kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek17 cm
dişi17 cm
Kanat Açıklığı
erkek25 cm
dişi25 cm
Ağırlığı
erkek17,9 g
dişi17,9 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Dağ Kuyruksallayanı
İngilizce İsim Gray Wagtail
Bilimsel İsim Motacilla cinerea
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Dağ Kuyruksallayanı (Motacilla cinerea; İngilizce Grey Wagtail, bazı listelerde Gray Wagtail), gri üst tarafıyla sarı kuyruk altını bir araya getirir. Çok uzun kuyruğu, benzer kuyruksallayanlara göre ince ve uzamış görünüşünün önemli parçasıdır. RSPB, kuyruk altındaki limon sarısını özellikle vurgular.

Genel Görünüm ve Duruş

Sırt ve baş gri, kanatlar koyudur. Uzun kuyruğun orta bölümü koyu, dış kenarları beyazdır; kuyruk önündeki sırt bölümü sarımsı olabilir. Wildlife Trusts hesabı, üreme erkeğinde gri yüzün altındaki siyah boğazı ve beyaz yan çizgileri tarif eder.

Oiseaux.net anlatımında baştaki açık kaş, göz çevresindeki beyaz yaylarla birleşir; boğazın iki yanında geniş beyaz çizgiler vardır. Gaga koyudur. Bacakların pembemsi-kahverengi görünmesi, gri sırt ve sarı kuyruk altıyla birlikte yardımcı olur. Su kıyısında yürürken kuyruğunu aşağı yukarı hareket ettirmesi belirgindir; bu hareket sırasında kuyruğun uzunluğu da daha kolay fark edilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Tipik erişkin üreme erkeği siyah boğazlıdır; fakat bu işaret her bireyde kesin eşey anahtarı değildir. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin rehberi bazı dişilerde de erkektekine benzer siyah boğaz bulunabildiğini, ikinci takvim yılındaki bazı erkeklerin ise açık boğazlı olabildiğini açıkça belirtir. Dişinin boğazında beyazlıkla karışan koyuluk görülebilir. Bir fotoğraftaki boğaz rengine bakarak bütün kuşlara kesin erkek veya dişi etiketi koymak bu değişkenliği gözden kaçırır.

Kışın erkekle dişinin giysileri daha çok örtüşür. Erkek çoğu kez daha sarı olsa da rehber, giysi deseninin güvenli eşey ayrımı sağlamadığını söyler. Genç kuşun alt tarafı krem-beyaz ve gaga tabanı açık olabilir. Bu yüzden sarının zayıflığı, tek başına başka bir tür görüldüğü veya kuşun mutlaka dişi olduğu anlamına gelmez.

İlk kış kuşunda yenilenmiş iç kanat tüyleriyle daha eski, solmuş dış tüyler arasında fark kalabilir. Rehber bu yenilenme sınırlarını yaş değerlendirmesinde kullanır; ancak bazı tüylerin doğal desen farkı, gerçekte olmayan bir sınır izlenimi de verebilir. Bunlar yakından uzman incelemesi gerektiren ayrıntılardır. Dışarıdan yalnız daha parlak veya daha soluk görünmek, kuşun yaşını kesin belirlemez.

Uçuşta Görünüm

Uzun kuyruğun beyaz dış tüyleri uçuşta açığa çıkar. Naturalis, uçuş tüylerinin tabanındaki geniş beyaz alanın da açık kanatta belirgin olduğunu anlatır. Bu alan, kuş konmuşken kanat üstünde görülen ince açık kenarlarla aynı şey değildir. Kanat açılıp kapanırken farklı beyaz alanlar görünür; bir tek parlama yerine kuyruğun ve kanadın bütün desenini izlemek daha yararlıdır.

Uçuşu doğrudan ve belirgin dalgalıdır. Erkek, alanını duyurduğu gösteri uçuşunda alçalarak da ötebilir; bunun yanında kaya, dal veya alçak bir duvar üstünden şarkı söylediği olur. Böyle bir kuşu yalnız su yüzeyine yakın aramak yeterli değildir.

Ses ve Davranış

Çınlayan uçuş çağrısı kısa bir “tsit” ya da iki parçalı “tsit-tsit” benzetmesiyle anlatılabilir. Şarkı, ritmi değişebilen ince notaların yinelenmesinden oluşur. Akarsu sesi içinde bile belirgin duyulabilir. Oiseaux.net, Ak Kuyruksallayanın bazı çağrılarının buna benzediğini de belirtir; sesin kendisi kadar, aynı anda görülen kuşun kuyruk uzunluğu ve renkleri de değerlendirilir.

Genellikle tek veya çift görülür. Buna karşın kışın geceleme yerlerinde görece büyük gruplar bir araya gelebilir. Naturalis hesabı, tek ve çift dolaşmayı kışın toplu geceleme davranışından ayırır.

Yuvası su yakınındaki oyuk ve yarıklarda, kaya aralarında veya insan yapılarındaki korunaklı boşluklarda bulunabilir. Wildlife Trusts, içi yosun ve ince dallarla düzenlenen yuva yerlerini anlatır. BTO tür özetinde tipik beş yumurta, kayıtlarda 2–7 yumurta; dişi kuluçkası 12–13 gün ve yavruların yuvadan ayrılması 14–15 gün olarak verilir.

Yavruya getirilen av her zaman yakalandığı haliyle taşınmaz. Kıbrıs’ta 2021’deki yuva gözlemlerini anlatan araştırmacılar, kuşların iri kanat ve bacakları avdan sık sık kopardığını bildirir. Bu nedenle fotoğraflardaki avın boyunu hesaplarken gövde uzunluğunu esas aldılar. Ağızda kanadı görünmeyen bir böceğin, başlangıçta da kanatsız olduğu sonucuna hemen varılamaz.

Karıştırılabilecek Türler

Ak Kuyruksallayan (Motacilla alba; İngilizce White Wagtail), siyah, beyaz ve gri giysisiyle benzer olabilir; fakat kuyruk altı beyazdır. Dağ Kuyruksallayanındaki sarı kuyruk altı bu karşılaştırmada önemlidir. Ak Kuyruksallayanın başındaki siyah-beyaz alanlar yaş ve mevsimle değişir; bütün bireylerde aynı koyu boğaz beklenmez. Yalnız dere kenarında bulunmak ayırıcı değildir; iki tür de su yakınında görülebilir.

Sarı Kuyruksallayan (Motacilla flava; İngilizce Western Yellow Wagtail), daha kısa kuyruk ve koyu bacaklarla ayrılabilir. Erişkin üst tarafı çoğunlukla yeşil tonludur; baş rengi alttürlere göre çok değişir. Yeni uçmuş gençleri sarı veya yeşil göstermeyebilir. Dolayısıyla sarı göğüslü iki kuşu karşılaştırırken sırt ve kuyruk oranları; soluk gençlerde ise yüz, kanat ve kuyruk deseni birlikte incelenir.

Sarı Başlı Kuyruksallayanın (Motacilla citreola; İngilizce Citrine Wagtail) üreme erkeğinde baş ve boyun sarıdır. Dişi ve kış kuşlarında bu parlak görünüş azalır; yanak çevresini kuşatan açık çerçeve ve iki geniş açık kanat şeridi daha yararlı hale gelir. İlk kışta saf sarı çok az olabilir. Dağ Kuyruksallayanının gri başı ve çok uzun kuyruğu bu değişken giysilerle karşılaştırılır; yalnız sarının varlığı veya yokluğu yeterli olmaz.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Dağ Kuyruksallayanı saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Çok uzun kuyruk, kısa bacak

Gövdeye göre oranı ilk kontroldür.

02
Gri sırt, sarı kuyruk altı

Bütün giysilerde birlikte aranır.

03
Taşlı dere davranışı

Kuyruğunu sallayarak su kenarında avlanır.

Gözlem Noktaları

Topluluğa özgü; sabit değer yok
Toplam Gözlem: 109 Yerleşik, yükselti hareketli ve kısmi göçmen

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Dağ Kuyruksallayanı

Gray Wagtail
Motacilla cinerea

Gövdeye göre oranı ilk kontroldür.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...