kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Sürmeli Kumkuşu (Calidris falcinellus)
VS
Seçildi Ak Kumkuşu (Calidris alba)

Sürmeli Kumkuşu

Calidris falcinellus

Takım Charadriiformes
Familya Çullukgiller (Scolopacidae)
IUCN Durumu VU
Arazide Teşhis İpucu
Çift kaş, geniş tabanlı kıvrık uçlu gaga, kısa bacak ve beyaz karına seyrelerek inen göğüs çizgileri.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Sürmeli Kumkuşu, kısa bacaklı, tıknaz küçük bir kıyı kuşudur. İlk bakışta başın açık çizgileri ile iri, uçta aşağı kıvrılan gaga birlikte aranır.

Genel Görünüm ve Duruş

Gaga siyahımsıdır; bazen tabanı sarıya çalar. Üstten bakıldığında yanları geniş ve paralel, ucu sivridir. Gözler koyu kahverengidir. Bacak ve ayaklar yeşilimsi, sarımsı veya kahverengimsi olabilir. Karın ve kuyruk altı beyazdır; boyun-göğüs kızılımsı gri zemin üzerinde kahverengi beneklidir.

Gözün üstündeki iki paralel açık çizgi, gaganın üzerinde birleşir; aralarındaki tepe alanı koyudur. Üreme giysisinde tepe ortası siyaha çalar. Başın yalnız tek açık kaşına bakmak yerine bu çift çizginin yerini seçmek yararlıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi benzer giysidedir. Üreme döneminde üst taraf çok koyu kahverengi, açık tüy kenarları belirgindir; aşınmayla daha siyah görünebilir. Doğudaki sibirica alt türünün üst tüy kenarları daha kızıl, göğsü tarçın tonludur. Kışın üst taraf gri kahverengiye döner, göğüsteki koyu çizgiler silikleşir. Alttaki açık kaş belirgin kalırken üstteki zayıflayabilir.

Norveç’in Finnmark bölgesindeki 1993–1996 araştırmasında ölçülen on üreyen erişkinin yalnız üçü erkek, ikisi dişi olarak ayrıldı; diğerleri ara ölçülerde veya eşeyi belirsiz kaldı. Bir kuşun biraz iri görünmesi kesin eşey tanısı sağlamaz.

Genç kuşun sırt tüyleri parlak kızıl kenarlıdır; sırtında belirgin beyaz V deseni görülür. Bu görünüm erişkine göre daha renkli olabilir.

Uçuşta Görünüm

Üst kanadın ön kenarı koyudur; beyaz kanat çizgisi dardır. Kuyruk sokumunun ortası siyahımsı, yanları beyazdır. Tamamı temiz beyaz bir kuyruk sokumu beklenmez.

Ses ve Davranış

Uçuş çağrısı kısa, kuru ve titreşimlidir; üreme gösterisinde ritimli vızıltılı diziler duyulur. Olağan uçuşu hızlı ve doğrudandır. Üreme döneminde havada yerinde kanat çırpma ile ileri-geri uçuşları birbirini izleyebilir.

Ukrayna’nın Doğu Sivash lagünlerinde Mayıs 1992’de kuşlar, yeni açığa çıkmış çamurun suyla birleştiği kenarda sıkı gruplar oluşturuyordu. Başka kıyı kuşlarıyla beslenip uçuşta onlardan ayrılabiliyorlardı; bu, o alan ve mevsimdeki gözlemdir.

Karıştırılabilecek Türler

1. Kara Karınlı Kumkuşu (Calidris alpina; Dunlin), üreme giysisinde alt göğsü ve karnın üstündeki geniş siyah alanla ayrılır. Kışın üst taraf gri, alt taraf beyazdır; siyah ve kızıl renkler kaybolur. Gençte böğür ve karın yanlarındaki koyu lekeler erişkinin siyah alanını andırabilir. Bacakları siyahtır.

2. Kızıl Kumkuşu (Calidris ferruginea; Curlew Sandpiper), uzun bacaklı ve dik duruşludur; gagası düzenli bir yay gibi eğilir. Erişkinin üreme giysisinde başı ve alt gövdesi kızıl kestanedir. Kış ve genç giysileri daha açıktır. Uçuşta çizgisiz beyaz kuyruk sokumu, gövdedeki renklerden daha yararlı olabilir.

3. Küçük Kumkuşu (Calidris minuta; Little Stint), çok küçük gövdesi ve başın yarısından biraz uzun kısa, düz gagasıyla ayrılır. Gaga ve bacaklar siyahtır. Gencin açık tüy kenarları sırtında beyaz V oluşturabilir; bu yüzden sırt V’si tek başına Sürmeli Kumkuşuna özgü değildir.

4. Ak Kumkuşu (Calidris alba; Sanderling), kısa ve düz gagalı, yuvarlak gövdeli bir kıyı kuşudur. Kışın açık gri-beyaz, üreme giysisinde baş-boyun ve üst tarafı kızıldır. Kanadın ön iç bölümünde koyu bir alan bulunur. Her mevsim bütünüyle beyaz görünmesi beklenmez.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Norveç’in Finnmark bölgesindeki 1993–1996 araştırmasında yuvalar, suya doygun turbalı bataklıklardaki küçük yosun ve bitki yükseltilerindeydi. Çok ıslak zemin, çevredeki daha kuru, huşlu sırtlardan ayrılıyordu. Bu üreme alanı, göçte kullanılan açık çamurluklarla aynı yüzey değildir.

Yuva Yeri

Norveç Finnmark’ta yuva, yosunlu yükseltide kuru sazımsı bitkilerle döşenmiş sığ çukurdur. 1993–1996 gözlemlerinde iki eşey de kuluçkaya katıldı. 2000–2019’un 156 tamamlanmış yumurta grubunun 146’sı dört yumurtalıydı. Araştırmacılar, kaynaktan alınan 21 günlük kuluçka beklentisine dört günlük yumurtlamayı ekleyerek başarı hesabında 25 gün kullandı; bu, yalnız kuluçka süresi değildir. Yavrular 1–2 günlükken yuvadan ayrılır; tam uçuş yaşı bu izlemeyle belirlenmedi.

Günlük Alan Kullanımı

Ukrayna’daki Doğu Sivash lagününde 1991–1994 ilkbahar araştırması, beslenme çamurluklarının rüzgârın suyu yer değiştirmesiyle açıldığını anlatır. Buradaki yüzey değişimini, düzenli deniz gelgiti gibi düşünmemek gerekir. Su seviyesinin değişmesi, kuşların kullanabildiği sığ beslenme alanını da değiştirir.

Dünya Yayılışı

Sürmeli Kumkuşu Kuzey Avrasya’da iki alt türle temsil edilir. Calidris falcinellus falcinellus, İskandinavya ve Rusya’nın kuzeybatısında Kanin Yarımadası’na kadar ürer; Doğu Afrika kıyılarından Güney Hindistan ve Sri Lanka’ya uzanan bölgede kışlar. Calidris falcinellus sibirica ise Taymır Yarımadası ile Lena–Kolıma nehirleri kuşağında ürer, Kuzeydoğu Hindistan’dan Avustralasya’ya uzanan kıyılarda kışlar. Bu iki coğrafi grubun kışlama alanları, bütün kuşların aynı durakları kullandığını göstermez.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’nin Çukurova deltaları, türün ilkbahar geçişiyle ilgili tarihli yayınlarda yer alır. Sivash üzerine 1993’te yayımlanan İngilizce çalışma, önceki bir araştırmaya dayanarak Çukurova’da Mayıs 1987’de 125 kuş sayıldığını aktarır. Bu eski, yerel sayı güncel Türkiye nüfusu veya her yıl aynı yerde bulunacak kuş sayısı değildir. Bir yaz gözlemi de tek başına üreme kanıtı sayılmaz.

Göç Yolculuğu

Avrasya-Afrika Göç Atlasındaki tür hesabı, halka geri bildirimlerinin az olduğunu ve bu veriyle kışlama yerlerinin doğrudan gösterilemediğini belirtir. Avrupa ve Orta Doğu kayıtları, Fennoskandiya’dan Güneydoğu Avrupa ve Basra Körfezi yönüne hareketleri destekler; bazı kuşlar daha batı veya güneybatıda kaydedilmiştir. İlkbahar kayıtları Karadeniz çevresinde daha doğuya kaymış görünür; hesap bunu farklı gidiş-dönüş yolları olasılığı olarak yorumlar. Bu, her Türkiye kuşu için doğrulanmış sabit bir ülke dizisi veya takip edilmiş kesintisiz rota değildir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Su omurgasızlarıyla; solucanlar, küçük yumuşakçalar, kabuklular ve böceklerle beslenir; tohum da yiyebilir. Ukrayna’nın Doğu Sivash bölgesinde 1995–2002 araştırmasında ilkbaharda deniz solucanları, sonbaharda küçük kabuklularla sinek larvaları önem taşıyordu. Mide içeriği örneklemi beş kuş türüne aitti; hepsi Sürmeli Kumkuşu değildi. Bu yerel çalışma her yerde aynı besin oranlarını göstermez.

Nasıl Avlanır?

Çamuru daha dik gaga sokmalarıyla yoklar; küçük kumkuşlarına göre yavaş hareket edebilir. Ukrayna Sivash’ta 20–23 Mayıs 1992 ve 17 Mayıs–4 Haziran 1993 çalışmasında kırk beş kuşun av arama girişimiyle av yutması ayrı kaydedildi. Yutulduğu görülenler solucanlar ve iri kabuklulardı; dışkıda başka kabuklu kalıntıları da bulundu. Her gaga sokma başarılı avlanma değildir.

İlginç Bilgiler

## Eski ve Güncel Bilimsel Ad Eski yayınlardaki Limicola falcinellus, güncel AviList’te Calidris falcinellus adıyla yer alan Sürmeli Kumkuşudur. İngilizce adı Broad-billed Sandpiper’dır. Cins adının değişmesi eski araştırmaları başka bir kuşun çalışması yapmaz. ## Aynı Eşle Yeniden Buluşmak Norveç’in Finnmark bölgesinde 1995–2019’da renkli halkalarla izlenen, son yıldan önce işaretlenmiş otuz bir çiftin en az altısı birden fazla yılda birlikte görüldü. Bir çift beş yıl birlikte kaydedildi. Bu, her kuşun yaşam boyu aynı eşle kaldığını kanıtlamaz. ## Yuvaya Ulaşan Su Norveç Finnmark’ta 2009–2019’da tekrarlı ziyaretlerle izlenen doksan bir yuvada sekiz kayıp kaydedildi. 2016’daki dört kaybın üçü, 2017’deki üç kaybın tamamı su baskınına bağlıydı. Ziyaretler çoğunlukla ileri kuluçka döneminde yapıldığından erken yumurta kayıpları her zaman bilinmiyordu. ## Göç Durağındaki Bekleyiş Ukrayna Sivash’ın 1991–1994 ilkbahar araştırmasında, 19 Mayıs 1993’te yakalanıp renkli halka takılan on beş erişkinin yakalanmasıyla son görülmesi arasında ortalama 8,2 gün vardı. Bu süre yakalanmadan önceki bekleyişi içermez. Vücut kütlesinden İskandinavya’ya uzun uçuşun mümkün olabileceği yorumlandı; bütün uçuş vericiyle izlenmedi. ## Güncel Koruma Durumu BirdLife International’ın 3 Temmuz 2024 tarihli küresel değerlendirmesinde Sürmeli Kumkuşu Hassas sınıfındadır; genel nüfus eğilimi azalan olarak verilir. Güncel AviList ile BirdLife tür tablosu da Hassas sınıfını gösterir. Eski yayınlardaki Asgari Endişe sınıfı, bugünkü durumun yerine kullanılmamalıdır. ## Avdan Sağlanan Enerji Ukrayna Sivash’taki 1992–1993 çalışmasında, geçici tutulan on dokuz kuşla yirmi dokuz besleme denemesi yapıldı. Kuşlar önce altı saat aç tutulup 5–6 saat beslendi. Tuzlu su karidesinden alınan enerjinin vücutta kullanılabilen oranı, deniz solucanı ve bir başka kabukluyla beslenmeye göre daha düşüktü. Bu, avın kendi enerji değerinin daha düşük olduğu anlamına gelmez; kontrollü deneyde kuşun besini kullanması ölçüldü.

Ak Kumkuşu

Calidris alba

Takım Charadriiformes
Familya Çullukgiller (Scolopacidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Dolgun yapı, siyah gaga-bacak, mevsimsel giysi ve dalga hattında beslenme birlikte değerlendirilir.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Ak Kumkuşu, toplu gövdesi, kısa ve düz siyah gagası, siyah bacakları ve beyaz alt tarafıyla tanınan küçük bir kıyı kuşudur. Gaga yaklaşık baş uzunluğundadır; ince ve belirgin aşağı kıvrık bir gaga beklenmez. Kışın sırtı açık gri, yüzü ve alt tarafı büyük ölçüde beyaz görünür. Kapalı kanadın önündeki koyu alan, bu soluk görünüş içinde dikkat çekebilir. Tanıda açık renk tek başına yeterli değildir; gövde biçimi, gaga, bacaklar ve kanat deseni aynı kuşta birlikte değerlendirilir.

Üreme giysisinde baş, boyun, üst göğüs ve üst taraf pas kızılı, kahverengi ve siyah desenlerle renklenir. Karın ise beyaz kalır; bu nedenle kızıl göğüslü görünüm bütün alt tarafın kızıl olduğu anlamına gelmez. Tüylerin açık kenarları ile koyu merkezleri, üst tarafta pullu veya benekli bir izlenim verebilir. Bazı erişkinler daha parlak kızıl, bazıları daha soluk görünür. Aynı türün kıştaki gri-beyaz kuşuyla yazdaki kızıl desenli kuşunu karşılaştırırken bu mevsim değişimi hesaba katılır.

Genel Görünüm ve Duruş

Kapalı kanadın ön tarafındaki küçük koyu tüyler, gövdenin yanında siyaha çalan bir leke oluşturur. Kuş dinlenirken göğüs tüyleri bu alanı örtebilir; lekenin görünmemesi onun anatomik olarak bulunmadığını göstermez. Kış giysisinde üst tarafın açık gri tüyleri ince koyu çizgiler ve açık kenarlar taşıyabilir; uzaktan oldukça sade görünür. Başın ön ve yan bölümleriyle göğüs ve karın beyazdır. Bu soluk görünüm, koyu gaga ve bacakların daha belirgin seçilmesini sağlar.

Ayağında öne yönelen üç parmak bulunur; birçok başka kumkuşundaki küçük arka parmak yoktur. Yorkshire Wildlife Trust bu farkı, kum üzerindeki hızlı hareketi ve dalga kıyısındaki beslenmesiyle birlikte anlatır. Parmakların tamamı çoğu saha görüntüsünde seçilemez. Bu nedenle bir fotoğrafta arka parmağın görünmemesini tek başına tanı saymak yerine, açık renkli toplu gövde ve siyah gaga-bacaklarla birlikte değerlendirmek gerekir. Kuşu ayağını göstermek için yakından kovalamak gerekmez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel giysileri taşır; üreme dönemindeki kızıllık yalnız erkeğe ait bir özellik değildir. Norsk Polarinstitutt hesabı eşeylerin görünüşünü benzer olarak tanımlar. Sadece daha kızıl, daha gri ya da daha küçük görünen tek bir kuşa bakarak kesin eşey belirlenmez. Genç kuşlarda üst taraf açık gri ve siyah desenlidir; tüy uçları beyaz ve sarımsı kahverengi olabilir. Alt taraf beyazdır, göğüs yanlarında sarımsı kahverengi çizgiler görülebilir. Gençte de beyaz kanat şeridi vardır.

Gençteki siyah-beyaz sırt, erişkinin kış grisinden farklıdır. Baş ve boyunda krem-kızılımsı tonlar görülebilir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta koyu kanat üzerinde belirgin beyaz bir şerit görülür. Üstten bakıldığında kanadın koyu ön kenarı, beyaz çizgiyle karşıtlık yapar; alttan görünümde beyaz gövde ve açık kanat altı öne çıkar. Üreme giysisindeki kızıl üst tarafı kanat altında aramak doğru değildir. Yalnız beyaz şeritle karar verilmez; kuş konduğunda gaga ve gövde biçimi de karşılaştırılır.

Ses ve Davranış

Sahilde çoğu zaman çekilen dalganın ardından koşarken ve yeni dalga yaklaşınca geri çekilirken görülür. Bu hareket, suyun açığa çıkardığı kum yüzeyindeki küçük avlara erişmesini sağlar. Üreme dönemindeki davranışı ise aynı kıyı koşusundan farklıdır: Audubon’un tür hesabında eşleşmemiş erkeğin alçakta kanat çırpma ve süzülmeyi dönüşümlü yaptığı gösteri uçuşu anlatılır. Yerde dişiye yaklaşırken tüylerini kabartıp başını omuzlarına doğru çeker. Kur davranışı ile sıradan beslenme hareketi ayrı bağlamlarda değerlendirilir.

Çağrısı kısa ve keskindir; Oiseaux.net bunu “fit” veya “fiyit” benzeri, kalkışta duyulabilen bir ses olarak aktarır; kısa “tiu du du” dizileri de işitilebilir. Yazıyla verilen sesler yaklaşık bir anlatımdır; farklı yazarların aynı sesi farklı hecelerle aktarması başka bir türe işaret etmez.

Yere açılmış sığ yuva çukuru küçük yapraklarla döşenir. Audubon’un rehberi genellikle 4, bazen 3 yumurta ve 24–31 günlük kuluçka süresi verir. Hav tüylü yavrular yumurtadan çıktıktan kısa süre sonra yuvayı terk eder, kendi besinini toplar ve bir veya iki yetişkinin gözetiminde kalır. İlk uçuş yaklaşık 17 günlükken gerçekleşir. Yerden ayrılmadan yürüyebilmek, doğar doğmaz uçabilmekle aynı şey değildir. Bu üreme bilgileri kuzeydeki topluluklara aittir; Türkiye kumsalındaki bir yaz kuşu burada yuva olduğunu kanıtlamaz.

Karıştırılabilecek Türler

Karakarınlı Kumkuşu (Calidris alpina; İngilizce Dunlin), benzer sürülerde görülebilen gerçek bir karşılaştırmadır. Gagası aşağı doğru kıvrılır; üreme giysisinde karın altındaki belirgin siyah alan, Ak Kumkuşunun beyaz karnından farklıdır. Kışın bu siyah alan kaybolur ve alt taraf beyaz görünür; o mevsimde “siyah karın yok” diyerek Karakarınlı Kumkuşunu elemek doğru değildir. RSPB hesabı sonbaharda bazı siyah tüylerin kalabildiğini de belirtir. Bu yüzden gaganın eğriliği, yüz-göğüs deseni ve mevsim birlikte değerlendirilir; her gri-beyaz kumkuşu Ak Kumkuşu değildir.

Küçük Kumkuşu (Calidris minuta; İngilizce Little Stint) daha küçük, daha ince yapılı bir kıyı kuşudur. Naturalis’in tanı hesabı Ak Kumkuşunu ondan daha iri, kışın daha soluk ve arka parmağı bulunmayan bir tür olarak ayırır. Küçük Kumkuşunun gençlerinde sırtta iki açık renkli V biçimli çizgi görülebilir. Siyah bacak iki türde de bulunduğu için tek başına ayırıcı değildir. Yan yana olmayan kuşlarda uzaklık boy izlenimini değiştirebilir; gövde, gaga ve sırt deseninin tamamı incelenir. Küçük Kumkuşunun çamurlu iç su kenarında bulunması, Ak Kumkuşunun oraya hiç uğramayacağı anlamına gelmez.

Büyük Kumkuşu (Calidris canutus; İngilizce Red Knot) daha iri ve ağır yapılıdır; gagası orta uzunlukta, düz ve daha sağlam görünür, boynu da daha kalındır. Üreme giysisinde yüz ve alt tarafı genişçe tarçın-kızılıdır. Ak Kumkuşunda beyaz kalan karınla bu geniş kızıl alan aynı desen değildir. Üreme dışında Büyük Kumkuşunun göğsünde ve yanlarında soluk gri çizgi ve benekler görülebilir. Gençte sırtın ince açık kenarları pullu bir görünüm oluşturur. Kızıllık kaybolduğunda yalnız renge dayanmak yerine bu gövde ve gaga oranlarına bakılır; Cornell hesabının farklı yaş ve mevsim görünümleri aynı türün değişebilen giysileridir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme döneminde az bitkili, taşlı ve görece kuru tundra bölümlerini kullanır; alan çoğunlukla tatlı suya çok uzak değildir. Tundra, yüksek kuzeyde ağaçların yerini alçak bitkiler, yosun ve likenlerin aldığı açık çevredir. Svalbard’daki kuşlar haziranın ilk bölümünde kıyı ve ırmak deltalarında küçük gruplar halinde görülüp daha sonra tundra üreme alanlarına dağılır. Bu, kışın beslendiği Türkiye kumsalıyla yuva çevresinin aynı habitat olmadığını gösterir.

Yuva Yeri

Yuva yeri açık, çıplak topraktır; bir yükseltide de olabilir. Audubon hesabında taşlı tundra çevresinde yosun, liken ve alçak bitkiler, yakınlarda göl ya da göletler anlatılır. Üreme çevresi ile yumurtaların bulunduğu nokta aynı ölçekte değildir. Aktif bir yuvaya yaklaşmak yerine doğal davranışı uzaktan izleyin.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme dışında açık kumsallar önemli beslenme alanlarıdır. Hollanda’nın Vlieland kıyısı ile Gana’nın Esiama kıyısındaki araştırmada aynı türün farklı avlarla beslendiği ve gündüzünü beslenme ile dinlenmeye farklı oranlarda ayırdığı görüldü. Gözlemler Hollanda’da 2007 sonbaharında, Gana’da 2008 ve 2009 kışlarında yapıldı; sonuç bütün kıyılara ait sabit bir günlük program değildir. Gana’daki uzun dinlenmelerin sert kabuklu avı işleme gereksinimiyle ilişkili olabileceği yazarların yorumudur; doğrudan kanıtlanmış tek neden olarak sunulmaz.

Dünya Yayılışı

Üreme yayılışı yüksek kuzey kuşağındadır: Arktik Kanada, kuzey ve doğu Groenland, Svalbard ile Sibirya’nın batı ve orta kesimleri başlıca bölgeler arasındadır. Alaska’da da üreme alanları vardır. Kışı çok daha güneydeki kıyılarda geçiren topluluklar Güney Amerika’ya, Güney Afrika’ya ve Avustralya’ya kadar ulaşır. Bunlar bütün bireylerin aynı sırayla uğradığı duraklar değildir; türün farklı coğrafyalardaki yayılışını anlatır.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye için doğrudan bir araştırma örneği İzmir’deki Gediz Deltasıdır. Onmuş ve Sıkı’nın 2011 tarihli İngilizce makalesinde, 1990–2007 gözlemlerini özetleyen tabloda Ak Kumkuşu ilkbahar ve sonbaharda daha sık, kışın daha az kaydedilmiş; yaz dönemi için kayıt verilmemiştir. Deniz kıyısı ve lagün habitatları listelenmiş, tür için üreme kodu yazılmamıştır. Bu eski dönem tablosu, bugün bütün Türkiye’de aynı sayıda kuş bulunduğunu veya her yaz hiçbir birey görülmeyeceğini söylemez. Buradaki kanıt deltaya ve araştırmanın yıllarına aittir.

Göç Yolculuğu

Uzun mesafeli göçmendir; kuzeydeki kısa üreme mevsimiyle daha güneydeki beslenme kıyıları arasında hareket eder. Britanya ve İrlanda’daki kuşlar eskiden yalnız Sibirya kökenli sanılırken, BTO’nun aktardığı halkalama sonuçları Groenland kuşlarının da geçişte bulunduğunu ve bazılarının kışladığını göstermiştir. Bir kıyıda farklı üreme kökenlerinden kuşlar buluşabilir. Bu Britanya bulgusu Türkiye için çizilmiş bir rota değildir; Türkiye’de gözlenen tek bir bireyin doğduğu yeri veya izlediği ülkeleri yalnız bu çalışmaya bakarak belirleyemeyiz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Küçük kabuklular, deniz solucanları ve yumuşakçalar kıyıdaki besinleri arasındadır. 2015 araştırmasında Hollanda Vlieland’daki başlıca av yumuşak gövdeli Scolelepis squamata adlı deniz solucanı, Gana Esiama’daki başlıca av ise Donax pulchellus adlı küçük çift kabuklu yumuşakçaydı. Gana’da bu avlar bütün yutulup içeride parçalanıyordu. Aynı tür, farklı kıyılarda aynı besini ve aynı beslenme süresini kullanmak zorunda değildir; bu iki alanın sonucu Türkiye kıyılarındaki bütün bireylere ait bir diyet oranı sayılmaz.

Nasıl Avlanır?

Avı yüzeyden toplar veya gagasını kuma sokar; yazın uçan böceğe hamle yapabilir. Arktik yazında böcekler önem kazanır.

Wadden Denizi’nde temmuz sonu–ekim başındaki konaklama ve tüy değişimi dönemini inceleyen 2022 araştırması dışkıdaki DNA izlerini kullanmıştır. Örneklerin yüzde 94’ünde Crangon crangon adlı karides saptanmıştır. Bu, besinin ağırlıkça yüzde 94’ünün karides olduğunu göstermez; örneklerde bulunma sıklığıdır. Sonuç o bölge ve mevsime aittir.

İlginç Bilgiler

## İlginç Bilgiler Kuzeydoğu Groenland’ın Zackenberg alanında 2003 ve 2007–2011 yazlarını kapsayan 2014 araştırmasında 188 yuva bulundu. Kuluçka düzeni değerlendirilebilen 135 yumurta takımının 45’inde tek, 90’ında iki ebeveyn görev yaptı. Tek başına kuluçkaya yatanlar arasında erkek de dişi de vardı. Bazı bireyler farklı yıllarda bakım biçimini değiştirdi. Araştırmacılar kuşları renkli halkalarla ayırt etmiş ve yuva sıcaklıklarını izlemiştir. Bu sonuç, türün bütün dünyada yalnız dişinin veya mutlaka iki eşin baktığı tek bir aile düzenine sahip olmadığını gösterir. Yüzdeler yalnız bu araştırma grubuna aittir. Gözlenen bakım ile genetik ebeveynlik ayrı sorulardır; aynı makaledeki genetik inceleme, yuvada görülen yetişkin sayısından farklı bir kanıt türüdür. Groenland’da 2011–2021 arasındaki on bir üreme mevsimini kapsayan, 2024’te yayımlanan Etchart ve arkadaşları araştırması kuluçka arasını sıcaklık kayıtlarıyla ölçmüştür. Ayrıntılı inceleme, tek ebeveynin baktığı yuvalardaki uzun aralara odaklanmıştır; iki ebeveynli yuvalarda da seyrek uzun aralar kaydedildiği için “yalnız tek ebeveynde olur” denemez. Soğuk koşullarda uzun araların görülme olasılığı yükselmiş; vücut durumu zayıf bireylerin soğukta daha uzun ayrılmasıyla ilişki bulunmuştur. Yazarlar bunu ebeveynin kendi durumunu korumasına yardımcı olabilecek bir esneklik olarak yorumlar. Araştırma, davranışın tek nedenini deneyle kanıtlamaz; uzun ara da her durumda yuvanın kalıcı terk edildiğini göstermez. Bulgular Türkiye’de kışlayan kuşlarda ölçülmüş davranışlar değildir. BTO’nun aktardığı küresel IUCN sınıfı LC, yani Asgari Kaygı’dır. Buna karşılık Birleşik Krallık’taki koruma önceliği ayrı bir bölgesel değerlendirmedir. Bir küresel etiket, bütün kumsallarda aynı sayıda kuş kaldığını veya her göç topluluğunun aynı yönde değiştiğini söylemez. BTO da göç yolu üzerindeki genel artışın son dönemde yavaşladığını aktarır; bu, Türkiye’deki nüfus için yapılmış bir sayım sonucu değildir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...