kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Urkeklik (Tetraogallus caspius)
VS
Seçildi Kınalı Keklik (Alectoris chukar)

Urkeklik

Tetraogallus caspius

Takım Galliformes
Familya Sülüngiller (Phasianidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Doğu Anadolu yüksek dağlarında yaşayan iri gri tavukgil; yükselen ıslığı ve uçuşta parlayan beyaz kanat-kuyruk altıyla ayrılır.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Urkeklik (Tetraogallus caspius), iri ve ağır gövdeli bir yüksek dağ tavuğudur. Gri başı, beyaz boğazı ve ince kestane çizgili yanları ayırıcıdır.

Genel Görünüm ve Duruş

Başın tepesi ve boynun arkası gridir. Gözün önünden başlayan beyaz çizgi, beyaz çene ve boğazla birlikte baş desenini oluşturur. Göğüs, gövdenin koyu grisine göre daha açık ve küçük siyah beneklidir. Yanlarda ince kestane renkli çizgiler seçilir.

Türkiye’deki tauricus alt türü, Madge ve McGowan’ın rehberinde türün en koyu biçimi olarak tanımlanır. Ermenistan’ın doğusu ve İran’ın kuzeyindeki caspius daha açık boz ve kirli sarı tonludur. Zagros Dağları’ndaki semenowtianschanskii ise daha açık ve genel olarak daha kirli sarı tonludur; soluk gri boğaz bandı kahverengi işaretlerle kesilir. Türkiye’deki koyu kuşlar ile İran’daki bu açık biçim aynı türün farklı alt türleridir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel gri giysiyi taşır; dişi genellikle daha küçük ve daha donuk görünür. Gürcistan için 2022’de sunulan Borjomi-Kharagauli izleme raporu, dişide yan çizgilerinin daha zayıf, göğüs beneklerinin daha az ve desen karşıtlığının daha düşük olduğunu belirtir. Bunlar görünüşteki genel eğilimlerdir; tek bir uzak kuşta benek sayarak güvenilir eşey ayrımı yapılamaz.

Porter ve Aspinall’ın rehberinde dişinin tepe ve boğazı, erkeğinkine göre daha kirli sarı tonlu anlatılır. Baş ve boğazdaki bu ton farkı, aynı temel gri giysinin iki eşeyde bütünüyle özdeş olmadığı ayrıntılardan biridir.

Madge ve McGowan’ın rehberinde genç kuş erişkinden daha küçük ve daha silik desenli anlatılır. Yanlardaki çizgiler daha belirsizdir. İlk kışta erişkin görünümüne yaklaşır; rehberde tam erişkin giysisinin ikinci kışa kadar tamamlanmayabildiği belirtilir.

Rusça derlemede, İran’da 1 Temmuz 1844’te alınmış tek bir müze yavrusunun sırt ve kuyruğu gençlik tüyleriyle, başı ve alt tarafı ise hâlâ hav tüyleriyle kaplıdır. Bu örneğin yumurtadan çıkış günü bilinmez.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta kanatlardaki belirgin beyaz alanlar ortaya çıkar. Porter ve Aspinall’ın Orta Doğu saha rehberi, kuyrukta koyu kahverengi zemin ve kızıl uç tarif eder. Bu görünüm, kuyruğun bütünüyle beyaz olduğu anlamına gelmez.

Ses ve Davranış

Ötüşü yalnız tek biçimli bir ıslıktan oluşmaz. Porter ve Aspinall, özellikle gün doğumu çevresinde duyulan, uzaklara taşınan ve son notası çok incelen yükselen bir ıslık tarif eder. Rehberde ayrıca önce hızlanıp ardından hafifçe alçalan, fokurdamayı andıran bir ses dizisi de bulunur. Alarm çağrısı kısa ve kesik “çok-çok-çok” benzeri seslerdir; yerdeyken de uçuşta da çıkarılabilir. Bu farklı seslerin hepsini “yükselir ve aniden kesilir” diye tek kurala indirmek, türün ses çeşitliliğini eksik anlatır.

İnsana yaklaşmak yerine çoğunlukla koşarak uzaklaşan, ürkek bir kuştur. Orta Doğu saha rehberi, çevresini dikkatle gözetlerken gövdesini dikleştirdiğini belirtir. Kuşu yürütmek veya havalandırmak için üzerine gidilmez.

Ermenistan’daki 2003–2019 izlemesinde kuşlar güneşli günlerde sabah erken saatlerde ve akşam etkin görülmüştür; bulutlu havalarda etkinlik gün içine daha çok yayılmıştır. Aynı Ermenistan izlemesinde kuluçka mayıs-haziranda, yuvadan ayrılmış yavrular ise temmuz-eylül arasında görülmüştür.

Yuva, dik yamaçta bir kayanın altına veya otların arasına gizlenmiş sığ bir zemin çukurudur. BirdLife’ın 2016 tür derlemesi genellikle 5–9 yumurta bildirir. Rusça 1987 tür hesabı, Khanmamedov’un 1966 çalışmasına dayanarak kuluçkayı 28–29 gün verir. Yumurtalar gri-yeşilimsi ve kahverengi beneklidir.

Üreme zamanı dağın koşullarına göre değişebilir. Rusça derlemenin Küçük Kafkaslar için aktardığı bilgilerde, daha alçak topluluklarda yumurtlama nisanın ikinci yarısı ile mayıs başına, en yükseklerde ise mayısın son bölümüne rastlar. Aynı dağ sisteminde bile yaklaşık bir aylık fark görülebilmiştir. Üreme dışında küçük gruplar oluşturabilir.

Kayalar arasında saklanan bir Urkeklik’i görmek ile dağdaki sayısını hesaplamak farklı işlerdir. Ermenistan’da 2003–2019 boyunca yürütülen izlemede, başka gözlemlere ek olarak belirli güzergâhlarda öten erkekler sayılmıştır. Nicel nüfus ve eğilim hesabı 10 güzergâha dayanır; bunların her biri 3 kilometredir. Dolayısıyla sonuç, ülkedeki bütün kuşların tek tek görüldüğü bir sayım değildir. Sayımlar, gözlemcinin yavaşça yürüdüğü güzergâhlarda sabah 07.00–11.00 arasında yapılmıştır.

Karıştırılabilecek Türler

1. Kınalı Keklik (Alectoris chukar), kırmızı gagası ve bacaklarıyla ayrılır. Beyaz yanak ve boğazını çevreleyen siyah çizgi, göz üzerinden alna uzanır. Yanlarında beyaz, siyah ve kestane renkli geniş bantlar vardır; kuyruğun dış tüyleri kızıldır. Uzaklık büyüklük algısını bozabildiğinden, yalnız iri görünmesine dayanarak karar verilmez.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Ağaç sınırının üstündeki taşlık yamaçlar, kaya çıkıntıları ve aralarındaki otlu alanlar başlıca yaşam ortamıdır. BirdLife’ın Avrupa popülasyonu için verdiği tanım, çoğunlukla 2.400–4.000 metreyi, zaman zaman da 1.800 metreye inen kayıtları kapsar. Kayalarla bitki örtüsünün birlikte bulunması önemlidir; yükseklik tek başına uygun habitatı açıklamaz.

Yuva Yeri

Yuva çukuru kuru yaprak ve ot saplarıyla döşenir; derlemede az miktarda dişinin karın tüyünün de kullanıldığı belirtilir.

Günlük Alan Kullanımı

1987 Kafkasya derlemesinde, kışın karın az olduğu yerlerde kuşların yaklaşık aynı yükseklikte kalabildiği ve güneye bakan yamaçları daha fazla kullandığı anlatılır.

Yerel arazi yapısı önemlidir. Gürcistan’ın Borjomi-Kharagauli alanındaki rapor, Urkeklik’in uygun habitat parçalarını küçük ve birbirinden kopuk bulmuştur. Bu, her yüksek dağ topluluğunun aynı ölçüde yalıtılmış olduğunu göstermez; o koruma alanında haritalanan parçaların durumudur.

Dünya Yayılışı

Urkeklik, Batı Asya’nın dağlarına bağlıdır. AviList’in v2025b sürümünde üç alt tür bulunur: tauricus Türkiye’nin güney ve doğusu, Gürcistan’ın güneyi ve Ermenistan’ın batısında; caspius Ermenistan’ın orta kesimlerinden kuzey İran’a ve Türkmenistan’ın güneybatısına uzanan dağlarda; semenowtianschanskii ise İran’ın güneybatısındaki Zagros Dağları’nda gösterilir. Dağ toplulukları bu ülkelerin yüksek kesimlerinde bulunur; aradaki ovalar aynı yaşam alanının devamı değildir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de yalnız Doğu Anadolu’ya sıkışmış değildir. Kirwan ve arkadaşlarının 2007–2011 dönemini ele alan İngilizce Türkiye Kuş Raporu, yerleşik yayılışının batıda ana Toros silsilesine ulaştığını belirtir. Aladağlar’daki Demirkazık ve Doğu Karadeniz’deki Sivrikaya, raporda düzenli bilinen alanlar arasında anılır. Aynı kaynak batı sınırının ayrıntılarının belirsiz olduğunu da vurgular. Raporda ayrıca 16 Haziran 2008’de Artvin’in Şavşat yöresinde iki kuş kaydı yer alır; bu tarihli kayıt güncel bir yoğunluk ölçümü değildir.

Göç Yolculuğu

Tür esas olarak yerleşiktir; düzenli, uzun mesafeli bir göç yolculuğu yapmaz. BirdLife’ın 2016 değerlendirmesi, Türkiye’de bir miktar yükseklik değişimi bildirir. Bu yerel hareketler, bütün kuşların her kış aynı tarihte aynı yönde ilerlediği bir rota olarak çizilemez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Urkeklik’in besinleri arasında otsu bitkiler, özellikle baklagiller, soğanlar, çiçekler, meyveler ve tohumlar bulunur. BirdLife’ın tür hesabı bitkisel beslenmeyi vurgular.

Rusça 1987 derlemesinin aktardığı Kafkasya besin örnekleri mayıs-ekim dönemine aittir. Baklagiller, çan çiçeklerinin yaprak ve tomurcukları, olgunlaşmamış tohum kapsülleri ile buğdaygillerin yaprak ve başakları yenmiştir. Kış besini bu incelemede bilinmemektedir.

Nasıl Avlanır?

Ermenistan’daki 2003–2019 gözlemlerinde genç otlar, otsu bitkilerin kök ve soğanları ile tohumlar yenirken kaydedilmiştir. Besin arayışı, yüksek dağlarda taşlık yamaçların arasına yayılmış bitki örtüsü içinde gerçekleşir. Bu besinler, taşların arasındaki bitkili bölümlerin neden önemli olduğunu da gösterir; ancak kayıtlar ayrıntılı bir gaga veya ayak kullanma yöntemi tarif etmez.

İlginç Bilgiler

## Görülen Kuş ile Hesaplanan Nüfus Gürcistan’daki Borjomi-Kharagauli koruma alanı için Temmuz 2022’de sunulan rapor, iki dağ kuşunu bir arada araştırdı. Uygun ortam bulunan 180 adet birer kilometrekarelik kare incelendi; Urkeklik’in varlığı 48 karede doğrulandı. Bu, 48 kuş veya 48 çift sayıldığı anlamına gelmez. Gözlemin yanında ses, tüy, dışkı ve ayak izlerinden de yararlanılmıştı. Araştırmacıların ayrıca verdiği çift tahmini, yakın bir türün alan kullanımına ilişkin varsayıma dayanıyordu; doğrudan sayılmış bir Urkeklik nüfusu değildi. ## Geleceğin Dağ Habitatları 2024’te yayımlanan bir iklim çalışması, Türkiye, İran, Ermenistan ve Azerbaycan’ı da kapsayan geniş bir bölgede Urkeklik’in gelecekteki uygun alanlarını modelledi. Hatalı veya birbirine çok yakın kayıtlar ayıklandıktan sonra 257 konum kullanıldı; bu sayı 257 kuşun izlendiği anlamına gelmez. Altı iklim modelinin 2050 ve 2070 senaryoları, uygun alanların daha yükseğe kayıp daralabileceğini öngördü. Engebeli arazideki küçük serin alanların bu etkiyi hafifletebileceği yorumlandı; ancak çalışma bunu her yamaçta sıcaklık ölçerek sınamadı. Bunlar geleceğe yönelik, kullanılan veriye ve senaryoya bağlı tahminlerdir. ## Genlerden Okunan Geçmiş Genetik verilerden hesaplanan tarihler, kullanılan örnekler ve modele göre değişebilir. Ding ve arkadaşlarının 2020 çalışması, Urkeklik’i de içeren üç türlük grubun ortak atasını yaklaşık 2,28 milyon yıl öncesine yerleştirmişti. Martin Päckert’in 2021 yeniden analizi, karşılaştırma için kullanılan keklik dizilerinden birinin yanlış türe ait olduğunu saptadı. Bu dizi düzeltildiğinde aynı grubun tahmini yaşı 1,70 milyon yıla indi; modelin yüzde 95’lik belirsizlik aralığı 0,77–2,62 milyon yıldı. Urkeklik için ilk çalışmada iki mitokondri geni bulunuyordu; bütün araştırmada kullanılan dokuz genin hepsi bu türde yoktu. Bu tarihler Türkiye’deki bugünkü dağ topluluklarının birbirinden ayrılma yaşını ölçmez. ## Türkiye Tahmininin Sınırları Türkiye’de kaç Urkeklik kaldığı sorusunun yanıtı da verinin niteliğine bağlıdır. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesi, Türkiye için 2013–2019 dönemine ait 3.700–9.500 çiftlik bir tahmin verir. Kaynak bunu çok sınırlı veriye dayanan uzman görüşü olarak işaretler; ülkenin tamamında aynı yöntemle sayılmış çiftler değildir. Aynı raporun azalma yönündeki değerlendirmesi de Türkiye için uzman görüşüne dayanır. Bu eski dönem aralığı, bugün yapılmış kesin bir nüfus sayımı gibi okunmamalıdır.

Kınalı Keklik

Alectoris chukar

Takım Galliformes
Familya Sülüngiller (Phasianidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Siyah yüz halkası, çizgili yanlar, kırmızı gaga-bacak ve kayalıkta hızlı koşu.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kınalı Keklik (Alectoris chukar; Chukar), dolgun gövdeli, kısa kuyruklu ve kırmızı gagalı bir kekliktir. Gözden geçen siyah çizgi, açık yanakla boğazın çevresini dolaşır ve göğüs üstünde birleşir. Yanlardaki siyah, beyaz ve kestane şeritler bu yüz çerçevesiyle birlikte aranır. Bu işaretler, yalnız kırmızı bacak görmekten daha güvenilirdir.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş yuvarlak, boyun kısa, gaga kısa ve kalındır. Sırt gri-kahverengi, göğüs gri, karın açık devetüyü tonundadır; göz çevresindeki ince halka da kırmızıdır. Lara Peterson’ın uzman derlemesi, doğal yayılış içinde rengin coğrafi olarak değişebildiğini belirtir.

Yerde yürür ve koşar; taşların arasından hızla geçip eğimli yüzeylere kolayca çıkar. Ermenistan saha rehberi, sıkışınca ot veya kaya arasındaki saklanma yerinden hızlı uçuşla uzaklaştığını anlatır.

Baş ve boğazın ayrıntıları yakından daha iyi anlaşılır. Naturalis’in Avrupa kuşları rehberi Kınalı Keklikte açık sarı-krem yanak ve boğazı, daha kahverengi üst tarafı ve geniş yan şeritleri tanımlar. Alt boğazda hafif benekler bulunabilir. Bu ayrıntılar özellikle yakın Alectoris türleriyle karşılaştırmada yararlıdır; ışığın açık boğazı beyaz göstermesi tek başına başka bir tür anlamına gelmez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkekle dişinin tüy deseni birbirine çok benzer. Nevada’daki uzman çalışmalara dayanan Glen C. Christensen kitabı, dişide de gelişmiş mahmuz bulunabildiğini açıkça bildirir. Erkek daha iri ve kalın yapılı görünebilse de yazar bunu sahada güvenilir tek ölçüt saymaz. Mahmuz, gaga büyüklüğü veya tek fotoğraftaki irilik, kendi başına kesin erkek tanısı verdirmez.

Genç kuş kahverengi-gri beneklidir; yanlarda zayıf kahverengi çizgiler görülebilir. Ermenistan rehberi, erişkinin belirgin baş deseninin ve güçlü yan şeritlerinin gençte henüz bulunmadığını vurgular. Bu nedenle aynı gruptaki gençle erişkin birbirinden çok farklı görünebilir. Güçlü siyah çerçevenin görünmemesi her zaman başka bir keklik türü bulunduğunu göstermez.

Uçuşta Görünüm

Havalanışı güçlü ve hızlıdır; uçuşu genellikle kısa mesafelidir. Oiseaux’nun hesabı, yerde yamaç yukarı uzaklaşan kuşun rahatsız edilince vadiye doğru, eğim boyunca aşağı uçabildiğini belirtir. Yürümekle uçmak aynı kaçış yolunu izlemek zorunda değildir.

Kuyruk kısa ve kare uçludur; dış kuyruk tüyleri kestanedir. Audubon’un tanı hesabı bu kuyruk desenini tarif eder. Cornell’in Kuzey Amerika rehberinde uçuşta kanatların geniş ve yuvarlak olduğu belirtilir. Bu biçim, baş deseni ve yan şeritlerle birlikte değerlendirilir.

Ses ve Davranış

Güçlü ve tekrarlanan “çuk-çuk-çukar” çağrıları kuşun varlığını belli edebilir. Audubon, Kuzey Amerika’da ilkbaharda erkeklerin kayalık alanlardan duyulan bu çağrılarını anlatır.

Üreme dışında birkaç ailenin bir araya geldiği gruplar bulunabilir; eşleşmemiş erişkinler de bunlara katılabilir. Cornell’in Kuzey Amerika derlemesi kurak yıllarda bazı kuşların grup halinde kalıp üremeyebildiğini belirtir.

Yuva zeminde açılmış sığ bir çukurdur; kuru otlarla döşenir. Daniel Le-Dantec’in genel tür hesabı çoğu yuva için 8–16 yumurta ve 22–25 günlük kuluçka bildirir. Bu değerler Türkiye’de ölçülmüş değişmez sayılar değildir. Aynı hesap, ilk girişim başarısız olursa yeniden yumurtlanabildiğini anlatır.

Kuluçka ve yavru bakımının büyük bölümünü dişi yürütür; erkeğin katılımı her zaman aynı değildir. Cornell’in Kuzey Amerika hesabında erkeklerin çoğunun yumurtalar bırakıldıktan sonra ayrıldığı, küçük bir bölümünün aileyle kaldığı belirtilir. Hav tüyleriyle ve gözleri açık çıkan yavrular kısa sürede yuvadan ayrılıp besin toplamaya başlayabilir.

Kur sırasında erkek başını eğebilir, yanını çevirip şeritli gövdesini gösterebilir ve dişinin çevresinde dönebilir. Cornell’in Kuzey Amerika derlemesinde, erkeğin yerdeki nesneleri gagalama hareketleri de yer alır.

Karıştırılabilecek Türler

Kaya Keklik (Alectoris graeca; Rock Partridge), aynı kırmızı gaga-bacak ve siyah çerçeveli açık boğaz deseniyle çok benzerdir. Naturalis rehberine göre Kınalı Keklik genellikle daha kahverengi üst taraflı, daha geniş yan şeritli ve daha krem alt boğazlıdır. Bu farklar tek bir renk lekesine indirgenmez. Kaya Kekliğin doğal yayılışı Alpler, İtalya ve Balkanların dağlarını kapsar; kayalık zeminde olmak tek başına bu türün kanıtı değildir.

Çilkeklik (Perdix perdix; Grey Partridge) daha gri, ince desenli göğüs ve pas rengi erişkin yüzüyle ayrılır. Karnındaki koyu leke, yüz ve göğüsle birlikte değerlendirilir; gaga gri, bacaklar kahverengimsidir. Kınalı Kekliğin açık boğazını çevreleyen aynı kalın siyah çizgiyi taşımaz. Genç Çilkekliğin başıysa gri olduğundan bütün yaşlarda erişkinin pas rengi yüzü aranmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Kuru ve yarı kurak taşlı yamaçlar, kayalık vadiler, seyrek bitkili dağlık alanlar ve kuru otlaklar kullanılır. Naturalis’in uzman rehberi bu açık ortamları birlikte sıralar. Kayaların arasında besin sağlayan ot ve başka bitkilerin bulunması önemlidir; yalnız çıplak kaya bütün gereksinimleri karşılamaz.

Yuva Yeri

Yuva yeri genellikle kaya veya çalı yakınında saklanır. Forest Service’in Kuzey Amerika hesabı, açık çalılıklarla kaplı kuru ve kayalık yamaçların hem yuvalanma hem besin arama için kullanıldığını belirtir. Kayalar, günün sıcak bölümünde gölge ve tehlike karşısında sığınak sağlar. Yuvayı görmek için örtü açılmamalı, erişkinin geri dönüş yolu kapatılmamalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

Sıcak havada su çevresi daha fazla kullanılabilir. Colorado Parks and Wildlife, kendi bölgesinde kuşların sıcakta su yakınında toplandığını, yağıştan sonra bitkiler yeşerince dağıldığını anlatır. Dolayısıyla aynı noktadaki kuş sayısının değişmesi her zaman doğum veya ölüm demek değildir. Bu yerel örnek Türkiye için değişmez bir saat çizelgesi vermez; dinlenme, beslenme ve içme alanları birlikte düşünülür.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılış güneydoğu Avrupa ve Anadolu’dan Orta Doğu’ya, Orta Asya’nın dağları üzerinden Çin’e uzanır. AviList v2025b, farklı bölgelere yayılmış 14 alt tür tanır; kuzey Türkiye’yi kapsayan kleini ile güneybatı ve güney-orta Türkiye’deki cypriotes bunlardan ikisidir. Bu geniş coğrafyadaki bütün kuşlardan aynı sırt tonu beklenmez. Kuzey Amerika gibi insan eliyle kurulan topluluklar, doğal yayılışın kendiliğinden uzantısı sayılmaz.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye doğal yayılış içindedir ve kuş uygun taşlı-kayalık açık alanlarda ürer. BirdLife’ın 2021 Avrupa derlemesindeki Türkiye verisi 2002–2012 dönemi için 400.000–1.500.000 çiftlik bir uzman tahminidir; 2008–2019 ve 1980–2013 nüfus eğilimleri için veri yetersizdir. Bu tablo bugünkü sayıyı veya ülkenin her bölgesinde aynı değişimi göstermez. Derleme, bu tahminin sınırlı veriye dayanan uzman görüşü olduğunu da belirtir.

Göç Yolculuğu

Genellikle yerleşiktir; bu, yıl boyunca tek bir kaya çevresinden ayrılmaması demek değildir. Forest Service’in Kuzey Amerika derlemesi yoğun karda daha alçağa ve güneş alan yamaçlara geçildiğini anlatır. Kısa yükselti değişimleri, ülkeler arasında düzenli uzun mesafeli göçle aynı değildir. Bu bölgesel gözlemden Türkiye’de her sürünün belirli ayda aynı yöne gittiği çıkarılmaz; kar ve yerel besin koşulları birlikte izlenmelidir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Erişkinler çoğunlukla bitkisel besin alır: otların tohum ve yaprakları, yeşil sürgünler ve bazı meyveler yenir. Küçük böcekler de besine katılabilir. Audubon’un Kuzey Amerika hesabında mevsime bağlı değişim anlatılır; ilkbahar ve yazın yeşil yapraklarla böceklerin katkısı artar. Kışın otlarla dikenli bitkilerin tohumları önemli besinlerdir. Meyveler arasında iğde de sayılır. Bölgesel menüdeki bitkiler, yaşadığı alanın sunduğu besinleri yansıtır.

Nasıl Avlanır?

Yiyeceğini daha çok yerde yürüyerek toplar; Washington’daki BirdWeb hesabı meyve için çalı veya ağaca çıkabildiğini de belirtir. Forest Service’in Kuzey Amerika derlemesinde besin aramanın sabah erken ve öğleden sonra geç saatlerde yapıldığı anlatılır. Üreme döneminde çiftler beslenir; yılın geri kalanında gruplar halinde, çoğu kez su içme alanlarına giderken besin aranır. Böylece yerde dolaşma, bitkilerden besin toplama ve suya yönelme, günlük alan kullanımında birlikte görülür.

İlginç Bilgiler

## İsrail’de İncelenen Yuvalar İsrail’in Aşağı Celile bölgesinde iki yıl süren ve 1983’te yayımlanan araştırma, incelenen 40 yuvadan yumurtlaması tamamlanmış 22’sinde ortalama 12,2 yumurta bildirdi. Bu bir yuvadaki kesirli yumurta sayısı değil, incelenen yuvaların ortalamasıdır. Çalışmada kuluçka süresi 26 gün olarak belirtildi; erkek kuluçkasına yalnız olası bir örnek kaydedildi. Kaybolan yuvaların ardından yeniden yuvalama yaygındı. Bu sonuçlar bütün Türkiye’ye veya her çifte aynı üreme düzeni olarak uygulanamaz; olası tek erkek örneği, her çiftin iki yuvayı paylaştığını da kanıtlamaz. ## Türkiye’de Gaga Ölçümleri Türkiye’nin on bölgesinden 2018–2019 av sezonlarında alınan 128 yabani kuş ile üç üretim istasyonundan 44 kuşun gagası, 2022’de yayımlanan çalışmada karşılaştırıldı. Toplam 172 kuşun 98’inde eşey DNA ile belirlendi. Bazı gaga boyutları erkeklerde daha büyüktü; buna karşılık gaganın biçimi eşeyleri belirgin biçimde ayırmadı. Üretim istasyonu kuşlarında daha uzun gagalar da bulundu. Bunlar laboratuvar ölçümleridir; fotoğraftaki uzun gagadan tek başına eşey ya da köken çıkarmak için kesin bir eşik vermez. Mahmuzun görünüşü yerine genetik bilgi kullanılması, iki eşeyi karşılaştırırken bağımsız bir kontrol sağladı. ## Her Çukur Bir Yuva Değildir Christensen’in Nevada kitabında, kuşların toz banyosu yaptığı oval çukurların patika kenarlarında, çalı ve kaya yakınında veya su içme yerlerinde bulunabildiği anlatılır. Çevrelerinde tüy ve dışkı görülebilir. Yerdeki her küçük çukur bu nedenle bir yuva değildir; yalnız çukuru görmek yumurta veya üreme kanıtı sayılmaz. Bu izleri ayırmak için kuşu yakalamaya veya çukuru kurcalamaya gerek yoktur.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...