı çağrılarının buna benzediğini de belirtir; sesin kendisi kadar, aynı anda görülen kuşun kuyruk uzunluğu ve renkleri de değerlendirilir.

Genellikle tek veya çift görülür. Buna karşın kışın geceleme yerlerinde görece büyük gruplar bir araya gelebilir. Naturalis hesabı, tek ve çift dolaşmayı kışın toplu geceleme davranışından ayırır.

Yuvası su yakınındaki oyuk ve yarıklarda, kaya aralarında veya insan yapılarındaki korunaklı boşluklarda bulunabilir. Wildlife Trusts, içi yosun ve ince dallarla düzenlenen yuva yerlerini anlatır. BTO tür özetinde tipik beş yumurta, kayıtlarda 2–7 yumurta; dişi kuluçkası 12–13 gün ve yavruların yuvadan ayrılması 14–15 gün olarak verilir.

Yavruya getirilen av her zaman yakalandığı haliyle taşınmaz. Kıbrıs’ta 2021’deki yuva gözlemlerini anlatan araştırmacılar, kuşların iri kanat ve bacakları avdan sık sık kopardığını bildirir. Bu nedenle fotoğraflardaki avın boyunu hesaplarken gövde uzunluğunu esas aldılar. Ağızda kanadı görünmeyen bir böceğin, başlangıçta da kanatsız olduğu sonucuna hemen varılamaz.

Karıştırılabilecek Türler

Ak Kuyruksallayan (Motacilla alba; İngilizce White Wagtail), siyah, beyaz ve gri giysisiyle benzer olabilir; fakat kuyruk altı beyazdır. Dağ Kuyruksallayanındaki sarı kuyruk altı bu karşılaştırmada önemlidir. Ak Kuyruksallayanın başındaki siyah-beyaz alanlar yaş ve mevsimle değişir; bütün bireylerde aynı koyu boğaz beklenmez. Yalnız dere kenarında bulunmak ayırıcı değildir; iki tür de su yakınında görülebilir.

Sarı Kuyruksallayan (Motacilla flava; İngilizce Western Yellow Wagtail), daha kısa kuyruk ve koyu bacaklarla ayrılabilir. Erişkin üst tarafı çoğunlukla yeşil tonludur; baş rengi alttürlere göre çok değişir. Yeni uçmuş gençleri sarı veya yeşil göstermeyebilir. Dolayısıyla sarı göğüslü iki kuşu karşılaştırırken sırt ve kuyruk oranları; soluk gençlerde ise yüz, kanat ve kuyruk deseni birlikte incelenir.

Sarı Başlı Kuyruksallayanın (Motacilla citreola; İngilizce Citrine Wagtail) üreme erkeğinde baş ve boyun sarıdır. Dişi ve kış kuşlarında bu parlak görünüş azalır; yanak çevresini kuşatan açık çerçeve ve iki geniş açık kanat şeridi daha yararlı hale gelir. İlk kışta saf sarı çok az olabilir. Dağ Kuyruksallayanının gri başı ve çok uzun kuyruğu bu değişken giysilerle karşılaştırılır; yalnız sarının varlığı veya yokluğu yeterli olmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Kayalık ve hızlı akan dereyle nehirler tipik üreme ortamlarıdır. Ağaçlı kıyılar, çakıllı beslenme şeritleri ve yuva kurulabilecek oyuklu yüzeyler bir araya gelebilir. Avrupa hareket atlası, orman veya ağaçlarla çevrili akarsuları da vurgular. Kuşun yalnız yüksek dağlarda bulunması gerekmez; önemli olan su kıyısında av arayabildiği ve yuva kurabildiği uygun küçük alanların bulunmasıdır.

Yuva Yeri

Yuva çanağı ot, kök, yosun ve yapraklardan yapılabilir; içi ince lif ve kılla döşenir. Kaya çatlağı veya köprü boşluğu, bu yapıyı saklayan yer olabilir. Oiseaux.net, kuluçkaya iki eşin katılmasını ve 12–14 günlük süreyi anlatırken BTO özetinde dişi kuluçkası 12–13 gün verilir. Bu farklı kaynak anlatımları tek bir yeni süreye çevrilmez. Yuvaya yaklaşmadan, ebeveynlerin besin taşımasını engellemeden izlenmelidir.

Günlük Alan Kullanımı

Kışın daha yavaş akarsular, gölet kıyıları ve kent içindeki su kenarları da kullanılabilir. BTO, türün kasaba ve kentlerdeki göl ve gölet çevrelerinde sucul böcek avlayabildiğini anlatır. Bu kullanım, hızlı akan dağ derelerindeki üreme görüntüsünden daha geniştir. Kıyıdaki dar beslenme şeridini kapatmadan uzaktan gözlemek, kuşun doğal yürüyüşünü sürdürmesine olanak verir.

Dünya Yayılışı

Avrasya’da geniş, fakat uygun su kenarlarına bağlı bir yayılışı vardır. AviList v2025b, cinerea alttürünün Kanarya Adaları, Avrupa ve Kuzey Afrika’daki Atlas Dağları’ndan Sibirya ve Japonya’ya uzanan üreme yayılışını verir; kış alanları kuzey ve doğu Afrika ile güney ve güneydoğu Asya’ya uzanır. Patriciae Azorlar’da, schmitzi Madeira’da bulunur. Bu ada toplulukları aynı türün alttürleridir.

Türkiye'deki Durumu

OSME’nin Ocak 2025 bölgesel listesi Türkiye’deki topluluğu yerleşik olarak niteler. Uygun akarsularda ürer ve yıl boyunca görülebilir. Aynı bölgesel liste Kafkasya, kuzey Irak, kuzey ve güney İran’daki yerleşik toplulukları da kaydeder. Bu dağılış, türün yalnız Avrupa’nın batısındaki derelere bağlı olmadığını gösterir. Yerleşiklik ülke ölçeğindeki durumdur; belirli bir kıyının yuva yeri olup olmadığı ayrıca gözlenir.

Göç Yolculuğu

Avrupa halkalama derlemesinde Orta Avrupa kuşlarının İspanya ve Güney Fransa’yla, Çekya ile Slovakya’da üreyenlerin bazılarının ise İtalya ve Yunanistan’la kış bağlantıları görülür. Britanya kuşlarının çoğu ülke içinde, daha kısa mesafelerde hareket eder. İskandinavya ve Orta Avrupa kuşlarının batı Avrupa’dan geçişleri eylül–ekimde belirginleşir. Bunlar farklı toplulukların hareketleridir; Türkiye’de görülen bir bireye otomatik olarak aynı başlangıç ülkesi veya rota atanamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Böcekler ve larvaları başlıca besinlerdir; küçük yumuşakçalar ve başka omurgasızlar da alınabilir. Su yüzeyinin hemen yanındaki kara parçası da besin sağlar. Wildlife Trusts, dere çevresinde karınca ve küçük sinekleri, sığ suda küçük salyangozları örnek verir. Kuşun akarsu boyunca dolaşması bütün avlarının suyun içinde büyüdüğü anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

Yerde avı gagasıyla toplar, hareket eden avın peşinden gidebilir ve havadaki böcekleri kısa uçuşlarla yakalayabilir. Naturalis’in bu farklı yöntemleri birlikte vermesi önemlidir: taş üstünde duran kuş yalnız dinleniyor olmayabilir; çevresindeki avları izlediği bir durak da kullanabilir. Sığ kıyı, açık taş yüzeyi ve hemen üzerindeki hava aynı beslenme alanına katılır.

Cezayir’in Béjaia bölgesindeki 2010 araştırması, besin bileşiminin üreme döneminin bölümlerine göre değiştiğini gösterdi. Kuluçka öncesinde dışkı örneklerinde daha çok farklı av grubu saptanırken sonraki dönemlerde çeşitlilik azaldı. Yuva çevresinde bulunan 90 dışkı örneği incelenmişti; bunlar doğrudan yavruya uzatılan bütün avların sayımı değildi.

İlginç Bilgiler

## Kıbrıs’ta Doğrulanan Üreme Kıbrıs’ın batısındaki Paphos Devlet Ormanı’nda 2020–2021 araştırmasında 23 yuva bulundu; 12 üreme girişimi izlendi. Yuvaların çoğu akarsu yanındaki yol şevlerinin çatlak ve oyuklarındaydı. Çalışma adadaki ilk doğrulanmış üreme kayıtlarını sundu. Bu, yalnız yazın bir kuş görülmesinden daha güçlü kanıttır; burada doğrudan yuva ve üreme sonuçları kaydedilmişti. ## Su ve Karadan Gelen Avlar Béjaia’daki Ighezer n’reha akarsuyu çevresinden Şubat–Temmuz 2010’da toplanan dışkılarda 139 av grubu ayırt edildi: 72’si sucul, 67’si karasal kökenliydi. Bu sayılar yenilen besinin ağırlıkça yarısının sucul olduğunu söylemez; burada karşılaştırılan, tanımlanan av gruplarıdır. Bulgular kuşun suyla kara arasındaki iki besin ortamını aynı bölgede kullandığını gösterir. ## Fotoğrafla Besin Araştırması Paphos çevresinde 2021’de dört yuvaya besin taşınması 54 saat fotoğraflarla izlendi. Kaydedilen 518 avın 78’i fotoğraftan tanınamadı; kuş bazen aynı anda birden fazla av taşıyor, görüntü açısı da ayrıntıyı kapatıyordu. Tanınabilenlerin çoğu böcekti. Bu örnek hem yavru beslenmesini belgeler hem fotoğrafların araştırmada hangi ayrıntıları saklayabildiğini gösterir. ## Üreme Takvimi Çevreye Bağlıdır Galler’in orta ve güney kesimlerindeki 1978–1985 araştırması, yüksek yerlerdeki çiftlerin daha geç yumurtladığını buldu. İlk yumurtlama tarihlerinin yıllar arasındaki değişimi mart ayının hava sıcaklığıyla ilişkiliydi. Mayısta başlayan yumurta kümeleri de nisan veya hazirandakilerden daha büyüktü. Bu sonuçlar aynı türün üreme takviminin çevre ve mevsimle değişebildiğini gösterir; tek bir tarih bütün yayılışa uygulanamaz. ## Bir Yuvadaki Bitki Çeşitliliği Béjaia’da üremeyi ele alan 2011 yayını, yuva yapımında toplam 17 bitki türü kullanıldığını bildirir. Her yuvada bütün bu bitkiler bulunmuyordu; yuva başına bitki çeşitliliği daha düşüktü. Yayının tartışması bitki parçalarının çoğunlukla yakın çevreden toplandığını anlatır. Böylece dışarıdan yalnız ot yığını gibi görünen bir yuva, yerel bitkilerin farklı parçalarından kurulmuş bir yapı olabilir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...