Kaş ile yan tepe çizgisini aradaki koyu şeritle birlikte görün.
Sürmeli Kumkuşu
Calidris falcinellus • Broad-billed Sandpiper
Sürmeli Kumkuşu
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Sürmeli Kumkuşu, kısa bacaklı, tıknaz küçük bir kıyı kuşudur. İlk bakışta başın açık çizgileri ile iri, uçta aşağı kıvrılan gaga birlikte aranır.
Genel Görünüm ve Duruş
Gaga siyahımsıdır; bazen tabanı sarıya çalar. Üstten bakıldığında yanları geniş ve paralel, ucu sivridir. Gözler koyu kahverengidir. Bacak ve ayaklar yeşilimsi, sarımsı veya kahverengimsi olabilir. Karın ve kuyruk altı beyazdır; boyun-göğüs kızılımsı gri zemin üzerinde kahverengi beneklidir.
Gözün üstündeki iki paralel açık çizgi, gaganın üzerinde birleşir; aralarındaki tepe alanı koyudur. Üreme giysisinde tepe ortası siyaha çalar. Başın yalnız tek açık kaşına bakmak yerine bu çift çizginin yerini seçmek yararlıdır.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi benzer giysidedir. Üreme döneminde üst taraf çok koyu kahverengi, açık tüy kenarları belirgindir; aşınmayla daha siyah görünebilir. Doğudaki sibirica alt türünün üst tüy kenarları daha kızıl, göğsü tarçın tonludur. Kışın üst taraf gri kahverengiye döner, göğüsteki koyu çizgiler silikleşir. Alttaki açık kaş belirgin kalırken üstteki zayıflayabilir.
Norveç’in Finnmark bölgesindeki 1993–1996 araştırmasında ölçülen on üreyen erişkinin yalnız üçü erkek, ikisi dişi olarak ayrıldı; diğerleri ara ölçülerde veya eşeyi belirsiz kaldı. Bir kuşun biraz iri görünmesi kesin eşey tanısı sağlamaz.
Genç kuşun sırt tüyleri parlak kızıl kenarlıdır; sırtında belirgin beyaz V deseni görülür. Bu görünüm erişkine göre daha renkli olabilir.
Uçuşta Görünüm
Üst kanadın ön kenarı koyudur; beyaz kanat çizgisi dardır. Kuyruk sokumunun ortası siyahımsı, yanları beyazdır. Tamamı temiz beyaz bir kuyruk sokumu beklenmez.
Ses ve Davranış
Uçuş çağrısı kısa, kuru ve titreşimlidir; üreme gösterisinde ritimli vızıltılı diziler duyulur. Olağan uçuşu hızlı ve doğrudandır. Üreme döneminde havada yerinde kanat çırpma ile ileri-geri uçuşları birbirini izleyebilir.
Ukrayna’nın Doğu Sivash lagünlerinde Mayıs 1992’de kuşlar, yeni açığa çıkmış çamurun suyla birleştiği kenarda sıkı gruplar oluşturuyordu. Başka kıyı kuşlarıyla beslenip uçuşta onlardan ayrılabiliyorlardı; bu, o alan ve mevsimdeki gözlemdir.
Karıştırılabilecek Türler
1. Kara Karınlı Kumkuşu (Calidris alpina; Dunlin), üreme giysisinde alt göğsü ve karnın üstündeki geniş siyah alanla ayrılır. Kışın üst taraf gri, alt taraf beyazdır; siyah ve kızıl renkler kaybolur. Gençte böğür ve karın yanlarındaki koyu lekeler erişkinin siyah alanını andırabilir. Bacakları siyahtır.
2. Kızıl Kumkuşu (Calidris ferruginea; Curlew Sandpiper), uzun bacaklı ve dik duruşludur; gagası düzenli bir yay gibi eğilir. Erişkinin üreme giysisinde başı ve alt gövdesi kızıl kestanedir. Kış ve genç giysileri daha açıktır. Uçuşta çizgisiz beyaz kuyruk sokumu, gövdedeki renklerden daha yararlı olabilir.
3. Küçük Kumkuşu (Calidris minuta; Little Stint), çok küçük gövdesi ve başın yarısından biraz uzun kısa, düz gagasıyla ayrılır. Gaga ve bacaklar siyahtır. Gencin açık tüy kenarları sırtında beyaz V oluşturabilir; bu yüzden sırt V’si tek başına Sürmeli Kumkuşuna özgü değildir.
4. Ak Kumkuşu (Calidris alba; Sanderling), kısa ve düz gagalı, yuvarlak gövdeli bir kıyı kuşudur. Kışın açık gri-beyaz, üreme giysisinde baş-boyun ve üst tarafı kızıldır. Kanadın ön iç bölümünde koyu bir alan bulunur. Her mevsim bütünüyle beyaz görünmesi beklenmez.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Taban geniş, siyah gaganın ucu aşağı kıvrık.
Kısa bacak, çizgili göğüs ve yavaş yoklamayı doğrula.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kış kaydını fotoğraf ve sesle belgeleyin
Şubat
Tek açık kaşı yeterli saymayın
Mart
Kayıt noktalarından rota çizmeyin
Nisan
Gagayı önden ve yandan görün
Mayıs
Yaz kuşunu üreme kanıtı saymayın
Haziran
Üreme bataklığına girmeyin
Temmuz
Yavru süresi uydurmayın
Ağustos
Gençte parlak sırt kenarlarını arayın
Eylül
Karakarınlıyla çift kaşı karşılaştırın
Ekim
Üstten kuyruk sokumunu kontrol edin
Kasım
Alt kanadı tek başına tanı sanmayın
Aralık
Dinlenen sürüyü kaldırmayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Gelgit çamurluğu
Yumuşak çamur, sığ su ve sakin beslenme kenarı.
Islak fen bataklığı
Üremede suyla doygun saz ve yosun yastıkları.
Lagün ve tuzlu göl
Geçitte sığ acısu-tuzlu kıyı ve çamur adaları.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Karakarınlı Kumkuşu
Calidris alpina- Baş
- Çift kaş yok; yüz daha sade.
- Karın
- Üreme erişkininde siyah leke.
- Yapı
- Genellikle biraz iri ve daha az tıknaz.
Kızıl Kumkuşu
Calidris ferruginea- Gaga
- Daha uzun ve tümü boyunca kıvrık.
- Bacak
- Daha uzun ve zarif.
- Uçuş
- Kuyruk sokumu temiz beyaz.
Küçük Kumkuşu
Calidris minuta- Boy
- Belirgin daha küçük.
- Gaga
- Kısa, ince ve daha düz.
- Baş
- Güçlü çift kaş yok.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriAapa bataklığında suyla doygun, titreşen sazlık fen; ıslak saz veya yosun yastığı üstü.
- 2Yuva yapısıSu seviyesinden yukarıda sığ fincan/oyuk; ince kuru bitkiyle döşeli.
- 3YumurtaFinnmark 1993–2019: yuvaların %94’ünde tipik 4 yumurta.
- 4KuluçkaAmniote tür değeri 21,3 gün; 25 günlük yuva döngüsü kuluçka süresiyle karıştırılmaz.
- 5YavruTür özelinde güvenilir açık kaynakta yuvadan ayrılma süresi doğrulanmadı; uydurulmadı.
- 6EtikBataklığa girmeyin, sazı ayırmayın, alarmı izleyerek yuva aramayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Sürmeli Kumkuşu ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Çullukgiller (Scolopacidae) — 37 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Sürmeli Kumkuşu
Kaş ile yan tepe çizgisini aradaki koyu şeritle birlikte görün.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
